Interpelacja nr 16166
Interpelacja w sprawie ewentualnego wywierania nacisków na samorządy w zakresie polityki migracyjnej przez groźby ograniczenia finansowania ze środków unijnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (100%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ewentualnego wywierania nacisków na samorządy w zakresie polityki migracyjnej poprzez groźby ograniczenia finansowania ze środków unijnych
Interpelacja nr 16166
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie ewentualnego wywierania nacisków na samorządy w zakresie polityki migracyjnej poprzez groźby ograniczenia finansowania ze środków unijnych
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Zbigniew Ziobro
Data wpływu: 25-03-2026
Składam interpelację do właściwego ministerstwa w sprawie działań podejmowanych wobec jednostek samorządu terytorialnego w kontekście ich stanowisk dotyczących polityki migracyjnej.
W przestrzeni publicznej pojawiają się liczne informacje oraz sygnały ze strony samorządów sugerujące możliwość wywierania nacisków na jednostki samorządu terytorialnego, które przyjmowały uchwały sprzeciwiające się lokowaniu migrantów lub tworzeniu infrastruktury związanej z ich obsługą, w tym centrów integracji cudzoziemców.
Szczególne wątpliwości budzą doniesienia o możliwym uzależnianiu przyznawania środków publicznych, w tym środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, od stanowiska danego samorządu w zakresie polityki migracyjnej.
Tego rodzaju działania – jeśli miałyby miejsce – mogłyby stanowić poważne naruszenie zasady samorządności, a także być postrzegane jako forma nacisku politycznego na demokratycznie wybrane organy lokalne.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo, podległe mu jednostki organizacyjne lub inne instytucje publiczne kierowały do jednostek samorządu terytorialnego jakąkolwiek korespondencję (pisma, wytyczne, rekomendacje, komunikaty) dotyczącą uzależnienia przyznawania lub ograniczenia środków finansowych od stanowiska samorządu w sprawie polityki migracyjnej?
Czy podejmowano działania polegające na sugerowaniu lub wymaganiu od samorządów uchylenia bądź zmiany uchwał wyrażających sprzeciw wobec lokowania migrantów lub tworzenia centrów integracji cudzoziemców?
Czy istnieją jakiekolwiek mechanizmy – formalne lub nieformalne – umożliwiające ograniczenie, wstrzymanie lub zmniejszenie finansowania dla samorządów, które przyjęły uchwały sprzeciwiające się polityce migracyjnej?
Jeżeli odpowiedź na powyższe pytania jest twierdząca, proszę o:
a) przedstawienie pełnej listy jednostek samorządu terytorialnego, do których skierowano tego rodzaju korespondencję,
b) wskazanie dat, nadawców oraz odbiorców pism,
c) przedstawienie pełnej treści korespondencji,
d) wskazanie podstawy prawnej oraz faktycznej podejmowanych działań,
e) wskazanie, jakich konkretnie uchwał dotyczyły ewentualne żądania ich uchylenia lub zmiany.
Czy w ramach programów finansowanych ze środków krajowych lub unijnych istnieją jakiekolwiek zapisy, które uzależniają przyznanie środków od przyjęcia określonej polityki migracyjnej przez jednostki samorządu terytorialnego?
Czy ministerstwo posiada informacje o przypadkach zmiany stanowiska samorządów w sprawie migracji w związku z obawami o utratę finansowania? Jeśli tak, proszę o pełen wykaz.
Czy prowadzone były analizy, działania koordynacyjne lub inne formy monitorowania uchwał podejmowanych przez samorządy w zakresie polityki migracyjnej?
Wnoszę o udzielenie szczegółowej odpowiedzi wraz z przekazaniem pełnej dokumentacji w przedmiotowym zakresie.
Interpelacja nr 16166
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie ewentualnego wywierania nacisków na samorządy w zakresie polityki migracyjnej poprzez groźby ograniczenia finansowania ze środków unijnych
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Zbigniew Ziobro
Data wpływu: 25-03-2026
Składam interpelację do właściwego ministerstwa w sprawie działań podejmowanych wobec jednostek samorządu terytorialnego w kontekście ich stanowisk dotyczących polityki migracyjnej.
W przestrzeni publicznej pojawiają się liczne informacje oraz sygnały ze strony samorządów sugerujące możliwość wywierania nacisków na jednostki samorządu terytorialnego, które przyjmowały uchwały sprzeciwiające się lokowaniu migrantów lub tworzeniu infrastruktury związanej z ich obsługą, w tym centrów integracji cudzoziemców.
Szczególne wątpliwości budzą doniesienia o możliwym uzależnianiu przyznawania środków publicznych, w tym środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, od stanowiska danego samorządu w zakresie polityki migracyjnej.
Tego rodzaju działania – jeśli miałyby miejsce – mogłyby stanowić poważne naruszenie zasady samorządności, a także być postrzegane jako forma nacisku politycznego na demokratycznie wybrane organy lokalne.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo, podległe mu jednostki organizacyjne lub inne instytucje publiczne kierowały do jednostek samorządu terytorialnego jakąkolwiek korespondencję (pisma, wytyczne, rekomendacje, komunikaty) dotyczącą uzależnienia przyznawania lub ograniczenia środków finansowych od stanowiska samorządu w sprawie polityki migracyjnej?
Czy podejmowano działania polegające na sugerowaniu lub wymaganiu od samorządów uchylenia bądź zmiany uchwał wyrażających sprzeciw wobec lokowania migrantów lub tworzenia centrów integracji cudzoziemców?
Czy istnieją jakiekolwiek mechanizmy – formalne lub nieformalne – umożliwiające ograniczenie, wstrzymanie lub zmniejszenie finansowania dla samorządów, które przyjęły uchwały sprzeciwiające się polityce migracyjnej?
Jeżeli odpowiedź na powyższe pytania jest twierdząca, proszę o:
a) przedstawienie pełnej listy jednostek samorządu terytorialnego, do których skierowano tego rodzaju korespondencję,
b) wskazanie dat, nadawców oraz odbiorców pism,
c) przedstawienie pełnej treści korespondencji,
d) wskazanie podstawy prawnej oraz faktycznej podejmowanych działań,
e) wskazanie, jakich konkretnie uchwał dotyczyły ewentualne żądania ich uchylenia lub zmiany.
Czy w ramach programów finansowanych ze środków krajowych lub unijnych istnieją jakiekolwiek zapisy, które uzależniają przyznanie środków od przyjęcia określonej polityki migracyjnej przez jednostki samorządu terytorialnego?
Czy ministerstwo posiada informacje o przypadkach zmiany stanowiska samorządów w sprawie migracji w związku z obawami o utratę finansowania? Jeśli tak, proszę o pełen wykaz.
Czy prowadzone były analizy, działania koordynacyjne lub inne formy monitorowania uchwał podejmowanych przez samorządy w zakresie polityki migracyjnej?
Wnoszę o udzielenie szczegółowej odpowiedzi wraz z przekazaniem pełnej dokumentacji w przedmiotowym zakresie.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9780 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 20 kwietnia 2026 roku
Sprawa: Dot. interpelacji nr 16166
Znak sprawy: IP3.058.1.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 16166
Szanowny Panie Marszałku,
Odpowiadając na interpelację nr 16166 Panów Posłów Dariusza Mateckiego
i Zbigniewa Ziobry, z dnia 30 marca 2026 r. uprzejmie informuję, że Minister
Finansów i Gospodarki, nie kierował do jednostek samorządu terytorialnego pism,
wytycznych, rekomendacji, komunikatów, oraz nie podejmował działań, o których
mowa w ww. interpelacji w zakresie finansowania ze środków krajowych budżetu
państwa.
Niezależnie od powyższego uprzejmie informuję, że jednostki samorządu
terytorialnego (JST) działają w ramach i na podstawie przepisów prawa. Zgodnie
z art. 167 Konstytucji RP jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział
w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań. Dochodami
jednostek samorządu terytorialnego są ich dochody własne oraz subwencje ogólne
i dotacje celowe z budżetu państwa.
Źródła dochodów jednostek samorządu terytorialnego są określone w ustawie.
Od 2024 r. obowiązuje ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego (Dz. U. poz. 1572, z późn. zm.), która wprowadziła
kompleksową modyfikację sposobu finansowania samorządów, obejmując zarówno
zwiększenie strumienia dochodów JST, jak i zmianę ich struktury.
-- 1 of 2 --
2/2
Założeniem reformy finansów samorządu terytorialnego było, aby dochody
samorządów zwiększały się w sposób przewidywalny. Nowy system dochodów JST,
uwzględnia m.in. specyfikę poszczególnych kategorii JST, obejmując przy tym nie
tylko kwestię zróżnicowań dochodowych ale również kwestię potrzeb
wydatkowych JST wynikających z realizowanych zadań. Zgodnie z przyjętymi
rozwiązaniami, głównym źródłem dochodów jednostek samorządu terytorialnego
są dochody podatkowe. Nastąpiła jakościowa zmiana w strukturze dochodów
budżetów samorządowych. Ustawa zwiększyła dochody własne jednostek
samorządu terytorialnego, dochody odzyskały swój podstawowy i stymulacyjny
charakter. System zasilania finansowego został oparty na lokalnej bazie podatników
podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) oraz podatników podatku
dochodowego od osób prawnych (CIT).
Należy podkreślić, iż system dochodów, określony w nowej ustawie o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego jest przejrzysty i apolityczny. Oparty jest na
obiektywnych parametrach (mierzalnych za pomocą danych statystycznych i
niepodatnych na manipulacje).
Jednocześnie uprzejmie informuję, że w zakresie środków europejskich odpowiedzi
udzieli Minister Funduszy i Polityki Regionalnej w odrębnym piśmie.
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 2 of 2 --
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 21 kwietnia 2026 r.
znak sprawy: DZF-VI.054.4.2026.PM
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 16174 oraz interpelację nr 16166 Panów
Posłów Dariusza Mateckiego i Zbigniewa Ziobro
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na powyższe interpelacje, przekazuję wspólną odpowiedź
w zakresie właściwości Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR).
W pierwszej kolejności pragnę podkreślić, że MFiPR ani podległe mu jednostki
nie kierowały do jednostek samorządu terytorialnego korespondencji dotyczącej
uzależnienia przyznawania lub ograniczenia środków finansowych od stanowiska
samorządu w sprawie polityki migracyjnej.
W MFiPR nie podejmowano działań polegających na wymaganiu od samorządów
uchylenia bądź zmiany uchwał wyrażających sprzeciw wobec napływu migrantów
lub tworzenia Centrów Integracji Cudzoziemców.
MFiPR nie identyfikuje zapisów programów współfinansowanych ze środków
europejskich, które uzależniałyby przyznanie środków od przyjęcia określonej
polityki migracyjnej przez jednostki samorządu terytorialnego. W niektórych
przypadkach treścią programu są działania mające związek z polityką migracyjną
– np. w wielu programach regionalnych przewidziano działania na rzecz integracji
społeczno-ekonomicznej cudzoziemców legalnie przebywających w Polsce.
Warunkiem skorzystania ze środków jest wówczas realizacja tych działań lub –
w przypadku zmiany priorytetów – zmiana Programu w porozumieniu z Komisją
Europejską.
MFiPR nie prowadzi analiz, działań koordynacyjnych ani innych form
monitorowania uchwał podejmowanych przez samorządy w zakresie polityki
migracyjnej.
-- 1 of 3 --
2
Jednocześnie informuję, że MFiPR koordynuje proces przestrzegania zasad
horyzontalnych UE przez podmioty ubiegające się o fundusze unijne. W tym celu
zostały opracowane „Wytyczne dotyczące realizacji zasad równościowych w
ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027” (dalej wytyczne). Celem
wytycznych jest zapewnienie zgodności przygotowywania, wdrażania,
monitorowania, sprawozdawczości i ewaluacji programów z zasadami
horyzontalnymi, a także zapewnienie spójnego podejścia w tym zakresie
w ramach wyboru i realizacji projektów. Wytyczne są skierowane do wszystkich
instytucji uczestniczących we wdrażaniu programów. Nakładają one obowiązki
na te instytucje – głównie na Instytucje Zarządzające (IZ) programami –
w zakresie przestrzegania zasad horyzontalnych na wszystkich wspomnianych
powyżej etapach.
Procedury wdrażania funduszy unijnych muszą zapewniać przestrzeganie zasad
horyzontalnych określonych w art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), zasad
pomocniczości i proporcjonalności określonych w art. 5 TUE oraz zasady
niedyskryminacji, o której jest mowa w art. 10 Traktatu o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej (TFUE), z uwzględnieniem Karty Praw Podstawowych Unii
Europejskiej (KPP). To obowiązek wszystkich państw członkowskich, a tym
samym wszystkich instytucji i podmiotów zaangażowanych w programowanie,
wdrażanie, monitorowanie, ewaluację, informację, promocję oraz kontrolę
funduszy europejskich. Zasady te w przypadku środków polityki spójności zostały
wskazane w art. 9 rozporządzenia nr 2021/1060 Parlamentu Europejskiego i Rady
z dnia 24 czerwca 2021 r. (rozporządzenie ogólne). Ponadto, zgodnie z tzw.
mechanizmem warunkowości podstawowej określonej w art. 15 rozporządzenia
ogólnego dostępność środków unijnych uzależniona jest od spełnienia szeregu
warunków podstawowych, do których należy m.in. przestrzeganie KPP oraz
Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych (KPON). Odniesienie do tych
warunków i zasad jest zawarte w „Umowie Partnerstwa dla realizacji polityki
spójności 2021-2027 w Polsce”, która jest podstawowym dokumentem
określającym sposób wykorzystania funduszy polityki spójności w obecnym
okresie programowania.
Umowa Partnerstwa wskazuje na warunki i zasady horyzontalne, które mają
bezpośrednie zastosowanie przy wdrażaniu funduszy europejskich, tj. zgodność
z KPP oraz KPON, zasadę równości kobiet i mężczyzn, zasadę równości szans
i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami, zasadę
zrównoważonego rozwoju i zasadę „nie czyń poważnych szkód” oraz zasadę
partnerstwa. Opis zakresu wdrażania i promowania zasad horyzontalnych
znajduje się w treści programów finansowanych ze środków polityki spójności
na lata 2021-2027.
W treści programów ujęty jest również zapis warunkujący przyznanie wsparcia
od przestrzegania przez beneficjentów przepisów antydyskryminacyjnych,
o których mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia ogólnego. W przypadku, gdy
beneficjentem jest jednostka samorządu terytorialnego (lub podmiot przez nią
-- 2 of 3 --
3
kontrolowany lub od niej zależny), która podjęła jakiekolwiek działania
dyskryminujące, sprzeczne z zasadami, o których mowa w art. 9 ust. 3
rozporządzenia nr 2021/1060, wsparcie w ramach polityki spójności nie może być
udzielone.
Należy jednocześnie podkreślić, że ww. uwarunkowania nie odnoszą się
bezpośrednio do kwestii stanowisk samorządów do polityki migracyjnej. Analiza
indywidualnych przypadków dotyczących kwestii dyskryminacji oraz ich
kwalifikacja na podstawie obowiązujących przepisów prawa, wytycznych oraz
odpowiednich regulacji na poziomie programowym pozostaje w kompetencji IZ
programem. Kwestie te są przedmiotem weryfikacji przede wszystkim na etapie
oceny wniosków o dofinansowanie – w ramach kryteriów wyboru projektów.
Na etapie realizacji projektów IZ stosuje przyjęte procedury oraz zapisy umowy
o dofinansowanie. Wobec tego każdy wniosek o dofinansowanie projektu
podlega w procedurze wyboru do dofinansowania ocenie pod kątem spełniania
kryteriów zgodności z zasadami horyzontalnymi, a stwierdzenie wystąpienia
zapisów o charakterze dyskryminującym, zgodnie z wytycznymi oznacza
odrzucenie projektu i brak przyznania dofinansowania ze środków UE.
Natomiast w zakresie badania zgodności stanowisk, uchwał, aktów prawa
podejmowanych przez władze lokalne z nadrzędnymi aktami prawa krajowego
i europejskiego, w tym Kartą Praw Podstawowych UE, właściwe są odpowiednie
instytucje, które dokonują takiej weryfikacji w oparciu o określone dla nich
procedury. Przykładowo, wojewoda jako organ nadzoru może uchylić akt prawa
miejscowego przyjęty z naruszeniem przepisów prawa powszechnie
obowiązującego. Instytucją, do której mogą z kolei zwrócić się obywatele RP oraz
cudzoziemcy, którzy uznają, że są dyskryminowani, jest Rzecznik Praw
Obywatelskich. IZ mogą korzystać z opinii tych instytucji dokonując oceny
projektów zgodnie z kryteriami dotyczącymi zasad horyzontalnych.
Z poważaniem
z up. Ministra
Monika Sikora
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 20 kwietnia 2026 roku
Sprawa: Dot. interpelacji nr 16166
Znak sprawy: IP3.058.1.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 16166
Szanowny Panie Marszałku,
Odpowiadając na interpelację nr 16166 Panów Posłów Dariusza Mateckiego
i Zbigniewa Ziobry, z dnia 30 marca 2026 r. uprzejmie informuję, że Minister
Finansów i Gospodarki, nie kierował do jednostek samorządu terytorialnego pism,
wytycznych, rekomendacji, komunikatów, oraz nie podejmował działań, o których
mowa w ww. interpelacji w zakresie finansowania ze środków krajowych budżetu
państwa.
Niezależnie od powyższego uprzejmie informuję, że jednostki samorządu
terytorialnego (JST) działają w ramach i na podstawie przepisów prawa. Zgodnie
z art. 167 Konstytucji RP jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział
w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań. Dochodami
jednostek samorządu terytorialnego są ich dochody własne oraz subwencje ogólne
i dotacje celowe z budżetu państwa.
Źródła dochodów jednostek samorządu terytorialnego są określone w ustawie.
Od 2024 r. obowiązuje ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego (Dz. U. poz. 1572, z późn. zm.), która wprowadziła
kompleksową modyfikację sposobu finansowania samorządów, obejmując zarówno
zwiększenie strumienia dochodów JST, jak i zmianę ich struktury.
-- 1 of 2 --
2/2
Założeniem reformy finansów samorządu terytorialnego było, aby dochody
samorządów zwiększały się w sposób przewidywalny. Nowy system dochodów JST,
uwzględnia m.in. specyfikę poszczególnych kategorii JST, obejmując przy tym nie
tylko kwestię zróżnicowań dochodowych ale również kwestię potrzeb
wydatkowych JST wynikających z realizowanych zadań. Zgodnie z przyjętymi
rozwiązaniami, głównym źródłem dochodów jednostek samorządu terytorialnego
są dochody podatkowe. Nastąpiła jakościowa zmiana w strukturze dochodów
budżetów samorządowych. Ustawa zwiększyła dochody własne jednostek
samorządu terytorialnego, dochody odzyskały swój podstawowy i stymulacyjny
charakter. System zasilania finansowego został oparty na lokalnej bazie podatników
podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) oraz podatników podatku
dochodowego od osób prawnych (CIT).
Należy podkreślić, iż system dochodów, określony w nowej ustawie o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego jest przejrzysty i apolityczny. Oparty jest na
obiektywnych parametrach (mierzalnych za pomocą danych statystycznych i
niepodatnych na manipulacje).
Jednocześnie uprzejmie informuję, że w zakresie środków europejskich odpowiedzi
udzieli Minister Funduszy i Polityki Regionalnej w odrębnym piśmie.
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 2 of 2 --
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 21 kwietnia 2026 r.
znak sprawy: DZF-VI.054.4.2026.PM
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 16174 oraz interpelację nr 16166 Panów
Posłów Dariusza Mateckiego i Zbigniewa Ziobro
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na powyższe interpelacje, przekazuję wspólną odpowiedź
w zakresie właściwości Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR).
W pierwszej kolejności pragnę podkreślić, że MFiPR ani podległe mu jednostki
nie kierowały do jednostek samorządu terytorialnego korespondencji dotyczącej
uzależnienia przyznawania lub ograniczenia środków finansowych od stanowiska
samorządu w sprawie polityki migracyjnej.
W MFiPR nie podejmowano działań polegających na wymaganiu od samorządów
uchylenia bądź zmiany uchwał wyrażających sprzeciw wobec napływu migrantów
lub tworzenia Centrów Integracji Cudzoziemców.
MFiPR nie identyfikuje zapisów programów współfinansowanych ze środków
europejskich, które uzależniałyby przyznanie środków od przyjęcia określonej
polityki migracyjnej przez jednostki samorządu terytorialnego. W niektórych
przypadkach treścią programu są działania mające związek z polityką migracyjną
– np. w wielu programach regionalnych przewidziano działania na rzecz integracji
społeczno-ekonomicznej cudzoziemców legalnie przebywających w Polsce.
Warunkiem skorzystania ze środków jest wówczas realizacja tych działań lub –
w przypadku zmiany priorytetów – zmiana Programu w porozumieniu z Komisją
Europejską.
MFiPR nie prowadzi analiz, działań koordynacyjnych ani innych form
monitorowania uchwał podejmowanych przez samorządy w zakresie polityki
migracyjnej.
-- 1 of 3 --
2
Jednocześnie informuję, że MFiPR koordynuje proces przestrzegania zasad
horyzontalnych UE przez podmioty ubiegające się o fundusze unijne. W tym celu
zostały opracowane „Wytyczne dotyczące realizacji zasad równościowych w
ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027” (dalej wytyczne). Celem
wytycznych jest zapewnienie zgodności przygotowywania, wdrażania,
monitorowania, sprawozdawczości i ewaluacji programów z zasadami
horyzontalnymi, a także zapewnienie spójnego podejścia w tym zakresie
w ramach wyboru i realizacji projektów. Wytyczne są skierowane do wszystkich
instytucji uczestniczących we wdrażaniu programów. Nakładają one obowiązki
na te instytucje – głównie na Instytucje Zarządzające (IZ) programami –
w zakresie przestrzegania zasad horyzontalnych na wszystkich wspomnianych
powyżej etapach.
Procedury wdrażania funduszy unijnych muszą zapewniać przestrzeganie zasad
horyzontalnych określonych w art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), zasad
pomocniczości i proporcjonalności określonych w art. 5 TUE oraz zasady
niedyskryminacji, o której jest mowa w art. 10 Traktatu o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej (TFUE), z uwzględnieniem Karty Praw Podstawowych Unii
Europejskiej (KPP). To obowiązek wszystkich państw członkowskich, a tym
samym wszystkich instytucji i podmiotów zaangażowanych w programowanie,
wdrażanie, monitorowanie, ewaluację, informację, promocję oraz kontrolę
funduszy europejskich. Zasady te w przypadku środków polityki spójności zostały
wskazane w art. 9 rozporządzenia nr 2021/1060 Parlamentu Europejskiego i Rady
z dnia 24 czerwca 2021 r. (rozporządzenie ogólne). Ponadto, zgodnie z tzw.
mechanizmem warunkowości podstawowej określonej w art. 15 rozporządzenia
ogólnego dostępność środków unijnych uzależniona jest od spełnienia szeregu
warunków podstawowych, do których należy m.in. przestrzeganie KPP oraz
Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych (KPON). Odniesienie do tych
warunków i zasad jest zawarte w „Umowie Partnerstwa dla realizacji polityki
spójności 2021-2027 w Polsce”, która jest podstawowym dokumentem
określającym sposób wykorzystania funduszy polityki spójności w obecnym
okresie programowania.
Umowa Partnerstwa wskazuje na warunki i zasady horyzontalne, które mają
bezpośrednie zastosowanie przy wdrażaniu funduszy europejskich, tj. zgodność
z KPP oraz KPON, zasadę równości kobiet i mężczyzn, zasadę równości szans
i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami, zasadę
zrównoważonego rozwoju i zasadę „nie czyń poważnych szkód” oraz zasadę
partnerstwa. Opis zakresu wdrażania i promowania zasad horyzontalnych
znajduje się w treści programów finansowanych ze środków polityki spójności
na lata 2021-2027.
W treści programów ujęty jest również zapis warunkujący przyznanie wsparcia
od przestrzegania przez beneficjentów przepisów antydyskryminacyjnych,
o których mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia ogólnego. W przypadku, gdy
beneficjentem jest jednostka samorządu terytorialnego (lub podmiot przez nią
-- 2 of 3 --
3
kontrolowany lub od niej zależny), która podjęła jakiekolwiek działania
dyskryminujące, sprzeczne z zasadami, o których mowa w art. 9 ust. 3
rozporządzenia nr 2021/1060, wsparcie w ramach polityki spójności nie może być
udzielone.
Należy jednocześnie podkreślić, że ww. uwarunkowania nie odnoszą się
bezpośrednio do kwestii stanowisk samorządów do polityki migracyjnej. Analiza
indywidualnych przypadków dotyczących kwestii dyskryminacji oraz ich
kwalifikacja na podstawie obowiązujących przepisów prawa, wytycznych oraz
odpowiednich regulacji na poziomie programowym pozostaje w kompetencji IZ
programem. Kwestie te są przedmiotem weryfikacji przede wszystkim na etapie
oceny wniosków o dofinansowanie – w ramach kryteriów wyboru projektów.
Na etapie realizacji projektów IZ stosuje przyjęte procedury oraz zapisy umowy
o dofinansowanie. Wobec tego każdy wniosek o dofinansowanie projektu
podlega w procedurze wyboru do dofinansowania ocenie pod kątem spełniania
kryteriów zgodności z zasadami horyzontalnymi, a stwierdzenie wystąpienia
zapisów o charakterze dyskryminującym, zgodnie z wytycznymi oznacza
odrzucenie projektu i brak przyznania dofinansowania ze środków UE.
Natomiast w zakresie badania zgodności stanowisk, uchwał, aktów prawa
podejmowanych przez władze lokalne z nadrzędnymi aktami prawa krajowego
i europejskiego, w tym Kartą Praw Podstawowych UE, właściwe są odpowiednie
instytucje, które dokonują takiej weryfikacji w oparciu o określone dla nich
procedury. Przykładowo, wojewoda jako organ nadzoru może uchylić akt prawa
miejscowego przyjęty z naruszeniem przepisów prawa powszechnie
obowiązującego. Instytucją, do której mogą z kolei zwrócić się obywatele RP oraz
cudzoziemcy, którzy uznają, że są dyskryminowani, jest Rzecznik Praw
Obywatelskich. IZ mogą korzystać z opinii tych instytucji dokonując oceny
projektów zgodnie z kryteriami dotyczącymi zasad horyzontalnych.
Z poważaniem
z up. Ministra
Monika Sikora
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --