Interpelacja w sprawie praktyk organów skarbowych dotyczących opodatkowania dochodów polskich marynarzy pracujących w żegludze międzynarodowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16157
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie praktyk organów skarbowych dotyczących opodatkowania dochodów polskich marynarzy pracujących w żegludze międzynarodowej
Zgłaszający: Agnieszka Pomaska
Data wpływu: 24-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
praktyka organów administracji skarbowej w zakresie opodatkowania dochodów polskich marynarzy pracujących na statkach eksploatowanych przez przedsiębiorstwa zagraniczne budzi poważne wątpliwości interpretacyjne oraz systemowe. Sprawa dotyczy w szczególności stosowania przepisów umów o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartych przez Polskę, w tym m.in. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.
Kluczową kwestią sporną jest interpretacja pojęcia „eksploatacji statku w transporcie międzynarodowym“, od której zależy możliwość zastosowania odpowiednich regulacji umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ulg podatkowych przewidzianych dla marynarzy. W praktyce organów skarbowych pojawia się tendencja do zawężającej interpretacji tego pojęcia, polegającej na utożsamianiu transportu międzynarodowego wyłącznie z przewozem towarów lub pasażerów. Jednocześnie współczesna żegluga obejmuje znacznie szerszy zakres działalności gospodarczej, w tym operacje offshore, badania sejsmiczne, instalację infrastruktury energetycznej czy obsługę farm wiatrowych na morzu. Tymczasem umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, zgodnie z ich treścią oraz zasadami interpretacji prawa traktatów, posługują się szerokim pojęciem transportu międzynarodowego odnoszącym się do eksploatacji statku w żegludze międzynarodowej, o ile nie odbywa się ona wyłącznie pomiędzy portami jednego państwa. Wątpliwości budzi również wprowadzanie w praktyce organów podatkowych dodatkowych kryteriów, które nie wynikają z treści umów międzynarodowych, takich jak wymóg uznania transportu za główny cel działalności przedsiębiorstwa lub podstawowe źródło jego przychodów. Takie podejście może prowadzić do sytuacji, w której organy administracji podatkowej w praktyce tworzą dodatkowe warunki korzystania z regulacji wynikających z umów międzynarodowych.
W ostatnich latach zagadnienie to było wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych. W szczególności w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. w wyroku z dnia 19 stycznia 2023 r. (I FSK 1289/21), wskazano, że pojęcia używane w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania powinny być interpretowane autonomicznie, z uwzględnieniem ich znaczenia w prawie międzynarodowym oraz celu tych umów. W orzecznictwie podkreślano, że pojęcie eksploatacji statku w transporcie międzynarodowym nie może być zawężane wyłącznie do przewozu pasażerów lub towarów. W praktyce żeglugi morskiej obejmuje ono szerzej rozumianą działalność gospodarczą prowadzoną przy wykorzystaniu statku w żegludze międzynarodowej.
Szczególne wątpliwości budzi sposób traktowania przez organy podatkowe statków specjalistycznych, takich jak jednostki offshore, statki sejsmiczno-badawcze czy statki obsługujące morskie farmy wiatrowe. W praktyce żeglugowej jednostki te transportują ludzi, sprzęt oraz wykonują operacje gospodarcze na morzu w ramach żeglugi międzynarodowej. W orzecznictwie wskazywano, że o charakterze transportu międzynarodowego decyduje przede wszystkim zasięg działalności statku oraz trasa jego operowania, a nie wyłącznie typ jednostki lub rodzaj wykonywanych czynności. Jednocześnie pojawiają się sygnały o narastających problemach proceduralnych w toku postępowań podatkowych dotyczących marynarzy. Według przedstawicieli środowiska morskiego zdarzają się sytuacje, w których organy podatkowe podważają dokumentację armatorów lub certyfikaty wynikające z międzynarodowych konwencji morskich, odwołując się jednocześnie do danych pochodzących z ogólnodostępnych portali internetowych służących do śledzenia ruchu statków. Dodatkowo wątpliwości budzi zjawisko rozbieżności regionalnych w praktyce organów podatkowych. W efekcie marynarze wykonujący tę samą pracę na tych samych statkach mogą być odmiennie traktowani przez administrację skarbową w zależności od miejsca zamieszkania i właściwości miejscowej urzędu skarbowego.
Opisane problemy mają istotny wymiar społeczny i gospodarczy. Polska należy do państw o znaczącym udziale w globalnym rynku pracy w żegludze międzynarodowej. Niepewność interpretacyjna dotycząca zasad opodatkowania dochodów marynarzy pracujących na statkach eksploatowanych przez zagraniczne przedsiębiorstwa prowadzi do licznych sporów podatkowych, wieloletnich postępowań sądowych oraz poważnych konsekwencji finansowych dla polskich marynarzy i ich rodzin. W opinii przedstawicieli środowiska morskiego sytuacja ta może również podważać zaufanie do stabilności polskiego systemu podatkowego oraz do zobowiązań wynikających z zawartych przez Polskę umów międzynarodowych.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jakie analizy lub działania prowadzi Ministerstwo Finansów w zakresie praktyki organów skarbowych dotyczącej interpretacji pojęcia „transportu międzynarodowego“ w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania, w szczególności w odniesieniu do pracy marynarzy?
W jaki sposób Ministerstwo Finansów monitoruje i ocenia praktykę interpretacyjną organów podatkowych w sprawach dotyczących opodatkowania dochodów marynarzy oraz jakie wnioski wynikają z dotychczasowych analiz dotyczących ewentualnych rozbieżności w interpretacji przepisów w różnych częściach kraju?
Jakie działania legislacyjne lub interpretacyjne rozważa Ministerstwo Finansów w celu jednoznacznego określenia sposobu rozumienia pojęcia „transportu międzynarodowego“ w kontekście pracy marynarzy, w tym w szczególności czy analizowane jest wydanie interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych w tym zakresie?
Jak Ministerstwo Finansów ocenia praktykę organów podatkowych polegającą na stosowaniu dodatkowych kryteriów przy interpretacji umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, które nie wynikają wprost z ich treści?
Jakie znaczenie – w ocenie Ministerstwa Finansów – powinien mieć rodzaj statku (np. jednostki offshore, badawcze lub serwisowe) przy kwalifikowaniu pracy marynarza jako wykonywanej w ramach transportu międzynarodowego w rozumieniu umów o unikaniu podwójnego opodatkowania?
Jak Ministerstwo Finansów ocenia praktykę wszczynania postępowań karnoskarbowych wobec marynarzy w sytuacjach wynikających z rozbieżności interpretacyjnych przepisów podatkowych oraz jakie działania podejmuje w celu ograniczenia negatywnych skutków takich sytuacji dla podatników?
Jakie działania podejmuje lub planuje podjąć Ministerstwo Finansów w celu ujednolicenia praktyki organów podatkowych oraz zapewnienia jednolitego stosowania przepisów wynikających z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w sprawach dotyczących dochodów marynarzy?
W jaki sposób Ministerstwo Finansów planuje współpracować z innymi resortami, w szczególności z Ministerstwem Infrastruktury, a także z przedstawicielami środowiska morskiego, w celu wypracowania spójnych i stabilnych rozwiązań dotyczących opodatkowania dochodów polskich marynarzy?
Z wyrazami szacunku
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11683 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 17 kwietnia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 16157 w sprawie praktyk organów skarbowych
dotyczących opodatkowania dochodów polskich marynarzy
pracujących w żegludze międzynarodowej
Znak sprawy: DMP2.054.1.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź Ministra Finansów i Gospodarki na interpelację nr 16157
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16157 z 30 lipca 2026 r. złożoną przez Panią
Posłankę Agnieszkę Pomaskę, poniżej przedstawiam odpowiedzi na pytania
postawione w ww. interpelacji.
Pytania 1 i 2:
- Jakie analizy lub działania prowadzi Ministerstwo Finansów w zakresie praktyki
organów skarbowych dotyczącej interpretacji pojęcia „transportu międzynarodowego”
w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania, w szczególności w odniesieniu do
pracy marynarzy;
- W jaki sposób Ministerstwo Finansów monitoruje i ocenia praktykę interpretacyjną
organów podatkowych w sprawach dotyczących opodatkowania dochodów marynarzy
-- 1 of 6 --
2/6
oraz jakie wnioski wynikają z dotychczasowych analiz dotyczących ewentualnych
rozbieżności w interpretacji przepisów w różnych częściach kraju?
Odpowiedź
Wypracowane zasady współpracy Szefa KAS z nadzorowanymi organami KAS
(dalej: Krajowej Administracji Skarbowej) przewidują procedury mające na celu
monitorowanie i poprawę jakości orzecznictwa w sprawach podatkowych.
Przede wszystkim przewidują one, że organy podatkowe, tj. Dyrektor Krajowej
Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor KIS), jak również Dyrektorzy Izb
Administracji Skarbowej (dalej: Dyrektorzy IAS), w sytuacji, gdy mają wątpliwości
w zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego (np. zgłaszane przez podległe
urzędy skarbowe) lub gdy istnieją rozbieżności interpretacyjne, występują do
właściwego Departamentu KAS w Ministerstwie Finansów (dalej: MF) o ich
wyjaśnienie. W takiej sytuacji opracowywane jest w stanowisko ministra
właściwego do spraw finansów publicznych (obecnie: Minister Finansów
i Gospodarki; dalej MFiG) w dialogu z właściwymi departamentami legislacyjnymi
MF oraz KAS, stanowisko następnie przekazywane jest do organów podatkowych
oraz publikowane w Systemie Informacji Celno-Skarbowej EUREKA, celem
ujednolicenia praktyki i orzecznictwa organów podatkowych w danym zakresie w
skali całego kraju.
Dodatkowo należy wskazać, że Dyrektorzy IAS są także zobowiązani do
przekazywania do właściwego Departamentu KAS w MF informacji m.in.
o orzeczeniach zapadłych przed sądami administracyjnymi
(zarówno prawomocnych, jak i nieprawomocnych) szczególnie istotnych dla
systemu podatkowego. Informacje o orzeczeniach sądów są przekazywane do
wiadomości wszystkich pozostałych izb administracji skarbowej.
Działania te przyczyniają się do ujednolicania praktyki i orzecznictwa organów
podatkowych w danym zakresie w skali całego kraju. Wskazane działania są
podstawową formą sprawowania ogólnego nadzoru w sprawach podatkowych.
Niezależenie od powyższego możliwa jest również wymiana informacji pomiędzy
MF oraz organami KAS dotycząca określonych zagadnień. Przykładem takiego
działania jest przeprowadzony w 2025 r. przegląd spraw w zakresie stosowania i
interpretowania przez organy podatkowe pojęcia „transport międzynarodowy”.
Przeprowadzony przegląd nie wskazał rozbieżności co do interpretacji pojęcia
„transport międzynarodowy” dokonywanej przez organy podatkowe w oparciu
o definicję wskazaną w konkretnych umowach o unikaniu podwójnego
opodatkowania oraz w oparciu o orzecznictwo sądów administracyjnych.
W tej kwestii nie dostrzeżono wątpliwości interpretacyjnych. MF zwraca jednak
uwagę na trudności związane z ustaleniem stanu faktycznego tj. w szczególności
stwierdzenia na ile charakter działalności prowadzonej na danym statku oraz sposób
eksploatacji danej jednostki stanowi działalność mieszczącą się w definicji
transportu międzynarodowego.
-- 2 of 6 --
3/6
W odniesieniu do sygnałów dotyczących wątpliwości w sprawach opodatkowania
dochodów marynarzy, MFiG monitoruje praktykę interpretacyjną organów
podatkowych. W przypadku stwierdzenia rozbieżności w tym obszarze
podejmowane są stosowne działania w celu zapewnienia jednolitego stosowania
przepisów prawa podatkowego przez organy podatkowe. Wyrazem podjętych
dotychczas działań w zakresie zastosowania ulgi abolicyjnej w odniesieniu do
dochodów marynarzy w sytuacji braku opłacenia podatku za granicą jest m.in.
wydanie dwóch interpretacji ogólnych:
1. interpretacji ogólnej z 31 października 2016 r., nr DD10.8201.1.2016.GOJ,
w sprawie stosowania ulgi, o której mowa w art. 27g ustawy z dnia 26 lipca
1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w stosunku do
marynarzy, mających miejsce zamieszkania w Polsce, uzyskujących dochody
z tytułu pracy najemnej na pokładach statków morskich eksploatowanych
w transporcie międzynarodowym w rozumieniu umów o unikaniu
podwójnego opodatkowania (Dz. Urz MRiF z 2016 r. poz. 12).
2. interpretacji ogólnej z 31 października 2019 r., nr DD4.8201.1.2019,
w sprawie stosowania ulgi, o której mowa w art. 27g ustawy o podatku
dochodowym od osób fizycznych, do dochodów marynarzy uzyskanych
z pracy na statkach eksploatowanych w transporcie międzynarodowym
z państwa, z którym Polska nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego
opodatkowania (sytuacja bezumowna), jeżeli od tych dochodów nie został
zapłacony za granicą podatek dochodowy (Dz. Urz. MFIiR z 2019 r. poz. 21)
Pytanie 3 i 7:
- Jakie działania legislacyjne lub interpretacyjne rozważa Ministerstwo Finansów w celu
jednoznacznego określenia sposobu rozumienia pojęcia „transportu międzynarodowego”
w kontekście pracy marynarzy, w tym w szczególności czy analizowane jest wydanie
interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych w tym zakresie?
- Jakie działania podejmuje lub planuje podjąć Ministerstwo Finansów w celu
ujednolicenia praktyki organów podatkowych oraz zapewnienia jednolitego stosowania
przepisów wynikających z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w sprawach
dotyczących dochodów marynarzy?
-- 3 of 6 --
4/6
Odpowiedź
Pojęcie „transportu międzynarodowego” jest określone przede wszystkim
w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania, które nie mogą być
jednostronnie modyfikowane w drodze krajowych zmian legislacyjnych.
Definicja tego pojęcia opiera się na międzynarodowych standardach prawa
podatkowego, w szczególności Modelowej Konwencji OECD, i stanowi powszechnie
przyjęty wzorzec stosowany w umowach w sprawie unikania podwójnego
opodatkowania zawieranych przez Polskę.
Interpretacja pojęcia „transport międzynarodowy” musi być dokonywana
każdorazowo z uwzględnieniem treści właściwej umowy, stanowiącej odrębną
podstawę prawną.
Należy podkreślić, iż w przyszłości Minister Finansów i Gospodarki nie wyklucza
wydania interpretacji ogólnej lub objaśnień w celu ujednolicenia wykładni terminu
„transport międzynarodowy”.
Zauważamy także, że do tej pory nie stwierdzono, aby organy podatkowe stosowały
odmienną interpretację pojęcia „transportu międzynarodowego” w zależności od
miejsca zamieszkania podatników i właściwości miejscowej urzędu skarbowego.
Pytanie 4:
Jak Ministerstwo Finansów ocenia praktykę organów podatkowych polegającą na
stosowaniu dodatkowych kryteriów przy interpretacji umów o unikaniu podwójnego
opodatkowania, które nie wynikają wprost z ich treści?
Odpowiedź
W ocenie MFiG interpretacja postanowień umów o unikaniu podwójnego
opodatkowania powinna być dokonywana zgodnie z zasadami wykładni prawa
międzynarodowego, w szczególności z uwzględnieniem ich brzmienia, kontekstu
oraz celu, jakiemu służą. Oznacza to, że organy podatkowe nie powinny formułować
dodatkowych kryteriów interpretacyjnych, które nie znajdują oparcia w treści danej
umowy ani w powszechnie przyjętych zasadach jej wykładni.
Należy podkreślić, że w świetle obowiązujących regulacji, w szczególności
postanowień konkretnych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, a także
orzecznictwa sądów administracyjnych, wydaje się, że sposób interpretacji definicji
pojęcia „transport międzynarodowy” nie powinien budzić wątpliwości. Zgodnie np.
z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2018 r. sygn. akt II
FSK 652/18: „poprzez transport (w tym transport międzynarodowy) należy rozumieć
zespół czynności związany z przemieszczaniem osób i dóbr materialnych za pomocą
odpowiednich środków (tu: za pomocą statków morskich). Transport morski oznacza więc
przewóz statkami w celach zarobkowych pasażerów i ładunków przez wody morskie.”
-- 4 of 6 --
5/6
Pytanie 5: Jakie znaczenie – w ocenie Ministerstwa Finansów – powinien mieć rodzaj
statku (np. jednostki offshore, badawcze lub serwisowe) przy kwalifikowaniu pracy
marynarza jako wykonywanej w ramach transportu międzynarodowego w rozumieniu
umów o unikaniu podwójnego opodatkowania?
Odpowiedź
Zasadnicze znaczenie dla kwalifikacji pracy marynarza jako wykonywanej w ramach
„transportu międzynarodowego” w rozumieniu umów o unikaniu podwójnego
opodatkowania ma nie tyle rodzaj statku, ile charakter działalności prowadzonej na
danym statku oraz sposób eksploatacji danej jednostki.
Pojęcie „transportu międzynarodowego” jest definiowane w poszczególnych
umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania i co do zasady odnosi się do
działalności polegającej na przewozie osób lub ładunków w żegludze
międzynarodowej, wykonywanej przez przedsiębiorstwo jednego z umawiających
się państw. W konsekwencji decydujące znaczenie ma funkcjonalna ocena
działalności wykonywanej przez przedsiębiorstwo, a nie formalna kwalifikacja
jednostki jako określonego typu statku.
Pytanie 6: Jak Ministerstwo Finansów ocenia praktykę wszczynania postępowań karno-
skarbowych wobec marynarzy w sytuacjach wynikających z rozbieżności
interpretacyjnych przepisów podatkowych oraz jakie działania podejmuje w celu
ograniczenia negatywnych skutków takich sytuacji dla podatników?
Odpowiedź
MF nie odnotowało praktyki wszczynania postępowań karnych skarbowych wobec
marynarzy w sytuacjach wynikających z rozbieżności interpretacyjnych przepisów
podatkowych. 1 Nie były też zgłaszane kwestie problematyczne w zakresie
wszczynania postępowań karnych skarbowych wobec marynarzy pracujących
w żegludze międzynarodowej.
Pytanie 8: W jaki sposób Ministerstwo Finansów planuje współpracować z innymi
resortami, w szczególności z Ministerstwem Infrastruktury, a także z przedstawicielami
środowiska morskiego, w celu wypracowania spójnych i stabilnych rozwiązań dotyczących
opodatkowania dochodów polskich marynarzy?
Odpowiedź
MF na bieżąco współpracuje z innymi resortami, m.in. z Ministerstwem
Infrastruktury. Niezależnie od realizacji obowiązków formalnych polegających na
opracowywaniu i opiniowaniu projektów ustaw podatkowych, na przestrzeni wielu
1 Z informacji przekazanych przez podległe MFiG organy wynika, że wystąpił tylko jeden przypadek wszczęcia przez
naczelnika urzędu skarbowego dochodzenia karnoskarbowego z art. 56 § 2 k.k.s. (Kodeks Karny Skarbowy z dnia 10
września 1999 r. (Dz. U z 2025 r. poz. 633), którego konsekwencją było wydanie postanowienia o przedstawieniu
zarzutów popełnienia tego czynu w związku z tym, że wyczerpane zostały znamiona czynu zabronionego, a zebrany
materiał dowodowy wskazywał na działanie umyślne.
-- 5 of 6 --
6/6
lat odbywały się też spotkania robocze w celu wypracowania właściwych norm
podatkowych. Podczas takich prac analizowane są również postulaty środowiska
morskiego.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 6 of 6 --