Interpelacja nr 16144
Interpelacja w sprawie ograniczenia środków z Funduszu Pracy na rok 2026 oraz zasad gospodarowania rezerwą tego funduszu
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ograniczenia środków z Funduszu Pracy na rok 2026 oraz zasad gospodarowania rezerwą tego funduszu
Interpelacja nr 16144
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ograniczenia środków z Funduszu Pracy na rok 2026 oraz zasad gospodarowania rezerwą tego funduszu
Zgłaszający: Urszula Pasławska
Data wpływu: 24-03-2026
Z informacji, jakie wpływają do mojego biura poselskiego wynika, że w niektórych powiatach dochodzi do redukcji limitów finansowych przekraczających 80 proc. w porównaniu do ubiegłego roku. Przykładowo w powiecie kętrzyńskim zaplanowano obniżenie środków z 4,7 mln zł w 2025 r. do 753 tys. zł w 2026 r., co oznacza spadek o ponad 84 proc. Rzecz w tym, że to powiat z jedną z najwyższych w Polsce stopą bezrobocia – 17,6 proc. przy średniej krajowej 6 proc. (dane z grudnia 2025 r.).
Tak znaczna redukcja może prowadzić do faktycznego ograniczenia realizacji ustawowych zadań w zakresie aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu, w szczególności robót publicznych oraz prac społecznie użytecznych. W praktyce może to skutkować sprowadzeniem działalności powiatowych urzędów pracy wyłącznie do funkcji ewidencyjnej, czyli do rejestrowania osób bezrobotnych.
Jednocześnie, według dostępnych informacji, w styczniu 2026 r. stan środków Funduszu Pracy wynosił ok. 25,5 mld zł przy prognozowanych wpływach na poziomie 12 mld zł oraz wydatkach rzędu 10 mld zł. Prognozy wskazują na możliwość osiągnięcia ok. 28 mld zł stanu środków w ciągu roku budżetowego.
Powstaje zatem zasadnicze pytanie o relację między narastającą nadwyżką Funduszu Pracy a ograniczaniem finansowania aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu na poziomie lokalnym, co jest szczególnie dotkliwe w takich powiatach jak kętrzyński, na tzw. ścianie wschodniej, o strukturalnym i utrwalonym bezrobociu.
Niniejszym zwracam się o rewizję tej decyzji oraz udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie były szczegółowe kryteria i zmienne przyjęte w algorytmie podziału środków Funduszu Pracy na rok 2026?
Ile powiatów w Polsce odnotowało spadek finansowania przekraczający 80 proc., ile 50 proc., a ile 30 proc.?
Czy ministerstwo przeprowadziło analizę skutków społecznych wdrożenia obecnego algorytmu, szczególnie w takich powiatach jak kętrzyński, czyli o strukturalnym bezrobociu? Chodzi głównie o możliwy wzrost poziomu korzystania z pomocy społecznej oraz wzrost wydatków gmin na tzw. świadczenia osłonowe.
Z jakich przyczyn utrzymywana jest wysoka rezerwa środków Funduszu Pracy przy jednoczesnym ograniczaniu finansowania aktywnych instrumentów rynku pracy?
Czy resort rozważa zwiększenie limitów dla powiatów w ramach korekty planu finansowego lub uruchomienie dodatkowych środków z rezerwy w 2026 r.?
W jaki sposób zapewniona zostanie adekwatność finansowania ustawowych zadań powiatów w obszarze rynku pracy?
W jaki sposób zabezpieczone zostaną osoby szczególnie zagrożone wykluczeniem z rynku pracy, np. osoby długotrwale bezrobotne lub niepełnosprawne?
Interpelacja nr 16144
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ograniczenia środków z Funduszu Pracy na rok 2026 oraz zasad gospodarowania rezerwą tego funduszu
Zgłaszający: Urszula Pasławska
Data wpływu: 24-03-2026
Z informacji, jakie wpływają do mojego biura poselskiego wynika, że w niektórych powiatach dochodzi do redukcji limitów finansowych przekraczających 80 proc. w porównaniu do ubiegłego roku. Przykładowo w powiecie kętrzyńskim zaplanowano obniżenie środków z 4,7 mln zł w 2025 r. do 753 tys. zł w 2026 r., co oznacza spadek o ponad 84 proc. Rzecz w tym, że to powiat z jedną z najwyższych w Polsce stopą bezrobocia – 17,6 proc. przy średniej krajowej 6 proc. (dane z grudnia 2025 r.).
Tak znaczna redukcja może prowadzić do faktycznego ograniczenia realizacji ustawowych zadań w zakresie aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu, w szczególności robót publicznych oraz prac społecznie użytecznych. W praktyce może to skutkować sprowadzeniem działalności powiatowych urzędów pracy wyłącznie do funkcji ewidencyjnej, czyli do rejestrowania osób bezrobotnych.
Jednocześnie, według dostępnych informacji, w styczniu 2026 r. stan środków Funduszu Pracy wynosił ok. 25,5 mld zł przy prognozowanych wpływach na poziomie 12 mld zł oraz wydatkach rzędu 10 mld zł. Prognozy wskazują na możliwość osiągnięcia ok. 28 mld zł stanu środków w ciągu roku budżetowego.
Powstaje zatem zasadnicze pytanie o relację między narastającą nadwyżką Funduszu Pracy a ograniczaniem finansowania aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu na poziomie lokalnym, co jest szczególnie dotkliwe w takich powiatach jak kętrzyński, na tzw. ścianie wschodniej, o strukturalnym i utrwalonym bezrobociu.
Niniejszym zwracam się o rewizję tej decyzji oraz udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie były szczegółowe kryteria i zmienne przyjęte w algorytmie podziału środków Funduszu Pracy na rok 2026?
Ile powiatów w Polsce odnotowało spadek finansowania przekraczający 80 proc., ile 50 proc., a ile 30 proc.?
Czy ministerstwo przeprowadziło analizę skutków społecznych wdrożenia obecnego algorytmu, szczególnie w takich powiatach jak kętrzyński, czyli o strukturalnym bezrobociu? Chodzi głównie o możliwy wzrost poziomu korzystania z pomocy społecznej oraz wzrost wydatków gmin na tzw. świadczenia osłonowe.
Z jakich przyczyn utrzymywana jest wysoka rezerwa środków Funduszu Pracy przy jednoczesnym ograniczaniu finansowania aktywnych instrumentów rynku pracy?
Czy resort rozważa zwiększenie limitów dla powiatów w ramach korekty planu finansowego lub uruchomienie dodatkowych środków z rezerwy w 2026 r.?
W jaki sposób zapewniona zostanie adekwatność finansowania ustawowych zadań powiatów w obszarze rynku pracy?
W jaki sposób zabezpieczone zostaną osoby szczególnie zagrożone wykluczeniem z rynku pracy, np. osoby długotrwale bezrobotne lub niepełnosprawne?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
9 kwot, 13 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
8.3 / 1k zn.
- Zawiera 9 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (13)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13157 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.213.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację nr 16144 Pani Posłanki Urszuli Pasławskiej, w sprawie
ograniczenia środków z Funduszu Pracy na rok 2026 oraz zasad gospodarowania rezerwą
tego funduszu, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Tytułem wstępu trzeba zaznaczyć, że zgodnie z art. 29 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych1 podstawę gospodarki finansowej Funduszu Pracy (dalej
„FP”) będącego państwowym funduszem celowym stanowi roczny plan finansowy FP.
Określa on m.in. przychody funduszu i ich źródła oraz zadania realizowane z jego środków.
Plan obejmuje również kwotę środków na finansowanie form pomocy przeznaczaną przez
urzędy pracy w danym roku budżetowym na aktywizację osób bezrobotnych i
poszukujących pracy.
Plan finansowy FP stanowi załącznik do ustawy budżetowej na dany rok – jego projekt jest
przekazywany Ministrowi Finansów i Gospodarki w trybie i terminach określonych przez
przepisy dotyczące prac nad projektem ustawy budżetowej. Minister Finansów i Gospodarki
przedstawia następnie projekt ustawy budżetowej na rok kolejny wraz z uzasadnieniem
Radzie Ministrów, która przedkłada go Sejmowi w terminie do 30 września roku
poprzedzającego dany rok budżetowy2.
Pismem z 25 lipca 2025 r. Minister Finansów i Gospodarki przekazał do Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) limit wydatków FP do uwzględnienia w projekcie planu
finansowego na 2026 r. Limit określono na poziomie 10,1 mld zł.
Kierownictwo MRPiPS na każdym etapie uzgodnień wskazywało, że dla prawidłowego
funkcjonowania powiatowych urzędów pracy konieczne jest utrzymanie finansowania
aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu na poziomie z 2025 r., tj. ok. 3,65 mld zł.
Przedstawiono w tym zakresie szczegółowe uzasadnienie, wskazując m.in. na:
— wzrost kosztów świadczeń wypłacanych z Funduszu Pracy (zasiłki, stypendia,
refundacje);
— wzrost minimalnego i przeciętnego wynagrodzenia, które wpływają na wysokość
refundacji i dofinansowań;
— rosnącą efektywność kosztową form aktywizacji zawodowej (z ok. 18 tys. zł w 2023 r.
do ponad 21 tys. zł w 2026 r.);
— konieczność utrzymania liczby osób objętych wsparciem, w tym seniorów i osób
długotrwale bezrobotnych.
Mimo to kwotę zabezpieczoną w planie FP na 2026 r. ustalono na poziomie niższym od
postulowanych potrzeb finansowych, tj. niższym od planu na 2025 r. o 1,5 mld zł w zakresie
zadania dotyczącego aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych realizowanej przez urzędy
pracy. W planie finansowym Funduszu Pracy na 2026 r. na aktywizację zawodową
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.
2 Ustawa budżetowa na rok 2026 (Dz.U. poz. 62) została podpisana przez Prezydenta RP 20 stycznia 2026 r.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
bezrobotnych zabezpieczono zatem 2 147 808 000 zł, z czego 429,6 mln zł stanowi rezerwa
Funduszu Pracy.
Pragnę przy tym zaznaczyć, że Minister Finansów i Gospodarki w kierowanej do Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej korespondencji wielokrotnie zwracał uwagę na fakt
objęcia Polski procedurą nadmiernego deficytu (EDP), który wymaga konsolidacji finansów
publicznych i redukcji deficytu w kolejnych latach. Znajduje to odzwierciedlenie
w Średniookresowym planie budżetowo- strukturalnym na lata 2025-2028, określającym
ścieżkę wydatków, której przestrzeganie jest konieczne do ograniczenia deficytu
nominalnego i redukcji długu w średnim okresie. Minister wskazywał też, że wydatki FP
objęte są stabilizująca regułą wydatkową (SRW) oraz limitem wskazywanym rokrocznie
w ustawie budżetowej, w związku z czym każda dotycząca ich zmiana ma bezpośredni
wpływ na ograniczenie wydatków pozostałych podmiotów objętych SRW. Ewentualne
zwiększenie tych kwot powinno być poprzedzone analizą potrzeb i wskazaniem
oszczędności w wydatkach na inne zadania. Zgodnie z informacją przekazaną przez Ministra
Finansów i Gospodarki na dzień dzisiejszy nie ma wygenerowanych oszczędności, które
można by przeznaczyć na finansowanie form pomocy. Mimo to rozmowy z Ministrem
Finansów i Gospodarki w sprawie zwiększenia środków FP w bieżącym roku z
przeznaczeniem na działania aktywizacyjne trwają
Podział kwot środków FP wynikających z planu finansowego FP na finansowanie realizacji
form pomocy przez samorządy powiatowe regulują przepisy ustawy z dnia 20 marca 2025
r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia3 i wydane na podstawie art. 277 tego aktu
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie zasad gospodarki
finansowej Funduszu Pracy4 („rozporządzenie RM). Na podstawie art. 267 ust. 4 ww. ustawy
w związku z § 6 rozporządzenia RM kwota środków FP na finansowanie form pomocy, w
tym tych realizowanych w ramach projektów EFS+, określona w planie finansowym FP na
2026 rok - pomniejszona o rezerwę pozostającą w dyspozycji ministra właściwego do
spraw pracy - dzielona jest między województwa algorytmem.
Zgodnie ze wzorem określonym w § 6 rozporządzenia RM kwota na formy pomocy dzielona
jest między województwa w poniższych proporcjach w ramach czterech wskaźników:
— wskaźnik B – 75% kwoty dzielone jest na podstawie liczby bezrobotnych
w województwach,
— wskaźnik S – 5% kwoty dzielone jest na podstawie efektów zastosowanych działań
aktywizacyjnych związanych z subsydiowaniem zatrudnienia (refundacja kosztów
wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy, dofinansowanie podjęcia działalności
gospodarczej, prace interwencyjne oraz roboty publiczne),
— wskaźnik E - 10% kwoty dzielone jest na podstawie efektów zastosowanych działań
edukacyjnych (szkolenia, staże),
— wskaźnik N – 10% kwoty dzielone jest na podstawie efektów pozostałych działań
aktywizacyjnych w danym województwie.
Bazując na danych sprawozdawczych środki dla województw wyliczane są w ramach
każdego z powyższych wskaźników proporcjonalnie - udziałem procentowym jaki wskaźnik
osiągnięty w województwie ma w sumie dla tego wskaźnika ze wszystkich województw.
Następnie są one sumowane. Na tej podstawie ustalana jest ogólna kwota środków FP dla
każdego z województw.
3 Dz. U. poz. 620, z późn. zm.
4 Dz. U. poz. 1662.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zmniejszenie środków FP dla poszczególnych województw nie wynika zatem z
zastosowania przy ich podziale algorytmu, tylko z niższej kwoty ogółem jaką zabezpieczono
dla wszystkich samorządów powiatowych w planie finansowym FP na rok 2026.
Kwoty ustalone dla samorządów województw są dzielone dla poszczególnych samorządów
powiatowych przez zarząd województwa według kryteriów określonych przez sejmik
województwa. Oznacza to, że podczas opracowywania kryteriów podziału istnieje
możliwość uwzględnienia szczególnych potrzeb lokalnych rynków pracy.
Samorządy powiatów na finansowanie kosztów realizacji form pomocy, w tym tych
realizowanych w ramach projektów EFS+, w skali kraju dysponują w roku 2026 środkami
FP w kwocie 1,7 mld zł (z czego do dyspozycji Starosty Kętrzyńskiego pozostaje 6,5 mln
zł) czyli wyższej, niż wskazano w Interpelacji. Środki przyznawane są na cały rok i w
transzach miesięcznych trafiają na konta powiatowych urzędów pracy. Wyboru wdrażanych
form pomocy, w ramach łącznej kwoty ustalonej dla samorządu powiatu, dokonuje starosta
po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy. To samorządy powiatów decydują,
uwzględniając potrzeby lokalnych rynków pracy i własne możliwości, o wyborze
i finansowaniu poszczególnych form pomocy.
Trzeba podkreślić, że analiza ustalonych kwot środków FP na finansowanie form pomocy,
również tych realizowanych w ramach projektów EFS+, wskazała, iż nie ma powiatowych
urzędów pracy, które dysponowałyby w br. środkami FP w wysokości niższej o 80%
względem 2025 r. W 96 powiatowych urzędach pracy kwota dostępnych środków FP w
roku 2026 jest niższa o ponad 50% w porównaniu do roku ubiegłego, a w 218 pup mieści
się ona względem 2025 r. w przedziale między 30 a 50%. Przywoływany w interpelacji
Powiatowy Urząd Pracy w Kętrzynie dysponuje w roku 2026 środkami FP niższymi o
40,74% w porównaniu do roku minionego.
Obok środków przekazywanych przez dysponenta FP powiatowym urzędom pracy na
finansowanie kosztów realizacji form pomocy, minister właściwy do spraw pracy dysponuje
rezerwą. W jej ramach minister może zwiększać środki przyznane samorządom na
finansowanie w danym roku budżetowym form pomocy, uwzględniając zgłaszane przez
urzędy pracy potrzeby. Procedurę ubiegania się o środki rezerwy FP określa dokument
„Zasady ubiegania się o środki rezerwy Funduszu Pracy na finansowanie działań
aktywizacyjnych w 2026 roku” opublikowany w Intranecie Publicznych Służb Zatrudnienia
4 lutego br. Wśród możliwych do finansowania z rezerwy FP działań i programów dwa -
program aktywizacji zawodowej bezrobotnych zwolnionych z przyczyn niedotyczących
pracowników oraz pracowników objętych zwolnieniami monitorowanymi, a także program
aktywizacji zawodowej bezrobotnych na terenach, na których miały miejsce klęski
żywiołowe - realizowane są bez konieczności ogłaszania naboru. Wnioski są rozpatrywane
na bieżąco, w kolejności wpływu.
Dodatkowo, mając na względzie potrzebę wsparcia urzędów, którym przyznane dotychczas
środki FP nie pozwoliły na zabezpieczenie finansowania zobowiązań powstałych w roku
minionym na podstawie art. 269 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podjęła decyzję o przeznaczeniu na ten cel 50,3 mln zł
z FP. Z tej kwoty 92,2 tys. zł otrzymał Powiatowy Urząd Pracy w Kętrzynie.
Informuję przy tym, że w roku 2025 wpływy z obowiązującej składki na FP (1%) wyniosły
10 303 451 tys. zł. Trzeba zaznaczyć, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie
może w sposób swobodny dysponować przychodami pochodzącymi ze składek. Zgodnie z
art. 29 ust. 10 ustawy o finansach publicznych koszty państwowego funduszu celowego
mogą być ponoszone w ramach planowanych przychodów, z uwzględnieniem możliwości
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wykorzystania środków pieniężnych z poprzednich okresów. Środki, które wpłyną do FP
w danym roku i nie zostaną wydane, trafiają na rachunek dysponenta FP.
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ogłosiła ponadto 4 lutego br. nabór wniosków
dla urzędów pracy o dodatkowe wsparcie z rezerwy FP na finansowanie form pomocy. Po
ich weryfikacji i ocenie z rezerwy przyznano na ten cel 173,5 mln zł. Dodatkowe środki
otrzymał każdy urząd pracy, który złożył o nie wniosek. Powiatowemu Urzędowi Pracy
w Kętrzynie przekazano 1,4 mln zł.
Dla sytuacji na rynku pracy istotny jest przede wszystkim wzrost gospodarczy, a prognozy
wzrostu PKB na 2026 r. są optymistyczne. Z drugiej strony w Polsce utrzymuje się duże
zróżnicowanie regionalne bezrobocia – niską stopę bezrobocia rejestrowanego notuje się
w dużych miastach, na terenach z wysoką gęstością zaludnienia, koncentracją inwestycji
i kapitału oraz dobrą infrastrukturą. Z kolei w powiatach słabo zurbanizowanych i z ubogą
infrastrukturą bezrobocie jest na wyższym poziomie. W powiecie kętrzyńskim stopa
bezrobocia na koniec roku 2025 wyniosła 17,6%, a wg szacunków MRPiPS w kwietniu br.
spadła do ok. 17,2%%. Niemniej jednak stopa bezrobocia w powiecie była wyraźnie wyższa
niż w woj. warmińsko-mazurskim (9,7% wg szacunków MRPiPS w kwietniu 2026 r.) i prawie
3-krotnie wyższa niż w kraju (6,0%).
Zmniejszenie limitu środków przeznaczonych na różne formy wsparcia oznacza
priorytetyzację pomocy oferowanej osobom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji na
rynku pracy, np. młodym i bez kwalifikacji zawodowych, a także koncentrację na
instrumentach o najwyższej skuteczności zatrudnieniowej, które bezpośrednio zwiększają
szanse beneficjentów wsparcia na znalezienie trwałego zatrudnienia. Urzędy pracy powinny
również intensyfikować pomoc w ramach pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego,
bez konieczności angażowania środków FP.
Należy zwrócić też uwagę na fakt, że w obszarze rozwoju umiejętności dużą rolę odgrywają
programy współfinansowane z EFS+, będące od lat ważnym uzupełnieniem krajowych
instrumentów aktywizacyjnych. W tym obszarze dostępne środki pozostawiono na
poziomie z roku ubiegłego.
Na poziomie analogicznym do roku poprzedniego pozostaje też wysokość środków
przeznaczonych na wspieranie kształcenia ustawicznego pracowników i pracodawców
w ramach Krajowego Funduszu Szkoleniowego. Celem pomocy udzielanej ze środków KFS
jest zapobieganie utracie zatrudnienia przez osoby pracujące spowodowanej
niedostosowaniem ich kompetencji do wymagań zmieniającej się gospodarki. Ten rodzaj
inwestycji w potencjał kadrowy poprawia zarówno pozycję firm, jak i samych pracowników
na konkurencyjnym rynku pracy.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.213.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację nr 16144 Pani Posłanki Urszuli Pasławskiej, w sprawie
ograniczenia środków z Funduszu Pracy na rok 2026 oraz zasad gospodarowania rezerwą
tego funduszu, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Tytułem wstępu trzeba zaznaczyć, że zgodnie z art. 29 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych1 podstawę gospodarki finansowej Funduszu Pracy (dalej
„FP”) będącego państwowym funduszem celowym stanowi roczny plan finansowy FP.
Określa on m.in. przychody funduszu i ich źródła oraz zadania realizowane z jego środków.
Plan obejmuje również kwotę środków na finansowanie form pomocy przeznaczaną przez
urzędy pracy w danym roku budżetowym na aktywizację osób bezrobotnych i
poszukujących pracy.
Plan finansowy FP stanowi załącznik do ustawy budżetowej na dany rok – jego projekt jest
przekazywany Ministrowi Finansów i Gospodarki w trybie i terminach określonych przez
przepisy dotyczące prac nad projektem ustawy budżetowej. Minister Finansów i Gospodarki
przedstawia następnie projekt ustawy budżetowej na rok kolejny wraz z uzasadnieniem
Radzie Ministrów, która przedkłada go Sejmowi w terminie do 30 września roku
poprzedzającego dany rok budżetowy2.
Pismem z 25 lipca 2025 r. Minister Finansów i Gospodarki przekazał do Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) limit wydatków FP do uwzględnienia w projekcie planu
finansowego na 2026 r. Limit określono na poziomie 10,1 mld zł.
Kierownictwo MRPiPS na każdym etapie uzgodnień wskazywało, że dla prawidłowego
funkcjonowania powiatowych urzędów pracy konieczne jest utrzymanie finansowania
aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu na poziomie z 2025 r., tj. ok. 3,65 mld zł.
Przedstawiono w tym zakresie szczegółowe uzasadnienie, wskazując m.in. na:
— wzrost kosztów świadczeń wypłacanych z Funduszu Pracy (zasiłki, stypendia,
refundacje);
— wzrost minimalnego i przeciętnego wynagrodzenia, które wpływają na wysokość
refundacji i dofinansowań;
— rosnącą efektywność kosztową form aktywizacji zawodowej (z ok. 18 tys. zł w 2023 r.
do ponad 21 tys. zł w 2026 r.);
— konieczność utrzymania liczby osób objętych wsparciem, w tym seniorów i osób
długotrwale bezrobotnych.
Mimo to kwotę zabezpieczoną w planie FP na 2026 r. ustalono na poziomie niższym od
postulowanych potrzeb finansowych, tj. niższym od planu na 2025 r. o 1,5 mld zł w zakresie
zadania dotyczącego aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych realizowanej przez urzędy
pracy. W planie finansowym Funduszu Pracy na 2026 r. na aktywizację zawodową
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.
2 Ustawa budżetowa na rok 2026 (Dz.U. poz. 62) została podpisana przez Prezydenta RP 20 stycznia 2026 r.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
bezrobotnych zabezpieczono zatem 2 147 808 000 zł, z czego 429,6 mln zł stanowi rezerwa
Funduszu Pracy.
Pragnę przy tym zaznaczyć, że Minister Finansów i Gospodarki w kierowanej do Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej korespondencji wielokrotnie zwracał uwagę na fakt
objęcia Polski procedurą nadmiernego deficytu (EDP), który wymaga konsolidacji finansów
publicznych i redukcji deficytu w kolejnych latach. Znajduje to odzwierciedlenie
w Średniookresowym planie budżetowo- strukturalnym na lata 2025-2028, określającym
ścieżkę wydatków, której przestrzeganie jest konieczne do ograniczenia deficytu
nominalnego i redukcji długu w średnim okresie. Minister wskazywał też, że wydatki FP
objęte są stabilizująca regułą wydatkową (SRW) oraz limitem wskazywanym rokrocznie
w ustawie budżetowej, w związku z czym każda dotycząca ich zmiana ma bezpośredni
wpływ na ograniczenie wydatków pozostałych podmiotów objętych SRW. Ewentualne
zwiększenie tych kwot powinno być poprzedzone analizą potrzeb i wskazaniem
oszczędności w wydatkach na inne zadania. Zgodnie z informacją przekazaną przez Ministra
Finansów i Gospodarki na dzień dzisiejszy nie ma wygenerowanych oszczędności, które
można by przeznaczyć na finansowanie form pomocy. Mimo to rozmowy z Ministrem
Finansów i Gospodarki w sprawie zwiększenia środków FP w bieżącym roku z
przeznaczeniem na działania aktywizacyjne trwają
Podział kwot środków FP wynikających z planu finansowego FP na finansowanie realizacji
form pomocy przez samorządy powiatowe regulują przepisy ustawy z dnia 20 marca 2025
r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia3 i wydane na podstawie art. 277 tego aktu
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie zasad gospodarki
finansowej Funduszu Pracy4 („rozporządzenie RM). Na podstawie art. 267 ust. 4 ww. ustawy
w związku z § 6 rozporządzenia RM kwota środków FP na finansowanie form pomocy, w
tym tych realizowanych w ramach projektów EFS+, określona w planie finansowym FP na
2026 rok - pomniejszona o rezerwę pozostającą w dyspozycji ministra właściwego do
spraw pracy - dzielona jest między województwa algorytmem.
Zgodnie ze wzorem określonym w § 6 rozporządzenia RM kwota na formy pomocy dzielona
jest między województwa w poniższych proporcjach w ramach czterech wskaźników:
— wskaźnik B – 75% kwoty dzielone jest na podstawie liczby bezrobotnych
w województwach,
— wskaźnik S – 5% kwoty dzielone jest na podstawie efektów zastosowanych działań
aktywizacyjnych związanych z subsydiowaniem zatrudnienia (refundacja kosztów
wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy, dofinansowanie podjęcia działalności
gospodarczej, prace interwencyjne oraz roboty publiczne),
— wskaźnik E - 10% kwoty dzielone jest na podstawie efektów zastosowanych działań
edukacyjnych (szkolenia, staże),
— wskaźnik N – 10% kwoty dzielone jest na podstawie efektów pozostałych działań
aktywizacyjnych w danym województwie.
Bazując na danych sprawozdawczych środki dla województw wyliczane są w ramach
każdego z powyższych wskaźników proporcjonalnie - udziałem procentowym jaki wskaźnik
osiągnięty w województwie ma w sumie dla tego wskaźnika ze wszystkich województw.
Następnie są one sumowane. Na tej podstawie ustalana jest ogólna kwota środków FP dla
każdego z województw.
3 Dz. U. poz. 620, z późn. zm.
4 Dz. U. poz. 1662.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zmniejszenie środków FP dla poszczególnych województw nie wynika zatem z
zastosowania przy ich podziale algorytmu, tylko z niższej kwoty ogółem jaką zabezpieczono
dla wszystkich samorządów powiatowych w planie finansowym FP na rok 2026.
Kwoty ustalone dla samorządów województw są dzielone dla poszczególnych samorządów
powiatowych przez zarząd województwa według kryteriów określonych przez sejmik
województwa. Oznacza to, że podczas opracowywania kryteriów podziału istnieje
możliwość uwzględnienia szczególnych potrzeb lokalnych rynków pracy.
Samorządy powiatów na finansowanie kosztów realizacji form pomocy, w tym tych
realizowanych w ramach projektów EFS+, w skali kraju dysponują w roku 2026 środkami
FP w kwocie 1,7 mld zł (z czego do dyspozycji Starosty Kętrzyńskiego pozostaje 6,5 mln
zł) czyli wyższej, niż wskazano w Interpelacji. Środki przyznawane są na cały rok i w
transzach miesięcznych trafiają na konta powiatowych urzędów pracy. Wyboru wdrażanych
form pomocy, w ramach łącznej kwoty ustalonej dla samorządu powiatu, dokonuje starosta
po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy. To samorządy powiatów decydują,
uwzględniając potrzeby lokalnych rynków pracy i własne możliwości, o wyborze
i finansowaniu poszczególnych form pomocy.
Trzeba podkreślić, że analiza ustalonych kwot środków FP na finansowanie form pomocy,
również tych realizowanych w ramach projektów EFS+, wskazała, iż nie ma powiatowych
urzędów pracy, które dysponowałyby w br. środkami FP w wysokości niższej o 80%
względem 2025 r. W 96 powiatowych urzędach pracy kwota dostępnych środków FP w
roku 2026 jest niższa o ponad 50% w porównaniu do roku ubiegłego, a w 218 pup mieści
się ona względem 2025 r. w przedziale między 30 a 50%. Przywoływany w interpelacji
Powiatowy Urząd Pracy w Kętrzynie dysponuje w roku 2026 środkami FP niższymi o
40,74% w porównaniu do roku minionego.
Obok środków przekazywanych przez dysponenta FP powiatowym urzędom pracy na
finansowanie kosztów realizacji form pomocy, minister właściwy do spraw pracy dysponuje
rezerwą. W jej ramach minister może zwiększać środki przyznane samorządom na
finansowanie w danym roku budżetowym form pomocy, uwzględniając zgłaszane przez
urzędy pracy potrzeby. Procedurę ubiegania się o środki rezerwy FP określa dokument
„Zasady ubiegania się o środki rezerwy Funduszu Pracy na finansowanie działań
aktywizacyjnych w 2026 roku” opublikowany w Intranecie Publicznych Służb Zatrudnienia
4 lutego br. Wśród możliwych do finansowania z rezerwy FP działań i programów dwa -
program aktywizacji zawodowej bezrobotnych zwolnionych z przyczyn niedotyczących
pracowników oraz pracowników objętych zwolnieniami monitorowanymi, a także program
aktywizacji zawodowej bezrobotnych na terenach, na których miały miejsce klęski
żywiołowe - realizowane są bez konieczności ogłaszania naboru. Wnioski są rozpatrywane
na bieżąco, w kolejności wpływu.
Dodatkowo, mając na względzie potrzebę wsparcia urzędów, którym przyznane dotychczas
środki FP nie pozwoliły na zabezpieczenie finansowania zobowiązań powstałych w roku
minionym na podstawie art. 269 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podjęła decyzję o przeznaczeniu na ten cel 50,3 mln zł
z FP. Z tej kwoty 92,2 tys. zł otrzymał Powiatowy Urząd Pracy w Kętrzynie.
Informuję przy tym, że w roku 2025 wpływy z obowiązującej składki na FP (1%) wyniosły
10 303 451 tys. zł. Trzeba zaznaczyć, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie
może w sposób swobodny dysponować przychodami pochodzącymi ze składek. Zgodnie z
art. 29 ust. 10 ustawy o finansach publicznych koszty państwowego funduszu celowego
mogą być ponoszone w ramach planowanych przychodów, z uwzględnieniem możliwości
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wykorzystania środków pieniężnych z poprzednich okresów. Środki, które wpłyną do FP
w danym roku i nie zostaną wydane, trafiają na rachunek dysponenta FP.
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ogłosiła ponadto 4 lutego br. nabór wniosków
dla urzędów pracy o dodatkowe wsparcie z rezerwy FP na finansowanie form pomocy. Po
ich weryfikacji i ocenie z rezerwy przyznano na ten cel 173,5 mln zł. Dodatkowe środki
otrzymał każdy urząd pracy, który złożył o nie wniosek. Powiatowemu Urzędowi Pracy
w Kętrzynie przekazano 1,4 mln zł.
Dla sytuacji na rynku pracy istotny jest przede wszystkim wzrost gospodarczy, a prognozy
wzrostu PKB na 2026 r. są optymistyczne. Z drugiej strony w Polsce utrzymuje się duże
zróżnicowanie regionalne bezrobocia – niską stopę bezrobocia rejestrowanego notuje się
w dużych miastach, na terenach z wysoką gęstością zaludnienia, koncentracją inwestycji
i kapitału oraz dobrą infrastrukturą. Z kolei w powiatach słabo zurbanizowanych i z ubogą
infrastrukturą bezrobocie jest na wyższym poziomie. W powiecie kętrzyńskim stopa
bezrobocia na koniec roku 2025 wyniosła 17,6%, a wg szacunków MRPiPS w kwietniu br.
spadła do ok. 17,2%%. Niemniej jednak stopa bezrobocia w powiecie była wyraźnie wyższa
niż w woj. warmińsko-mazurskim (9,7% wg szacunków MRPiPS w kwietniu 2026 r.) i prawie
3-krotnie wyższa niż w kraju (6,0%).
Zmniejszenie limitu środków przeznaczonych na różne formy wsparcia oznacza
priorytetyzację pomocy oferowanej osobom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji na
rynku pracy, np. młodym i bez kwalifikacji zawodowych, a także koncentrację na
instrumentach o najwyższej skuteczności zatrudnieniowej, które bezpośrednio zwiększają
szanse beneficjentów wsparcia na znalezienie trwałego zatrudnienia. Urzędy pracy powinny
również intensyfikować pomoc w ramach pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego,
bez konieczności angażowania środków FP.
Należy zwrócić też uwagę na fakt, że w obszarze rozwoju umiejętności dużą rolę odgrywają
programy współfinansowane z EFS+, będące od lat ważnym uzupełnieniem krajowych
instrumentów aktywizacyjnych. W tym obszarze dostępne środki pozostawiono na
poziomie z roku ubiegłego.
Na poziomie analogicznym do roku poprzedniego pozostaje też wysokość środków
przeznaczonych na wspieranie kształcenia ustawicznego pracowników i pracodawców
w ramach Krajowego Funduszu Szkoleniowego. Celem pomocy udzielanej ze środków KFS
jest zapobieganie utracie zatrudnienia przez osoby pracujące spowodowanej
niedostosowaniem ich kompetencji do wymagań zmieniającej się gospodarki. Ten rodzaj
inwestycji w potencjał kadrowy poprawia zarówno pozycję firm, jak i samych pracowników
na konkurencyjnym rynku pracy.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --