Interpelacja nr 16141
Interpelacja w sprawie zmiany w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników przelicznika okresu składkowego w ZUS
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zmiany w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników przelicznika okresu składkowego w ZUS
Interpelacja nr 16141
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zmiany w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników przelicznika okresu składkowego w ZUS
Zgłaszający: Tomasz Rzymkowski
Data wpływu: 23-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z art. 25. ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników: „Część składkową ustala się przyjmując po 1% emerytury podstawowej za każdy rok podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu (…)“, a zgodnie z art. 25 ust. 2a tej samej ustawy do tego okresu dolicza się lata podlegania ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowemu określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, przeliczając je jednak – zgodnie z art. 25 ust. 4 – w wymiarze półtorakrotnym. Składki do ZUS płaci się co miesiąc, a nie co kwartał, jak w KRUS, więc pojawia się pytanie, dlaczego jest to przelicznik półtorakrotny, a nie trzykrotny.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:
Czy uważa Pan Minister, że należy w art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników zamienić wyraz: „półtorakrotnym“ na wyraz: „trzykrotnym“, aby w taki sposób wyrównać różnicę (trzykrotną) w częstotliwości płacenia składek w obu systemach?
Z wyrazami szacunku
dr Tomasz Rzymkowski
Interpelacja nr 16141
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zmiany w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników przelicznika okresu składkowego w ZUS
Zgłaszający: Tomasz Rzymkowski
Data wpływu: 23-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z art. 25. ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników: „Część składkową ustala się przyjmując po 1% emerytury podstawowej za każdy rok podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu (…)“, a zgodnie z art. 25 ust. 2a tej samej ustawy do tego okresu dolicza się lata podlegania ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowemu określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, przeliczając je jednak – zgodnie z art. 25 ust. 4 – w wymiarze półtorakrotnym. Składki do ZUS płaci się co miesiąc, a nie co kwartał, jak w KRUS, więc pojawia się pytanie, dlaczego jest to przelicznik półtorakrotny, a nie trzykrotny.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:
Czy uważa Pan Minister, że należy w art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników zamienić wyraz: „półtorakrotnym“ na wyraz: „trzykrotnym“, aby w taki sposób wyrównać różnicę (trzykrotną) w częstotliwości płacenia składek w obu systemach?
Z wyrazami szacunku
dr Tomasz Rzymkowski
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Adam Nowak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
11
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7.8 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6253 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 09 kwietnia 2026 r.
Znak sprawy: DTS.wzs.058.5.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 16141 w sprawie zmiany w ustawie o ubezpieczeniu
społecznym rolników przelicznika okresu składkowego w ZUS
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 16141 Pana Posła Tomasza Rzymkowskiego w sprawie
zmiany w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników przelicznika okresu
składkowego w ZUS, przekazuję następujące wyjaśnienia.
Na wstępie należy wyjaśnić, że art. 25 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym
rolników1 odnosi się do okresów, o których mowa w ust. 2a pkt 1 ww. ustawy. Są to
okresy podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu określonych w przepisach
o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub
zaopatrzeniu emerytalnemu przed dniem 1 stycznia 1999 r. oraz podlegania
zaopatrzeniu emerytalnemu przepadającemu po tej dacie, nie dotyczy to jednak
okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pobierania świadczeń dla
bezrobotnych. Zgodnie z tymi przepisami okresy te przelicza się w wymiarze
półtorakrotnym. Okresów tych nie zalicza się jednak do ustalania wysokości emerytury
rolniczej dla osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r.2.
1 Ustawa z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2025 r. poz. 1770).
2 Art. 25 ust 2b, tamże.
-- 1 of 4 --
Należy zwrócić uwagę, że inne reguły pobierania świadczeń emerytalnych obowiązują
osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r., a inne urodzone po 31 grudnia 1948 r., co jest
konsekwencją reformy powszechnego systemu emerytalnego, wprowadzonej w 1999 r.
Zasadniczo emerytura rolnicza przysługuje osobie, która ukończyła wiek emerytalny
(dla mężczyzn 65 lat, dla kobiet 60 lat) oraz podlegała ubezpieczeniu emerytalno-
rentowemu przez okres co najmniej 25 lat3.
W stosunku do osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. do wymaganego okresu
ubezpieczenia zalicza się okresy:
1. podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich
rodzin w latach 1983-1990,
2. prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym, po
ukończeniu 16. roku życia, przed dniem 1 stycznia 1983 r.,
3. od których zależy prawo do emerytury w systemie powszechnym 4.
W stosunku do osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. wprowadzono zasadę
całkowitej odrębności w części emerytalnej obu systemów ubezpieczeń społecznych.
Ubezpieczenie emerytalne rolników nie zostało zreformowane w ten sam sposób jak
ubezpieczenie emerytalne w systemie powszechnym i prawo do emerytury rolniczej
nadal jest uzależnione nie tylko od osiągnięcia wieku emerytalnego, ale także od
posiadania wymaganego co najmniej 25-letniego stażu ubezpieczeniowego. Prawo do
emerytury rolniczej dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. jest ustalane wyłącznie
na podstawie okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
Zniesienie możliwości uzupełniania stażu emerytalnego rolniczego okresami
ubezpieczenia w powszechnym systemie ubezpieczeń społecznych dla osób objętych
reformą systemu powszechnego, stworzyło możliwość pobierania przez te osoby
zarówno emerytury rolniczej jak i emerytury z systemu powszechnego, jeżeli podlegały
ubezpieczeniu w obu systemach.
Powyższe oznacza, że osoby ubezpieczone, urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r., które
w okresie aktywności zawodowej podlegały zarówno ubezpieczeniu społecznemu
rolników, jak i powszechnemu systemowi ubezpieczeń społecznych, mogą nabyć prawo
3 Art. 19 ust 1, tamże.
4 Art. 20, tamże.
-- 2 of 4 --
i korzystać z wypłaty obu świadczeń. Warunkiem jest jednak, aby po osiągnięciu wieku
emerytalnego osoby te w przypadku emerytury rolniczej mogły wykazać się co najmniej
25 letnim okresem podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz odprowadzały
składki w systemie powszechnym. Każda z instytucji ubezpieczeniowych (Zakład
Ubezpieczeń Społecznych i Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego) przyznane
świadczenie emerytalne wypłaca niezależnie. Natomiast ubezpieczony, który posiada
okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, w wymiarze krótszym
niż 25 lat, może ubiegać się o emeryturę powszechną zwiększoną o tzw. część rolną,
ustalaną według zasad wymiaru części składkowej emerytury rolniczej, dzięki czemu nie
jest pozbawiony rekompensaty za odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne
rolników.
Należy podkreślić, że reforma z 1999 r. całkowicie przebudowała sposób
ewidencjonowania składek w systemie powszechnym oraz zasady obliczania świadczeń
emerytalnych. Reforma powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych nie zmieniała
zasad funkcjonowania ubezpieczenia emerytalno‑rentowego rolników w zakresie
sposobu ustalania świadczeń emerytalnych. Dlatego wkład budżetu państwa w
finansowanie rozwiązań przewidzianych dla osób podlegających ubezpieczeniu
społecznemu rolników rekompensuje wyższy udział ubezpieczonych, którym przed
reformą zaliczono do stażu emerytalnego rolnego okres ubezpieczenia w systemie
powszechnym. Wynika to z tego, że system ubezpieczenia społecznego rolników jest
finansowany w ponad 90% z budżetu państwa.
W świetle powyższego należy podkreślić, że utrzymanie przelicznika półtorakrotnego
dla okresów wskazanych w art. 25 ust. 2a pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym
rolników było rozwiązaniem racjonalnym i spójnym z funkcjonującym systemem
zabezpieczenia społecznego w naszym kraju. Przelicznik półtorakrotny, obowiązujący
nieprzerwanie od wejścia w życie obowiązujących przepisów, pozostawiono w ustawie
jako instrument prawidłowo odzwierciedlający specyfikę okresów podlegania
ubezpieczeniom społecznym przed reformą oraz ich znaczenie dla ustalania prawa do
świadczeń rolniczych.
W konsekwencji nie zachodzą podstawy prawne ani systemowe do zmiany
obowiązującego przelicznika, który nadal spełnia swoją funkcję i pozostaje adekwatny
do obowiązujących przepisów oraz struktury systemu emerytalnego.
-- 3 of 4 --
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Adam Nowak
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 4 of 4 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 09 kwietnia 2026 r.
Znak sprawy: DTS.wzs.058.5.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 16141 w sprawie zmiany w ustawie o ubezpieczeniu
społecznym rolników przelicznika okresu składkowego w ZUS
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 16141 Pana Posła Tomasza Rzymkowskiego w sprawie
zmiany w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników przelicznika okresu
składkowego w ZUS, przekazuję następujące wyjaśnienia.
Na wstępie należy wyjaśnić, że art. 25 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym
rolników1 odnosi się do okresów, o których mowa w ust. 2a pkt 1 ww. ustawy. Są to
okresy podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu określonych w przepisach
o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub
zaopatrzeniu emerytalnemu przed dniem 1 stycznia 1999 r. oraz podlegania
zaopatrzeniu emerytalnemu przepadającemu po tej dacie, nie dotyczy to jednak
okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pobierania świadczeń dla
bezrobotnych. Zgodnie z tymi przepisami okresy te przelicza się w wymiarze
półtorakrotnym. Okresów tych nie zalicza się jednak do ustalania wysokości emerytury
rolniczej dla osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r.2.
1 Ustawa z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2025 r. poz. 1770).
2 Art. 25 ust 2b, tamże.
-- 1 of 4 --
Należy zwrócić uwagę, że inne reguły pobierania świadczeń emerytalnych obowiązują
osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r., a inne urodzone po 31 grudnia 1948 r., co jest
konsekwencją reformy powszechnego systemu emerytalnego, wprowadzonej w 1999 r.
Zasadniczo emerytura rolnicza przysługuje osobie, która ukończyła wiek emerytalny
(dla mężczyzn 65 lat, dla kobiet 60 lat) oraz podlegała ubezpieczeniu emerytalno-
rentowemu przez okres co najmniej 25 lat3.
W stosunku do osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. do wymaganego okresu
ubezpieczenia zalicza się okresy:
1. podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich
rodzin w latach 1983-1990,
2. prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym, po
ukończeniu 16. roku życia, przed dniem 1 stycznia 1983 r.,
3. od których zależy prawo do emerytury w systemie powszechnym 4.
W stosunku do osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. wprowadzono zasadę
całkowitej odrębności w części emerytalnej obu systemów ubezpieczeń społecznych.
Ubezpieczenie emerytalne rolników nie zostało zreformowane w ten sam sposób jak
ubezpieczenie emerytalne w systemie powszechnym i prawo do emerytury rolniczej
nadal jest uzależnione nie tylko od osiągnięcia wieku emerytalnego, ale także od
posiadania wymaganego co najmniej 25-letniego stażu ubezpieczeniowego. Prawo do
emerytury rolniczej dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. jest ustalane wyłącznie
na podstawie okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
Zniesienie możliwości uzupełniania stażu emerytalnego rolniczego okresami
ubezpieczenia w powszechnym systemie ubezpieczeń społecznych dla osób objętych
reformą systemu powszechnego, stworzyło możliwość pobierania przez te osoby
zarówno emerytury rolniczej jak i emerytury z systemu powszechnego, jeżeli podlegały
ubezpieczeniu w obu systemach.
Powyższe oznacza, że osoby ubezpieczone, urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r., które
w okresie aktywności zawodowej podlegały zarówno ubezpieczeniu społecznemu
rolników, jak i powszechnemu systemowi ubezpieczeń społecznych, mogą nabyć prawo
3 Art. 19 ust 1, tamże.
4 Art. 20, tamże.
-- 2 of 4 --
i korzystać z wypłaty obu świadczeń. Warunkiem jest jednak, aby po osiągnięciu wieku
emerytalnego osoby te w przypadku emerytury rolniczej mogły wykazać się co najmniej
25 letnim okresem podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz odprowadzały
składki w systemie powszechnym. Każda z instytucji ubezpieczeniowych (Zakład
Ubezpieczeń Społecznych i Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego) przyznane
świadczenie emerytalne wypłaca niezależnie. Natomiast ubezpieczony, który posiada
okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, w wymiarze krótszym
niż 25 lat, może ubiegać się o emeryturę powszechną zwiększoną o tzw. część rolną,
ustalaną według zasad wymiaru części składkowej emerytury rolniczej, dzięki czemu nie
jest pozbawiony rekompensaty za odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne
rolników.
Należy podkreślić, że reforma z 1999 r. całkowicie przebudowała sposób
ewidencjonowania składek w systemie powszechnym oraz zasady obliczania świadczeń
emerytalnych. Reforma powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych nie zmieniała
zasad funkcjonowania ubezpieczenia emerytalno‑rentowego rolników w zakresie
sposobu ustalania świadczeń emerytalnych. Dlatego wkład budżetu państwa w
finansowanie rozwiązań przewidzianych dla osób podlegających ubezpieczeniu
społecznemu rolników rekompensuje wyższy udział ubezpieczonych, którym przed
reformą zaliczono do stażu emerytalnego rolnego okres ubezpieczenia w systemie
powszechnym. Wynika to z tego, że system ubezpieczenia społecznego rolników jest
finansowany w ponad 90% z budżetu państwa.
W świetle powyższego należy podkreślić, że utrzymanie przelicznika półtorakrotnego
dla okresów wskazanych w art. 25 ust. 2a pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym
rolników było rozwiązaniem racjonalnym i spójnym z funkcjonującym systemem
zabezpieczenia społecznego w naszym kraju. Przelicznik półtorakrotny, obowiązujący
nieprzerwanie od wejścia w życie obowiązujących przepisów, pozostawiono w ustawie
jako instrument prawidłowo odzwierciedlający specyfikę okresów podlegania
ubezpieczeniom społecznym przed reformą oraz ich znaczenie dla ustalania prawa do
świadczeń rolniczych.
W konsekwencji nie zachodzą podstawy prawne ani systemowe do zmiany
obowiązującego przelicznika, który nadal spełnia swoją funkcję i pozostaje adekwatny
do obowiązujących przepisów oraz struktury systemu emerytalnego.
-- 3 of 4 --
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Adam Nowak
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 4 of 4 --