Interpelacja nr 16110
Interpelacja w sprawie zabezpieczenia regionalnych źródeł kruszyw spełniających wymagania techniczne i środowiskowe pod rozbudowę autostrady A4 w woj. dolnośląskim
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zabezpieczenia regionalnych źródeł kruszyw spełniających wymagania techniczne i środowiskowe pod rozbudowę autostrady A4 w woj. dolnośląskim
Interpelacja nr 16110
do ministra infrastruktury
w sprawie zabezpieczenia regionalnych źródeł kruszyw spełniających wymagania techniczne i środowiskowe pod rozbudowę autostrady A4 w woj. dolnośląskim
Zgłaszający: Anna Sobolak
Data wpływu: 22-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP składam interpelację w sprawie przygotowań do rozbudowy autostrady A4 na terenie województwa dolnośląskiego, w tym odcinków planowanych w tzw. nowym śladzie w rejonie Wrocławia, oraz w zakresie polityki zabezpieczenia dostępności kruszyw spełniających aktualne wymagania techniczne dla inwestycji drogowych o znaczeniu krajowym.
Rozbudowa autostrady A4 stanowi jedno z kluczowych przedsięwzięć infrastrukturalnych w południowo-zachodniej Polsce. Skala inwestycji wymaga zapewnienia stabilnych i przewidywalnych dostaw materiałów budowlanych, w szczególności kruszyw naturalnych (piaski, żwiry, kruszywa do betonu i mieszanek drogowych), przy jednoczesnym uwzględnieniu wymogów trwałości nawierzchni oraz ograniczania oddziaływań środowiskowych, w tym emisji związanych z transportem materiałów na duże odległości.
W przestrzeni publicznej oraz branżowej podnoszone są kwestie związane z trwałością nawierzchni betonowych i ryzykiem reakcji alkalicznej kruszyw (ASR/ACR), a także z koniecznością stosowania odpowiednio dobranych frakcji i parametrów uziarnienia w celu zapewnienia wieloletniej trwałości infrastruktury drogowej.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Czy w ramach przygotowań do rozbudowy autostrady A4 w województwie dolnośląskim analizowano dostępność regionalnych źródeł kruszyw naturalnych znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego przebiegu inwestycji (w szczególności w rejonie powiatu wrocławskiego i gmin sąsiadujących), pod kątem skali zapotrzebowania, kosztów oraz wpływu na środowisko (w tym transport)?
2. Jakie szczegółowe wymagania techniczne będą stosowane przy tej inwestycji w zakresie kruszyw do mieszanek mineralno-asfaltowych oraz ewentualnych nawierzchni betonowych, w szczególności w odniesieniu do zapobiegania reakcji alkalicznej kruszyw (ASR/ACR)? Czy wymagania te są ujednolicone w dokumentach GDDKiA i mają charakter obligatoryjny dla wykonawców?
3. Czy Ministerstwo Infrastruktury lub GDDKiA posiadają aktualną analizę dostępności kruszyw spełniających wymagania w zakresie reaktywności alkalicznej oraz odpowiednich parametrów uziarnienia w regionie Dolnego Śląska, w kontekście kumulacji dużych inwestycji infrastrukturalnych?
4. Czy w toku przygotowań do inwestycji analizowano potencjał udokumentowanych złóż kruszyw naturalnych położonych w bliskiej odległości od planowanego przebiegu autostrady, jako element ograniczania śladu węglowego inwestycji poprzez skrócenie łańcucha dostaw?
5. Czy istnieją przepisy wykonawcze, wytyczne techniczne lub specyfikacje, które wprost nakazują stosowanie określonej charakterystyki uziarnienia piasku lub kruszyw przy budowie autostrad (np. w celu ograniczenia ryzyka degradacji nawierzchni betonowych)? Jeżeli tak - proszę o wskazanie podstawy prawnej oraz dokumentów technicznych mających zastosowanie przy rozbudowie A4.
6. Czy ministerstwo analizuje ryzyko niedoboru kruszyw spełniających wymagania techniczne przy jednoczesnej realizacji wielu inwestycji infrastrukturalnych w regionie oraz potencjalny wpływ tego ryzyka na koszty i harmonogramy realizacji inwestycji drogowych?
7. Jakie działania systemowe planowane są w celu zapewnienia długoterminowego zabezpieczenia surowcowego dla inwestycji o znaczeniu krajowym, w szczególności w kontekście współpracy z samorządami w zakresie planowania przestrzennego i ochrony złóż surowców strategicznych?
Z wyrazami szacunku Posłanka na Sejm RP
Anna Sobolak
Interpelacja nr 16110
do ministra infrastruktury
w sprawie zabezpieczenia regionalnych źródeł kruszyw spełniających wymagania techniczne i środowiskowe pod rozbudowę autostrady A4 w woj. dolnośląskim
Zgłaszający: Anna Sobolak
Data wpływu: 22-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP składam interpelację w sprawie przygotowań do rozbudowy autostrady A4 na terenie województwa dolnośląskiego, w tym odcinków planowanych w tzw. nowym śladzie w rejonie Wrocławia, oraz w zakresie polityki zabezpieczenia dostępności kruszyw spełniających aktualne wymagania techniczne dla inwestycji drogowych o znaczeniu krajowym.
Rozbudowa autostrady A4 stanowi jedno z kluczowych przedsięwzięć infrastrukturalnych w południowo-zachodniej Polsce. Skala inwestycji wymaga zapewnienia stabilnych i przewidywalnych dostaw materiałów budowlanych, w szczególności kruszyw naturalnych (piaski, żwiry, kruszywa do betonu i mieszanek drogowych), przy jednoczesnym uwzględnieniu wymogów trwałości nawierzchni oraz ograniczania oddziaływań środowiskowych, w tym emisji związanych z transportem materiałów na duże odległości.
W przestrzeni publicznej oraz branżowej podnoszone są kwestie związane z trwałością nawierzchni betonowych i ryzykiem reakcji alkalicznej kruszyw (ASR/ACR), a także z koniecznością stosowania odpowiednio dobranych frakcji i parametrów uziarnienia w celu zapewnienia wieloletniej trwałości infrastruktury drogowej.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Czy w ramach przygotowań do rozbudowy autostrady A4 w województwie dolnośląskim analizowano dostępność regionalnych źródeł kruszyw naturalnych znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego przebiegu inwestycji (w szczególności w rejonie powiatu wrocławskiego i gmin sąsiadujących), pod kątem skali zapotrzebowania, kosztów oraz wpływu na środowisko (w tym transport)?
2. Jakie szczegółowe wymagania techniczne będą stosowane przy tej inwestycji w zakresie kruszyw do mieszanek mineralno-asfaltowych oraz ewentualnych nawierzchni betonowych, w szczególności w odniesieniu do zapobiegania reakcji alkalicznej kruszyw (ASR/ACR)? Czy wymagania te są ujednolicone w dokumentach GDDKiA i mają charakter obligatoryjny dla wykonawców?
3. Czy Ministerstwo Infrastruktury lub GDDKiA posiadają aktualną analizę dostępności kruszyw spełniających wymagania w zakresie reaktywności alkalicznej oraz odpowiednich parametrów uziarnienia w regionie Dolnego Śląska, w kontekście kumulacji dużych inwestycji infrastrukturalnych?
4. Czy w toku przygotowań do inwestycji analizowano potencjał udokumentowanych złóż kruszyw naturalnych położonych w bliskiej odległości od planowanego przebiegu autostrady, jako element ograniczania śladu węglowego inwestycji poprzez skrócenie łańcucha dostaw?
5. Czy istnieją przepisy wykonawcze, wytyczne techniczne lub specyfikacje, które wprost nakazują stosowanie określonej charakterystyki uziarnienia piasku lub kruszyw przy budowie autostrad (np. w celu ograniczenia ryzyka degradacji nawierzchni betonowych)? Jeżeli tak - proszę o wskazanie podstawy prawnej oraz dokumentów technicznych mających zastosowanie przy rozbudowie A4.
6. Czy ministerstwo analizuje ryzyko niedoboru kruszyw spełniających wymagania techniczne przy jednoczesnej realizacji wielu inwestycji infrastrukturalnych w regionie oraz potencjalny wpływ tego ryzyka na koszty i harmonogramy realizacji inwestycji drogowych?
7. Jakie działania systemowe planowane są w celu zapewnienia długoterminowego zabezpieczenia surowcowego dla inwestycji o znaczeniu krajowym, w szczególności w kontekście współpracy z samorządami w zakresie planowania przestrzennego i ochrony złóż surowców strategicznych?
Z wyrazami szacunku Posłanka na Sejm RP
Anna Sobolak
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Stanisław Bukowiec
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.3 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10873 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DDP-2.054.40.2026
Warszawa, 30 kwietnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji poselskiej nr 16110 - Poseł na Sejm RP, Pani Anny Sobolak,
przedstawiam poniżej odpowiedź w sprawie.
Zgodnie z informacjami uzyskanymi od inwestora zadania - Generalnej Dyrekcji Dróg
Krajowych i Autostrad (GDDKiA) w ramach prowadzonych prac przygotowawczych na
etapie Studium Techniczno-Ekonomiczno-Środowiskowego (STEŚ) dla odcinka Legnica
Południe – Wrocław Wschód/Stary Śleszów zidentyfikowane zostały złoża surowców
naturalnych przydatnych do budowy w promieniu 10 km od projektowanej trasy
autostrady A4.
Dokonano tego na podstawie analizy danych zawartych w prowadzonej i aktualizowanej
na bieżąco oraz ogólnodostępnej bazie danych MIDAS (udostępnionych w Systemie
Gospodarki i Ochrony Bogactw Naturalnych MIDAS) oraz na podstawie danych
uzyskanych z Urzędu Marszałkowskiego i Starostw Powiatowych. Należy przy tym
zauważyć, że to wykonawcy robót oceniają w ostateczny sposób dostępność źródeł
materiałów niezbędnych do realizacji inwestycji oraz ich zapotrzebowanie przed
przystąpieniem do przetargów dla planowanych odcinków dróg.
Co istotne, w ramach opracowania dokumentacji STEŚ-R i PFU wraz z uzyskaniem decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach (DŚU) dla zadania pn. „Budowa/rozbudowa
autostrady A4 Krzyżowa (bez węzła) - Legnica Południe (bez węzła)” wykonano szereg
dokumentacji geologicznych, w których znajdują się informacje o źródłach kruszyw
naturalnych:
1. „Projekt robót geologicznych dla określenia warunków geologiczno-inżynierskich
w rejonie budowy/rozbudowy autostrady A4 Krzyżowa (bez węzła) – węzeł
Legnica Południe (bez węzła) – data opracowania: czerwiec 2025 r.”, zatwierdzony
przez Marszałka Województwa Dolnośląskiego. W projekcie zawarto informacje
-- 1 of 5 --
2
o lokalizacji i zasobie złóż wzdłuż projektowanego odcinka autostrady A4,
w bezpośrednim sąsiedztwie autostrady: 5 kopalni piasku i żwiru.
2. „Projekt robót geologicznych dla określenia warunków hydrogeologicznych
w rejonie budowy/rozbudowy autostrady A4 Krzyżowa (bez węzła) – Legnica
Południe (bez węzła) data opracowania: maj 2024 r.”, zatwierdzony przez
Marszałka Województwa Dolnośląskiego. W projekcie zawarto informacje
o lokalizacji i zasobie złóż w promieniu 2 km od projektowanej drogi (odcinka
autostrady A4): 14 kopalni piasku i żwiru.
W zakresie badań reaktywności alkalicznej kruszyw (ASR/ACR) wymagania zostały
określone w „Wytycznych technicznych klasyfikacji kruszyw krajowych i zapobiegania
reakcji alkalicznej w betonie stosowanym w nawierzchniach dróg krajowych i drogowych
obiektach inżynierskich, nowelizacja v2 marzec 2022”. Dokument ten został opublikowany
na stronie internetowej https://www.gov.pl/web/gddkia/reaktywnosc-kruszyw.
Odpowiednie wymagania dotyczące reaktywności alkalicznej ujęte zostały we
wzorcowych dokumentach kontraktowych pn. Warunki Wykonania i Odbioru Robót
Budowlanych (WWiORB) M-13.01.00 - Beton konstrukcyjny w drogowych obiektach
inżynierskich oraz D-05.03.04 Nawierzchnia z betonu cementowego. Dotyczą one
elementów betonowych, a same wymagania są ujednolicone i obligatoryjne do
stosowania jako wymagania dokumentów kontraktowych.
W okresie wprowadzania do stosowania wymagań określonych w Wytycznych
technicznych powstała tabela zbiorcza wyników reaktywności alkalicznej kruszyw
stosowanych na inwestycjach GDDKiA, jako miejsce wymiany wiedzy i wyników między
Oddziałami GDDKiA. Baza ta nie ma charakteru publicznego. Obecnie Oddziały GDDKiA
mają możliwość uzupełniania wskazanej bazy tabelarycznej, wymiany wiedzy
i doświadczeń na temat wyników badań i reaktywności alkalicznej stosowanych kruszyw.
Odnosząc się natomiast do kwestii parametrów uziarnienia kruszyw (składu
granulometrycznego, zawartości pyłów, ziaren nadwymiarowych, ziaren drobnych),
należy wskazać, że nie są one gromadzone w bazach danych GDDKiA. Sam dobór
uziarnienia kruszyw wykorzystywanych do budowy dróg jest częścią procesu
projektowania. Przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r.
w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. poz.
1518 oraz z 2025 r. poz. 1352) nie regulują tej kwestii. W wybranych wzorcach
i standardach rekomendowanych przez Ministra Infrastruktury na podstawie art. 17 ust.
3 ustawy o drogach publicznych formułowane są zalecenia dotyczące uziarnienia kruszyw
(np. w Katalogach typowych konstrukcji nawierzchni WR-D-61, WR-D-62 i WR-D-63),
jednak dokumenty te przeznaczone są do dobrowolnego stosowania (tj. nie nakazują
stosowania określonych rozwiązań jako jedynych możliwych, lecz proponują wybrane
rozwiązania).
Warto dodać, że w trakcie inwestycji każde kruszywo podlega zatwierdzeniu przez
Inżyniera Kontraktu w oparciu o wyniki badań przeprowadzonych przez Wydziały
-- 2 of 5 --
3
Technologii Jakości Budów Dróg – laboratoria drogowe Oddziałów GDDKiA pod kątem
przydatności do danego zastosowania (np. do mieszanek mineralno-asfaltowych, betonu
konstrukcyjnego), zgodnie z wymaganiami zawartymi w WWiORB oraz Specyfikacji
Technicznej Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych (STWiORB) obowiązującymi na
danym kontrakcie.
Co ważne, podstawą do zastosowania kruszywa na potrzeby budowy jest spełnienie
wymagań technologicznych danego materiału. Może się to wiązać z koniecznością
wykluczenia niektórych kruszyw (np. ze względu na nieodpowiednie uziarnienie, niską
mrozoodporność, zbyt wysoką kategorię reaktywności alkalicznej itp.). Zaakceptowane
kruszywa sprawdzane są także na bieżąco w trakcie trwania budowy w ramach badań
kontrolnych. Wydział Technologii i Jakości Budowy Dróg Oddziału GDDKiA we Wrocławiu
dysponuje wynikami badań reaktywności alkalicznej kruszyw (wykonanymi zgodnie
z „Wytycznymi technicznymi…”) z następujących złóż z woj. dolnośląskiego: Czarny Bór,
Gola Świdnicka, Kamionna, Kochlice, Kostrza, Lubień, Męcinka, Ogorzelec, Piława Górna,
Rogoźnica, Rybnica Leśna, Strzelce Kolonia, Szczytniki.
Warstwy wchodzące w skład konstrukcji nawierzchni wykonywane są na podstawie
STWiORB przekazanych wykonawcy przez zamawiającego na etapie przetargu na budowę.
W specyfikacjach wyszczególniony jest szereg norm dotyczących materiałów (w tym
dotyczących m.in. piasków, kruszyw) oraz wymagania względem nich, jakie wykonawca
musi spełnić, aby dana warstwa spełniła swoją funkcję i została odebrana przez
zamawiającego (GDDKiA). Wymagania dot. poszczególnych materiałów wchodzących
w skład mieszanki betonowej podane będą w Specyfikacji D-05.03.04 „Nawierzchnia
z betonu cementowego".
Na prowadzonych przez GDDKiA inwestycjach obowiązują m.in. następujące dokumenty:
1. Dokumenty techniczne ogólne: Wytyczne Techniczne dotyczące kruszyw,
nawierzchni asfaltowych, mieszanek niezwiązanych i mieszanek związanych
spoiwem hydraulicznym: WT-1, WT-2 cz. I, WT-2 cz. II, WT-4, WT-5, Katalog
Typowych Konstrukcji Nawierzchni Podatnych i Półsztywnych, Katalog Typowych
Konstrukcji Nawierzchni Sztywnych.
2. WWiORB, w tym m.in. dla: betonu konstrukcyjnego, krawężników betonowych,
nawierzchni z betonu cementowego, warstw nawierzchni mineralno-asfaltowych
z betonu asfaltowego, betonu asfaltowego o wysokim module sztywności,
mieszanki grysowomastyksowej, podbudów (warstwa odcinająca, warstwa
mrozoochronna/odsączająca, podbudowy pomocnicza i zasadnicza z mieszanki
niezwiązanej, warstwa ulepszonego podłoża z gruntu stabilizowanego spoiwem
hydraulicznym lub wapnem, podbudowa i warstwa mrozoochronna z mieszanki
związanej cementem) podbudów z betonu asfaltowego i mieszanki mineralno-
cementowo-emulsyjnej.
3. Instrukcje i zalecenia dotyczące badań, oceny jakości i projektowania.
-- 3 of 5 --
4
Pełny wykaz właściwych dokumentów jest dostępny na stronie internetowej
https://www.gov.pl/web/gddkia/dokumenty-techniczne.
W odniesieniu do kwestii związanej z ryzykiem niedoboru kruszyw spełniających
wymagania techniczne przy jednoczesnej realizacji wielu inwestycji infrastrukturalnych
w regionie należy zauważyć, że kontrakty realizowane przez GDDKiA pozwalają
wykonawcom na realizowanie zadań w oparciu o różne technologie i na wybór między
technologią budowy obiektów inżynierskich betonowych lub stalowych. Umożliwia
to również dostosowanie technologii w oparciu o dostępne zasoby materiałowe. Przyjęta
formuła „projektuj i buduj” pozwala wykonawcom na odpowiednio wczesne
zakontraktowanie i gromadzenie materiałów już na etapie przygotowania do budowy i
w związku z tym właściwe zabezpieczenie poszczególnych etapów przyszłej budowy.
Niezbędne jest ciągłe dostosowywanie się do sytuacji rynkowej. Następuje w związku
z tym aktualizacja wytycznych technicznych, tak, aby w jak największym stopniu możliwe
było wykorzystanie materiałów lokalnych. Widocznym kierunkiem zmian jest przy tym
zwiększanie udziału materiałów pochodzących z recyklingu, co zmniejsza
zapotrzebowanie na surowce naturalne. Niezbędna jest współpraca zamawiającego
z firmami wykonawczymi, reagowanie na bieżąco na ewentualne problemy związane z
dostawami kruszyw.
Należy zauważyć, że ochrona złóż kopalin stanowi element obowiązującego w Polsce
systemu prawnego opartego na przepisach Prawa geologicznego i górniczego (Pgig) oraz
Prawa ochrony środowiska. Zgodnie z art. 94c ust. 1 Pgig wykaz złóż strategicznych
prowadzi minister właściwy do spraw środowiska. Minister właściwy do spraw środowiska
dokonuje wpisu do wykazu złóż strategicznych na podstawie ostatecznych decyzji
o uznaniu złoża kopaliny albo jego części za złoże strategiczne; aktualizacji wpisu do
wykazu złóż strategicznych w zakresie wynikającym ze zmiany lub uchylenia decyzji
o uznaniu złoża kopaliny albo jego części za złoże strategiczne. Stosownie do art. 94c ust.
4 Pgig minister udostępnia ten wykaz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie
podmiotowej obsługującego go urzędu.
W kontekście współpracy z samorządami w zakresie planowania przestrzennego i ochrony
złóż strategicznych należy wskazać na właściwość Ministerstwa Klimatu i Środowiska
(MKiŚ). Zgodnie z informacjami przekazywanymi przez MKiŚ, główny geolog kraju
rozpoczął prace nad racjonalizacją podejścia do zasad ochrony złóż kopalin tak, aby lepiej
uwzględniały potrzeby mieszkańców i wspierały rozwój gmin. W tym zakresie odbyło się
spotkanie i warsztaty dla zainteresowanych samorządów dot. ochrony złóż kopalin
w planowaniu przestrzennym oraz przygotowywania planów ogólnych zagospodarowania
przestrzennego. Cel stanowi przy tym wypracowanie zasad ochrony złóż, które pozwolą
łączyć rozwój lokalny z bezpieczeństwem surowcowym państwa.
Z poważaniem
-- 4 of 5 --
5
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 5 of 5 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DDP-2.054.40.2026
Warszawa, 30 kwietnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji poselskiej nr 16110 - Poseł na Sejm RP, Pani Anny Sobolak,
przedstawiam poniżej odpowiedź w sprawie.
Zgodnie z informacjami uzyskanymi od inwestora zadania - Generalnej Dyrekcji Dróg
Krajowych i Autostrad (GDDKiA) w ramach prowadzonych prac przygotowawczych na
etapie Studium Techniczno-Ekonomiczno-Środowiskowego (STEŚ) dla odcinka Legnica
Południe – Wrocław Wschód/Stary Śleszów zidentyfikowane zostały złoża surowców
naturalnych przydatnych do budowy w promieniu 10 km od projektowanej trasy
autostrady A4.
Dokonano tego na podstawie analizy danych zawartych w prowadzonej i aktualizowanej
na bieżąco oraz ogólnodostępnej bazie danych MIDAS (udostępnionych w Systemie
Gospodarki i Ochrony Bogactw Naturalnych MIDAS) oraz na podstawie danych
uzyskanych z Urzędu Marszałkowskiego i Starostw Powiatowych. Należy przy tym
zauważyć, że to wykonawcy robót oceniają w ostateczny sposób dostępność źródeł
materiałów niezbędnych do realizacji inwestycji oraz ich zapotrzebowanie przed
przystąpieniem do przetargów dla planowanych odcinków dróg.
Co istotne, w ramach opracowania dokumentacji STEŚ-R i PFU wraz z uzyskaniem decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach (DŚU) dla zadania pn. „Budowa/rozbudowa
autostrady A4 Krzyżowa (bez węzła) - Legnica Południe (bez węzła)” wykonano szereg
dokumentacji geologicznych, w których znajdują się informacje o źródłach kruszyw
naturalnych:
1. „Projekt robót geologicznych dla określenia warunków geologiczno-inżynierskich
w rejonie budowy/rozbudowy autostrady A4 Krzyżowa (bez węzła) – węzeł
Legnica Południe (bez węzła) – data opracowania: czerwiec 2025 r.”, zatwierdzony
przez Marszałka Województwa Dolnośląskiego. W projekcie zawarto informacje
-- 1 of 5 --
2
o lokalizacji i zasobie złóż wzdłuż projektowanego odcinka autostrady A4,
w bezpośrednim sąsiedztwie autostrady: 5 kopalni piasku i żwiru.
2. „Projekt robót geologicznych dla określenia warunków hydrogeologicznych
w rejonie budowy/rozbudowy autostrady A4 Krzyżowa (bez węzła) – Legnica
Południe (bez węzła) data opracowania: maj 2024 r.”, zatwierdzony przez
Marszałka Województwa Dolnośląskiego. W projekcie zawarto informacje
o lokalizacji i zasobie złóż w promieniu 2 km od projektowanej drogi (odcinka
autostrady A4): 14 kopalni piasku i żwiru.
W zakresie badań reaktywności alkalicznej kruszyw (ASR/ACR) wymagania zostały
określone w „Wytycznych technicznych klasyfikacji kruszyw krajowych i zapobiegania
reakcji alkalicznej w betonie stosowanym w nawierzchniach dróg krajowych i drogowych
obiektach inżynierskich, nowelizacja v2 marzec 2022”. Dokument ten został opublikowany
na stronie internetowej https://www.gov.pl/web/gddkia/reaktywnosc-kruszyw.
Odpowiednie wymagania dotyczące reaktywności alkalicznej ujęte zostały we
wzorcowych dokumentach kontraktowych pn. Warunki Wykonania i Odbioru Robót
Budowlanych (WWiORB) M-13.01.00 - Beton konstrukcyjny w drogowych obiektach
inżynierskich oraz D-05.03.04 Nawierzchnia z betonu cementowego. Dotyczą one
elementów betonowych, a same wymagania są ujednolicone i obligatoryjne do
stosowania jako wymagania dokumentów kontraktowych.
W okresie wprowadzania do stosowania wymagań określonych w Wytycznych
technicznych powstała tabela zbiorcza wyników reaktywności alkalicznej kruszyw
stosowanych na inwestycjach GDDKiA, jako miejsce wymiany wiedzy i wyników między
Oddziałami GDDKiA. Baza ta nie ma charakteru publicznego. Obecnie Oddziały GDDKiA
mają możliwość uzupełniania wskazanej bazy tabelarycznej, wymiany wiedzy
i doświadczeń na temat wyników badań i reaktywności alkalicznej stosowanych kruszyw.
Odnosząc się natomiast do kwestii parametrów uziarnienia kruszyw (składu
granulometrycznego, zawartości pyłów, ziaren nadwymiarowych, ziaren drobnych),
należy wskazać, że nie są one gromadzone w bazach danych GDDKiA. Sam dobór
uziarnienia kruszyw wykorzystywanych do budowy dróg jest częścią procesu
projektowania. Przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r.
w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. poz.
1518 oraz z 2025 r. poz. 1352) nie regulują tej kwestii. W wybranych wzorcach
i standardach rekomendowanych przez Ministra Infrastruktury na podstawie art. 17 ust.
3 ustawy o drogach publicznych formułowane są zalecenia dotyczące uziarnienia kruszyw
(np. w Katalogach typowych konstrukcji nawierzchni WR-D-61, WR-D-62 i WR-D-63),
jednak dokumenty te przeznaczone są do dobrowolnego stosowania (tj. nie nakazują
stosowania określonych rozwiązań jako jedynych możliwych, lecz proponują wybrane
rozwiązania).
Warto dodać, że w trakcie inwestycji każde kruszywo podlega zatwierdzeniu przez
Inżyniera Kontraktu w oparciu o wyniki badań przeprowadzonych przez Wydziały
-- 2 of 5 --
3
Technologii Jakości Budów Dróg – laboratoria drogowe Oddziałów GDDKiA pod kątem
przydatności do danego zastosowania (np. do mieszanek mineralno-asfaltowych, betonu
konstrukcyjnego), zgodnie z wymaganiami zawartymi w WWiORB oraz Specyfikacji
Technicznej Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych (STWiORB) obowiązującymi na
danym kontrakcie.
Co ważne, podstawą do zastosowania kruszywa na potrzeby budowy jest spełnienie
wymagań technologicznych danego materiału. Może się to wiązać z koniecznością
wykluczenia niektórych kruszyw (np. ze względu na nieodpowiednie uziarnienie, niską
mrozoodporność, zbyt wysoką kategorię reaktywności alkalicznej itp.). Zaakceptowane
kruszywa sprawdzane są także na bieżąco w trakcie trwania budowy w ramach badań
kontrolnych. Wydział Technologii i Jakości Budowy Dróg Oddziału GDDKiA we Wrocławiu
dysponuje wynikami badań reaktywności alkalicznej kruszyw (wykonanymi zgodnie
z „Wytycznymi technicznymi…”) z następujących złóż z woj. dolnośląskiego: Czarny Bór,
Gola Świdnicka, Kamionna, Kochlice, Kostrza, Lubień, Męcinka, Ogorzelec, Piława Górna,
Rogoźnica, Rybnica Leśna, Strzelce Kolonia, Szczytniki.
Warstwy wchodzące w skład konstrukcji nawierzchni wykonywane są na podstawie
STWiORB przekazanych wykonawcy przez zamawiającego na etapie przetargu na budowę.
W specyfikacjach wyszczególniony jest szereg norm dotyczących materiałów (w tym
dotyczących m.in. piasków, kruszyw) oraz wymagania względem nich, jakie wykonawca
musi spełnić, aby dana warstwa spełniła swoją funkcję i została odebrana przez
zamawiającego (GDDKiA). Wymagania dot. poszczególnych materiałów wchodzących
w skład mieszanki betonowej podane będą w Specyfikacji D-05.03.04 „Nawierzchnia
z betonu cementowego".
Na prowadzonych przez GDDKiA inwestycjach obowiązują m.in. następujące dokumenty:
1. Dokumenty techniczne ogólne: Wytyczne Techniczne dotyczące kruszyw,
nawierzchni asfaltowych, mieszanek niezwiązanych i mieszanek związanych
spoiwem hydraulicznym: WT-1, WT-2 cz. I, WT-2 cz. II, WT-4, WT-5, Katalog
Typowych Konstrukcji Nawierzchni Podatnych i Półsztywnych, Katalog Typowych
Konstrukcji Nawierzchni Sztywnych.
2. WWiORB, w tym m.in. dla: betonu konstrukcyjnego, krawężników betonowych,
nawierzchni z betonu cementowego, warstw nawierzchni mineralno-asfaltowych
z betonu asfaltowego, betonu asfaltowego o wysokim module sztywności,
mieszanki grysowomastyksowej, podbudów (warstwa odcinająca, warstwa
mrozoochronna/odsączająca, podbudowy pomocnicza i zasadnicza z mieszanki
niezwiązanej, warstwa ulepszonego podłoża z gruntu stabilizowanego spoiwem
hydraulicznym lub wapnem, podbudowa i warstwa mrozoochronna z mieszanki
związanej cementem) podbudów z betonu asfaltowego i mieszanki mineralno-
cementowo-emulsyjnej.
3. Instrukcje i zalecenia dotyczące badań, oceny jakości i projektowania.
-- 3 of 5 --
4
Pełny wykaz właściwych dokumentów jest dostępny na stronie internetowej
https://www.gov.pl/web/gddkia/dokumenty-techniczne.
W odniesieniu do kwestii związanej z ryzykiem niedoboru kruszyw spełniających
wymagania techniczne przy jednoczesnej realizacji wielu inwestycji infrastrukturalnych
w regionie należy zauważyć, że kontrakty realizowane przez GDDKiA pozwalają
wykonawcom na realizowanie zadań w oparciu o różne technologie i na wybór między
technologią budowy obiektów inżynierskich betonowych lub stalowych. Umożliwia
to również dostosowanie technologii w oparciu o dostępne zasoby materiałowe. Przyjęta
formuła „projektuj i buduj” pozwala wykonawcom na odpowiednio wczesne
zakontraktowanie i gromadzenie materiałów już na etapie przygotowania do budowy i
w związku z tym właściwe zabezpieczenie poszczególnych etapów przyszłej budowy.
Niezbędne jest ciągłe dostosowywanie się do sytuacji rynkowej. Następuje w związku
z tym aktualizacja wytycznych technicznych, tak, aby w jak największym stopniu możliwe
było wykorzystanie materiałów lokalnych. Widocznym kierunkiem zmian jest przy tym
zwiększanie udziału materiałów pochodzących z recyklingu, co zmniejsza
zapotrzebowanie na surowce naturalne. Niezbędna jest współpraca zamawiającego
z firmami wykonawczymi, reagowanie na bieżąco na ewentualne problemy związane z
dostawami kruszyw.
Należy zauważyć, że ochrona złóż kopalin stanowi element obowiązującego w Polsce
systemu prawnego opartego na przepisach Prawa geologicznego i górniczego (Pgig) oraz
Prawa ochrony środowiska. Zgodnie z art. 94c ust. 1 Pgig wykaz złóż strategicznych
prowadzi minister właściwy do spraw środowiska. Minister właściwy do spraw środowiska
dokonuje wpisu do wykazu złóż strategicznych na podstawie ostatecznych decyzji
o uznaniu złoża kopaliny albo jego części za złoże strategiczne; aktualizacji wpisu do
wykazu złóż strategicznych w zakresie wynikającym ze zmiany lub uchylenia decyzji
o uznaniu złoża kopaliny albo jego części za złoże strategiczne. Stosownie do art. 94c ust.
4 Pgig minister udostępnia ten wykaz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie
podmiotowej obsługującego go urzędu.
W kontekście współpracy z samorządami w zakresie planowania przestrzennego i ochrony
złóż strategicznych należy wskazać na właściwość Ministerstwa Klimatu i Środowiska
(MKiŚ). Zgodnie z informacjami przekazywanymi przez MKiŚ, główny geolog kraju
rozpoczął prace nad racjonalizacją podejścia do zasad ochrony złóż kopalin tak, aby lepiej
uwzględniały potrzeby mieszkańców i wspierały rozwój gmin. W tym zakresie odbyło się
spotkanie i warsztaty dla zainteresowanych samorządów dot. ochrony złóż kopalin
w planowaniu przestrzennym oraz przygotowywania planów ogólnych zagospodarowania
przestrzennego. Cel stanowi przy tym wypracowanie zasad ochrony złóż, które pozwolą
łączyć rozwój lokalny z bezpieczeństwem surowcowym państwa.
Z poważaniem
-- 4 of 5 --
5
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 5 of 5 --