Interpelacja w sprawie procederu wykorzystywania mikroudziałów w nieruchomościach do wywierania presji na lokatorów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16105
do ministra sprawiedliwości
w sprawie procederu wykorzystywania mikroudziałów w nieruchomościach do wywierania presji na lokatorów
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 20-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w ramach niniejszej interpelacji pragnę poruszyć kwestię niepokojącego zjawiska polegającego na nabywaniu niewielkich udziałów w nieruchomościach, a następnie wykorzystywaniu tego stanu do kierowania wobec osób faktycznie zamieszkujących lokale roszczeń o eksmisję oraz bardzo wysokich roszczeń finansowych z tytułu bezumownego korzystania z lokalu. Z relacji osób poszkodowanych wynika, że mechanizm ten może mieć charakter powtarzalny i jest oparty na wykorzystywaniu luk prawnych oraz przewagi organizacyjnej i finansowej nad lokatorami znajdującymi się często w trudnej sytuacji życiowej.
Opisana mi sprawa dotyczy sytuacji, w której podmiot skupujący udziały w mieszkaniu nabył najpierw bardzo niewielki udział, a następnie rozpoczął wobec lokatorek działania polegające na kierowaniu presyjnych wiadomości, zapowiadaniu interwencji Policji, żądaniu danych osób trzecich, a w dalszej kolejności na wytaczaniu powództw o eksmisję oraz o zapłatę wielomiesięcznych, a nawet wieloletnich należności z tytułu bezumownego korzystania z lokalu. Z relacji wynika również, że roszczenia obejmowały okres, w którym podmiot dochodzący zapłaty nie posiadał jeszcze praw do lokalu, a ich łączna wysokość mogła sięgać setek tysięcy złotych.
Osoby zamieszkujące lokal, wobec którego trwa skomplikowana sprawa spadkowa między wieloma osobami, opłacały czynsz administracyjny i media. Pomimo tego zostały objęte działaniami zmierzającymi do ich usunięcia z mieszkania oraz obciążenia znacznymi roszczeniami finansowymi. W jednej z relacji wskazano również na podejrzenia dotyczące pozyskiwania szerokiego zakresu danych osobowych o lokatorkach i wykorzystywania tych informacji w sporze cywilnym.
Problem ten ma znaczenie szersze niż jednostkowy spór cywilny. Mowa tutaj o konkretnym modelu biznesowym polegającym na wyszukiwaniu nieruchomości o nieuregulowanym lub skomplikowanym stanie prawnym, skupowaniu niewielkich udziałów, a następnie kierowaniu wobec osób zamieszkujących lokale działań o charakterze presyjnym i procesowym. Tego rodzaju praktyki są wręcz przedstawiane na szkoleniach i kursach dotyczących zarabiania na udziałach w nieruchomościach, co tylko wzmacnia potrzebę interwencji ze strony państwa.
Oburzająca jest możliwość instrumentalnego wykorzystywania przepisów o ochronie własności, współwłasności oraz roszczeniach za bezumowne korzystanie z lokalu w sposób, który w praktyce prowadzi do ekonomicznego i psychicznego nacisku na osoby słabsze, w tym osoby z niepełnosprawnościami i osoby o niskich dochodach.
W mojej ocenie sprawa wymaga analizy ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości zarówno pod kątem obowiązujących przepisów prawa cywilnego i postępowania cywilnego, jak i pod kątem ewentualnej potrzeby zmian legislacyjnych, które uniemożliwią wykorzystywanie mikroudziałów w nieruchomościach jako narzędzia do obchodzenia społecznej funkcji prawa mieszkaniowego i do wywierania nieproporcjonalnej presji na lokatorów.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości analizowało zjawisko polegające na skupowaniu niewielkich udziałów w nieruchomościach, a następnie kierowaniu wobec osób zamieszkujących lokale powództw o eksmisję oraz roszczeń o zapłatę za bezumowne korzystanie z lokalu? Jeśli tak, to proszę o przedstawienie ich wniosków.
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dysponuje danymi lub analizami dotyczącymi liczby spraw sądowych, w których powodem jest nabywca ułamkowego udziału w nieruchomości, dochodzący eksmisji lub wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z lokalu? Jeśli tak, to proszę o ich przedstawienie.
Czy w ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości obecne przepisy prawa cywilnego zapewniają wystarczającą ochronę przed nadużywaniem instytucji współwłasności oraz roszczeń za bezumowne korzystanie z lokalu przez podmioty nabywające jedynie niewielkie udziały w nieruchomościach?
Czy w ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości dopuszczalne i zgodne z zasadami współżycia społecznego jest dochodzenie przez nabywcę udziału w nieruchomości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z lokalu za okres sprzed nabycia przez niego tego udziału?
Czy ministerstwo rozważa doprecyzowanie przepisów dotyczących roszczeń za bezumowne korzystanie z lokalu w taki sposób, aby wykluczyć możliwość dochodzenia wygórowanych lub wątpliwych roszczeń przez nabywców mikroudziałów? Jeśli tak, to kiedy i w jakim zakresie?
Czy ministerstwo rozważa zmiany legislacyjne ograniczające możliwość samodzielnego dochodzenia eksmisji przez podmiot posiadający jedynie niewielki udział we współwłasności lokalu? Jeśli tak, to kiedy i w jakim zakresie?
Czy prowadzone lub planowane są analizy dotyczące potrzeby wprowadzenia testu proporcjonalności przy rozpoznawaniu spraw o eksmisję inicjowanych przez nabywców niewielkich udziałów w lokalach mieszkalnych, zwłaszcza gdy sprawa dotyczy osób z niepełnosprawnościami lub osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej? Jeśli tak, to proszę o ich przedstawienie.
Czy ministerstwo widzi potrzebę zmian w przepisach w sytuacjach, gdy spór dotyczący lokalu pozostaje związany z nieuregulowanym stanem spadkowym albo z długotrwałym brakiem uporządkowania stosunków własnościowych? Jeśli tak, to proszę o przedstawienie, co w tej sprawie zamierza zrobić resort.
Czy ministerstwo monitoruje praktykę orzeczniczą w sprawach, w których niewielki udział w nieruchomości staje się podstawą do bardzo daleko idących roszczeń finansowych wobec lokatorów? Jeśli tak, to proszę o przedstawienie idących z tego wniosków i planów działania.
Czy ministerstwo zamierza podjąć działania legislacyjne lub analityczne w celu przeciwdziałania procederowi określanemu przez osoby poszkodowane jako „czyścicielstwo w białych rękawiczkach“, polegającemu na wykorzystywaniu mikroudziałów w nieruchomościach do wywierania presji na lokatorów? Jeśli tak, to kiedy i w jakim zakresie?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6033 znaków00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.192.2026
Warszawa, 12 października 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 16105 Pani Posłanki Pauliny Matysiak
w sprawie procederu wykorzystywania mikroudziałów w nieruchomościach do wywierania
presji na lokatorów.
Ad 1, 5 – 8, 10
Problematyka współwłasności jest przedmiotem zainteresowania Komisji Kodyfikacyjnej
Prawa Cywilnego. Komisja rozważa utworzenie zespołu problemowego, który podjąłby
analizę problematyki współwłasności, w tym najprawdopodobniej również kwestii
sprzedaży udziałów we współwłasności. Na obecnym etapie nie sposób jednak określić,
jaki będzie zakres przedmiotowy ewentualnych prac zespołu ani kiedy rozpocznie
on działanie. Przebieg prac Komisji można obserwować pod tym adresem:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/komisja-kodyfikacyjna-prawa-cywilnego2
Należy mieć na uwadze, że ewentualna interwencja legislacyjna w zakresie prawa
własności wymaga szczegółowego uzasadnienia potrzeby jej przeprowadzenia
oraz wyważenia konstytucyjnie chronionych wartości, w szczególności ochrony własności,
prawa do mieszkania oraz ochrony najemców, użytkowników i konsumentów. Należy
-- 1 of 4 --
2
bowiem zwrócić uwagę, że Konstytucja chroni też prawo do mieszkania (art. 75
Konstytucji RP) oraz gwarantuje w art. 76 ochronę konsumentów, użytkowników
i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu
oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. W związku z tym w przedmiotowej
sprawie występuje kolizja wartości konstytucyjnych, której ewentualne rozstrzygnięcie
powinno odbyć się w oparciu o tzw. mechanizm ważenia zasad prawa, w szczególności
z uwzględnieniem art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Ad 2
Ministerstwo Sprawiedliwości nie dysponuje danymi statystycznymi dotyczącymi liczby
spraw sądowych, w których stroną powodową jest nabywca ułamkowego udziału
w nieruchomości dochodzący eksmisji lub wynagrodzenia za bezumowne korzystanie
z lokalu. Formularze statystyczne dotyczące spraw sądowych nie obejmują
tak szczegółowych informacji. Ustalenie skali wskazanego zjawiska wymagałoby zatem
przeprowadzenia badań aktowych. Badania obejmujące wszystkie sprawy tego rodzaju
w określonym okresie byłyby jednak niezwykle czasochłonne, a w praktyce mogłyby
okazać się niemożliwe do przeprowadzenia.
Ad 3
Ocena wskazanego zagadnienia wymaga uwzględnienia zarówno konstytucyjnej ochrony
prawa własności, jak i regulacji Kodeksu cywilnego dotyczących współwłasności.
Prawo własności jest najszerszym prawem rzeczowym pod względem zakresu uprawnień
i ochrony prawnej. Jego treść określa przede wszystkim art. 140 Kodeksu cywilnego,
zgodnie z którym właściciel, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia
społecznego, może korzystać z rzeczy z wyłączeniem innych osób oraz nią rozporządzać.
Zgodnie natomiast z art. 198 Kodeksu cywilnego każdy ze współwłaścicieli może
rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.
Sama wielkość udziału w nieruchomości wspólnej nie przesądza o zakresie prawa
do korzystania z nieruchomości. Jest to konsekwencją istoty współwłasności, której
-- 2 of 4 --
3
przedmiotem pozostaje jedna rzecz, niezależnie od wielkości udziałów poszczególnych
współwłaścicieli.
Prawo rozporządzenia udziałem we współwłasności jest prawem zbywalnym, a zbycie
może nastąpić zarówno na rzecz osób trzecich, jak i – co do zasady – na rzecz innych
współwłaścicieli. Swoboda rozporządzania udziałem dotyczy tylko współwłasności
w częściach ułamkowych i nie ma zastosowania w wypadku współwłasności (wspólności)
łącznej.
Jednocześnie system prawa przewiduje instrumenty służące przeciwdziałaniu
wykonywaniu prawa w sposób sprzeczny z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem
lub z zasadami współżycia społecznego. Zgodnie z art. 5 Kodeksu cywilnego takie działanie
nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W konkretnych
okolicznościach sąd może, a w razie ziszczenia przesłanek określonych w tym przepisie,
powinien oddalić powództwo.
Należy mieć również na uwadze, że ewentualne zmiany przepisów dotyczących
współwłasności powinny uwzględniać konstytucyjną ochronę prawa własności
oraz ochronę innych wartości konstytucyjnych, w tym prawa do mieszkania oraz ochrony
najemców i użytkowników.
Ad 4
Właścicielowi co do zasady nie przysługuje odszkodowanie, o którym mowa w art.
18 ustawy o ochronie praw lokatorów, ani wynagrodzenie za bezumowne korzystanie
z nieruchomości, o którym mowa w art. 224 Kodeksu cywilnego, za okres, w którym
nie był jeszcze właścicielem nieruchomości. Wyjątkiem może być sytuacja, w której
wierzytelność związana z takim roszczeniem została na niego przeniesiona w drodze
przelewu wierzytelności, na podstawie art. 509 Kodeksu cywilnego.
Jednocześnie utrata własności rzeczy nie powoduje utraty możliwości dochodzenia
wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy za okres, w którym prawo własności przysługiwało
dotychczasowemu właścicielowi.
-- 3 of 4 --
4
Co istotne ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzą przesłanki powstania i dochodzenia
określonego roszczenia, należy do sądu rozpoznającego daną sprawę. Minister
Sprawiedliwości nie sprawuje nadzoru judykacyjnego nad sądami, a ingerencja organu
władzy wykonawczej w proces orzeczniczy naruszałaby konstytucyjne zasady
niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
Ad 9
Minister Sprawiedliwości nie sprawuje nadzoru nad sądami w zakresie orzekania1. Ocena
konkretnych stanów faktycznych oraz zastosowania właściwych norm prawnych należy
do sądów w toku kontroli instancyjnej.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
1 Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024
r. poz. 334 ze zm.), nadzór nad działalnością sądów w zakresie orzekania sprawuje Sąd Najwyższy,
w trybie określonym ustawami
-- 4 of 4 --