Interpelacja nr 16101
Interpelacja w sprawie praktycznego funkcjonowania systemu świadczenia wspierającego oraz skutków przyjętych kryteriów oceny poziomu potrzeby wsparcia dla osób z niepełnosprawnością słuchu
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (50%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie praktycznego funkcjonowania systemu świadczenia wspierającego oraz skutków przyjętych kryteriów oceny poziomu potrzeby wsparcia dla osób z niepełnosprawnością słuchu
Interpelacja nr 16101
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie praktycznego funkcjonowania systemu świadczenia wspierającego oraz skutków przyjętych kryteriów oceny poziomu potrzeby wsparcia dla osób z niepełnosprawnością słuchu
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Henryka Krzywonos-Strycharska, Joanna Frydrych, Monika Rosa
Data wpływu: 20-03-2026
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją dotyczącą praktycznego funkcjonowania systemu świadczenia wspierającego oraz skutków przyjętych kryteriów oceny poziomu potrzeby wsparcia dla osób z niepełnosprawnością słuchu.
Świadczenie wspierające zostało wprowadzone jako nowy instrument pomocy dla osób z niepełnosprawnościami i ma stanowić istotny element budowy bardziej sprawiedliwego systemu wsparcia, w którym pomoc trafia bezpośrednio do osoby wymagającej wsparcia. Uzyskanie świadczenia uzależnione jest od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wydawanej przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON-y).
Ocena ta odbywa się w oparciu o system punktowy w skali od 0 do 100 punktów, przy czym prawo do świadczenia przysługuje osobom, które osiągną co najmniej 70 punktów w tej skali. W ostatnich miesiącach coraz częściej pojawiają się jednak sygnały ze strony środowisk osób z niepełnosprawnościami, organizacji społecznych oraz ekspertów wskazujące, że przyjęta metodologia oceny potrzeb w wielu przypadkach nie uwzględnia właściwie specyfiki niepełnosprawności sensorycznych, w szczególności głuchoty i poważnego niedosłuchu.
System oceny opiera się w dużej mierze na analizie trudności w wykonywaniu czynności fizycznych związanych z mobilnością czy samoobsługą, podczas gdy osoby głuche często funkcjonują samodzielnie w tych obszarach, lecz napotykają poważne bariery w komunikacji społecznej, dostępie do informacji, kontaktach z instytucjami publicznymi czy systemem ochrony zdrowia. W konsekwencji rzeczywiste potrzeby tej grupy nie zawsze przekładają się na odpowiednią liczbę punktów w systemie oceny.
Wskazuje się również, że konstrukcja tabel punktowych może powodować sytuację, w której osoby niesłyszące, mimo poważnych ograniczeń w zakresie komunikacji i funkcjonowania społecznego, mają ograniczoną możliwość uzyskania liczby punktów pozwalającą na przekroczenie progu uprawniającego do świadczenia wspierającego. W praktyce oznacza to, że osoby głuche mogą pozostawać poza systemem wsparcia, chyba że towarzyszą temu inne schorzenia lub dodatkowe niepełnosprawności.
Osoby głuche wielokrotnie podkreślają, że ich niepełnosprawność nie zawsze jest widoczna w tradycyjnych schematach oceny sprawności fizycznej, jednak konsekwencje społeczne braku słuchu są ogromne. Niemożność swobodnej komunikacji z urzędami, lekarzami czy instytucjami publicznymi powoduje realne wykluczenie społeczne i utrudnia samodzielne funkcjonowanie. Brak dostępu do informacji w sposób dostępny językowo oraz konieczność korzystania z tłumaczy języka migowego czy wsparcia osób trzecich generują dodatkowe koszty i ograniczenia życiowe. Tymczasem obecny system oceny potrzeb może nie uwzględniać tych barier w wystarczającym stopniu.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi analizy dotyczące liczby osób głuchych oraz z niedosłuchem, które uzyskały decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia poniżej progu uprawniającego do świadczenia wspierającego?
Jakie są dane dotyczące liczby osób z niepełnosprawnością słuchu, które uzyskały decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia oraz ilu z nich przyznano świadczenie wspierające?
Czy ministerstwo dostrzega problem niedostatecznego uwzględnienia specyfiki niepełnosprawności sensorycznych, w szczególności głuchoty i niedosłuchu, w obecnym systemie punktowej oceny poziomu potrzeby wsparcia?
Czy w ministerstwie prowadzone są prace nad zmianą zasad oceny poziomu potrzeby wsparcia tak, aby lepiej uwzględniały one bariery komunikacyjne i społeczne doświadczane przez osoby głuche?
Czy resort rozważa wprowadzenie bardziej zróżnicowanego modelu oceny potrzeb, uwzględniającego podział na poszczególne jednostki chorobowe lub narządy, w tym odrębne podejście do niepełnosprawności narządu słuchu?
Czy planowane są konsultacje z organizacjami reprezentującymi środowisko osób głuchych oraz ekspertami zajmującymi się dostępnością komunikacyjną w celu ewentualnej korekty obecnego systemu oceny?
Czy rozważane jest wprowadzenie dodatkowych instrumentów wsparcia dla osób głuchych i z poważnym niedosłuchem, które z powodu konstrukcji obecnego systemu nie kwalifikują się do świadczenia wspierającego?
System wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami powinien w sposób rzeczywisty odpowiadać na potrzeby wszystkich grup osób z niepełnosprawnościami. Osoby głuche nie oczekują szczególnych przywilejów, lecz sprawiedliwego traktowania i dostrzeżenia barier, z którymi mierzą się w codziennym życiu, dlatego tak istotne jest, aby system świadczenia wspierającego był systemem naprawdę inkluzywnym i uwzględniał różnorodność doświadczeń osób z niepełnosprawnościami.
Interpelacja nr 16101
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie praktycznego funkcjonowania systemu świadczenia wspierającego oraz skutków przyjętych kryteriów oceny poziomu potrzeby wsparcia dla osób z niepełnosprawnością słuchu
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Henryka Krzywonos-Strycharska, Joanna Frydrych, Monika Rosa
Data wpływu: 20-03-2026
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją dotyczącą praktycznego funkcjonowania systemu świadczenia wspierającego oraz skutków przyjętych kryteriów oceny poziomu potrzeby wsparcia dla osób z niepełnosprawnością słuchu.
Świadczenie wspierające zostało wprowadzone jako nowy instrument pomocy dla osób z niepełnosprawnościami i ma stanowić istotny element budowy bardziej sprawiedliwego systemu wsparcia, w którym pomoc trafia bezpośrednio do osoby wymagającej wsparcia. Uzyskanie świadczenia uzależnione jest od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wydawanej przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON-y).
Ocena ta odbywa się w oparciu o system punktowy w skali od 0 do 100 punktów, przy czym prawo do świadczenia przysługuje osobom, które osiągną co najmniej 70 punktów w tej skali. W ostatnich miesiącach coraz częściej pojawiają się jednak sygnały ze strony środowisk osób z niepełnosprawnościami, organizacji społecznych oraz ekspertów wskazujące, że przyjęta metodologia oceny potrzeb w wielu przypadkach nie uwzględnia właściwie specyfiki niepełnosprawności sensorycznych, w szczególności głuchoty i poważnego niedosłuchu.
System oceny opiera się w dużej mierze na analizie trudności w wykonywaniu czynności fizycznych związanych z mobilnością czy samoobsługą, podczas gdy osoby głuche często funkcjonują samodzielnie w tych obszarach, lecz napotykają poważne bariery w komunikacji społecznej, dostępie do informacji, kontaktach z instytucjami publicznymi czy systemem ochrony zdrowia. W konsekwencji rzeczywiste potrzeby tej grupy nie zawsze przekładają się na odpowiednią liczbę punktów w systemie oceny.
Wskazuje się również, że konstrukcja tabel punktowych może powodować sytuację, w której osoby niesłyszące, mimo poważnych ograniczeń w zakresie komunikacji i funkcjonowania społecznego, mają ograniczoną możliwość uzyskania liczby punktów pozwalającą na przekroczenie progu uprawniającego do świadczenia wspierającego. W praktyce oznacza to, że osoby głuche mogą pozostawać poza systemem wsparcia, chyba że towarzyszą temu inne schorzenia lub dodatkowe niepełnosprawności.
Osoby głuche wielokrotnie podkreślają, że ich niepełnosprawność nie zawsze jest widoczna w tradycyjnych schematach oceny sprawności fizycznej, jednak konsekwencje społeczne braku słuchu są ogromne. Niemożność swobodnej komunikacji z urzędami, lekarzami czy instytucjami publicznymi powoduje realne wykluczenie społeczne i utrudnia samodzielne funkcjonowanie. Brak dostępu do informacji w sposób dostępny językowo oraz konieczność korzystania z tłumaczy języka migowego czy wsparcia osób trzecich generują dodatkowe koszty i ograniczenia życiowe. Tymczasem obecny system oceny potrzeb może nie uwzględniać tych barier w wystarczającym stopniu.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi analizy dotyczące liczby osób głuchych oraz z niedosłuchem, które uzyskały decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia poniżej progu uprawniającego do świadczenia wspierającego?
Jakie są dane dotyczące liczby osób z niepełnosprawnością słuchu, które uzyskały decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia oraz ilu z nich przyznano świadczenie wspierające?
Czy ministerstwo dostrzega problem niedostatecznego uwzględnienia specyfiki niepełnosprawności sensorycznych, w szczególności głuchoty i niedosłuchu, w obecnym systemie punktowej oceny poziomu potrzeby wsparcia?
Czy w ministerstwie prowadzone są prace nad zmianą zasad oceny poziomu potrzeby wsparcia tak, aby lepiej uwzględniały one bariery komunikacyjne i społeczne doświadczane przez osoby głuche?
Czy resort rozważa wprowadzenie bardziej zróżnicowanego modelu oceny potrzeb, uwzględniającego podział na poszczególne jednostki chorobowe lub narządy, w tym odrębne podejście do niepełnosprawności narządu słuchu?
Czy planowane są konsultacje z organizacjami reprezentującymi środowisko osób głuchych oraz ekspertami zajmującymi się dostępnością komunikacyjną w celu ewentualnej korekty obecnego systemu oceny?
Czy rozważane jest wprowadzenie dodatkowych instrumentów wsparcia dla osób głuchych i z poważnym niedosłuchem, które z powodu konstrukcji obecnego systemu nie kwalifikują się do świadczenia wspierającego?
System wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami powinien w sposób rzeczywisty odpowiadać na potrzeby wszystkich grup osób z niepełnosprawnościami. Osoby głuche nie oczekują szczególnych przywilejów, lecz sprawiedliwego traktowania i dostrzeżenia barier, z którymi mierzą się w codziennym życiu, dlatego tak istotne jest, aby system świadczenia wspierającego był systemem naprawdę inkluzywnym i uwzględniał różnorodność doświadczeń osób z niepełnosprawnościami.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maja Nowak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9274 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.207.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16101 Pani Posłanki Iwony Kozłowskiej wraz z grupą
posłów, w sprawie praktycznego funkcjonowania systemu świadczenia wspierającego oraz
skutków przyjętych kryteriów oceny poziomu potrzeby wsparcia dla osób
z niepełnosprawnością słuchu, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W aktualnym stanie prawnym przepisy dotyczące ustalania poziomu potrzeby wsparcia,
standardy oraz szczegółowy sposób postępowania przy wydawaniu decyzji w tym zakresie
regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44 z późn. zm.) i przepisy
rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie
ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. z 2023 poz. 2581).
Zgodnie z treścią art. 4b ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, potrzeba wsparcia jest następstwem braku
lub utraty autonomii fizycznej, psychicznej, intelektualnej lub sensorycznej. Przy ustaleniu
potrzeby wsparcia bierze się pod uwagę, adekwatnie do wieku oraz rodzaju
niepełnosprawności, zdolność danej osoby do samodzielnego wykonywania określonych
czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania, a także rodzaj
wymaganego wsparcia z uwzględnieniem czasu niezbędnego do wykonania tych czynności
oraz konieczności wsparcia przez inną osobę lub technologię wspomagającą w celu
zwiększenia lub utrzymania niezależności osoby z niepełnosprawnością.
Oceny poziomu potrzeby wsparcia dokonują składy ustalające, złożone z odpowiednio
przeszkolonych i przygotowanych specjalistów. Parametrem liczbowym określającym miarę
niezbędnego dla danej osoby wsparcia jest poziom potrzeby wsparcia. Zgodnie z treścią art.
4b ust. 3 ww. ustawy, poziom potrzeby wsparcia ustala się w wartościach punktowych,
w skali od 0 do 100. Z kolei § 5 ust. 1. rozporządzenia w sprawie ustalania poziomu potrzeby
wsparcia stanowi, że skład ustalający, w jednym miejscu i czasie, określa poziom potrzeby
wsparcia przy zastosowaniu formularza ustalania poziomu potrzeby wsparcia dla osób
zaliczonych do stopnia niepełnosprawności. Czyni się to na podstawie: obserwacji, wywiadu
bezpośredniego, oceny funkcjonowania, a także informacji wskazanych przez osobę, której
dotyczy orzeczenie w kwestionariuszu samooceny trudności w zakresie wykonywania
czynności związanych z funkcjonowaniem. Potrzebę wsparcia ustala się w odniesieniu do
32 zdefiniowanych w rozporządzeniu czynności związanych z obszarami codziennego
funkcjonowania, stanowiących zestaw uniwersalnych aktywności człowieka i
opracowanych w oparciu o składnik drugi „Aktywności i uczestniczenie” Międzynarodowej
Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF). Zgodnie z § 11 ust. 4
rozporządzenia w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia dla każdej czynności
związanej z obszarami codziennego funkcjonowania – jeżeli dana osoba nie jest zdolna
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
samodzielnie ich wykonać– określa się rodzaj i częstotliwość niezbędnego wsparcia, do
których przypisana jest wartość punktowa. Zgodnie z § 11 ust. 9 rozporządzenia, ustalenie
poziomu potrzeby wsparcia w odniesieniu do danej czynności dokonywane jest w oparciu
o algorytm przewidujący, iż wartość punktową potrzeby wsparcia ustala się jako iloczyn
współczynnika określającego zdolność do samodzielnego wykonywania czynności, rodzaju
wymaganego wsparcia, współczynnika jego częstotliwości i wagi przypisanej do czynności.
Uzyskany poziom potrzeby wsparcia wyraża wartość punktowa stanowiąca sumę 25
najwyższych iloczynów ustalonych dla czynności związanych z obszarami codziennego
funkcjonowania.
Standardy ustalania poziomu potrzeby wsparcia są jednolite w odniesieniu do wszystkich
osób ubiegających się o wydanie decyzji w tej sprawie, w tym również do osób z
dysfunkcjami narządu słuchu. Ponieważ wskazane akty prawne ustalają obowiązujące
wzorce prawidłowego postępowania w sprawach o wydanie decyzji ustalających poziom
potrzeby wsparcia, postępowania nie są uznaniowe ani dowolne, a rozstrzygnięcia
podejmowane zawsze w oparciu o aktualny stan faktyczny dotyczący funkcjonowania danej
osoby. W ocenie poziomu potrzeby wsparcia uwzględniane są wszystkie aspekty
funkcjonowania osoby z niepełnosprawnością i brane pod uwagę wszystkie rodzaje
niepełnosprawności (fizyczna, psychiczna, intelektualna oraz sensoryczna) obniżające
autonomię osoby. Ustalony poziom potrzeby wsparcia dotyczy potrzeby pomocy będącej
następstwem naruszonej sprawności organizmu. Nie ma zatem potrzeby stosowania
osobnej skali oceny w odniesieniu do konkretnych schorzeń lub niepełnosprawności.
W przypadku osób z niepełnosprawnością sensoryczną (osób głuchych), zgodnie z § 11 ust.
2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia, przy ocenie
zdolności do samodzielnego wykonywania czynności związanych z codziennym
funkcjonowaniem bierze się pod uwagę, adekwatnie do wieku i w zakresie
niepełnosprawności sensorycznej, możliwość odbierania, przekazywania, przetwarzania
i interpretowania zewnętrznych bodźców sensorycznych. Ocena potrzeby wsparcia
uwzględnia rzeczywisty wpływ ograniczeń wynikających z patologicznego zaburzenia lub
utraty określonych struktur lub funkcji fizjologicznych w organizmie człowieka. Potrzebę
wsparcia ustala się w zawsze odniesieniu do wszystkich 32 czynnościach związanych
z obszarami codziennego funkcjonowania przy czym należy pamiętać, że ustalenie
w odniesieniu do danej czynności związanej z obszarami codziennego funkcjonowania
określonego rodzaju wsparcia może nastąpić tylko po spełnieniu przesłanek kwalifikacji do
danego rodzaju wsparcia, o których mowa w § 11 ust. 5 ww. rozporządzenia.
Informuję, że w „Elektronicznym Krajowym Systemie Monitoringu Orzekania
o Niepełnosprawności” zbierane są jedynie dane dotyczące liczby decyzji ustalających
poziom potrzeby wsparcia w odniesieniu do osób z ustalonymi symbolami przyczyny
niepełnosprawności, bez rozróżnienia na poszczególne jednostki chorobowe wchodzące
w zakres danego symbolu. Stosownie do § 32 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra
Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania
o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857 z późn. zm.)
zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu oznacza się symbolem przyczyny
niepełnosprawności 03-L. Według stanu na 31 marca 2026 r. liczba wszystkich decyzji
ustalających poziom potrzeby wsparcia wydanych w odniesieniu do osób z ustalonym
w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności symbolem przyczyny niepełnosprawności 03-
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
L to 27 786, z czego liczba decyzji z ustaloną punktacją na poziomie poniżej 70 punktów
wynosiła 10 512.
Zapewniam, że kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega
problemy i wyzwania, z którymi mierzą się w codziennym życiu osoby cierpiące na
dysfunkcję narządu słuchu oraz ich rodziny. W celu zapewnienia jak najlepszych warunków
organizacyjnych i merytorycznych w procesie wydawania decyzji ustalających poziom
potrzeby wsparcia, w sposób ciągły prowadzony jest nadzór Pełnomocnika Rządu do Spraw
Osób Niepełnosprawnych nad jednostkami orzeczniczymi, obejmujący w szczególności
przypominanie o konieczności podejmowania działań organizacyjnych zmierzających do
prawidłowego i jednolitego stosowania przepisów, standardów i procedur postępowania
w sprawach dotyczących ustalania poziomu potrzeby wsparcia.
Aktualnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace związane
z przeglądem stosowania przepisów ustawy oraz standardów, o których mowa w art. 4b i
ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
przepisów wydanych na podstawie art. 6b6 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz procedur postępowania
w sprawach dotyczących ustalania poziomu potrzeby wsparcia. Pracownicy Biura
Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych na bieżąco monitorują też proces
wydawania decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia oraz prowadzą szkolenia dla
członków wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności objętych
nadzorem Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w zakresie stosowania
przepisów, standardów i procedur postepowania w sprawach dotyczących wydawania
decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia, w tym pełnienia przez członków zespołów
powierzonych im funkcji z najwyższą starannością, tak aby wymagane prawem
poszczególne czynności były wykonywane z zachowaniem najwyższych standardów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.207.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16101 Pani Posłanki Iwony Kozłowskiej wraz z grupą
posłów, w sprawie praktycznego funkcjonowania systemu świadczenia wspierającego oraz
skutków przyjętych kryteriów oceny poziomu potrzeby wsparcia dla osób
z niepełnosprawnością słuchu, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W aktualnym stanie prawnym przepisy dotyczące ustalania poziomu potrzeby wsparcia,
standardy oraz szczegółowy sposób postępowania przy wydawaniu decyzji w tym zakresie
regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44 z późn. zm.) i przepisy
rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie
ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. z 2023 poz. 2581).
Zgodnie z treścią art. 4b ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, potrzeba wsparcia jest następstwem braku
lub utraty autonomii fizycznej, psychicznej, intelektualnej lub sensorycznej. Przy ustaleniu
potrzeby wsparcia bierze się pod uwagę, adekwatnie do wieku oraz rodzaju
niepełnosprawności, zdolność danej osoby do samodzielnego wykonywania określonych
czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania, a także rodzaj
wymaganego wsparcia z uwzględnieniem czasu niezbędnego do wykonania tych czynności
oraz konieczności wsparcia przez inną osobę lub technologię wspomagającą w celu
zwiększenia lub utrzymania niezależności osoby z niepełnosprawnością.
Oceny poziomu potrzeby wsparcia dokonują składy ustalające, złożone z odpowiednio
przeszkolonych i przygotowanych specjalistów. Parametrem liczbowym określającym miarę
niezbędnego dla danej osoby wsparcia jest poziom potrzeby wsparcia. Zgodnie z treścią art.
4b ust. 3 ww. ustawy, poziom potrzeby wsparcia ustala się w wartościach punktowych,
w skali od 0 do 100. Z kolei § 5 ust. 1. rozporządzenia w sprawie ustalania poziomu potrzeby
wsparcia stanowi, że skład ustalający, w jednym miejscu i czasie, określa poziom potrzeby
wsparcia przy zastosowaniu formularza ustalania poziomu potrzeby wsparcia dla osób
zaliczonych do stopnia niepełnosprawności. Czyni się to na podstawie: obserwacji, wywiadu
bezpośredniego, oceny funkcjonowania, a także informacji wskazanych przez osobę, której
dotyczy orzeczenie w kwestionariuszu samooceny trudności w zakresie wykonywania
czynności związanych z funkcjonowaniem. Potrzebę wsparcia ustala się w odniesieniu do
32 zdefiniowanych w rozporządzeniu czynności związanych z obszarami codziennego
funkcjonowania, stanowiących zestaw uniwersalnych aktywności człowieka i
opracowanych w oparciu o składnik drugi „Aktywności i uczestniczenie” Międzynarodowej
Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF). Zgodnie z § 11 ust. 4
rozporządzenia w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia dla każdej czynności
związanej z obszarami codziennego funkcjonowania – jeżeli dana osoba nie jest zdolna
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
samodzielnie ich wykonać– określa się rodzaj i częstotliwość niezbędnego wsparcia, do
których przypisana jest wartość punktowa. Zgodnie z § 11 ust. 9 rozporządzenia, ustalenie
poziomu potrzeby wsparcia w odniesieniu do danej czynności dokonywane jest w oparciu
o algorytm przewidujący, iż wartość punktową potrzeby wsparcia ustala się jako iloczyn
współczynnika określającego zdolność do samodzielnego wykonywania czynności, rodzaju
wymaganego wsparcia, współczynnika jego częstotliwości i wagi przypisanej do czynności.
Uzyskany poziom potrzeby wsparcia wyraża wartość punktowa stanowiąca sumę 25
najwyższych iloczynów ustalonych dla czynności związanych z obszarami codziennego
funkcjonowania.
Standardy ustalania poziomu potrzeby wsparcia są jednolite w odniesieniu do wszystkich
osób ubiegających się o wydanie decyzji w tej sprawie, w tym również do osób z
dysfunkcjami narządu słuchu. Ponieważ wskazane akty prawne ustalają obowiązujące
wzorce prawidłowego postępowania w sprawach o wydanie decyzji ustalających poziom
potrzeby wsparcia, postępowania nie są uznaniowe ani dowolne, a rozstrzygnięcia
podejmowane zawsze w oparciu o aktualny stan faktyczny dotyczący funkcjonowania danej
osoby. W ocenie poziomu potrzeby wsparcia uwzględniane są wszystkie aspekty
funkcjonowania osoby z niepełnosprawnością i brane pod uwagę wszystkie rodzaje
niepełnosprawności (fizyczna, psychiczna, intelektualna oraz sensoryczna) obniżające
autonomię osoby. Ustalony poziom potrzeby wsparcia dotyczy potrzeby pomocy będącej
następstwem naruszonej sprawności organizmu. Nie ma zatem potrzeby stosowania
osobnej skali oceny w odniesieniu do konkretnych schorzeń lub niepełnosprawności.
W przypadku osób z niepełnosprawnością sensoryczną (osób głuchych), zgodnie z § 11 ust.
2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia, przy ocenie
zdolności do samodzielnego wykonywania czynności związanych z codziennym
funkcjonowaniem bierze się pod uwagę, adekwatnie do wieku i w zakresie
niepełnosprawności sensorycznej, możliwość odbierania, przekazywania, przetwarzania
i interpretowania zewnętrznych bodźców sensorycznych. Ocena potrzeby wsparcia
uwzględnia rzeczywisty wpływ ograniczeń wynikających z patologicznego zaburzenia lub
utraty określonych struktur lub funkcji fizjologicznych w organizmie człowieka. Potrzebę
wsparcia ustala się w zawsze odniesieniu do wszystkich 32 czynnościach związanych
z obszarami codziennego funkcjonowania przy czym należy pamiętać, że ustalenie
w odniesieniu do danej czynności związanej z obszarami codziennego funkcjonowania
określonego rodzaju wsparcia może nastąpić tylko po spełnieniu przesłanek kwalifikacji do
danego rodzaju wsparcia, o których mowa w § 11 ust. 5 ww. rozporządzenia.
Informuję, że w „Elektronicznym Krajowym Systemie Monitoringu Orzekania
o Niepełnosprawności” zbierane są jedynie dane dotyczące liczby decyzji ustalających
poziom potrzeby wsparcia w odniesieniu do osób z ustalonymi symbolami przyczyny
niepełnosprawności, bez rozróżnienia na poszczególne jednostki chorobowe wchodzące
w zakres danego symbolu. Stosownie do § 32 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra
Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania
o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857 z późn. zm.)
zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu oznacza się symbolem przyczyny
niepełnosprawności 03-L. Według stanu na 31 marca 2026 r. liczba wszystkich decyzji
ustalających poziom potrzeby wsparcia wydanych w odniesieniu do osób z ustalonym
w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności symbolem przyczyny niepełnosprawności 03-
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
L to 27 786, z czego liczba decyzji z ustaloną punktacją na poziomie poniżej 70 punktów
wynosiła 10 512.
Zapewniam, że kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega
problemy i wyzwania, z którymi mierzą się w codziennym życiu osoby cierpiące na
dysfunkcję narządu słuchu oraz ich rodziny. W celu zapewnienia jak najlepszych warunków
organizacyjnych i merytorycznych w procesie wydawania decyzji ustalających poziom
potrzeby wsparcia, w sposób ciągły prowadzony jest nadzór Pełnomocnika Rządu do Spraw
Osób Niepełnosprawnych nad jednostkami orzeczniczymi, obejmujący w szczególności
przypominanie o konieczności podejmowania działań organizacyjnych zmierzających do
prawidłowego i jednolitego stosowania przepisów, standardów i procedur postępowania
w sprawach dotyczących ustalania poziomu potrzeby wsparcia.
Aktualnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace związane
z przeglądem stosowania przepisów ustawy oraz standardów, o których mowa w art. 4b i
ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
przepisów wydanych na podstawie art. 6b6 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz procedur postępowania
w sprawach dotyczących ustalania poziomu potrzeby wsparcia. Pracownicy Biura
Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych na bieżąco monitorują też proces
wydawania decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia oraz prowadzą szkolenia dla
członków wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności objętych
nadzorem Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w zakresie stosowania
przepisów, standardów i procedur postepowania w sprawach dotyczących wydawania
decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia, w tym pełnienia przez członków zespołów
powierzonych im funkcji z najwyższą starannością, tak aby wymagane prawem
poszczególne czynności były wykonywane z zachowaniem najwyższych standardów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --