Interpelacja nr 16094
Interpelacja w sprawie działań mogących stanowić formę nacisku na samorząd miasta Zabrze w związku z uchwałą dotyczącą sprzeciwu wobec nielegalnej migracji
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Klimat, Energia i Środowisko (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie działań mogących stanowić formę nacisku na samorząd miasta Zabrze w związku z uchwałą dotyczącą sprzeciwu wobec nielegalnej migracji
Interpelacja nr 16094
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie działań mogących stanowić formę nacisku na samorząd miasta Zabrze w związku z uchwałą dotyczącą sprzeciwu wobec nielegalnej migracji
Zgłaszający: Mateusz Morawiecki
Data wpływu: 20-03-2026
Szanowna Pani Minister,
z najwyższym niepokojem przyjąłem informacje dotyczące sytuacji w Zabrzu, gdzie podjęto działania zmierzające do uchylenia uchwały Rady Miasta Zabrze z dnia 23 czerwca 2025 r. wyrażającej sprzeciw wobec tworzenia ośrodków dla imigrantów oraz mechanizmów przymusowej relokacji w ramach polityki migracyjnej Unii Europejskiej.
Uchwała ta była wyrazem jasno artykułowanej woli mieszkańców. Powstała w wyniku obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej i stanowiła przykład oddolnej demokracji – tej najbliższej obywatelom, zakorzenionej w lokalnej wspólnocie i odpowiedzialności za bezpieczeństwo własnego miasta.
Szczególne oburzenie budzi fakt, że w toku procedowania nad uchyleniem tej uchwały nie dopuszczono mieszkańców do zabrania głosu podczas sesji rady miasta. Obywatele, którzy wcześniej aktywnie uczestniczyli w procesie demokratycznym, zostali pozbawieni możliwości wyrażenia swojego stanowiska w kluczowym momencie decyzyjnym.
Takie działanie godzi w elementarne standardy debaty publicznej i podważa zaufanie do instytucji samorządowych. Demokracja lokalna nie może ograniczać się wyłącznie do aktu złożenia podpisu pod inicjatywą – musi obejmować również realny udział obywateli w dyskusji nad jej dalszym losem.
Tym bardziej niepokojące są doniesienia, że w toku prac nad uchyleniem uchwały pojawiły się sygnały o możliwym uzależnianiu decyzji finansowych, w tym dotyczących środków publicznych, od stanowiska samorządu w sprawach migracyjnych.
W tym kontekście szczególnie istotna jest rola środków unijnych. Fundusze Unii Europejskiej mają służyć obywatelom państw członkowskich, wspierać rozwój ich gospodarek oraz podnosić jakość życia lokalnych wspólnot. Ich celem jest wzmacnianie spójności i solidarności, a nie wywieranie presji politycznej.
Środki europejskie nie mogą być traktowane jako narzędzie dyscyplinowania samorządów ani jako instrument wymuszania określonych decyzji światopoglądowych czy politycznych. Nie mogą stawać się politycznym „kagańcem”, który ogranicza swobodę wypowiedzi wspólnot lokalnych i ich demokratycznie wybranych przedstawicieli. Jeżeli takie działania miały miejsce, mamy do czynienia z sytuacją absolutnie niedopuszczalną w demokratycznym państwie prawa.
Demokracja nie polega na tym, że obywatelom wolno wyrażać swoje zdanie tylko wtedy, gdy jest ono zgodne z oczekiwaniami instytucji centralnych lub unijnych. Demokracja nie polega na tym, że samorządy są stawiane pod presją finansową, aby zmieniały swoje decyzje. Demokracja nie polega na tym, że głos mieszkańców można relatywizować, a następnie eliminować poprzez mechanizmy nacisku. Takie praktyki, jeśli zostały zastosowane, stanowią zaprzeczenie idei samorządności oraz godzą w fundamenty państwa polskiego.
Nie może być zgody na sytuację, w której środki publiczne – w tym również środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej – stają się narzędziem wywierania presji politycznej.
Polska jest państwem suwerennym. Polskie samorządy mają prawo wyrażać stanowiska zgodne z wolą swoich mieszkańców, a obywatele mają prawo oczekiwać, że ich głos będzie respektowany.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego kierowało do władz miasta Zabrze jakiekolwiek pisma, rekomendacje lub sygnały, które mogłyby być interpretowane jako uzależnienie przyznania środków finansowych od uchylenia wskazanej uchwały?
2. Czy przyznawanie środków na projekty kulturalne, inwestycje oraz ochronę dziedzictwa narodowego jest w jakikolwiek sposób powiązane z oceną stanowisk samorządów w zakresie polityki migracyjnej?
3. Czy ministerstwo posiada wiedzę o działaniach innych instytucji państwowych lub podmiotów zarządzających środkami – w tym środkami unijnymi – które mogłyby wywierać presję na samorządy w związku z ich stanowiskiem wobec migracji?
4. Jakie mechanizmy gwarantują, że środki publiczne, w tym fundusze europejskie, nie są i nie będą wykorzystywane jako instrument nacisku politycznego wobec jednostek samorządu terytorialnego?
5. Czy ministerstwo podejmie działania wyjaśniające w tej sprawie oraz zapewni pełną transparentność procesów decyzyjnych dotyczących finansowania projektów samorządowych?
Sprawa Zabrza nie jest wyłącznie lokalnym sporem. Jest testem jakości polskiej demokracji. To pytanie o to, czy w Polsce nadal obowiązuje zasada, że władza słucha obywateli, czy też próbuje ich wychowywać poprzez presję i uzależnianie decyzji od dostępu do środków publicznych.
Nie możemy pozwolić, aby głos mieszkańców był marginalizowany – ani poprzez naciski instytucjonalne, ani poprzez ograniczanie ich prawa do udziału w debacie publicznej. Państwo polskie musi stać po stronie obywateli – zawsze.
Z wyrazami szacunku
Mateusz Morawiecki
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 16094
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie działań mogących stanowić formę nacisku na samorząd miasta Zabrze w związku z uchwałą dotyczącą sprzeciwu wobec nielegalnej migracji
Zgłaszający: Mateusz Morawiecki
Data wpływu: 20-03-2026
Szanowna Pani Minister,
z najwyższym niepokojem przyjąłem informacje dotyczące sytuacji w Zabrzu, gdzie podjęto działania zmierzające do uchylenia uchwały Rady Miasta Zabrze z dnia 23 czerwca 2025 r. wyrażającej sprzeciw wobec tworzenia ośrodków dla imigrantów oraz mechanizmów przymusowej relokacji w ramach polityki migracyjnej Unii Europejskiej.
Uchwała ta była wyrazem jasno artykułowanej woli mieszkańców. Powstała w wyniku obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej i stanowiła przykład oddolnej demokracji – tej najbliższej obywatelom, zakorzenionej w lokalnej wspólnocie i odpowiedzialności za bezpieczeństwo własnego miasta.
Szczególne oburzenie budzi fakt, że w toku procedowania nad uchyleniem tej uchwały nie dopuszczono mieszkańców do zabrania głosu podczas sesji rady miasta. Obywatele, którzy wcześniej aktywnie uczestniczyli w procesie demokratycznym, zostali pozbawieni możliwości wyrażenia swojego stanowiska w kluczowym momencie decyzyjnym.
Takie działanie godzi w elementarne standardy debaty publicznej i podważa zaufanie do instytucji samorządowych. Demokracja lokalna nie może ograniczać się wyłącznie do aktu złożenia podpisu pod inicjatywą – musi obejmować również realny udział obywateli w dyskusji nad jej dalszym losem.
Tym bardziej niepokojące są doniesienia, że w toku prac nad uchyleniem uchwały pojawiły się sygnały o możliwym uzależnianiu decyzji finansowych, w tym dotyczących środków publicznych, od stanowiska samorządu w sprawach migracyjnych.
W tym kontekście szczególnie istotna jest rola środków unijnych. Fundusze Unii Europejskiej mają służyć obywatelom państw członkowskich, wspierać rozwój ich gospodarek oraz podnosić jakość życia lokalnych wspólnot. Ich celem jest wzmacnianie spójności i solidarności, a nie wywieranie presji politycznej.
Środki europejskie nie mogą być traktowane jako narzędzie dyscyplinowania samorządów ani jako instrument wymuszania określonych decyzji światopoglądowych czy politycznych. Nie mogą stawać się politycznym „kagańcem”, który ogranicza swobodę wypowiedzi wspólnot lokalnych i ich demokratycznie wybranych przedstawicieli. Jeżeli takie działania miały miejsce, mamy do czynienia z sytuacją absolutnie niedopuszczalną w demokratycznym państwie prawa.
Demokracja nie polega na tym, że obywatelom wolno wyrażać swoje zdanie tylko wtedy, gdy jest ono zgodne z oczekiwaniami instytucji centralnych lub unijnych. Demokracja nie polega na tym, że samorządy są stawiane pod presją finansową, aby zmieniały swoje decyzje. Demokracja nie polega na tym, że głos mieszkańców można relatywizować, a następnie eliminować poprzez mechanizmy nacisku. Takie praktyki, jeśli zostały zastosowane, stanowią zaprzeczenie idei samorządności oraz godzą w fundamenty państwa polskiego.
Nie może być zgody na sytuację, w której środki publiczne – w tym również środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej – stają się narzędziem wywierania presji politycznej.
Polska jest państwem suwerennym. Polskie samorządy mają prawo wyrażać stanowiska zgodne z wolą swoich mieszkańców, a obywatele mają prawo oczekiwać, że ich głos będzie respektowany.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego kierowało do władz miasta Zabrze jakiekolwiek pisma, rekomendacje lub sygnały, które mogłyby być interpretowane jako uzależnienie przyznania środków finansowych od uchylenia wskazanej uchwały?
2. Czy przyznawanie środków na projekty kulturalne, inwestycje oraz ochronę dziedzictwa narodowego jest w jakikolwiek sposób powiązane z oceną stanowisk samorządów w zakresie polityki migracyjnej?
3. Czy ministerstwo posiada wiedzę o działaniach innych instytucji państwowych lub podmiotów zarządzających środkami – w tym środkami unijnymi – które mogłyby wywierać presję na samorządy w związku z ich stanowiskiem wobec migracji?
4. Jakie mechanizmy gwarantują, że środki publiczne, w tym fundusze europejskie, nie są i nie będą wykorzystywane jako instrument nacisku politycznego wobec jednostek samorządu terytorialnego?
5. Czy ministerstwo podejmie działania wyjaśniające w tej sprawie oraz zapewni pełną transparentność procesów decyzyjnych dotyczących finansowania projektów samorządowych?
Sprawa Zabrza nie jest wyłącznie lokalnym sporem. Jest testem jakości polskiej demokracji. To pytanie o to, czy w Polsce nadal obowiązuje zasada, że władza słucha obywateli, czy też próbuje ich wychowywać poprzez presję i uzależnianie decyzji od dostępu do środków publicznych.
Nie możemy pozwolić, aby głos mieszkańców był marginalizowany – ani poprzez naciski instytucjonalne, ani poprzez ograniczanie ich prawa do udziału w debacie publicznej. Państwo polskie musi stać po stronie obywateli – zawsze.
Z wyrazami szacunku
Mateusz Morawiecki
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
55%
Konkretność
45%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada wiedzy” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada wiedzy”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13352 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych
osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2444287.10795714.10279188
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16094 Posła Mateusza Morawieckiego z 25 marca 2026
roku w sprawie działań mogących stanowić formę nacisku na samorząd miasta Zabrze
w związku z uchwałą dotyczącą sprzeciwu wobec nielegalnej migracji, uprzejmie proszę
o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie kierowało do władz Miasta Zabrze
żadnych pism, które mogłyby być interpretowane jako uzależnienie przyznania środków
finansowych od uchylenia uchwał Rady Miasta.
Uwaga dotycząca uchwały z dnia 23 czerwca 2025 r. wyrażającej sprzeciw wobec tworzenia
ośrodków dla imigrantów oraz mechanizmów przymusowej relokacji w ramach polityki
migracyjnej Unii Europejskiej, skierowana do Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu na
etapie oceny wniosku o dofinansowanie projektu „Industrialne Dziedzictwo Górnego Śląska
- rewitalizacja obiektów zabytkowych Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu” wynikała
z zaleceń zawartych w piśmie Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (pełniącego
funkcję Instytucji Zarządzającej Programem Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat,
Środowisko 2021-2027, dalej: IZ) nr DPI-XIV.6910.9.2025.BO z 18 listopada 2025 r.
W ww. piśmie IZ zwraca uwagę na konieczność monitorowania przez instytucje
zaangażowane we wdrażanie Programu aktów prawa miejscowego (w tym uchwał) albo
stanowisk przeciwko lokalizowaniu na ich terenie różnego typu ośrodków dla
cudzoziemców /migrantów.
Zgodnie ze stanowiskiem IZ takie działania, jako potencjalnie dyskryminacyjne
w rozumieniu art. 9 ust. 3 rozporządzenia ogólnego nr 2021/1060 lub stanowiące
naruszenie Karty praw podstawowych, powinny być przedmiotem oceny projektu
ubiegającego się o wsparcie ze środków UE. Zgodność projektu z kryteriami wyboru musi
istnieć nie tylko w momencie jego oceny, ale również na późniejszym etapie - podczas jego
realizacji i rozliczania. Zgodnie z zaleceniami IZ należy dążyć do wyeliminowania przyjętych
dyskryminujących uchwał przez samą jst.
Ad 2.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (jako Instytucja Pośrednicząca dla VII
Priorytetu Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko)
odpowiada za ocenę i wybór projektów do dofinansowania w ramach Działania 7.1.
-- 1 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na
Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (dalej: FEnIKS).
Wnioski o dofinansowane podlegają ocenie w kryteriach oceny, które zatwierdza Komitet
Monitorujący FEnIKS (powołany na mocy Zarządzenia Ministra Funduszy i Polityki
Regionalnej z 25 listopada 2022 r. Komitet Monitorujący jest niezależnym organem
opiniodawczo-doradczym, wspierającym Instytucję Zarządzającą w procesie monitorowania
i wdrażania programu, zatwierdza m.in. metodykę i kryteria stosowane przy ocenie i
wyborze projektów do dofinansowania w ramach FEnIKS). Instytucje przeprowadzające
ocenę są także zobligowane do stosowania wytycznych, rekomendacji itp. wydawanych
przez IZ.
W ramach programu FEnIKS każdy wniosek w zakresie priorytetów I-VII jest oceniany tymi
samymi kryteriami horyzontalnymi oraz kryteriami specyficznymi dla danego działania/typu
projektu. Kryteria horyzontalne to zbiór wspólnych kryteriów dla oceny wszystkich
projektów w programie w zakresie priorytetów I-VII. Zarówno kryteria horyzontalne, jak
i specyficzne składają się z grupy kryteriów obligatoryjnych oraz rankingujących. Kryteria
obligatoryjne oceniane będą zero-jedynkowo (możliwa ocena: TAK/NIE, a w uzasadnionych
wypadkach NIE DOTYCZY). Niespełnienie kryterium (ocena: NIE) eliminuje projekt
z możliwości otrzymania dofinansowania. Projekt może zostać wybrany do dofinansowania,
jeśli w każdym z kryteriów obligatoryjnych zarówno z grupy kryteriów horyzontalnych, jak
i specyficznych otrzyma ocenę „TAK” lub w uzasadnionych przypadkach „NIE DOTYCZY”.
Wśród kryteriów horyzontalnych obligatoryjnych jest kryterium pn. „Zgodność projektu
z klauzulą niedyskryminacyjną” (kryterium wynika wprost z Rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (CPR) art. 9 ust. 3 oraz z zapisów Umowy partnerstwa
i z zapisów Programu FEnIKS).
Zgodnie z opisem kryterium:
„Sprawdzana jest zgodność projektu z wymogami klauzuli niedyskryminacyjnej, która
stanowi, że wsparcie ze środków polityki spójności będzie udzielane wyłącznie projektom i
beneficjentom, którzy przestrzegają przepisów antydyskryminacyjnych, o których mowa w
art. 9 ust. 3 Rozporządzenia PE i Rady nr 2021/1060. W przypadku gdy
wnioskodawcą/beneficjentem jest jednostka samorządu terytorialnego (lub podmiot przez
nią kontrolowany lub od niej zależny), która podjęła jakiekolwiek działania dyskryminujące,
sprzeczne z zasadami, o których mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 2021/1060,
wsparcie w ramach polityki spójności nie może być udzielone”.
W przypadku gdy wnioskodawcą jest jednostka samorządu terytorialnego (lub podmiot
przez nią kontrolowany lub od niej zależny) sprawdzane jest dodatkowo, czy wnioskodawca
ten podjął jakiekolwiek działania dyskryminujące, sprzeczne z zasadami, o których mowa w
art. 9 ust. 3 rozporządzenia 2021/1060. W szczególności sprawdzane jest, czy na terenie
jednostki samorządu terytorialnego (która jest wnioskodawcą lub której podmiot przez nią
kontrolowany lub od niej zależny jest wnioskodawcą) nie obowiązują żadne ustanowione
przez organy tej jednostki samorządu terytorialnego dyskryminujące akty prawa
miejscowego lub podjęte dyskryminujące uchwały1, na dowód czego wnioskodawca
(niezależnie od tego, czy jest jednostką samorządu terytorialnego, czy podmiotem przez nią
kontrolowanym lub od niej zależnym) złożył oświadczenie o treści:
„Oświadczam, że:
1 Przez dyskryminujące akty prawa miejscowego lub dyskryminujące uchwały należy rozumieć
dokumenty, powodujące nieuprawnione różnicowanie, wykluczanie lub ograniczanie ze względu na
jakiekolwiek przesłanki tj.: płeć, rasę, pochodzenie etniczne, religię, światopogląd, niepełnosprawność,
wiek, orientację seksualną.
-- 2 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
na terenie …*, którą/który reprezentuję/od której zależny lub przez nią kontrolowany
jest podmiot, który reprezentuję ** nie obowiązują żadne ustanowione przez organy tej
jednostki samorządu terytorialnego dyskryminujące akty prawa miejscowego lub inne
podjęte dyskryminujące uchwały,
wnioskodawca, którego reprezentuję, nie podjął jakichkolwiek działań
dyskryminujących, sprzecznych z zasadami, o których mowa w art. 9 ust. 3
rozporządzenia 2021/1060 (…)”
W związku z powyższym obowiązkiem każdej instytucji oceniającej wnioski jest
weryfikacja, czy na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego nie obowiązują żadne
dyskryminujące akty prawa miejscowego, w tym uchwały ustanowione przez jej organy –
w szczególności pod kątem ewentualnego działania dyskryminacyjnego w rozumieniu art. 9
ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z 24 czerwca
2021 r. lub naruszenia Karty Praw Podstawowych UE (2016/C 202/02). Potwierdza to
również stanowisko IZ, które od Instytucji Pośredniczących i Wdrażających FEnIKS wymaga
wnikliwej weryfikacji przyjmowanych przez jednostki samorządu terytorialnego –
wnioskodawców lub beneficjentów FEnIKS 2021-2027 - aktów prawa miejscowego (w tym
uchwał) albo stanowisk przeciwko lokalizowaniu na ich terenie różnego typu ośrodków dla
cudzoziemców/migrantów, jako potencjalnie dyskryminujących w rozumieniu art. 9 ust. 3
rozporządzenia ogólnego nr 2021/1060 lub stanowiących naruszenie Karty praw
podstawowych.
Przyznawanie środków finansowych w ramach programów Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego odbywa się corocznie na podstawie jasno określonych i publicznie dostępnych
zasad, zawartych w regulaminach i specyfikacjach poszczególnych programów oraz
właściwych aktach prawnych. Programy mają na celu dofinansowanie zadań o charakterze
projektowym z wyłączeniem stałej działalności kulturalnej podmiotów. Skierowane są
między innymi do instytucji kultury, organizacji pozarządowych, instytucji filmowych, szkół
i uczelni wyższych, podmiotów gospodarczych, kościołów i związków wyznaniowych oraz
ich osób prawnych, a także do instytucji samorządowych. Procedura przyznawania
dofinansowań ma charakter konkursowy w oparciu o ocenę projektów dokonywaną przez
niezależnych ekspertów wyłącznie w oparciu o kryteria określone w dokumentacji
programowej, takie jak m.in. wartość merytoryczna zadania, jego znaczenie dla rozwoju
kultury i dziedzictwa narodowego, jakość koncepcji, adekwatność kosztów czy potencjał
organizacyjny wnioskodawcy. Stanowiska samorządów w sprawach niezwiązanych
bezpośrednio z realizacją projektów kulturalnych, w tym w zakresie polityki migracyjnej, nie
stanowią kryterium oceny wniosków i nie mają wpływu na decyzje o przyznaniu
dofinansowania. Proces przyznawania środków ma charakter transparentny i opiera się na
zasadzie równego traktowania wszystkich wnioskodawców, niezależnie od ich poglądów
czy stanowisk w innych obszarach polityki publicznej.
Ad 3.
Wszystkie instytucje zaangażowane w ocenę i wybór projektów do dofinansowania w
ramach FEnIKS są zobligowane do oceny wniosków o dofinansowanie w ww. kryterium pn.
„Zgodność projektu z klauzulą niedyskryminacyjną”.
MKiDN nie posiada wiedzy o działaniach instytucji państwowych lub podmiotów
zarządzających środkami – w tym środkami unijnymi – które mogłyby wywierać presję na
samorządy w związku z ich stanowiskiem wobec migracji.
Ad 4.
Każdy wnioskodawca ubiegający się o dofinansowanie ze środków Europejskiego Funduszu
Rozwoju Regionalnego (EFRR) w ramach naborów przeprowadzonych dla Programu FEnIKS
2021-2027, przystępując do naboru i składając wniosek o dofinansowanie, akceptuje
-- 3 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
jednocześnie zasady obowiązujące w ramach danego naboru. Już od momentu ogłoszenia
naboru Wnioskodawca miał dostęp do informacji o wszystkich kryteriach, na podstawie
których zostanie dokonana ocena wniosku, w tym kryterium odnoszącego się do zgodności
projektu z klauzulą antydyskryminacyjną.
Weryfikowanie przez oceniających konieczności spełnienia przez projekt obligatoryjnych
kryteriów wyboru projektów, zatwierdzonych przez Komitet Monitorujący FEnIKS, nie
stanowi zatem „formy nacisku politycznego”, a jedynie ocenę spełnienia obowiązkowych
warunków przyjętych dla Programu, umożliwiających przyznanie wsparcia w ramach
FEnIKS.
W zakresie programów Ministra procedura przyznawania dofinansowań ma charakter
konkursowy i obejmuje wieloetapowy system oceny wniosków, w tym ocenę formalną oraz
ocenę merytoryczną dokonywaną przez niezależnych ekspertów, posiadających
odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie w danej dziedzinie. Wyniki oceny mają formę list
rankingowych, a podział środków dokonywany jest w oparciu o uzyskaną punktację oraz
dostępny budżet programu. Dodatkowo proces ten podlega zasadom transparentności,
równego traktowania wnioskodawców oraz kontroli instytucjonalnej, w tym m.in.
możliwości weryfikacji procedur, dokumentacji oraz wyników naborów.
Powyższe mechanizmy systemowe wykluczają możliwość uznaniowego przyznawania
środków oraz wykorzystywania ich jako instrumentu nacisku politycznego wobec jednostek
samorządu terytorialnego.
Ad 5.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego realizuje obowiązki Instytucji
Pośredniczącej dla VII priorytetu FEnIKS zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa
i przyjętymi procedurami. Ocena wniosków o dofinansowanie złożonych w ramach
naborów jest i była prowadzona w oparciu o obowiązujące kryteria wyboru projektów,
zatwierdzone przez Komitet Monitorujący FEnIKS 2021-2027, z poszanowaniem zasad
przejrzystości, rzetelności, bezstronności, równego traktowania wnioskodawców, równego
dostępu do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania.
Należy podkreślić, że każdemu wnioskodawcy, który złożył wniosek w ramach naboru w
trybie konkurencyjnym, w przypadku negatywnej oceny projektu przysługuje prawo
wniesienia protestu, a następnie skargi do sądu w celu ponownego sprawdzenia złożonego
przez niego wniosku w zakresie spełniania kryteriów wyboru projektów. Tym samym
zapewniona jest procedura odwoławcza od oceny instytucji oceniających wnioski
dokonywana przez IZ (weryfikacja protestu), a następnie przez sądy administracyjne
(rozpatrzenie skargi).
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 4 of 4 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych
osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2444287.10795714.10279188
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16094 Posła Mateusza Morawieckiego z 25 marca 2026
roku w sprawie działań mogących stanowić formę nacisku na samorząd miasta Zabrze
w związku z uchwałą dotyczącą sprzeciwu wobec nielegalnej migracji, uprzejmie proszę
o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie kierowało do władz Miasta Zabrze
żadnych pism, które mogłyby być interpretowane jako uzależnienie przyznania środków
finansowych od uchylenia uchwał Rady Miasta.
Uwaga dotycząca uchwały z dnia 23 czerwca 2025 r. wyrażającej sprzeciw wobec tworzenia
ośrodków dla imigrantów oraz mechanizmów przymusowej relokacji w ramach polityki
migracyjnej Unii Europejskiej, skierowana do Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu na
etapie oceny wniosku o dofinansowanie projektu „Industrialne Dziedzictwo Górnego Śląska
- rewitalizacja obiektów zabytkowych Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu” wynikała
z zaleceń zawartych w piśmie Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (pełniącego
funkcję Instytucji Zarządzającej Programem Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat,
Środowisko 2021-2027, dalej: IZ) nr DPI-XIV.6910.9.2025.BO z 18 listopada 2025 r.
W ww. piśmie IZ zwraca uwagę na konieczność monitorowania przez instytucje
zaangażowane we wdrażanie Programu aktów prawa miejscowego (w tym uchwał) albo
stanowisk przeciwko lokalizowaniu na ich terenie różnego typu ośrodków dla
cudzoziemców /migrantów.
Zgodnie ze stanowiskiem IZ takie działania, jako potencjalnie dyskryminacyjne
w rozumieniu art. 9 ust. 3 rozporządzenia ogólnego nr 2021/1060 lub stanowiące
naruszenie Karty praw podstawowych, powinny być przedmiotem oceny projektu
ubiegającego się o wsparcie ze środków UE. Zgodność projektu z kryteriami wyboru musi
istnieć nie tylko w momencie jego oceny, ale również na późniejszym etapie - podczas jego
realizacji i rozliczania. Zgodnie z zaleceniami IZ należy dążyć do wyeliminowania przyjętych
dyskryminujących uchwał przez samą jst.
Ad 2.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (jako Instytucja Pośrednicząca dla VII
Priorytetu Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko)
odpowiada za ocenę i wybór projektów do dofinansowania w ramach Działania 7.1.
-- 1 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na
Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (dalej: FEnIKS).
Wnioski o dofinansowane podlegają ocenie w kryteriach oceny, które zatwierdza Komitet
Monitorujący FEnIKS (powołany na mocy Zarządzenia Ministra Funduszy i Polityki
Regionalnej z 25 listopada 2022 r. Komitet Monitorujący jest niezależnym organem
opiniodawczo-doradczym, wspierającym Instytucję Zarządzającą w procesie monitorowania
i wdrażania programu, zatwierdza m.in. metodykę i kryteria stosowane przy ocenie i
wyborze projektów do dofinansowania w ramach FEnIKS). Instytucje przeprowadzające
ocenę są także zobligowane do stosowania wytycznych, rekomendacji itp. wydawanych
przez IZ.
W ramach programu FEnIKS każdy wniosek w zakresie priorytetów I-VII jest oceniany tymi
samymi kryteriami horyzontalnymi oraz kryteriami specyficznymi dla danego działania/typu
projektu. Kryteria horyzontalne to zbiór wspólnych kryteriów dla oceny wszystkich
projektów w programie w zakresie priorytetów I-VII. Zarówno kryteria horyzontalne, jak
i specyficzne składają się z grupy kryteriów obligatoryjnych oraz rankingujących. Kryteria
obligatoryjne oceniane będą zero-jedynkowo (możliwa ocena: TAK/NIE, a w uzasadnionych
wypadkach NIE DOTYCZY). Niespełnienie kryterium (ocena: NIE) eliminuje projekt
z możliwości otrzymania dofinansowania. Projekt może zostać wybrany do dofinansowania,
jeśli w każdym z kryteriów obligatoryjnych zarówno z grupy kryteriów horyzontalnych, jak
i specyficznych otrzyma ocenę „TAK” lub w uzasadnionych przypadkach „NIE DOTYCZY”.
Wśród kryteriów horyzontalnych obligatoryjnych jest kryterium pn. „Zgodność projektu
z klauzulą niedyskryminacyjną” (kryterium wynika wprost z Rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (CPR) art. 9 ust. 3 oraz z zapisów Umowy partnerstwa
i z zapisów Programu FEnIKS).
Zgodnie z opisem kryterium:
„Sprawdzana jest zgodność projektu z wymogami klauzuli niedyskryminacyjnej, która
stanowi, że wsparcie ze środków polityki spójności będzie udzielane wyłącznie projektom i
beneficjentom, którzy przestrzegają przepisów antydyskryminacyjnych, o których mowa w
art. 9 ust. 3 Rozporządzenia PE i Rady nr 2021/1060. W przypadku gdy
wnioskodawcą/beneficjentem jest jednostka samorządu terytorialnego (lub podmiot przez
nią kontrolowany lub od niej zależny), która podjęła jakiekolwiek działania dyskryminujące,
sprzeczne z zasadami, o których mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 2021/1060,
wsparcie w ramach polityki spójności nie może być udzielone”.
W przypadku gdy wnioskodawcą jest jednostka samorządu terytorialnego (lub podmiot
przez nią kontrolowany lub od niej zależny) sprawdzane jest dodatkowo, czy wnioskodawca
ten podjął jakiekolwiek działania dyskryminujące, sprzeczne z zasadami, o których mowa w
art. 9 ust. 3 rozporządzenia 2021/1060. W szczególności sprawdzane jest, czy na terenie
jednostki samorządu terytorialnego (która jest wnioskodawcą lub której podmiot przez nią
kontrolowany lub od niej zależny jest wnioskodawcą) nie obowiązują żadne ustanowione
przez organy tej jednostki samorządu terytorialnego dyskryminujące akty prawa
miejscowego lub podjęte dyskryminujące uchwały1, na dowód czego wnioskodawca
(niezależnie od tego, czy jest jednostką samorządu terytorialnego, czy podmiotem przez nią
kontrolowanym lub od niej zależnym) złożył oświadczenie o treści:
„Oświadczam, że:
1 Przez dyskryminujące akty prawa miejscowego lub dyskryminujące uchwały należy rozumieć
dokumenty, powodujące nieuprawnione różnicowanie, wykluczanie lub ograniczanie ze względu na
jakiekolwiek przesłanki tj.: płeć, rasę, pochodzenie etniczne, religię, światopogląd, niepełnosprawność,
wiek, orientację seksualną.
-- 2 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
na terenie …*, którą/który reprezentuję/od której zależny lub przez nią kontrolowany
jest podmiot, który reprezentuję ** nie obowiązują żadne ustanowione przez organy tej
jednostki samorządu terytorialnego dyskryminujące akty prawa miejscowego lub inne
podjęte dyskryminujące uchwały,
wnioskodawca, którego reprezentuję, nie podjął jakichkolwiek działań
dyskryminujących, sprzecznych z zasadami, o których mowa w art. 9 ust. 3
rozporządzenia 2021/1060 (…)”
W związku z powyższym obowiązkiem każdej instytucji oceniającej wnioski jest
weryfikacja, czy na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego nie obowiązują żadne
dyskryminujące akty prawa miejscowego, w tym uchwały ustanowione przez jej organy –
w szczególności pod kątem ewentualnego działania dyskryminacyjnego w rozumieniu art. 9
ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z 24 czerwca
2021 r. lub naruszenia Karty Praw Podstawowych UE (2016/C 202/02). Potwierdza to
również stanowisko IZ, które od Instytucji Pośredniczących i Wdrażających FEnIKS wymaga
wnikliwej weryfikacji przyjmowanych przez jednostki samorządu terytorialnego –
wnioskodawców lub beneficjentów FEnIKS 2021-2027 - aktów prawa miejscowego (w tym
uchwał) albo stanowisk przeciwko lokalizowaniu na ich terenie różnego typu ośrodków dla
cudzoziemców/migrantów, jako potencjalnie dyskryminujących w rozumieniu art. 9 ust. 3
rozporządzenia ogólnego nr 2021/1060 lub stanowiących naruszenie Karty praw
podstawowych.
Przyznawanie środków finansowych w ramach programów Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego odbywa się corocznie na podstawie jasno określonych i publicznie dostępnych
zasad, zawartych w regulaminach i specyfikacjach poszczególnych programów oraz
właściwych aktach prawnych. Programy mają na celu dofinansowanie zadań o charakterze
projektowym z wyłączeniem stałej działalności kulturalnej podmiotów. Skierowane są
między innymi do instytucji kultury, organizacji pozarządowych, instytucji filmowych, szkół
i uczelni wyższych, podmiotów gospodarczych, kościołów i związków wyznaniowych oraz
ich osób prawnych, a także do instytucji samorządowych. Procedura przyznawania
dofinansowań ma charakter konkursowy w oparciu o ocenę projektów dokonywaną przez
niezależnych ekspertów wyłącznie w oparciu o kryteria określone w dokumentacji
programowej, takie jak m.in. wartość merytoryczna zadania, jego znaczenie dla rozwoju
kultury i dziedzictwa narodowego, jakość koncepcji, adekwatność kosztów czy potencjał
organizacyjny wnioskodawcy. Stanowiska samorządów w sprawach niezwiązanych
bezpośrednio z realizacją projektów kulturalnych, w tym w zakresie polityki migracyjnej, nie
stanowią kryterium oceny wniosków i nie mają wpływu na decyzje o przyznaniu
dofinansowania. Proces przyznawania środków ma charakter transparentny i opiera się na
zasadzie równego traktowania wszystkich wnioskodawców, niezależnie od ich poglądów
czy stanowisk w innych obszarach polityki publicznej.
Ad 3.
Wszystkie instytucje zaangażowane w ocenę i wybór projektów do dofinansowania w
ramach FEnIKS są zobligowane do oceny wniosków o dofinansowanie w ww. kryterium pn.
„Zgodność projektu z klauzulą niedyskryminacyjną”.
MKiDN nie posiada wiedzy o działaniach instytucji państwowych lub podmiotów
zarządzających środkami – w tym środkami unijnymi – które mogłyby wywierać presję na
samorządy w związku z ich stanowiskiem wobec migracji.
Ad 4.
Każdy wnioskodawca ubiegający się o dofinansowanie ze środków Europejskiego Funduszu
Rozwoju Regionalnego (EFRR) w ramach naborów przeprowadzonych dla Programu FEnIKS
2021-2027, przystępując do naboru i składając wniosek o dofinansowanie, akceptuje
-- 3 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
jednocześnie zasady obowiązujące w ramach danego naboru. Już od momentu ogłoszenia
naboru Wnioskodawca miał dostęp do informacji o wszystkich kryteriach, na podstawie
których zostanie dokonana ocena wniosku, w tym kryterium odnoszącego się do zgodności
projektu z klauzulą antydyskryminacyjną.
Weryfikowanie przez oceniających konieczności spełnienia przez projekt obligatoryjnych
kryteriów wyboru projektów, zatwierdzonych przez Komitet Monitorujący FEnIKS, nie
stanowi zatem „formy nacisku politycznego”, a jedynie ocenę spełnienia obowiązkowych
warunków przyjętych dla Programu, umożliwiających przyznanie wsparcia w ramach
FEnIKS.
W zakresie programów Ministra procedura przyznawania dofinansowań ma charakter
konkursowy i obejmuje wieloetapowy system oceny wniosków, w tym ocenę formalną oraz
ocenę merytoryczną dokonywaną przez niezależnych ekspertów, posiadających
odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie w danej dziedzinie. Wyniki oceny mają formę list
rankingowych, a podział środków dokonywany jest w oparciu o uzyskaną punktację oraz
dostępny budżet programu. Dodatkowo proces ten podlega zasadom transparentności,
równego traktowania wnioskodawców oraz kontroli instytucjonalnej, w tym m.in.
możliwości weryfikacji procedur, dokumentacji oraz wyników naborów.
Powyższe mechanizmy systemowe wykluczają możliwość uznaniowego przyznawania
środków oraz wykorzystywania ich jako instrumentu nacisku politycznego wobec jednostek
samorządu terytorialnego.
Ad 5.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego realizuje obowiązki Instytucji
Pośredniczącej dla VII priorytetu FEnIKS zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa
i przyjętymi procedurami. Ocena wniosków o dofinansowanie złożonych w ramach
naborów jest i była prowadzona w oparciu o obowiązujące kryteria wyboru projektów,
zatwierdzone przez Komitet Monitorujący FEnIKS 2021-2027, z poszanowaniem zasad
przejrzystości, rzetelności, bezstronności, równego traktowania wnioskodawców, równego
dostępu do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania.
Należy podkreślić, że każdemu wnioskodawcy, który złożył wniosek w ramach naboru w
trybie konkurencyjnym, w przypadku negatywnej oceny projektu przysługuje prawo
wniesienia protestu, a następnie skargi do sądu w celu ponownego sprawdzenia złożonego
przez niego wniosku w zakresie spełniania kryteriów wyboru projektów. Tym samym
zapewniona jest procedura odwoławcza od oceny instytucji oceniających wnioski
dokonywana przez IZ (weryfikacja protestu), a następnie przez sądy administracyjne
(rozpatrzenie skargi).
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 4 of 4 --