Interpelacja w sprawie planowanych zmian dotyczących funkcjonowania warsztatów terapii zajęciowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16085
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie planowanych zmian dotyczących funkcjonowania warsztatów terapii zajęciowej
Zgłaszający: Danuta Jazłowiecka
Data wpływu: 19-03-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego wpłynęła korespondencja burmistrza Lewina Brzeskiego wyrażającego zaniepokojenie planowanymi zmianami dotyczącymi funkcjonowania warsztatów terapii zajęciowej, które przewidziano w projekcie nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób z niepełnosprawnościami (UD348).
W przekazanym piśmie zwrócono uwagę na proponowane w projekcie rozwiązanie polegające na wprowadzeniu maksymalnego czasu uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej poprzez administracyjne zakończenie udziału uczestnika po trzech kompleksowych ocenach realizacji indywidualnego programu rehabilitacji. W praktyce oznacza to ograniczenie czasu pobytu w WTZ do ok. 6–9 lat w przypadku osób już uczestniczących oraz maksymalnie 6 lat i 6 miesięcy dla nowych uczestników.
Proponowane rozwiązanie budzi poważne obawy środowisk działających na rzecz osób z niepełnosprawnościami. Wskazuje się, że dla wielu osób – szczególnie z niepełnosprawnością intelektualną – warsztaty terapii zajęciowej stanowią jedyną stabilną formę codziennej aktywizacji społecznej i rehabilitacji. Nagłe zakończenie udziału w warsztatach może prowadzić do pogorszenia funkcjonowania, izolacji społecznej oraz zwiększenia obciążenia systemu pomocy społecznej i ochrony zdrowia.
Jednocześnie wątpliwości budzi brak wskazania systemowych form wsparcia dla osób, które po upływie wskazanego okresu utracą możliwość uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę skutków społecznych oraz finansowych wprowadzenia limitu czasu uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej, w szczególności dla jednostek samorządu terytorialnego oraz rodzin osób z niepełnosprawnościami?
2. Ilu uczestników warsztatów terapii zajęciowej w skali kraju może zostać objętych obowiązkiem zakończenia udziału w WTZ w wyniku proponowanych zmian?
3. Jakie konkretne formy wsparcia systemowego planuje wprowadzić rząd dla osób, które po upływie maksymalnego okresu uczestnictwa zostaną wyłączone z warsztatów terapii zajęciowej?
4. Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmów umożliwiających indywidualne przedłużenie uczestnictwa w WTZ w przypadku osób, dla których brak jest realnych alternatyw aktywizacyjnych lub rehabilitacyjnych?
5. Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie dodatkowych konsultacji ze środowiskami osób z niepełnosprawnościami oraz z samorządami w celu wypracowania rozwiązań zapewniających ciągłość wsparcia dla uczestników WTZ?
Będę wdzięczna za odpowiedź na powyższe pytania.
Z wyrazami szacunku Danuta Jazłowiecka
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Maja Nowak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8139 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.200.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16085 Pani Posłanki Danuty Jazłowieckiej, w sprawie
planowanych zmian dotyczących funkcjonowania warsztatów terapii zajęciowej, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Tytułem wstępu pragnę zaznaczyć, że w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady
Ministrów znajdują się założenia dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (numer: UD348)
w zakresie wprowadzenia standardów dla WTZ.
Omawiany projekt zakłada zmianę częstotliwości dokonywania ocen indywidualnego
programu rehabilitacji. Zgodnie z planowanymi założeniami ocena dokonywana byłaby
minimum jeden raz w roku, a kompleksowa nie rzadziej niż co 3 lata. Okres liczony byłby od
momentu wejścia w życie zmienionej ustawy i dotyczyłby wszystkich uczestników WTZ.
Pragnę przy tym podkreślić, że w styczniu br. poprosiłam przedstawicieli warsztatów terapii
zajęciowej o zgłaszanie uwag do projektu. Zastrzeżenia w przeważającej większości
dotyczyły ograniczenia okresu pobytu uczestników warsztatu do czasu przeprowadzenia
maksymalnie 3 ocen kompleksowych, czyli maksymalnie do 9 lat. W związku z negatywnym
stosunkiem środowiska WTZ do wskazanej propozycji podjęłam decyzję o rezygnacji z tego
rozwiązania.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.) warsztat
terapii zajęciowej jest wyodrębnioną organizacyjnie i finansowo placówką umożliwiającą
osobom z niepełnosprawnościami, które są niezdolne do podjęcia pracy rehabilitację
społeczną i zawodową w zakresie pozyskania lub przywracania umiejętności niezbędnych do
podjęcia zatrudnienia. Celem prowadzenia warsztatu jest usamodzielnienie jego uczestników
poprzez wyposażenie ich w umiejętności niezbędne do wykonywania czynności życia
codziennego, a także rozwijanie ich psychofizycznej sprawności i umiejętności
umożliwiających uczestnictwo w szkoleniu zawodowym albo podjęcie pracy.
Problem niskiej rotacji uczestników WTZ jest od lat podnoszony w raportach Najwyższej Izby
Kontroli (NIK) i badaniach prowadzonych przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych (PFRON)1 oraz opracowaniach eksperckich z zakresu polityki społecznej.
W ocenie NIK „działania WTZ w zakresie przygotowania oraz realizacji rehabilitacji społecznej
i zawodowej osób z niepełnosprawnościami nie były w pełni skuteczne, w szczególności
w zakresie pozyskania lub przywracania osobom niepełnosprawnym niezdolnym do podjęcia
1 Według danych Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na koniec 31 grudnia 2024 r.
ponad połowa uczestników WTZ przebywała w placówce powyżej 8 lat, poniżej 5 lat – ok. 30%, a od 5 do 8 lat –
17,2% (dane według stanu na 31 grudnia 2024 r.).
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
pracy umiejętności niezbędnych do podjęcia zatrudnienia”2. W efekcie niewielka ich liczba
opuszcza warsztaty w związku z podjęciem zatrudnienia. Przyczyny tego stanu rzeczy NIK
upatruje m.in. w uwarunkowaniach lokalnych, a zwłaszcza w braku zakładów aktywności
zawodowej (ZAZ), zakładów pracy chronionej (ZPCh) czy środowiskowych domów
samopomocy (ŚDS) na obszarze, na którym działają WTZ.
NIK zwraca też uwagę na brak mechanizmu zapewniającego rotację uczestników warsztatów,
w tym na brak regulacji określających maksymalny okres uczestnictwa w WTZ, wskazując, że
„obowiązujące przepisy prawa nie dają bezpośredniej kompetencji samorządowi
powiatowemu, jednostce prowadzącej warsztat czy WTZ do pozbawiania osoby
z niepełnosprawnościami prawa do uczestnictwa w warsztacie. […] Jednocześnie wskazane
podmioty nie mają możliwości określenia maksymalnego czasu uczestnictwa w WTZ. Osoba
z niepełnosprawnościami ze wskazaniem do terapii zajęciowej w orzeczeniu o stopniu
niepełnosprawności ma prawo ponownie ubiegać się o przyjęcie do WTZ, bez względu na
przyczynę zaprzestania rehabilitacji. Powyższe w istotny sposób przyczynia się do braku
regularnej rotacji w składzie osobowym uczestników WTZ”3.
Propozycja określenia maksymalnego czasu pobytu w WTZ zgłaszana była w trakcie
prekonsultacji wybranych rozwiązań ze „Standardów funkcjonowania WTZ”4, które
przeprowadzono w kwietniu i maju 2025 r. Niektórzy zgłaszający uwagi i propozycje innych
zmian w zakresie funkcjonowania warsztatów wskazywali na konieczność przeciwdziałania
sytuacji wieloletniego przebywania w placówkach osób, które nie rokują podjęcia
zatrudnienia i poruszali problem blokowania miejsca osobom oczekującym na przyjęcie do
warsztatu, którym terapia dałaby szansę wejścia na chroniony rynek pracy.
W ramach doraźnego Zespołu problemowego ds. warsztatów terapii zajęciowej, powołanego
uchwałą nr 4/2026 Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia
10 lutego 2026 r., 3 marca br. odbyło się spotkanie z przedstawicielami WTZ i członkami
Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Na spotkaniu omawiano
m.in. propozycje zmian ujęte w ww. projekcie ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przedstawicieli
środowiska WTZ poproszono o wypracowanie wspólnego stanowiska w odniesieniu do
koncepcji zmian ujętych w projekcie. W najbliższym czasie planowane są kolejne spotkania
z przedstawicielami WTZ i członkami Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób
Niepełnosprawnych w ramach ww. Zespołu problemowego. Projekt będzie też szeroko
konsultowany m.in. ze środowiskiem WTZ i osób z niepełnosprawnościami.
Zapewniam, że zdaję sobie sprawę z wagi zachowania odpowiednich standardów wsparcia
oferowanego osobom potrzebującym w ramach warsztatów terapii zajęciowej. Zmiany
2 Najwyższa Izba Kontroli, Warsztaty terapii zajęciowej dla osób z niepełnosprawnościami. Informacja o wynikach
kontroli, Warszawa, kwiecień 2025, s. 13.
3 Tamże, s. 19-20. Podobny wniosek formułowany był również w poprzednich raportach NIK, m.in. w Informacji
o wynikach kontroli organizacji i finansowania warsztatów terapii zajęciowej przy udziale środków Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w województwie małopolskim, Kraków, kwiecień 2011, s. 11.
4 Standardy funkcjonowania WTZ, oprac.: A. Rąbel, I. Mikee, A. Gierej i in., Warszawa, październik 2023. Standardy
zostały wypracowane w ramach projektu „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia wsparcia samodzielności osób
niepełnosprawnych”. Projekt realizowany był przez Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w partnerstwie z Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych, Polskim Stowarzyszeniem na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną oraz Fundacją
im. Królowej Polski św. Jadwigi. Projekt realizowany był w ramach Działania 2.6 Wysoka jakość polityki na rzecz
włączenia społecznego i zawodowego osób niepełnosprawnych. Oś Priorytetowa II: Efektywne polityki publiczne
dla rynku pracy, gospodarki i edukacji Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
przepisów w tym zakresie wdrażane będą w sposób gwarantujący ich efektywną realizację.
Równolegle rozwijane jest zatrudnienie wspomagane i inne formy pomocy kierowanej do
osób z niepełnosprawnościami (m.in. asystencja osobista osób z niepełnosprawnościami,
centra opiekuńczo-mieszkalne), tak aby po zakończeniu uczestnictwa w WTZ mogły one
podjąć pracę lub - w razie i na miarę potrzeby - skorzystać z innych form oferowanego im
wsparcia.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --