Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
tel. 22 273 70 10 ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 27 kwietnia 2026 r.
znak sprawy: DRR-I.054.2.2026.BJ
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 16068 Pani Poseł Magdaleny Filipek-
Sobczak w sprawie wsparcia inwestycji lokalnych i finansowania samorządów
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację przedstawiam następujące informacje
przygotowane we współpracy z Ministrem Finansów i Gospodarki oraz Ministrem
Infrastruktury.
Ad 1.
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej oprócz dysponowania środkami
unijnymi, koordynuje i w ciągu najbliższych lat będzie koordynować cztery
programy wieloletnie finansowane ze środków budżetu państwa.
1. Program Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Drogowej -
Mosty dla Regionów
W ramach Programu realizowane są dwa komponenty:
 Wsparcie przygotowania dokumentacji niezbędnej do uzyskania decyzji
pozwalających na budowę przeprawy mostowej wraz z niezbędnymi
drogami dojazdowymi do najbliższej drogi publicznej (w gestii ministra
właściwego do spraw rozwoju regionalnego,
 Wsparcie budowy ww. przepraw mostowych wraz z niezbędnymi drogami
dojazdowymi do najbliższej drogi publicznej (w gestii ministra właściwego
ds. infrastruktury, Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego jest
koordynatorem Programu. W ramach przeprowadzonego na przełomie
2018 i 2019 otwartego naboru wniosków 25 zadań otrzymało pozytywną
opinię ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego w trybie art. 20a

-- 1 of 7 --

2
ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju co do zasadności
finansowania zadania z dotacji celowych budżetu państwa.
Dofinansowanie z budżetu państwa odbywa się na podstawie umów
dofinansowania, podpisywanych przez poszczególnych wojewodów
z beneficjentami.
Spośród 25 wspieranych zadań polegających na przygotowaniu dokumentacji,
do 2025 roku oficjalnie zakończono 16 zadań – beneficjenci następnie otrzymali
wsparcie z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg na budowę mostów.
Realizacja programu znajduje się w ostatniej fazie, wszystkie płatności ze
środków budżetu państwa zostały dokonane, natomiast 6 zadań pozostaje w
trakcie realizacji. Na realizację programu zaplanowano środki w wysokości
22,6 mln zł (budżet państwa) i 2 210 mln zł (środki RFRD).
2. Rządowy program na rzecz zwiększania szans rozwojowych Ziemi
Słupskiej na lata 2019-2027
Program ma na celu zwiększenie możliwości rozwoju Ziemi Słupskiej
i podniesienie jakości życia jej mieszkańców poprzez wsparcie finansowe zadań
własnych wybranych jednostek samorządu terytorialnego z zakresu polityki
rozwoju. Celami szczegółowymi są:
 poprawa dostępności transportowej Ziemi Słupskiej oraz zwiększenie
mobilności i wzrost bezpieczeństwa ruchu drogowego,
 podniesienie jakości życia mieszkańców Ziemi Słupskiej,
 wzrost atrakcyjności inwestycyjnej i turystycznej Ziemi Słupskiej.
Wsparciem w ramach Programu zostało objęte terytorium miasta Słupska
i powiatu słupskiego.
Wnioskodawcami i tym samym beneficjentami są: miasto Słupsk, gmina
Redzikowo, powiat słupski (na inwestycje realizowane na terenie gminy
Główczyce, gminy Damnica, gminy Potęgowo, gminy Redzikowo oraz
w przypadku inwestycji wyłonionych metodą konsultacji społecznych na terenie
całego powiatu), miasto Ustka, gmina Ustka, gmina Smołdzino, gmina Kępice,
gmina Kobylnica, gmina Dębnica Kaszubska.
Źródłem finansowania realizacji Programu są środki budżetu państwa
pochodzące z rezerwy celowej w wysokości do 335 mln zł. Środki te są
przekazywane w formie dotacji celowych na dofinansowanie działań z zakresu
polityki rozwoju, stanowiących zadania własne jednostek samorządu
terytorialnego. Program dofinansowuje do 80% wydatków kwalifikowanych
poszczególnych zadań inwestycyjnych.
Jednostką zarządzającą jest Pomorski Urząd Wojewódzki, natomiast instytucją
koordynującą Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.

-- 2 of 7 --

3
3. Rządowy program wsparcia rozwoju miasta stołecznego Warszawy na lata
2023–2030
Program ma na celu zwiększenie możliwości rozwoju miasta stołecznego
Warszawy i podniesienie jakości życia jego mieszkańców przez wsparcie
finansowe zadań własnych z zakresu polityki rozwoju. Cel główny będą
realizowały trzy cele szczegółowe:
 poprawa dostępności transportowej w mieście stołecznym Warszawa,
zwiększenie mobilności oraz podniesienie poziomu bezpieczeństwa ruchu
drogowego,
 podniesienie jakości życia mieszkańców oraz pozostałych użytkowników
miasta stołecznego Warszawy,
 wzrost atrakcyjności inwestycyjnej oraz turystycznej i rekreacyjnej miasta
stołecznego Warszawy.
Na realizację Programu ze środków budżetu państwa w latach 2023-2030
przeznaczona zostanie kwota 3,1 mld zł.
4. Rządowy program rozwoju północno-wschodnich obszarów
przygranicznych na lata 2024–2030
Celem Programu jest poprawa jakości życia mieszkańców oraz rozwój społeczno-
gospodarczy na terenach, które najbardziej ucierpiały na skutek agresji Rosji
na Ukrainę i kryzysu na granicy polsko-rosyjskiej i polsko-białoruskiej. Wsparcie
w Programie jest skierowane do jednostek samorządu terytorialnego (JST)
szczebla lokalnego (gmin i powiatów) leżących w 21 powiatach z województw:
lubelskiego, podkarpackiego, podlaskiego i warmińsko-mazurskiego oraz
czterech miast na prawach powiatu (Przemyśl, Biała Podlaska, Chełm oraz
Suwałki). Maksymalna kwota dofinansowania w ramach jednego wniosku wynosi
2 mln zł.
Program składa się z czterech podstawowych działań objętych wsparciem. Są to:
 Działanie 1. Poprawa infrastruktury drogowej oraz infrastruktury
towarzyszącej i poprawa bezpieczeństwa drogowego;
 Działanie 2. Zielona i niebieska infrastruktura dla ochrony środowiska
naturalnego;
 Działanie 3. Stworzenie warunków do rozwoju zrównoważonej turystyki
w oparciu o endogeniczne potencjały
 Działanie 4. Działania służące poprawie stanu infrastruktury edukacyjnej,
zdrowotnej i społecznej w celu zwiększenia dostępności lub jakości usług
publicznych
Na realizację zadań objętych Programem przeznacza się środki z budżetu
państwa do wysokości 500 mln zł.

-- 3 of 7 --

4
Ad 2. i 4.
Reforma dochodów jednostek samorządu terytorialnego (JST) wprowadzona
ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego1 miała na celu wprowadzenie do porządku prawnego regulacji
zapewniających stabilny system finansowania JST oraz zwiększenie dochodów JST
w sposób systemowy.
Samorządy, już na etapie konstruowania projektu budżetu na rok następny, jak
również opracowywania wieloletniej prognozy finansowej, będą wiedziały jakimi
środkami, ustalonymi według obiektywnych kryteriów i zasad, będą dysponować
i ile środków mogą przeznaczyć na zadania bieżące inwestycyjne.
Nowy system dochodów JST uwzględnia m.in. specyfikę poszczególnych kategorii
JST, obejmując przy tym nie tylko kwestię zróżnicowań dochodowych, ale
również kwestię potrzeb wydatkowych JST wynikających z realizowanych zadań.
Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami, głównym źródłem dochodów JST są dochody
podatkowe, zaś subwencje z budżetu państwa mają charakter uzupełniający.
Nastąpiła jakościowa zmiana w strukturze dochodów budżetów samorządowych.
Ustawa zwiększyła dochody własne JST, dochody odzyskały swój podstawowy
i stymulacyjny charakter. Głównym źródłem dochodów samorządów
terytorialnych stały się dochody podatkowe. System zasilania finansowego został
oparty na lokalnej bazie podatników podatku dochodowego od osób fizycznych
(PIT) oraz podatników podatku dochodowego od osób prawnych (CIT).
Zamiast części subwencji ogólnej, wprowadzono pojęcie potrzeb finansowych
JST, które to potrzeby podlegają finansowaniu zwiększonymi dochodami z tytułu
udziału w podatkach PIT i CIT, a w przypadku, gdy będą one niewystarczające,
subwencją ogólną z budżetu państwa. Potrzeby finansowe są elementem
kalkulacyjnym do ustalenia subwencji ogólnej z budżetu państwa.
Wśród potrzeb finansowych są tzw. potrzeby rozwojowe. Potrzeby rozwojowe
ustalane są na poszczególne kategorie JST, co stwarza możliwość bardziej
precyzyjnego wspierania rozwoju poszczególnych kategorii JST. Globalna kwota
środków dla danej kategorii JST odpowiada 23% kwoty wydatków majątkowych
pomniejszonych o równowartość wykonanych przez nie dochodów majątkowych
z tytułu dotacji oraz środków przeznaczonych na inwestycje.
Ustalona dla każdej kategorii JST kwota potrzeb rozwojowych, dzielona jest
na 2 pule:
 60% pulę podstawową, dzieloną między JST proporcjonalnie do liczby
mieszkańców, z pewną minimalną kwotą dla najmniejszych ludnościowo
samorządów;
 40% pulę inwestycyjną, dzieloną między JST proporcjonalnie do średnich
przeliczeniowych wydatków majątkowych JST z 3 ostatnich lat, gdzie dla
roku 2025 przyjęto, że najwyższe wagi mają wydatki własne, potem
1 Dz.U. z 2024 r. poz. 1572 ze zm.

-- 4 of 7 --

5
wydatki majątkowe UE, a najmniejsze inwestycje realizowane ze środków
rządowych. Na kolejne lata wagi będą określone rozporządzeniem MF.
W nowym systemie samorządy mają silniejszą motywację do wspierania rozwoju
gospodarczego na swoim terenie - im wyższe będą dochody podatników, tym
wyższe będą dochody samorządu.
Należy podkreślić, że w wyniku wprowadzenia systemowej reformy finasowania
samorządów, do jednostek samorządu terytorialnego będą wpływać środki
w sposób przewidywalny i stabilny, co przełoży się na lokalną atrakcyjność
inwestycyjną i może przyczynić się do rozszerzenia współpracy jednostek
samorządu terytorialnego z przedsiębiorcami działającymi na terenie danego
samorządu, jak również zwiększyć efektywność tej współpracy. Umożliwi to także
poprawę dostępu do środków unijnych poprzez zwiększenie możliwości
finansowania udziału własnego w realizacji zadań z budżetów JST. Samorządy
dysponujące większymi środkami będą mogły tworzyć dodatkowe zachęty dla
przedsiębiorców do inwestowania na danym terenie, co będzie miało wpływ
na rozwój.
Podkreślić należy, że łączny skutek finansowy, wynikający z nowej ustawy, jest
dla jednostek samorządu terytorialnego pozytywny i oznacza zwiększenie ich
dochodów o 24,8 mld zł w roku 2025, w stosunku do dochodów obliczonych na
ten sam rok według systemu obowiązującego do końca 2024 r., a w perspektywie
najbliższej dekady szacuje się, że dochody jednostek samorządu terytorialnego
wzrosną o ponad 345 mld zł.
Należy też dodać, że nowa ustawa o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego wprowadziła dodatkowy mechanizm uzupełniania dochodów
samorządów.
Zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego, w budżecie państwa tworzy się rezerwę na
uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego w wysokości
stanowiącej równowartość 1% kwoty potrzeb finansowych ustalonych dla
wszystkich jednostek samorządu terytorialnego. Rezerwą tą dysponuje minister
właściwy do spraw finansów publicznych.
Ustawa określa obszary i przypadki, według których rozdzielane są środki
omawianej rezerwy. Reprezentacja JST, w terminie do dnia 31 marca roku
budżetowego, może wskazać obszary i przypadki (spośród określonych
ustawowo), według których rozdzielane będą środki stanowiące 80% rezerwy.
Podziału części rezerwy w kwocie stanowiącej 80% jej wysokości dokonuje
minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem
właściwym w zakresie danego obszaru, po uzgodnieniu z reprezentacją JST
obszarów i przypadków, według których rozdzielane będą środki rezerwy.
Szanse rozwojowe dla JST stwarza również dostęp do środków UE, w tym z KPO
oraz środków zwrotnych, tj. kredytów, pożyczek, obligacji. Samorządy mogą
realizować wiele przedsięwzięć przy znacznym wykorzystaniu środków UE. Daje

-- 5 of 7 --

6
to możliwość realizacji przedsięwzięć ważnych dla społeczności lokalnej. W celu
zwiększenia absorbcji środków UE wprowadzono szereg rozwiązań o charakterze
systemowym, w tym m.in. w ustawie o finansach publicznych, które umożliwiają
samorządom pozyskiwanie środków zwrotnych na realizację wielu ważnych
przedsięwzięć. Już od wielu lat funkcjonują wyłączenia z limitu spłaty zobowiązań
JST dla kredytów, pożyczek, obligacji - zaciąganych na realizację projektów UE.
W celu zwiększenia możliwości absorpcji środków UE, dodatkowo rozszerzono
wyłączenia o zobowiązania zaciągnięte w związku z umową zawartą na realizację
programu, projektu lub zadania finansowanego w co najmniej 50% ze środków
UE, w części odpowiadającej wydatkom na wkład krajowy poniesiony po dniu
1 stycznia 2013 r. Obowiązujące wyłączenia są dla JST ułatwieniem w realizacji
projektów współfinansowanych ze środków UE.
Ad 3.
Wypłaty z promes wydawanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego w ramach
Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych,
są realizowane na bieżąco i będą odbywać się do momentu realizacji ostatniej
wypłaty na realizację inwestycji objętej dofinansowaniem z Programu. Wszystkie
promesy zachowują ważność w terminach w nich wskazanych i wszystkie wypłaty
z tytułu ich posiadania zostaną zrealizowane (zgodnie z warunkami określonymi
w Programie). Obecny rząd zapewnia środki na bieżącą realizację tych wypłat.
Należy zaznaczyć, że źródłem finansowania Programu jest Fundusz
Przeciwdziałania COVID-19, który jest utworzonym w Banku Gospodarstwa
Krajowego funduszem przepływowym bez własnych źródeł finansowania.
Oznacza to, że wydatki tego Funduszu, w tym w ramach Programu,
są finansowane albo z wpłat z budżetu państwa albo z obligacji emitowanych
przez Bank Gospodarstwa Krajowego na rzecz Funduszu i gwarantowanych przez
Skarb Państwa.
W zakresie inwestycji drogowych, polegających na budowie, przebudowie lub
remoncie dróg powiatowych i gminnych, wysokość środków przeznaczonych
na ten cel, ustalana jest corocznie na podstawie zasad określonych w ustawie
o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg. Zgodnie z art. 9 ww. ustawy, minister
właściwy do spraw transportu w porozumieniu z Bankiem Gospodarstwa
Krajowego sporządza roczny plan finansowy Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg,
który zostaje przedstawiony do uzgodnienia w zakresie finansowym ministrowi
właściwemu do spraw finansów publicznych. Roczny plan finansowy stanowi
podstawę do dofinansowania zadań ze środków Funduszu w danym roku
kalendarzowym. W ustawie o RFRD wymieniono źródła pozyskania środków
na rzecz Funduszu dzięki, którym możliwe jest wsparcie finansowe zadań
realizowanych przez samorządy. Są to w szczególności: wpłaty z Narodowego
Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, wpłaty z budżetu państwa,
wpłaty pochodzące z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe,
wpłaty z zysku jednoosobowych spółek Skarbu Państwa i spółek, w których

-- 6 of 7 --

7
wszystkie akcje (udziały) są własnością Skarbu Państwa. Wysokość środków
możliwych do przekazania na dofinansowanie zadań powiatowych i gminnych
w danym roku jest wskazywana corocznie w planie finansowym Funduszu
i uzależniona jest od ww. wpłat do RFRD.
Wsparcie dla inwestycji na drogach powiatowych i gminnych jest przyznawane
na podstawie wniosków o dofinansowanie składanych przez jednostki samorządu
terytorialnego w ramach naborów przeprowadzanych na terenie każdego
województwa. Za przeprowadzenie naboru oraz późniejszą ocenę wniosków
o dofinansowanie odpowiadają wojewodowie. Nabór jest ogłaszany przez
wojewodę w BIP na stronie podmiotowej urzędu. Nabory ogłaszane są cyklicznie
tj. zgodnie z ustawą na pod koniec lipca i dotyczą dofinansowania zadań w roku
kolejnym. Warunkiem uzyskania dofinansowania jest złożenie przez właściwego
zarządcę drogi do wojewody wniosku o dofinansowanie i spełnienie kryteriów
kwalifikacyjnych.
Wsparcie inwestycji na drogach samorządowych ze środków Funduszu jest
przewidziane do 2030 r., co w tak długiej perspektywie daje gwarancję dalszej
systematycznej poprawy stanu dróg.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/

-- 7 of 7 --