Interpelacja nr 16056
Interpelacja w sprawie analiz i prognoz Ministerstwa Finansów dotyczących sytuacji na rynku pracy i wpływu na finanse publiczne
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (92%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie analiz i prognoz Ministerstwa Finansów dotyczących sytuacji na rynku pracy i wpływu na finanse publiczne
Interpelacja nr 16056
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie analiz i prognoz Ministerstwa Finansów dotyczących sytuacji na rynku pracy i wpływu na finanse publiczne
Zgłaszający: Jarosław Krajewski, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Anna Schmidt, Filip Kaczyński, Michał Kowalski, Wojciech Michał Zubowski, Małgorzata Wassermann
Data wpływu: 18-03-2026
Panie Ministrze,
według danych GUS liczba ludności Polski na koniec 2024 r. wyniosła 37,49 milionów osób i była niższa o ok. 147 tys. niż rok wcześniej; liczba osób w wieku produkcyjnym spadła do prawie 22 milionów, tj. o ponad 175 tys. rok do roku, a udział ludności w wieku poprodukcyjnym wzrósł do 23,8% populacji (GUS, 30.01.2025). Jednocześnie GUS podał, że współczynnik dzietności obniżył się z 1,16 w 2023 r. do 1,10 w 2024 r., a w 2025 r. zarejestrowano ok. 238 tys. urodzeń żywych, co stanowiło najgorszy wynik od czasu zakończenia II wojny światowej (GUS, 30.01.2026).
Skalę wyzwania potwierdzają także oficjalne projekcje długookresowe. W „2024 Ageing Report – Country fiche for Poland”, przygotowanym dla Polski przez Ministerstwo Finansów i Narodowy Bank Polski w ramach prac UE, wskazano, że populacja Polski może zmniejszyć się o ok. 6 mln osób do 2070 r., a wskaźnik obciążenia osobami w wieku senioralnym wzrosnąć z ok. 32% w 2022 r. do 64% w 2070 r.
Z kolei ZUS w prognozie wpływów i wydatków FUS na lata 2026-2030 wprost wskazał, że zastosował prognozę demograficzną przygotowaną przez Ministerstwo Finansów w 2025 r. dla potrzeb długoterminowych założeń makroekonomicznych. Według tej prognozy populacja ma spaść z 37,353 mln w 2025 r. do 36,513 mln w 2030 r., liczba osób w wieku produkcyjnym zmniejszyć się o 0,32 mln, a liczba osób w wieku poprodukcyjnym wzrosnąć o ok. 0,37 mln (ZUS, 2025). Z dostępnych materiałów wynika, że resort finansów przygotowuje własne założenia i prognozy demograficzne, ale nie jest jasne, w jakim stopniu przekładają się one na odrębne, publikowane szacunki wpływu na PIT, VAT, składki, saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz potrzeby pożyczkowe państwa.
W związku z powyższym zwracamy się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Finansów posiada własne analizy i prognozy wpływu zmian demograficznych i zmian na rynku pracy na finanse publiczne? Jeżeli tak, proszę o wskazanie horyzontu czasowego tych prognoz oraz wskazanych przez autorów wniosków i rekomendacji.
2. Jakie są prognozy Ministerstwa Finansów na lata 2026-2029 oraz - o ile zostały sporządzone - na okres po 2030 r. w zakresie wpływu zmian na rynku pracy, w szczególności liczby pracujących, aktywności zawodowej, struktury wieku, migracji oraz produktywności pracy, na:
a) dochody z PIT,
b) dochody pośrednio zależne od konsumpcji, w tym VAT i akcyzę,
c) wpływy składkowe do systemów ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych,
d) saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych,
e) potrzeby pożyczkowe państwa?
3. Jakie założenia demograficzne i dotyczące rynku pracy zostały przyjęte przez Ministerstwo Finansów w dokumentach: WPFP na lata 2024-2027, Średniookresowym planie budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028 oraz Wieloletnich założeniach makroekonomicznych na lata 2025-2029, i czy założenia te są ze sobą w pełni spójne?
4. Jakie konkretne działania analityczne Ministerstwo Finansów podjęło od 2024 r., aby systemowo uwzględniać skutki starzenia się ludności i zmian na rynku pracy w planowaniu budżetowym oraz ocenie ryzyk fiskalnych?
5. Czy Ministerstwo Finansów sporządza analizy i scenariusze alternatywne dla finansów publicznych na wypadek:
a) szybszego spadku liczby osób w wieku produkcyjnym,
b) utrzymania bardzo niskiej dzietności,
c) zmian salda migracji,
d) zmian aktywności zawodowej osób starszych? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie najważniejszych wniosków z tych analiz.
6. Czy Ministerstwo Finansów posiada analizy, wewnętrzne albo zewnętrzne, dotyczące wpływu zmian demograficznych i zmian na rynku pracy na finanse publiczne, wykonane po 2023 roku? Jeżeli tak, proszę o wskazanie:
a) tytułów lub zakresu tych opracowań,
b) dat ich sporządzenia,
c) podmiotów, które je przygotowały,
d) najważniejszych wniosków płynących z tych opinii i ekspertyz.
7. W jaki sposób Ministerstwo Finansów koordynuje swoje założenia i prognozy z danymi oraz projekcjami GUS, ZUS, NBP i innych właściwych instytucji, tak aby zapewnić spójność analiz wykorzystywanych w pracach nad budżetem państwa?
Z poważaniem
Interpelacja nr 16056
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie analiz i prognoz Ministerstwa Finansów dotyczących sytuacji na rynku pracy i wpływu na finanse publiczne
Zgłaszający: Jarosław Krajewski, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Anna Schmidt, Filip Kaczyński, Michał Kowalski, Wojciech Michał Zubowski, Małgorzata Wassermann
Data wpływu: 18-03-2026
Panie Ministrze,
według danych GUS liczba ludności Polski na koniec 2024 r. wyniosła 37,49 milionów osób i była niższa o ok. 147 tys. niż rok wcześniej; liczba osób w wieku produkcyjnym spadła do prawie 22 milionów, tj. o ponad 175 tys. rok do roku, a udział ludności w wieku poprodukcyjnym wzrósł do 23,8% populacji (GUS, 30.01.2025). Jednocześnie GUS podał, że współczynnik dzietności obniżył się z 1,16 w 2023 r. do 1,10 w 2024 r., a w 2025 r. zarejestrowano ok. 238 tys. urodzeń żywych, co stanowiło najgorszy wynik od czasu zakończenia II wojny światowej (GUS, 30.01.2026).
Skalę wyzwania potwierdzają także oficjalne projekcje długookresowe. W „2024 Ageing Report – Country fiche for Poland”, przygotowanym dla Polski przez Ministerstwo Finansów i Narodowy Bank Polski w ramach prac UE, wskazano, że populacja Polski może zmniejszyć się o ok. 6 mln osób do 2070 r., a wskaźnik obciążenia osobami w wieku senioralnym wzrosnąć z ok. 32% w 2022 r. do 64% w 2070 r.
Z kolei ZUS w prognozie wpływów i wydatków FUS na lata 2026-2030 wprost wskazał, że zastosował prognozę demograficzną przygotowaną przez Ministerstwo Finansów w 2025 r. dla potrzeb długoterminowych założeń makroekonomicznych. Według tej prognozy populacja ma spaść z 37,353 mln w 2025 r. do 36,513 mln w 2030 r., liczba osób w wieku produkcyjnym zmniejszyć się o 0,32 mln, a liczba osób w wieku poprodukcyjnym wzrosnąć o ok. 0,37 mln (ZUS, 2025). Z dostępnych materiałów wynika, że resort finansów przygotowuje własne założenia i prognozy demograficzne, ale nie jest jasne, w jakim stopniu przekładają się one na odrębne, publikowane szacunki wpływu na PIT, VAT, składki, saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz potrzeby pożyczkowe państwa.
W związku z powyższym zwracamy się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Finansów posiada własne analizy i prognozy wpływu zmian demograficznych i zmian na rynku pracy na finanse publiczne? Jeżeli tak, proszę o wskazanie horyzontu czasowego tych prognoz oraz wskazanych przez autorów wniosków i rekomendacji.
2. Jakie są prognozy Ministerstwa Finansów na lata 2026-2029 oraz - o ile zostały sporządzone - na okres po 2030 r. w zakresie wpływu zmian na rynku pracy, w szczególności liczby pracujących, aktywności zawodowej, struktury wieku, migracji oraz produktywności pracy, na:
a) dochody z PIT,
b) dochody pośrednio zależne od konsumpcji, w tym VAT i akcyzę,
c) wpływy składkowe do systemów ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych,
d) saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych,
e) potrzeby pożyczkowe państwa?
3. Jakie założenia demograficzne i dotyczące rynku pracy zostały przyjęte przez Ministerstwo Finansów w dokumentach: WPFP na lata 2024-2027, Średniookresowym planie budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028 oraz Wieloletnich założeniach makroekonomicznych na lata 2025-2029, i czy założenia te są ze sobą w pełni spójne?
4. Jakie konkretne działania analityczne Ministerstwo Finansów podjęło od 2024 r., aby systemowo uwzględniać skutki starzenia się ludności i zmian na rynku pracy w planowaniu budżetowym oraz ocenie ryzyk fiskalnych?
5. Czy Ministerstwo Finansów sporządza analizy i scenariusze alternatywne dla finansów publicznych na wypadek:
a) szybszego spadku liczby osób w wieku produkcyjnym,
b) utrzymania bardzo niskiej dzietności,
c) zmian salda migracji,
d) zmian aktywności zawodowej osób starszych? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie najważniejszych wniosków z tych analiz.
6. Czy Ministerstwo Finansów posiada analizy, wewnętrzne albo zewnętrzne, dotyczące wpływu zmian demograficznych i zmian na rynku pracy na finanse publiczne, wykonane po 2023 roku? Jeżeli tak, proszę o wskazanie:
a) tytułów lub zakresu tych opracowań,
b) dat ich sporządzenia,
c) podmiotów, które je przygotowały,
d) najważniejszych wniosków płynących z tych opinii i ekspertyz.
7. W jaki sposób Ministerstwo Finansów koordynuje swoje założenia i prognozy z danymi oraz projekcjami GUS, ZUS, NBP i innych właściwych instytucji, tak aby zapewnić spójność analiz wykorzystywanych w pracach nad budżetem państwa?
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10932 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 10 kwietnia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja 16056 - Interpelacja w sprawie analiz i prognoz
Ministerstwa Finansów dotyczących sytuacji na rynku pracy i
wpływu na finanse publiczne
Znak sprawy: PM1.054.2.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na przesłaną Interpelację nr 16056 z dnia 24.03.2026 r., Ministerstwo
Finansów przesyła poniższe odpowiedzi do wskazanych w piśmie pytań.
Ad. 1
Ministerstwo Finansów prowadzi własne analizy i prognozy zmian demograficznych
oraz podaży pracy, które są brane pod uwagę przy konstrukcji projekcji
makroekonomicznych z wykorzystaniem modelu NEMPF (Nowy Ekonometryczny
Model Finansów Publicznych)1. Tym samym są one zmiennymi mającymi pośredni
wpływ na prognozy prezentowane w ustawach budżetowych oraz wieloletnich
założeń makroekonomicznych. Podstawowy zakres czasowy wskazanych projekcji
stanowi rok bieżący i 4 następujące po nim lata.
Dodatkowo, co roku Ministerstwo Finansów przygotowuje długookresową
prognozę do roku 2080 na potrzeby ZUS, wykorzystywaną do prognozy wpływów i
wydatków Funduszu Emerytalnego oraz publikowanych na stronie internetowej
Ministerstwa Finansów długookresowych wytycznych zapewniające stosowanie
jednolitych wskaźników makroekonomicznych2.
1 https://www.gov.pl/web/finanse/no-10-2024-r-chmura-r-kelm-p-keblowski-i-sobiech-
pellegrini-m-wesolowska-sz-fabianski-nowy-ekonometryczny-model-finansow-
publicznych-nempf
2 https://www.gov.pl/web/finanse/wytyczne-sytuacja-makroekonomiczna
-- 1 of 5 --
2/5
Ministerstwo Finansów nie tworzy rekomendacji na wskazane tematy, jednakże
zarówno w uzasadnieniu do ustawy budżetowej jak i wieloletnich założeń
makroekonomicznych starzenie się społeczeństwa oraz niepewność co do kierunku
i skali przyszłej migracji wskazywane są jako jedne z podstawowych czynników
ryzyka dla przedstawianych prognoz.
Ad. 2
Aspekty takie jak migracja, struktura wieku czy aktywność zawodowa nie są
analizowane jako odrębne czynniki wpływające bezpośrednio na wskazane
kategorie dochodów oraz saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych. W
przypadku ww. kategorii czynniki demograficzne oddziałują poprzez szereg
pośrednich kanałów makroekonomicznych.
Ad. 3
Założenia przyjęte we wskazanych dokumentach są ze sobą spójne co do kierunku
oczekiwanych zmian, jednak każdorazowo przed sporządzeniem projekcji
aktualizowane są dane historyczne na podstawie danych Głównego Urzędu
Statystycznego wyznaczające punkt startowy prognoz. Wszystkie trzy wskazane
dokumenty różnią się okresem przygotowywania zawartych w nich prognoz
makroekonomicznych w związku z czym między ich wynikami mogą występować
różnice.
Projekcja demograficzna wykorzystana w WPFP na lata 2024-2027 została
przygotowana w lutym 2024 r. i została oparta o prognozę EUROPOP2023 oraz
dostępnych wówczas danych historycznych.
Średniookresowy Plan Budżetowo-Strukturalny na lata 2025–2028, w zakresie
danych makroekonomicznych dla lat 2024–2025, jest spójny ze scenariuszem
zawartym w projekcie ustawy budżetowej na rok 2025, a dla lat 2026–2028 przyjęto
techniczne założenia, konieczne do zapewnienia spójności szacunków Ministerstwa
Finansów oraz trajektorii referencyjnej Komisji Europejskiej. Projekcja
demograficzna na potrzeby ustawy budżetowej na rok 2025 została przygotowana
w maju 2024 r. i również opierała się na prognozie EUROPOP2023, jednak
dodatkowo uwzględniono w niej dane historyczne niedostępne w okresie
przygotowywania WPFP na lata 2024-2027.
Wieloletnie założenia makroekonomiczne na lata 2025-2029 zostały przygotowane
najpóźniej spośród wymienionych dokumentów – w lutym 2025 r. W związku z tym
prognoza ta obejmowała najdłuższy okres historyczny wpływający na punkt
startowy projekcji oraz uwzględniała aktualizację prognozy EUROPOP2023,
opublikowaną we wrześniu 2024 r.
Ad. 4
Ministerstwo Finansów utrzymuje i udoskonala model kohortowy wykorzystywany
do projekcji demograficznych. Model ten opiera się na podejściu, w którym liczba
-- 2 of 5 --
3/5
ludności prognozowana jest w podziale na jednoroczne kohorty wieku oraz płeć w
horyzoncie długookresowym. Punktem wyjścia są dane historyczne o strukturze
ludności pochodzące z Głównego Urzędu Statystycznego, a w kontekście prognozy
podstawowe źródło założeń stanowi prognoza demograficzna Eurostatu -
EUROPOP23, uzupełniana o dostępne aktualizacje oraz dostosowania własne
Ministerstwa Finansów, pozwalające na lepsze odzwierciedlenie bieżących trendów
demograficznych w Polsce, w szczególności w zakresie dzietności oraz migracji.
Podstawą modelu jest równanie przejścia kohortowego, w którym liczba osób w
danym wieku i w danym okresie wynika z liczebności kohorty o rok młodszej w
okresie poprzednim, skorygowanej o prawdopodobieństwo zgonu oraz saldo
migracji. Dodatkowo, w modelu wyznaczana jest liczba urodzeń na podstawie liczby
kobiet w wieku rozrodczym oraz cząstkowych współczynników dzietności
(składających się na ostateczny współczynnik TFR), przy uwzględnieniu
śmiertelności oraz struktury płci noworodków. Takie podejście zapewnia pełną
spójność demograficzną projekcji oraz umożliwia śledzenie zmian struktury wieku
populacji w czasie.
Istotnym elementem modelu jest dostosowanie założeń EUROPOP23 do
najnowszych danych krajowych. W szczególności, ścieżka dzietności jest
zmodyfikowana poprzez przyjęcie najnowszych danych jako punku startowego, w
konsekwencji obniża to ścieżkę TFR wskazywaną przez Eurostat. Natomiast w
zakresie migracji wykorzystywana jest kombinacja założeń z EUROPOP23, danych
administracyjnych (m.in. UKR-PESEL) oraz analiz dotyczących struktury napływu i
odpływu migrantów, co pozwala na dokładniejsze odwzorowanie zmian podaży
pracy w krótkim i średnim okresie.
Model demograficzny jest bezpośrednio powiązany z projekcją podaży pracy, w
której dodatkowo prognozowane są współczynniki aktywności zawodowej w
podziale na kohorty i płeć. W tym celu wykorzystywane są dane historyczne LFS
oraz ich interpolacja do poziomu jednorocznych kohort, co umożliwia uzyskanie
spójnych projekcji podaży pracy. Dodatkowo poza bazową prognozą rynku pracy,
tworzone są również dwa alternatywne scenariusze - optymistyczny i
pesymistyczny.
Ministerstwo Finansów stale podejmuje działania mające na celu ulepszanie
prognoz, które wpływają następnie na planowanie budżetu oraz ocenę
występujących ryzyk. Każdorazowo podczas aktualizacji prognoz Ministerstwo
Finansów uwzględnia najnowsze dane demograficzne, porównuje swoje wyniki z
innymi instytucjami oraz analizuje dostępne dane dotyczące migracji (z uwagi na
znaczącą liczbę imigrantów z Ukrainy, są to szczególnie miesięczne dane o liczbie
osób z UKR-PESEL, jak i analizy dotyczące dalszych planów uchodźców co do
pozostawania w Polsce na stałe) oraz rynku pracy (dane BAEL) by jak najlepiej
odzwierciedlić dalsze zmiany demograficzne oraz spodziewaną sytuację na rynku
pracy.
Wśród podejmowanych działań należy wskazać - włączanie każdorazowo dłuższych
szeregów danych historycznych, nowo dostępnych danych dotyczących liczby i
struktury ludności oraz rezydentów publikowanych przez GUS, aktualizacji
długookresowych projekcji EUROPOP, a także prowadzenie porównań z
projekcjami GUS oraz Ageing Working Group Komisji Europejskiej, oraz stałe
analizowanie nowych dostępnych materiałów dotyczących omawianych obszarów
-- 3 of 5 --
4/5
również poza okresami prognostycznymi (m.in. analizy NBP, OECD, artykuły
naukowe).
Ad. 5
Ministerstwo Finansów prowadzi analizy długookresowych ścieżek tempa wzrostu
PKB w trzech scenariuszach podaży pracy – bazowym, optymistycznym i
pesymistycznym. We wszystkich scenariuszach przyjmowana jest ta sama prognoza
demograficzna, natomiast różnice wynikają z różnych założeń co do przyszłej
aktywności zawodowej poszczególnych grup wiekowych (analizowane grupy
wiekowe stanowią 13 przedziałów pięcioletnich tj.: 15-19, 20-24, 25-29, 30-34, 35-
39, 40-44, 45-49, 50-54, 55-59, 60-64, 65-59, 70-74 oraz 75 lub więcej lat) z
podziałem na płeć przekładających się na prognozowaną liczbę osób aktywnych
zawodowo.
Prognoza dzielona jest na dwa okresy – rok bieżący i 4 kolejne lata oraz późniejsze
lata, co do których istnieje większa niepewność dotycząca prognozowanych zmian.
Poniżej przedstawiono różnice między scenariuszami w prognozie przygotowanej w
roku 2025 dla lat 2025-2080.
W wariancie bazowym założono kontynuację obserwowanych w ostatnich latach
wzrostów aktywności zawodowej, szczególnie w starszych grupach wiekowych
(osoby w wieku 50–64 lat), z najsilniejszymi zmianami w grupach zbliżających się do
wieku emerytalnego (ok. +21–23 p.p. w latach 2014–2024). Do 2030 r. przyjęto
relatywnie wyższe wzrosty, wspierane m.in. migracją oraz rosnącym popytem na
pracę osób starszych, a następnie stopniowe, niewielkie przyrosty. Scenariusz
optymistyczny zakłada wyższe współczynniki aktywności, wyznaczane na
podstawie scenariusza bazowego i podwyższane o odchylenia standardowe
oszacowane na podstawie danych historycznych oraz o dodatkowe korekty
wzmacniające trend w długim okresie. Z kolei scenariusz pesymistyczny opiera się
na analogicznej metodologii, przy czym współczynniki aktywności zawodowej ze
scenariusza bazowego są obniżane jedynie o część wspomnianych odchyleń
standardowych.
Ad. 6
Wewnętrzną prognozę Ministerstwa finansów dotyczącą zmian demograficznych i
na rynku pracy stanowi projekcja przygotowywana corocznie przez Departament
Polityki Makroekonomicznej na potrzeby ZUS. Ostatnia prognoza była sporządzana
w lipcu 2025 r. i dotyczyła lat 2025-2080. Szczegóły z nią związane są dostępne w
dokumencie powiązanym z prognozą wpływów i wydatków Funduszu
Emerytalnego.
Wśród źródeł zewnętrznych podstawową analizę we wskazanym obszarze stanowią
raporty grupy roboczej ds. starzenia się ludności (Working Group on Ageing
Populations and Sustainability), które są dostępne na stronie Komisji Europejskiej.
Ad. 7
Ministerstwo Finansów przy tworzeniu założeń i prognoz wykorzystuje dane
historyczne pochodzące z GUS lub innych właściwych instytucji. W kontekście
prognoz demograficznych głównymi źródłami wykorzystywanych danych
-- 4 of 5 --
5/5
historycznych są GUS oraz Eurostat. Dodatkowo, prognoza EUROPOP wyznacza
długookresowy kierunek spodziewanych zmian demograficznych w zakresie
śmiertelności, migracji i dzietności z nałożoną korektą Ministerstwa. W trakcie
analiz porównujemy również nasze prognozy z projekcją GUS oraz grupy roboczej
ds. starzenia się ludności (Working Group on Ageing Populations and Sustainability).
Ponadto, co roku ZUS stanowi podmiot, z którym prognoza demograficzna i podaży
pracy jest konsultowana, a zgłaszane uwagi są brane pod uwagę.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 5 of 5 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 10 kwietnia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja 16056 - Interpelacja w sprawie analiz i prognoz
Ministerstwa Finansów dotyczących sytuacji na rynku pracy i
wpływu na finanse publiczne
Znak sprawy: PM1.054.2.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na przesłaną Interpelację nr 16056 z dnia 24.03.2026 r., Ministerstwo
Finansów przesyła poniższe odpowiedzi do wskazanych w piśmie pytań.
Ad. 1
Ministerstwo Finansów prowadzi własne analizy i prognozy zmian demograficznych
oraz podaży pracy, które są brane pod uwagę przy konstrukcji projekcji
makroekonomicznych z wykorzystaniem modelu NEMPF (Nowy Ekonometryczny
Model Finansów Publicznych)1. Tym samym są one zmiennymi mającymi pośredni
wpływ na prognozy prezentowane w ustawach budżetowych oraz wieloletnich
założeń makroekonomicznych. Podstawowy zakres czasowy wskazanych projekcji
stanowi rok bieżący i 4 następujące po nim lata.
Dodatkowo, co roku Ministerstwo Finansów przygotowuje długookresową
prognozę do roku 2080 na potrzeby ZUS, wykorzystywaną do prognozy wpływów i
wydatków Funduszu Emerytalnego oraz publikowanych na stronie internetowej
Ministerstwa Finansów długookresowych wytycznych zapewniające stosowanie
jednolitych wskaźników makroekonomicznych2.
1 https://www.gov.pl/web/finanse/no-10-2024-r-chmura-r-kelm-p-keblowski-i-sobiech-
pellegrini-m-wesolowska-sz-fabianski-nowy-ekonometryczny-model-finansow-
publicznych-nempf
2 https://www.gov.pl/web/finanse/wytyczne-sytuacja-makroekonomiczna
-- 1 of 5 --
2/5
Ministerstwo Finansów nie tworzy rekomendacji na wskazane tematy, jednakże
zarówno w uzasadnieniu do ustawy budżetowej jak i wieloletnich założeń
makroekonomicznych starzenie się społeczeństwa oraz niepewność co do kierunku
i skali przyszłej migracji wskazywane są jako jedne z podstawowych czynników
ryzyka dla przedstawianych prognoz.
Ad. 2
Aspekty takie jak migracja, struktura wieku czy aktywność zawodowa nie są
analizowane jako odrębne czynniki wpływające bezpośrednio na wskazane
kategorie dochodów oraz saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych. W
przypadku ww. kategorii czynniki demograficzne oddziałują poprzez szereg
pośrednich kanałów makroekonomicznych.
Ad. 3
Założenia przyjęte we wskazanych dokumentach są ze sobą spójne co do kierunku
oczekiwanych zmian, jednak każdorazowo przed sporządzeniem projekcji
aktualizowane są dane historyczne na podstawie danych Głównego Urzędu
Statystycznego wyznaczające punkt startowy prognoz. Wszystkie trzy wskazane
dokumenty różnią się okresem przygotowywania zawartych w nich prognoz
makroekonomicznych w związku z czym między ich wynikami mogą występować
różnice.
Projekcja demograficzna wykorzystana w WPFP na lata 2024-2027 została
przygotowana w lutym 2024 r. i została oparta o prognozę EUROPOP2023 oraz
dostępnych wówczas danych historycznych.
Średniookresowy Plan Budżetowo-Strukturalny na lata 2025–2028, w zakresie
danych makroekonomicznych dla lat 2024–2025, jest spójny ze scenariuszem
zawartym w projekcie ustawy budżetowej na rok 2025, a dla lat 2026–2028 przyjęto
techniczne założenia, konieczne do zapewnienia spójności szacunków Ministerstwa
Finansów oraz trajektorii referencyjnej Komisji Europejskiej. Projekcja
demograficzna na potrzeby ustawy budżetowej na rok 2025 została przygotowana
w maju 2024 r. i również opierała się na prognozie EUROPOP2023, jednak
dodatkowo uwzględniono w niej dane historyczne niedostępne w okresie
przygotowywania WPFP na lata 2024-2027.
Wieloletnie założenia makroekonomiczne na lata 2025-2029 zostały przygotowane
najpóźniej spośród wymienionych dokumentów – w lutym 2025 r. W związku z tym
prognoza ta obejmowała najdłuższy okres historyczny wpływający na punkt
startowy projekcji oraz uwzględniała aktualizację prognozy EUROPOP2023,
opublikowaną we wrześniu 2024 r.
Ad. 4
Ministerstwo Finansów utrzymuje i udoskonala model kohortowy wykorzystywany
do projekcji demograficznych. Model ten opiera się na podejściu, w którym liczba
-- 2 of 5 --
3/5
ludności prognozowana jest w podziale na jednoroczne kohorty wieku oraz płeć w
horyzoncie długookresowym. Punktem wyjścia są dane historyczne o strukturze
ludności pochodzące z Głównego Urzędu Statystycznego, a w kontekście prognozy
podstawowe źródło założeń stanowi prognoza demograficzna Eurostatu -
EUROPOP23, uzupełniana o dostępne aktualizacje oraz dostosowania własne
Ministerstwa Finansów, pozwalające na lepsze odzwierciedlenie bieżących trendów
demograficznych w Polsce, w szczególności w zakresie dzietności oraz migracji.
Podstawą modelu jest równanie przejścia kohortowego, w którym liczba osób w
danym wieku i w danym okresie wynika z liczebności kohorty o rok młodszej w
okresie poprzednim, skorygowanej o prawdopodobieństwo zgonu oraz saldo
migracji. Dodatkowo, w modelu wyznaczana jest liczba urodzeń na podstawie liczby
kobiet w wieku rozrodczym oraz cząstkowych współczynników dzietności
(składających się na ostateczny współczynnik TFR), przy uwzględnieniu
śmiertelności oraz struktury płci noworodków. Takie podejście zapewnia pełną
spójność demograficzną projekcji oraz umożliwia śledzenie zmian struktury wieku
populacji w czasie.
Istotnym elementem modelu jest dostosowanie założeń EUROPOP23 do
najnowszych danych krajowych. W szczególności, ścieżka dzietności jest
zmodyfikowana poprzez przyjęcie najnowszych danych jako punku startowego, w
konsekwencji obniża to ścieżkę TFR wskazywaną przez Eurostat. Natomiast w
zakresie migracji wykorzystywana jest kombinacja założeń z EUROPOP23, danych
administracyjnych (m.in. UKR-PESEL) oraz analiz dotyczących struktury napływu i
odpływu migrantów, co pozwala na dokładniejsze odwzorowanie zmian podaży
pracy w krótkim i średnim okresie.
Model demograficzny jest bezpośrednio powiązany z projekcją podaży pracy, w
której dodatkowo prognozowane są współczynniki aktywności zawodowej w
podziale na kohorty i płeć. W tym celu wykorzystywane są dane historyczne LFS
oraz ich interpolacja do poziomu jednorocznych kohort, co umożliwia uzyskanie
spójnych projekcji podaży pracy. Dodatkowo poza bazową prognozą rynku pracy,
tworzone są również dwa alternatywne scenariusze - optymistyczny i
pesymistyczny.
Ministerstwo Finansów stale podejmuje działania mające na celu ulepszanie
prognoz, które wpływają następnie na planowanie budżetu oraz ocenę
występujących ryzyk. Każdorazowo podczas aktualizacji prognoz Ministerstwo
Finansów uwzględnia najnowsze dane demograficzne, porównuje swoje wyniki z
innymi instytucjami oraz analizuje dostępne dane dotyczące migracji (z uwagi na
znaczącą liczbę imigrantów z Ukrainy, są to szczególnie miesięczne dane o liczbie
osób z UKR-PESEL, jak i analizy dotyczące dalszych planów uchodźców co do
pozostawania w Polsce na stałe) oraz rynku pracy (dane BAEL) by jak najlepiej
odzwierciedlić dalsze zmiany demograficzne oraz spodziewaną sytuację na rynku
pracy.
Wśród podejmowanych działań należy wskazać - włączanie każdorazowo dłuższych
szeregów danych historycznych, nowo dostępnych danych dotyczących liczby i
struktury ludności oraz rezydentów publikowanych przez GUS, aktualizacji
długookresowych projekcji EUROPOP, a także prowadzenie porównań z
projekcjami GUS oraz Ageing Working Group Komisji Europejskiej, oraz stałe
analizowanie nowych dostępnych materiałów dotyczących omawianych obszarów
-- 3 of 5 --
4/5
również poza okresami prognostycznymi (m.in. analizy NBP, OECD, artykuły
naukowe).
Ad. 5
Ministerstwo Finansów prowadzi analizy długookresowych ścieżek tempa wzrostu
PKB w trzech scenariuszach podaży pracy – bazowym, optymistycznym i
pesymistycznym. We wszystkich scenariuszach przyjmowana jest ta sama prognoza
demograficzna, natomiast różnice wynikają z różnych założeń co do przyszłej
aktywności zawodowej poszczególnych grup wiekowych (analizowane grupy
wiekowe stanowią 13 przedziałów pięcioletnich tj.: 15-19, 20-24, 25-29, 30-34, 35-
39, 40-44, 45-49, 50-54, 55-59, 60-64, 65-59, 70-74 oraz 75 lub więcej lat) z
podziałem na płeć przekładających się na prognozowaną liczbę osób aktywnych
zawodowo.
Prognoza dzielona jest na dwa okresy – rok bieżący i 4 kolejne lata oraz późniejsze
lata, co do których istnieje większa niepewność dotycząca prognozowanych zmian.
Poniżej przedstawiono różnice między scenariuszami w prognozie przygotowanej w
roku 2025 dla lat 2025-2080.
W wariancie bazowym założono kontynuację obserwowanych w ostatnich latach
wzrostów aktywności zawodowej, szczególnie w starszych grupach wiekowych
(osoby w wieku 50–64 lat), z najsilniejszymi zmianami w grupach zbliżających się do
wieku emerytalnego (ok. +21–23 p.p. w latach 2014–2024). Do 2030 r. przyjęto
relatywnie wyższe wzrosty, wspierane m.in. migracją oraz rosnącym popytem na
pracę osób starszych, a następnie stopniowe, niewielkie przyrosty. Scenariusz
optymistyczny zakłada wyższe współczynniki aktywności, wyznaczane na
podstawie scenariusza bazowego i podwyższane o odchylenia standardowe
oszacowane na podstawie danych historycznych oraz o dodatkowe korekty
wzmacniające trend w długim okresie. Z kolei scenariusz pesymistyczny opiera się
na analogicznej metodologii, przy czym współczynniki aktywności zawodowej ze
scenariusza bazowego są obniżane jedynie o część wspomnianych odchyleń
standardowych.
Ad. 6
Wewnętrzną prognozę Ministerstwa finansów dotyczącą zmian demograficznych i
na rynku pracy stanowi projekcja przygotowywana corocznie przez Departament
Polityki Makroekonomicznej na potrzeby ZUS. Ostatnia prognoza była sporządzana
w lipcu 2025 r. i dotyczyła lat 2025-2080. Szczegóły z nią związane są dostępne w
dokumencie powiązanym z prognozą wpływów i wydatków Funduszu
Emerytalnego.
Wśród źródeł zewnętrznych podstawową analizę we wskazanym obszarze stanowią
raporty grupy roboczej ds. starzenia się ludności (Working Group on Ageing
Populations and Sustainability), które są dostępne na stronie Komisji Europejskiej.
Ad. 7
Ministerstwo Finansów przy tworzeniu założeń i prognoz wykorzystuje dane
historyczne pochodzące z GUS lub innych właściwych instytucji. W kontekście
prognoz demograficznych głównymi źródłami wykorzystywanych danych
-- 4 of 5 --
5/5
historycznych są GUS oraz Eurostat. Dodatkowo, prognoza EUROPOP wyznacza
długookresowy kierunek spodziewanych zmian demograficznych w zakresie
śmiertelności, migracji i dzietności z nałożoną korektą Ministerstwa. W trakcie
analiz porównujemy również nasze prognozy z projekcją GUS oraz grupy roboczej
ds. starzenia się ludności (Working Group on Ageing Populations and Sustainability).
Ponadto, co roku ZUS stanowi podmiot, z którym prognoza demograficzna i podaży
pracy jest konsultowana, a zgłaszane uwagi są brane pod uwagę.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 5 of 5 --