Interpelacja nr 16041
Interpelacja w sprawie funkcjonowania przepisów dotyczących tzw. renty wdowiej oraz skutków przyjętych kryteriów dla osób, które straciły współmałżonka wiele lat temu
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie funkcjonowania przepisów dotyczących tzw. renty wdowiej oraz skutków przyjętych kryteriów dla osób, które straciły współmałżonka wiele lat temu
Interpelacja nr 16041
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie funkcjonowania przepisów dotyczących tzw. renty wdowiej oraz skutków przyjętych kryteriów dla osób, które straciły współmałżonka wiele lat temu
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska
Data wpływu: 17-03-2026
Do mojego biura poselskiego zgłosiła się seniorka, wieloletnia wdowa, która zwróciła uwagę na niesprawiedliwość, jaka w jej ocenie wynika z obowiązujących przepisów regulujących zasady przyznawania renty wdowiej. Jej mąż zmarł wiele lat temu, pozostawiając ją z małymi dziećmi. Od tamtej pory samodzielnie wychowywała dzieci i przez kilkadziesiąt lat pozostawała aktywna zawodowo. Jak podkreśla, przez całe życie pracowała, nie korzystała z zasiłków dla bezrobotnych.
Podejmowała też dodatkową pracę, aby zapewnić dzieciom stabilne warunki życia oraz wypracować wyższą emeryturę.
Dziś, jako osoba starsza, otrzymuje świadczenie emerytalne, jednak, jak wskazuje, obowiązujące przepisy dotyczące renty wdowiej nie obejmują osób znajdujących się w podobnej sytuacji jak ona.
W szczególności zainteresowana zwraca uwagę na kryteria ustawowe, które powodują, że część wdów i wdowców pozostaje poza systemem tego świadczenia, mimo wieloletniego pozostawania w stanie wdowieństwa oraz samodzielnego wychowywania dzieci po śmierci współmałżonka.
W jej ocenie obecne rozwiązania prowadzą do poczucia niesprawiedliwości społecznej, ponieważ osoby, które utraciły współmałżonka bardzo wcześnie i przez dziesięciolecia samotnie prowadziły gospodarstwo domowe oraz pracowały zawodowo, często nie spełniają określonych w ustawie kryteriów formalnych.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:
Ile osób ubiegających się o rentę wdowią nie otrzymało tego świadczenia ze względu na kryterium wieku małżonka w chwili jego śmierci lub inne kryteria związane z momentem owdowienia?
Czy resort rozważa wprowadzenie bardziej elastycznych rozwiązań ustawowych, które uwzględniałyby sytuację osób, które przez wiele lat samotnie wychowywały dzieci po śmierci współmałżonka?
Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie ewaluacji funkcjonowania przepisów dotyczących renty wdowiej po pierwszym okresie ich obowiązywania, w szczególności pod kątem ich wpływu na sytuację różnych grup wdów i wdowców?
Historia osoby, która zwróciła się do mojego biura, pokazuje, że za przepisami ustawowymi stoją konkretne ludzkie doświadczenia i wieloletnie życiowe wysiłki, dlatego tak istotne jest, aby system wsparcia państwa uwzględniał różnorodne sytuacje życiowe osób, które utraciły współmałżonka.
Interpelacja nr 16041
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie funkcjonowania przepisów dotyczących tzw. renty wdowiej oraz skutków przyjętych kryteriów dla osób, które straciły współmałżonka wiele lat temu
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska
Data wpływu: 17-03-2026
Do mojego biura poselskiego zgłosiła się seniorka, wieloletnia wdowa, która zwróciła uwagę na niesprawiedliwość, jaka w jej ocenie wynika z obowiązujących przepisów regulujących zasady przyznawania renty wdowiej. Jej mąż zmarł wiele lat temu, pozostawiając ją z małymi dziećmi. Od tamtej pory samodzielnie wychowywała dzieci i przez kilkadziesiąt lat pozostawała aktywna zawodowo. Jak podkreśla, przez całe życie pracowała, nie korzystała z zasiłków dla bezrobotnych.
Podejmowała też dodatkową pracę, aby zapewnić dzieciom stabilne warunki życia oraz wypracować wyższą emeryturę.
Dziś, jako osoba starsza, otrzymuje świadczenie emerytalne, jednak, jak wskazuje, obowiązujące przepisy dotyczące renty wdowiej nie obejmują osób znajdujących się w podobnej sytuacji jak ona.
W szczególności zainteresowana zwraca uwagę na kryteria ustawowe, które powodują, że część wdów i wdowców pozostaje poza systemem tego świadczenia, mimo wieloletniego pozostawania w stanie wdowieństwa oraz samodzielnego wychowywania dzieci po śmierci współmałżonka.
W jej ocenie obecne rozwiązania prowadzą do poczucia niesprawiedliwości społecznej, ponieważ osoby, które utraciły współmałżonka bardzo wcześnie i przez dziesięciolecia samotnie prowadziły gospodarstwo domowe oraz pracowały zawodowo, często nie spełniają określonych w ustawie kryteriów formalnych.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:
Ile osób ubiegających się o rentę wdowią nie otrzymało tego świadczenia ze względu na kryterium wieku małżonka w chwili jego śmierci lub inne kryteria związane z momentem owdowienia?
Czy resort rozważa wprowadzenie bardziej elastycznych rozwiązań ustawowych, które uwzględniałyby sytuację osób, które przez wiele lat samotnie wychowywały dzieci po śmierci współmałżonka?
Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie ewaluacji funkcjonowania przepisów dotyczących renty wdowiej po pierwszym okresie ich obowiązywania, w szczególności pod kątem ich wpływu na sytuację różnych grup wdów i wdowców?
Historia osoby, która zwróciła się do mojego biura, pokazuje, że za przepisami ustawowymi stoją konkretne ludzkie doświadczenia i wieloletnie życiowe wysiłki, dlatego tak istotne jest, aby system wsparcia państwa uwzględniał różnorodne sytuacje życiowe osób, które utraciły współmałżonka.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
12%
Konkretność
88%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 4 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
9.1 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5505 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.201.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16041 Pani Posłanki Iwony Marii Kozłowskiej, w sprawie
funkcjonowania przepisów dotyczących tzw. renty wdowiej oraz skutków przyjętych
kryteriów dla osób, które straciły współmałżonka wiele lat temu, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243) wprowadziła od
1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku
z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym. Przepisy ustawy
przewidują, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy od 1 lipca 2025 r.,
jedno świadczenie wypłacane jest wdowie lub wdowcowi w całości, a drugie w wysokości
25% (w okresie przejściowym, tj. od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. będzie to 15%).
Przywołany akt wprowadza nową regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej, którą
wnioskodawcy ustawy nazwali „rentą wdowią”, szczegółowo określając warunki nabycia
prawa do renty wdowiej i wprowadzając limit pobieranych w jej ramach świadczeń w zbiegu
do poziomu trzykrotności najniższej emerytury.
Ustanowione warunki wynikają z konieczności skierowania renty wdowiej do osób
najbardziej potrzebujących, które w sposób szczególnie dotkliwy odczuły finansowe skutki
utraty współmałżonka, a ze względu na wiek mają ograniczone możliwości poprawy swojej
sytuacji bytowej. Ograniczenia przewidziane w ustawie służą ukierunkowaniu tego
rozwiązania na osoby, które nabyły prawo do renty rodzinnej w końcowym okresie
aktywności zawodowej lub po jej zakończeniu, a tym samym w praktyce utraciły możliwość
zwiększenia swoich dochodów. Jest to rozwiązanie kompromisowe, wynikające z potrzeby
odpowiedzialnego wdrożenia nowej instytucji do systemu emerytalno-rentowego.
Uwzględnia ono zarówno oczekiwania wnioskodawców projektu obywatelskiego, jak
i możliwości finansowe Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz budżetu państwa,
z którego jest on dotowany.
Należy podkreślić, że renta wdowia nie stanowi odrębnego świadczenia, lecz szczególną
instytucję w systemie ubezpieczeń społecznych, polegającą na możliwości łączenia dwóch
świadczeń (jednego w całości oraz drugiego w części). Ze względu na odmienny charakter
tego uprawnienia względem renty rodzinnej, ustawodawca określił odrębne warunki
nabywania do niego prawa, uznając, że osoby tracące współmałżonka w późniejszym
okresie życia znajdują się w trudniejszej sytuacji niż osoby młodsze.
Zgodnie z raportem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, według stanu na 31 grudnia 2025
r., decyzję odmowną spowodowaną nabyciem prawa do renty rodzinnej po zmarłym
małżonku wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego
otrzymało 30 tys. osób. Stanowi to około 2,6% spośród 1 156,4 tys. wszystkich złożonych
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wniosków o świadczenie w zbiegu, co wskazuje na ich marginalny charakter w ogólnej skali
spraw. Jednocześnie jest to trzeci najczęstszy powód odmowy, odpowiadający za 23,51%
wszystkich wydanych decyzji odmownych.
Odnośnie do postulatu wprowadzenia bardziej elastycznych rozwiązań ustawowych
uwzględniających sytuację osób, które przez wiele lat samotnie wychowywały dzieci po
śmierci współmałżonka, należy wskazać, że kwestie te pozostają w obszarze analiz
prowadzonych w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Pragnę zaznaczyć, że
indywidualne sytuacje osób owdowiałych mogą charakteryzować się znacznym
zróżnicowaniem i nie zawsze znajdują pełne odzwierciedlenie w przyjętych rozwiązaniach
o charakterze systemowym. Przedstawiona w interpelacji sprawa należy do tego rodzaju
przypadków.
Mając to na względzie informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
gromadzone są dane dotyczące świadczeń wypłacanych w zbiegu. Zgodnie z art. 16 ustawy
z dnia 26 lipca 2024 r. zostaną one wykorzystane w 2028 r. przez Radę Ministrów do
przeprowadzenia weryfikacji obowiązujących rozwiązań, z uwzględnieniem sytuacji
społeczno-gospodarczej kraju oraz sytuacji osób uprawnionych. Przegląd będzie obejmował
ocenę funkcjonowania przepisów, w tym ich wpływu na różne grupy wdów i wdowców,
a także ocenę zasadności ewentualnych zmian w przepisach, w szczególności w zakresie
wysokości świadczeń oraz kręgu osób uprawnionych do korzystania z uprawnień do
pobierania świadczeń w zbiegu w ramach tzw. renty wdowiej.
Trzeba przy tym podkreślić, że każda zmiana w systemie emerytalno-rentowym pociąga za
sobą istotne skutki finansowe oraz oddziałuje na szeroką grupę świadczeniobiorców,
dlatego wymaga szczególnie wnikliwej oceny. W kontekście aktualnej i prognozowanej
sytuacji Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ewentualne rozszerzenie katalogu
uprawnionych oznaczałoby konieczność zwiększenia dotacji z budżetu państwa. W tym
zakresie kluczowe znaczenie ma stanowisko Ministra Finansów i Gospodarki, zgodnie z
którym obecne rozwiązania odpowiadają aktualnym możliwościom budżetowym państwa.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.201.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16041 Pani Posłanki Iwony Marii Kozłowskiej, w sprawie
funkcjonowania przepisów dotyczących tzw. renty wdowiej oraz skutków przyjętych
kryteriów dla osób, które straciły współmałżonka wiele lat temu, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243) wprowadziła od
1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku
z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym. Przepisy ustawy
przewidują, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy od 1 lipca 2025 r.,
jedno świadczenie wypłacane jest wdowie lub wdowcowi w całości, a drugie w wysokości
25% (w okresie przejściowym, tj. od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. będzie to 15%).
Przywołany akt wprowadza nową regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej, którą
wnioskodawcy ustawy nazwali „rentą wdowią”, szczegółowo określając warunki nabycia
prawa do renty wdowiej i wprowadzając limit pobieranych w jej ramach świadczeń w zbiegu
do poziomu trzykrotności najniższej emerytury.
Ustanowione warunki wynikają z konieczności skierowania renty wdowiej do osób
najbardziej potrzebujących, które w sposób szczególnie dotkliwy odczuły finansowe skutki
utraty współmałżonka, a ze względu na wiek mają ograniczone możliwości poprawy swojej
sytuacji bytowej. Ograniczenia przewidziane w ustawie służą ukierunkowaniu tego
rozwiązania na osoby, które nabyły prawo do renty rodzinnej w końcowym okresie
aktywności zawodowej lub po jej zakończeniu, a tym samym w praktyce utraciły możliwość
zwiększenia swoich dochodów. Jest to rozwiązanie kompromisowe, wynikające z potrzeby
odpowiedzialnego wdrożenia nowej instytucji do systemu emerytalno-rentowego.
Uwzględnia ono zarówno oczekiwania wnioskodawców projektu obywatelskiego, jak
i możliwości finansowe Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz budżetu państwa,
z którego jest on dotowany.
Należy podkreślić, że renta wdowia nie stanowi odrębnego świadczenia, lecz szczególną
instytucję w systemie ubezpieczeń społecznych, polegającą na możliwości łączenia dwóch
świadczeń (jednego w całości oraz drugiego w części). Ze względu na odmienny charakter
tego uprawnienia względem renty rodzinnej, ustawodawca określił odrębne warunki
nabywania do niego prawa, uznając, że osoby tracące współmałżonka w późniejszym
okresie życia znajdują się w trudniejszej sytuacji niż osoby młodsze.
Zgodnie z raportem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, według stanu na 31 grudnia 2025
r., decyzję odmowną spowodowaną nabyciem prawa do renty rodzinnej po zmarłym
małżonku wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego
otrzymało 30 tys. osób. Stanowi to około 2,6% spośród 1 156,4 tys. wszystkich złożonych
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wniosków o świadczenie w zbiegu, co wskazuje na ich marginalny charakter w ogólnej skali
spraw. Jednocześnie jest to trzeci najczęstszy powód odmowy, odpowiadający za 23,51%
wszystkich wydanych decyzji odmownych.
Odnośnie do postulatu wprowadzenia bardziej elastycznych rozwiązań ustawowych
uwzględniających sytuację osób, które przez wiele lat samotnie wychowywały dzieci po
śmierci współmałżonka, należy wskazać, że kwestie te pozostają w obszarze analiz
prowadzonych w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Pragnę zaznaczyć, że
indywidualne sytuacje osób owdowiałych mogą charakteryzować się znacznym
zróżnicowaniem i nie zawsze znajdują pełne odzwierciedlenie w przyjętych rozwiązaniach
o charakterze systemowym. Przedstawiona w interpelacji sprawa należy do tego rodzaju
przypadków.
Mając to na względzie informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
gromadzone są dane dotyczące świadczeń wypłacanych w zbiegu. Zgodnie z art. 16 ustawy
z dnia 26 lipca 2024 r. zostaną one wykorzystane w 2028 r. przez Radę Ministrów do
przeprowadzenia weryfikacji obowiązujących rozwiązań, z uwzględnieniem sytuacji
społeczno-gospodarczej kraju oraz sytuacji osób uprawnionych. Przegląd będzie obejmował
ocenę funkcjonowania przepisów, w tym ich wpływu na różne grupy wdów i wdowców,
a także ocenę zasadności ewentualnych zmian w przepisach, w szczególności w zakresie
wysokości świadczeń oraz kręgu osób uprawnionych do korzystania z uprawnień do
pobierania świadczeń w zbiegu w ramach tzw. renty wdowiej.
Trzeba przy tym podkreślić, że każda zmiana w systemie emerytalno-rentowym pociąga za
sobą istotne skutki finansowe oraz oddziałuje na szeroką grupę świadczeniobiorców,
dlatego wymaga szczególnie wnikliwej oceny. W kontekście aktualnej i prognozowanej
sytuacji Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ewentualne rozszerzenie katalogu
uprawnionych oznaczałoby konieczność zwiększenia dotacji z budżetu państwa. W tym
zakresie kluczowe znaczenie ma stanowisko Ministra Finansów i Gospodarki, zgodnie z
którym obecne rozwiązania odpowiadają aktualnym możliwościom budżetowym państwa.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --