+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.189.2026
Warszawa, 15 kwietnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 16032 Pana Posła Janusza
Cieszyńskiego w sprawie poszanowania godności osób chorych podczas rozpraw
sądowych.
Ad 2
I. SZKOLENIA USTAWICZNE DLA SĘDZIÓW:
Problematyka postępowania na sali rozpraw z osobami z widocznymi skutkami chorób lub
niepełnosprawności jest stale obecna w harmonogramach działalności szkoleniowej KSSiP
przez wgląd na fakt, że jest ona podmiotem współrealizującym Strategię na rzecz Osób z
Niepełnosprawnościami 2021-2030 (MP 2021, poz. 218), której głównym celem jest
włączenie osób z różnego rodzaju niepełnosprawnościami w życie społeczne i zawodowe,
a tym samym zagwarantowanie im praw określonych w Konwencji o prawach osób
niepełnosprawnych, ratyfikowanej przez Polskę w 2012 roku.
W pkt VII.2.5 wykazu działań wynikających ze Strategii, przewidziano szkolenia kadr
wymiaru sprawiedliwości z zakresu praw osób z niepełnosprawnościami oraz kontaktu z
takimi osobami. W latach 2022 - 2025 zrealizowano następujące szkolenia tematyczne:

-- 1 of 14 --

2022 r.
1. szkolenie pt. „Komunikacja w toku postępowania sądowego z osobami dotkniętymi
niepełnosprawnością”, sygnatura szkolenia C6/22
/Termin: 28-30 listopada 2022 r. - Lublin/
Zagadnienia szczegółowe, które zostały omówione podczas tego stacjonarnego
szkolenia to m.in.: respektowanie praw osób dotkniętych niepełnosprawnością; zasady
komunikacji z osobami dotkniętymi niepełnosprawnością; przełamywanie barier w
komunikacji z osobami głuchymi, niemymi, niewidomymi lub niedowidzącymi;
planowanie i organizacja czynności z udziałem osoby dotkniętej niepełnosprawnością
w zależności od rodzaju niepełnosprawności.
Adresatami szkolenia byli: sędziowie, asesorzy sądowi, referendarze sądowi i asystenci
sędziów oraz prokuratorzy, asesorzy prokuratury i asystenci prokuratorów.
W szkoleniu wzięło udział 48 osób, w tym 32 sędziów, 2 asesorów sądowych, 2
referendarzy sądowych, 5 asystentów sędziów, 5 prokuratorów, 2 asystentów
prokuratorów.
2. szkolenie pt. „Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie”, sygnatura K7/22
Zagadnienia szczegółowe, które zostały omówione podczas tego szkolenia to m.in.:
nakaz opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia
lub zakaz zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia – przesłanki i
procedura ich wydania. Rola prokuratora w procedurze wydawania nakazu lub zakazu
oraz w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 11a ustawy z dnia 29 lipca 2005
r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2020 r. poz. 218, ze zm.). Aspekty
cywilnoprawne związane z procedurami. Rola i uprawnienia prokuratora w
postępowaniu opiekuńczym. Standardy orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka w sprawach dotyczących przemocy domowej. Zadania kuratorów
sądowych, asystentów rodziny, pracowników ośrodków pomocy społecznej i pomocy
rodzinie w zakresie ochrony osób pokrzywdzonych. Przemoc w rodzinie w ujęciu
psychologicznym. Podstawowe zasady postępowania z osobami doznającymi
przemocy w rodzinie z uwzględnieniem zasad postępowania z osobami o szczególnych
potrzebach (dzieci, osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami).
Adresatami szkolenia byli prokuratorzy, asesorzy prokuratury i asystenci
prokuratorów.
Zrealizowano dwie edycje tego szkolenia:

-- 2 of 14 --

K7/22/A - 22-23 marca 2022 r. – online
Przeszkolono 112 osób, w tym 2 sędziów, 2 asesorów sadowych, 14 asystentów
sędziów, 20 prokuratorów, 5 asesorów prokuratury, 46 asystentów prokuratorów. 23
kuratorów zawodowych.
K7/22/B - 10-11 października 2022 r. – online
Przeszkolono 52 osoby, w tym 1 referendarza sądowego, 6 asystentów sędziów, 13
prokuratorów, 2 asesorów prokuratury, 28 asystentów prokuratorów. 2 kuratorów
zawodowych.
2023 r.
1. szkolenie pt.: „Szkolenie dla sędziów po objęciu pierwszego stanowiska”, sygnatura
O1/23
Zagadnienia szczegółowe, które były poruszane podczas szkolenia to m.in.: metodyka
pracy sędziego; psychologia zeznań świadka w tym właściwości zeznań świadków
należących do specyficznych grup: świadkowie zdarzeń traumatycznych, świadkowie
w starszym wieku, świadkowie z niepełnosprawnością umysłową, świadkowie z
zaburzeniami ze spektrum autyzmu, świadkowie ujawniający zaburzenia psychiczne
(psychozy, zaburzenia osobowości); etyka zawodu sędziego w służbie i poza służbą.
Adresatami szkolenia byli: sędziowie po objęciu pierwszego stanowiska, którzy nie
zajmowali stanowiska asesora sądowego.
Zrealizowano dwie edycje tego stacjonarnego szkolenia:
O1/B/23 - 3-5 kwietnia 2023 r. – Dębe
Przeszkolono 105 osób, w tym 103 sędziów i 2 inne osoby.
O1/D/23 - 27-29 listopada 2023 r.- Dębe
Przeszkolono 85 osób, w tym 81 sędziów, 1 referendarza sądowego, 1 prokuratora i 2
inne osoby.
2. szkolenie pt. „Skuteczna komunikacja interpersonalna w sądzie”, sygnatura O5/23
/Termin 6 czerwca 2023 r. - online/

-- 3 of 14 --

Zagadnienia szczegółowe, które były poruszane podczas szkolenia to m.in.:
Komunikacja jako element kształtujący autorytet władzy sądowniczej: pojęcie i rola
komunikacji z perspektywy sprawiedliwości proceduralnej; definicja i znaczenie tzw.
miękkich kompetencji na sali sądowej; uzasadnienie decyzji procesowej jako forma
komunikacji. Czynniki wspierające skuteczność komunikacji z uczestnikami
postępowania sądowego: sposoby komunikacji i style komunikacyjne; pożądane
umiejętności interpersonalne sędziego a etyka zawodowa; granice wolności ekspresji
sędziego, media na sali rozpraw. Bariery w komunikacji w sądzie: rodzaje barier
komunikacyjnych; sposoby przełamywania barier komunikacyjnych; przykłady błędów
komunikacyjnych popełnianych przez sędziów – analiza przypadków.
Adresatami tego szkolenia byli sędziowie i asesorzy sądowi.
Przeszkolono 59 osób, w tym 30 sędziów, 8 asesorów sądowych, 7 referendarzy
sądowych, 5 asystentów sędziów, 3 urzędników sądowych, 5 kuratorów zawodowych
i 1 inną osobę.
3. szkolenie pt. „Zarządzanie konfliktem na sali sądowej”, sygnatura O6/23
/Termin 26 maja 2023 r. - online/
Zagadnienia szczegółowe, które były poruszane podczas szkolenia to m.in.: Konflikt i
jego uwarunkowania psychologiczne: definicja, schemat i rodzaje konfliktów; konflikt
z perspektywy sali sądowej; źródła i dynamika konfliktów na sali sądowej. Sposoby
radzenia sobie z konfliktami na sali sądowej z perspektywy organów procesowych i
uczestników postępowania: zasady i uwarunkowania skutecznej komunikacji jako
metody zapobiegania/radzenia sobie z konfliktem i emocjami na sali sądowej;
komunikacja werbalna i niewerbalna na sali sądowej; sposoby rozwiązywania
konfliktów na sali sądowej z perspektywy organów procesowych i uczestników
postępowania (uzasadnienia decyzji sędziowskich jako narzędzie zmniejszające ryzyko
konfliktu, ugodowe sposoby rozwiązywania konfliktów). Zasady kontaktu z
uczestnikami postępowania mogącymi sprawiać trudności wynikające ze specyfiki ich
funkcjonowania psychicznego i intelektualnego: osoby upośledzone umysłowo,
zaburzone osobowościowo, chore psychicznie, o cechach depresji; osoby starsze.
Adresatami tego szkolenia byli sędziowie i asesorzy sądowi.
Przeszkolono 84 osoby, w tym 60 sędziów, 11 asesorów sądowych, 6 referendarzy
sądowych, 4 asystentów sędziów, 1 asesora prokuratury, 1 asystenta prokuratora i 1
inną osobę.

-- 4 of 14 --

4. szkolenie pt. „Komunikacja w toku postępowania karnego i cywilnego z osobami z
niepełnosprawnością oraz respektowanie ich praw”, sygnatura O7/23
/Termin: 25-27 października 2023 r.- Lublin/
Zakres zagadnień poruszanych podczas szkolenia to m.in.: status osoby z
niepełnosprawnością w społeczeństwie: wprowadzenie do tematyki
niepełnosprawności; mity i stereotypy na temat niepełnosprawności; Konwencja o
Prawach Osób Niepełnosprawnych i inne najważniejsze regulacje prawne.
Zapewnienie możliwości komunikowania się osobie niepełnosprawnej z instytucjami
publicznymi. Osoba niepełnosprawna w kontakcie z sędzią i prokuratorem:
projektowanie uniwersalne procesu komunikowania się z osobami z
niepełnosprawnością; zasady komunikowania z osobami z różnymi rodzajami
niepełnosprawności; problemy komunikacyjne z osobami z niepełnosprawnością;
ustawa o języku migowym i innych środkach komunikowania się. Niepełnosprawność
narządów ruchu a dostęp do sądu – właściwa infrastruktura, zasady komunikacji i
planowania czynności. Niepełnosprawność intelektualna – największe bariery w
realizacji wolności i praw osób z niepełnosprawnością intelektualną. Prawa osób z
niepełnosprawnościami – respektowanie ich w sądzie: orzecznictwo Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka; projektowane zmiany przepisów dotyczących zdolności do
czynności prawnych osób z trudnościami.
Adresatami szkolenia byli sędziowie, asesorzy sądowi, referendarze sądowi, asystenci
sędziego, urzędnicy sądów powszechnych, prokuratorzy, asesorzy prokuratury,
asystenci prokuratorów, urzędnicy powszechnych jednostek organizacyjnych
prokuratury.
Podczas tego szkolenia przeszkolonych zostało 51 osób, w tym 14 sędziów, 1
referendarza sądowego, 2 asystentów sędziów, 8 prokuratorów, 2 asystentów
prokuratorów, 14 urzędników sadowych, 10 urzędników prokuratury.
2024 r.
1. szkolenie pt. „Skuteczna komunikacja interpersonalna w sądzie i zarządzanie
konfliktem na sali rozpraw”, sygnatura O3/24/1
/Termin: 27-29 maja 2024 r.- Dębe/
Zagadnienia szczegółowe, które były poruszane podczas szkolenia to m.in.:
Komunikacja z uczestnikami postępowania sądowego (osoby, instytucje): poczucie
komfortu u uczestników postępowania; budowanie autorytetu i zaufania do sądu;
akceptacja orzeczenia przez strony. Konflikt i jego uwarunkowania: czym jest konflikt

-- 5 of 14 --

od strony psychologicznej? uwarunkowania osobowe i sytuacyjne konfliktów; od czego
zależy skuteczne rozwiązywanie konfliktów? Sposoby i narzędzia skutecznej
komunikacji: aktywne słuchanie; radzenie sobie z emocjami; komunikacja asertywna.
Sposoby radzenia sobie z konfliktami: rodzaje konfliktów a sposoby ich rozwiązywania;
style rozwiązywania konfliktów; komunikacja w konflikcie. Media na sali rozpraw:
media a wizerunek sądownictwa; zachowania komunikacyjne na sali rozpraw w
obecności mediów (dziennikarze, uczestnicy postępowania, sędziowie); różne wymiary
komunikacji w obecności mediów: zrozumiałość, atrakcyjność, wiarygodność.
Uzasadnienia decyzji sędziowskich jako narzędzie zmniejszające ryzyko konfliktu:
źródła wyrażania niezadowolenia wobec decyzji sędziowskich; rola uzasadnień jako
narzędzie zapobiegania eskalacji konfliktu na sali sądowej; o co zadbać by
minimalizować eskalację w konflikcie? Etyczne aspekty pracy sędziego w kontekście
komunikacji z uczestnikami postępowania i mediami: dobro prymarne zawodu
sędziego (sprawiedliwość proceduralna); godność urzędu (wizerunek i prestiż profesji);
motywacja, którą kieruje się sędzia (terapeutyczna jurysprudencja). Ugodowe sposoby
rozwiązywania konfliktów: alternatywne metody rozwiązywania sporów; rola technik
aktywnego słuchania w skutecznym rozwiązywaniu konfliktów; konstruktywne
nastawienie do konfliktów.
Adresatami tego szkolenia byli sędziowie, asesorzy sądowi.
Przeszkolono łącznie 38 osób, w tym 29 sędziów, 9 asesorów sądowych.
2. szkolenie pt. „Komunikowanie się z osobami z niepełnosprawnością intelektualną i
rozwojową.”, sygnatura MS/24
/Termin 9 stycznia 2025 r. – online/
Zagadnienia szczegółowe: Niepełnosprawność w ujęciu wielopłaszczyznowym.
Wprowadzenie do tematyki niepełnosprawności. Prawne unormowania
niepełnosprawności. Komunikacja z osobą z niepełnosprawnością. Alternatywne i
wspomagające metody komunikacji. Konwencja o prawach osób z
niepełnosprawnościami a sytuacja osób o złożonych potrzebach w komunikowaniu się.
Prawo do sądu osoby o złożonych potrzebach w komunikowaniu się w praktyce
sędziów i prokuratorów. Przesłuchanie osoby o złożonych potrzebach w
komunikowaniu się w praktyce sędziów i prokuratorów.
Adresatami tego szkolenia byli sędziowie, asesorzy sądowi, asystenci sędziego,
prokuratorzy, asesorzy prokuratury, asystenci prokuratora, zawodowi kuratorzy
sądowi.
Edycje szkolenia:

-- 6 of 14 --

MS/1/24 - 11 lipca 2024 r. - online
MS/2/24 - 29 sierpnia 2024 r. - online
MS/3/24 - 30 sierpnia 2024 r. - online
MS/4/24 - 12 września 2024 r. - online
MS/5/24 - 19 września 2024 r. - online
MS/6/24 - 26 września 2024 r. - online
MS/7/24 - 3 października 2024 r. - online
MS/8/24 - 10 października 2024 r. - online
MS/10/24 - 7 listopada 2024 r. - online
MS/12/24 - 31 listopada 2024 r. - online
W 10 edycjach tego szkolenia zrealizowanych w 2024 roku wzięło udział łącznie 318
osób, w tym 139 sędziów, 48 asystentów sędziów, 12 asesorów sądowych, 5
referendarzy sądowych, 56 prokuratorów, 16 asesorów prokuratury, 39 asystentów
prokuratora oraz 3 inne osoby.
3. szkolenie pt. „Komunikacja w toku postępowania karnego i cywilnego z osobami z
niepełnosprawnością oraz respektowanie ich praw”, sygnatura O4/24/1
/Termin: 10 czerwca 2024 r.- online/
Zakres zagadnień poruszanych podczas szkolenia to m.in.: wprowadzenie do tematyki
niepełnosprawności: definicje niepełnosprawności; rodzaje i stopnie
niepełnosprawności; modele niepełnosprawności; stereotypy, jakich doświadczają
osoby niepełnosprawne; pożądane adaptacje przepisów. Skuteczna komunikacja z
osobami z niepełnosprawnością: język włączający; zasady savor-vivre’u i sposoby
komunikacji z osobami z różnymi niepełnosprawnościami (niepełnosprawność słuchu,
mowy, wzroku, ruchu, intelektualna, spektrum autyzmu, zaburzenia psychiczne).
Wyzwania i rozwiązania: trudności osób niepełnosprawnych w kontakcie z wymiarem
sprawiedliwości; sytuacje konfliktowe; narzędzia i środki ułatwiające komunikację;
dostosowania (infrastruktura, strona internetowa, przesłuchanie); dobre praktyki w
kontakcie osób niepełnosprawnych z prokuraturą i sądem.
Adresatami szkolenia byli sędziowie, asesorzy sądowi, referendarze sądowi, asystenci
sędziów, urzędnicy sądów powszechnych, prokuratorzy, asesorzy prokuratury,
asystenci prokuratorów, urzędnicy powszechnych jednostek organizacyjnych
prokuratury.
Podczas szkolenia przeszkolone zostały 92 osoby, w tym 7 sędziów, 3 asesorów
sądowych, 2 referendarzy sądowych, 3 asystentów sędziów, 2 prokuratorów, 3
asystentów prokuratorów, 56 urzędników sądów, 12 urzędników prokuratury i 4 inne
osoby.
2025 r.

-- 7 of 14 --

1. szkolenie pt. „Komunikowanie się z osobami z niepełnosprawnością intelektualną i
rozwojową.”, sygnatura MS9/24
/Termin 8 stycznia 2025 r. – online/
Zagadnienia szczegółowe: Niepełnosprawność w ujęciu wielopłaszczyznowym.
Wprowadzenie do tematyki niepełnosprawności. Prawne unormowania
niepełnosprawności. Komunikacja z osobą z niepełnosprawnością. Alternatywne i
wspomagające metody komunikacji. Konwencja o prawach osób z
niepełnosprawnościami a sytuacja osób o złożonych potrzebach w komunikowaniu się.
Prawo do sądu osoby o złożonych potrzebach w komunikowaniu się w praktyce
sędziów i prokuratorów. Przesłuchanie osoby o złożonych potrzebach w
komunikowaniu się w praktyce sędziów i prokuratorów.
Adresatami tego szkolenia byli sędziowie, asesorzy sądowi, asystenci sędziego,
prokuratorzy, asesorzy prokuratury, asystenci prokuratora, zawodowi kuratorzy
sądowi.
Przeszkolono łącznie 228 osób, w tym 15 sędziów, 5 asesorów sądowych, 6 asystentów
sędziów, 4 prokuratorów, 4 asystentów prokuratorów, 194 kuratorów zawodowych.
2. szkolenie pt. „Komunikowanie się z osobami z niepełnosprawnością intelektualną i
rozwojową.”, sygnatura MS/11/24
/Termin 9 stycznia 2025 r. – online/
Zagadnienia szczegółowe omawiane podczas szkolenia to m.in.: Niepełnosprawność w
ujęciu wielopłaszczyznowym. Wprowadzenie do tematyki niepełnosprawności.
Prawne unormowania niepełnosprawności. 1. Definicje niepełnosprawności. 2.
Rodzaje niepełnosprawności; - niepełnosprawność ruchowa; - niepełnosprawność
słuchowa; - niepełnosprawność intelektualna; - spektrum autyzmu, ADHD, mutyzm
wybiórczy. 3. Osoby o złożonych potrzebach w komunikowaniu się. Komunikacja z
osobą z niepełnosprawnością. Alternatywne i wspomagające metody komunikacji. 1.
Informacje wstępne. 2. Alternatywne metody komunikacji. 3. Wspomagające sposoby
komunikacji - metody stosowane w komunikacji alternatywnej i wspomagającej: -
manualne, - graficzne, - dotykowe, - łączone, - sprzęt i oprogramowanie komputerowe.
4. Elementy wpływające na budowanie dobrej komunikacji - 12 porad od
użytkowników AAC. Alternatywne i wspomagające metody komunikacji – c.d.
Konwencja o prawach osób z niepełnosprawnościami a sytuacja osób o złożonych
potrzebach w komunikowaniu się. Prawo do sądu osoby o złożonych potrzebach w
komunikowaniu się w praktyce sędziów i prokuratorów. Przesłuchanie osoby o
złożonych potrzebach w komunikowaniu się w praktyce sędziów i prokuratorów; -
przygotowanie osoby o złożonych potrzebach w komunikowaniu się do przesłuchania,
- przygotowanie sędziego, prokuratora do przesłuchania osoby o złożonych potrzebach

-- 8 of 14 --

w komunikowaniu się, - przesłuchanie cudzoziemca. Prawo do sądu osoby o złożonych
potrzebach w komunikowaniu się w praktyce sędziów i prokuratorów. Przesłuchanie
osoby o złożonych potrzebach w komunikowaniu się w praktyce sędziów i
prokuratorów – c.d. Savoir vivre wobec osób z niepełnosprawnością.
Adresatami tego szkolenia byli sędziowie, asesorzy sądowi, asystenci sędziego,
prokuratorzy, asesorzy prokuratury, asystenci prokuratora, zawodowi kuratorzy
sądowi.
Przeszkolono łącznie 215 osób, w tym 9 sędziów, 3 asesorów sądowych, 5
prokuratorów, 2 asesorów prokuratury, 2 asystentów prokuratorów, 194 kuratorów
zawodowych.
3. szkolenie pt. „Komunikacja w toku postępowania sądowego z osobami o
szczególnych potrzebach oraz respektowanie ich praw”, sygnatura O8/25
Zagadnienia szczegółowe: Zasady komunikacji werbalnej i niewerbalnej. Zachowanie
asertywne kontra zachowania agresywne lub bierne. Kontakt z osobami o szczególnych
potrzebach komunikacyjnych oraz możliwości ich przesłuchania. Prawa osób z
niepełnosprawnościami w świetle aktów prawa międzynarodowego i krajowego.
Dostęp do wymiaru sprawiedliwości w świetle art. 13 Konwencji o prawach osób
niepełnosprawnych. Prawne i psychologiczne aspekty przesłuchania świadka o
szczególnych potrzebach – studium przypadku. Przypadek świadka korzystającego z
komunikacji alternatywnej podczas przesłuchania. Zakaz dyskryminacji ze względu na
niepełnosprawność.
Adresaci: sędziowie, asesorzy sądowi, referendarze sądowi, asystenci sędziego,
urzędnicy sądów powszechnych, prokuratorzy, asesorzy prokuratury, asystenci
prokuratorów, urzędnicy powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury.
Zrealizowano dwie edycje tego stacjonarnego szkolenia:
O8/25/1 – 15- 17 października 2025 r. – Lublin
Przeszkolono 48 osób, w tym 21 sędziów, 1 asesora sądowego, 1 asystenta sędziego,
1 referendarza sądowego, 5 urzędników sądowych, 4 prokuratorów, 2 asystentów
prokuratorów, 13 urzędników prokuratury.
O8/25/2 – 17-19 grudnia 2025 r. – Dębe.
Przeszkolono 52 osoby, w tym 14 sędziów, 1 asesora sądowego, 5 asystentów
sędziego, 5 referendarzy sądowych, 9 urzędników sądowych, 3 prokuratorów, 1
asesora prokuratury, 4 asystentów prokuratorów, 10 urzędników prokuratury.

-- 9 of 14 --

4. Szkolenie: „Taktyka i technika przesłuchania pokrzywdzonych i świadków w
postępowaniu karnym.”, sygnatura K32/25/1
/Termin: 13 czerwca 2025 r./
Dowód z przesłuchania pokrzywdzonych oraz świadków odgrywa niejednokrotnie
kluczową rolę w postępowaniu karnym. Znajomość kluczowych zasad komunikacji
interpersonalnej werbalnej i niewerbalnej, a także psychologicznych uwarunkowań
zeznań i wyjaśnień, pozwoli na poszerzenie wiedzy oraz zwiększenie kompetencji
interpersonalnych w zakresie kontaktu z osobami, które mogą stanowić źródło
informacji o istotnych okolicznościach w prowadzonych sprawach. Tematyka szkolenia
wpisuje się również w realizację przez Krajową Szkołę zadań na rzecz Strategii na rzecz
Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030.
Zagadnienia szczegółowe przewidziane do tego szkolenia to m.in.: przesłuchanie jako
proces komunikacji interpersonalnej, zasady komunikacji werbalnej i niewerbalnej;
psychologiczne determinanty zeznań świadków (czynniki wpływające na
spostrzeganie, zapamiętywanie i odtwarzanie postrzeżeń); zasady przesłuchiwania
określonych kategorii świadków (w tym osób małoletnich, osób w starszym wieku,
osób z niepełnosprawnościami), świadków koronnych, anonimowych; psychologiczne
kryteria oceny wiarygodności zeznań świadków.
Adresatami tego szkolenia są sędziowie i asesorzy sądowi orzekający w wydziałach
karnych, a także prokuratorzy, asesorzy prokuratury i asystenci prokuratorów.
Przeszkolono 151 osób, w tym 22 sędziów, 6 asesorów sądowych, 2 asystentów
sędziów, 26 prokuratorów, 6 asesorów prokuratury, 87 asystentów prokuratorów, 2
aplikantów KSSiP.
5. szkolenie pt. „Przesłuchanie osób z niepełnosprawnościami (art. 185e k.p.k.).
Aspekty prawne i psychologiczne.”, sygnatura POD9/24
/Termin: 30 stycznia-31 sierpnia 2025 r./
Zagadnienia szczegółowe: Przesłuchanie osób z zaburzeniami psychicznymi,
rozwojowymi, zakłóceniami zdolności postrzegania lub odtwarzania spostrzeżeń:
Aspekty prawne (obowiązki organów procesowych – art. 52a k.p.k., reprezentacja i
pouczenia procesowe osoby z zaburzeniami na gruncie k.p.k. i kro, organizacja i
przebieg przesłuchania, ocena dowodu z zeznań świadka z niepełnosprawnościami);
Aspekty psychologiczne (komunikacja wspomagająca i alternatywna – zarys; rodzaje
niepełnosprawności - zarys); Rola biegłego psychologa i biegłych z zakresu komunikacji
wspomagającej i alternatywnej (formułowanie pytań do biegłego, współpraca
sędziego z biegłym, ocena dowodu z opinii biegłego).

-- 10 of 14 --

Adresaci: sędziowie i asesorzy sądowi orzekający w wydziałach karnych, a także
asystenci tych sędziów oraz prokuratorzy, asesorzy prokuratury i asystenci
prokuratorów.
Przeszkolono 238 osób, w tym 37 sędziów, 14 asesorów sądowych, 48 asystentów
sędziów, 2 referendarzy sądowych, 44 prokuratorów, 35 asesorów prokuratury, 43
asystentów prokuratorów, 8 kuratorów zawodowych, 1 aplikanta kuratorskiego, 3
aplikantów KSSiP, 3 urzędników sądowych.
II. APLIKACJA SĘDZIOWSKA I APLIKACJA UZUPEŁNIAJĄCA SĘDZIOWSKA:
Programy aplikacji sędziowskiej i aplikacji uzupełniającej sędziowskiej nie przewidują
osobnych zajęć z zakresu problematyki, której dotyczy zapytanie, co jednak nie oznacza,
że będące przedmiotem pytania zagadnienia nie są poruszane w toku kształcenia
aplikantów sędziowskich.
W toku szkolenia wstępnego realizowane są zajęcia, których celem jest kształtowanie u
przyszłych asesorów i sędziów właściwych postaw, w tym empatii, otwartości, tolerancji,
uważności, umiejętności dobrej komunikacji i szacunku wobec innych osób, w tym
uczestników postępowań. Zajęcia ukierunkowane na kształtowanie właściwych postaw,
m.in. z etyki zawodu, są realizowane z uwzględnieniem szczególnej roli sędziego, aplikanci
są przygotowywani do pełnienia swoich obowiązków, jako służby wymagającej
najwyższych kompetencji, nie tylko merytorycznych, ale i moralnych.
Programy aplikacji przewidują na 1. zjeździe aplikacji sędziowskiej i 1. zjeździe aplikacji
uzupełniającej sędziowskiej zajęcia poświęcone m.in. ochronie praw jednostek przed
sądem krajowym lub międzynarodowym, nawiązujące do tych praw podstawowych i
wolności, których naruszenie jest najczęstszym przedmiotem skarg do ETPCz, zajęcia na
temat etyki zawodów prawniczych i zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów ze
szczególnym uwzględnieniem zasad odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego (z
wykorzystaniem orzecznictwa sądów dyscyplinarnych), a także zajęcia dotyczące
psychologicznych podstawy zawodu sędziego, warunków niezbędnych dla utrzymania
spójności pomiędzy przekonaniami moralnymi, a zachowaniem się i decyzjami
podejmowanymi przez sędziego. Podczas zjazdu odbywają się też warsztaty: „Podstawy
komunikacji w pracy sędziego: zasady skutecznej komunikacji. Schematy i bariery
komunikacyjne oraz narzędzia kontroli procesu komunikacji. Podobieństwa, zależności i
różnice między różnymi formami komunikacji w życiu zawodowym i prywatnym.
Umiejętności trzonowe komunikacji, jako elementarz komunikacyjny. Autoocena
kompetencji komunikacyjnych aplikantów”.
Na 5. zjeździe aplikacji sędziowskiej i 6. zjeździe aplikacji uzupełniającej sędziowskiej
odbywają się zajęcia poświęcone m.in. metodyce pracy sędziego w zakresie kierowania
rozprawą i stosunku do stron.

-- 11 of 14 --

Na 8. zjeździe aplikacji uzupełniającej sędziowskiej odbywają się zajęcia poświęcone
komunikacji z osobami uczestniczącymi w postępowaniu przygotowawczym i sądowym,
budowaniu klimatu sprzyjającego komunikacji w sposób dostosowany do odbiorcy, ocenie
stanu emocjonalnego rozmówcy i zarzadzaniu sytuacją trudną.
Na 9. i 10. zjazdach aplikacji sędziowskiej odbywają się zajęcia poświęcone specyfice
komunikacji pracy sędziego, dążeniu do współpracy komunikacyjnej i zarządzaniu
konfliktem komunikacyjnym, a także komunikacja z osobami z niepełnosprawnościami
oraz w kryzysie psychicznym.
Ad 3
Przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z
2024 r. poz. 334 z późn. zm., dalej: u.s.p.), jak też żadnego innego aktu prawnego, nie
przewidują obowiązku ani kompetencji Ministra Sprawiedliwości do sporządzania i
gromadzenia zestawień statystycznych dotyczących liczby skarg dotyczących naruszenia
godności uczestników postępowań sądowych. Z tej przyczyny Ministerstwo
Sprawiedliwości będące urzędem realizującym zadania Ministra Sprawiedliwości nie
dysponuje danymi statystycznym żądanymi przez pana Posła.
Prowadzenie postępowań dyscyplinarnych sędziów oraz rozstrzyganie o ich
odpowiedzialności dyscyplinarnej, należy do podmiotów niezależnych od Ministra
Sprawiedliwości, niezwiązanych z Ministrem Sprawiedliwości organizacyjnie ani
służbowo.
Zgodnie z art. 41b § 1 u.s.p. organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku,
dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu. Z kolei organem właściwym do
rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu
okręgowego, działalności prezesa sądu okręgowego - prezes sądu apelacyjnego, a
działalności prezesa sądu apelacyjnego - Krajowa Rada Sądownictwa.
Nadto, zgodnie z art. 114 § 3 w zw. z art. 112 § 1 i 2 u.s.p. postępowania dyscyplinarne
sędziów sadów powszechnych wszczynają i prowadzą na etapie przedsądowym rzecznik
dyscyplinarny sędziów sądów powszechnych, zastępcy rzecznika dyscyplinarnego sędziów
sądów powszechnych oraz zastępcy rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądach
apelacyjnych i sądach okręgowych. Po złożeniu przez rzecznika dyscyplinarnego (zastępcę
rzecznika dyscyplinarnego) wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej, postępowanie
toczy się przed sądami dyscyplinarnymi, które wydają w tych sprawach orzeczenia. W
aktualnym stanie prawnym sądami dyscyplinarnymi są sądy dyscyplinarne przy sądach
apelacyjnych oraz Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego (art. 110 § 1
u.s.p.).

-- 12 of 14 --

Mając na uwadze zakres zadań i kompetencji wymienionych wyżej organów
postępowania skargowego i dyscyplinarnego, informacje dotyczące ilości skarg w sprawie
naruszenia godności uczestników postępowań sądowych w latach 2024 i 2025, winni
posiadać prezesi właściwych sądów, ewentualnie właściwi zastępcy rzeczników
dyscyplinarnych.
Ad 4, 5
Minister Sprawiedliwości, w oparciu o art. 112b § 1 u.s.p., może powołać Rzecznika
Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości do prowadzenia określonej sprawy, ale
wyłącznie z własnej inicjatywy. Wskazana czynność jest własną, suwerenną decyzją
Ministra. Warunkiem skorzystania przez Ministra Sprawiedliwości z uprawnienia
wynikającego z ww. przepisu jest stwierdzenie wysokiego prawdopodobieństwa
popełnienia przez sędziego deliktu dyscyplinarnego, którego znamiona określone są w art.
107 § 1 u.s.p. Minister Sprawiedliwości jako podmiot usytuowany poza stosunkiem
służbowym sędziego zobowiązany jest podchodzić do kwestii powołania rzecznika
dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości ze szczególną ostrożnością, ograniczając swoją
inicjatywę do tych sytuacji, w których popełnienie przewinienia dyscyplinarnego jest w
wysokim stopniu uprawdopodobnione lub wręcz publicznie znane, lub gdy inne względy
przemawiają za tego rodzaju decyzją.
W opisanej przez pana Posła sprawie, żadna z powyższych przesłanek nie występuje, w
związku z powyższym brak podstaw do skorzystania przez Ministra Sprawiedliwości z
przysługującego mu z art. 112b § 1 u.s.p. uprawnienia.
Jak wskazano powyżej, zgodnie z art. 41b § 1 u.s.p. organem właściwym do rozpatrzenia
skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu – w tym przypadku
prezes Sądu Okręgowego w Lublinie. Jeżeli skarga zawiera wniosek o pociągnięcie
sędziego lub sędziów do odpowiedzialności dyscyplinarnej, w myśl art. 41d u.s.p. podlega
w tym zakresie przekazaniu przez prezesa sądu do właściwego rzecznika dyscyplinarnego,
który po ustaleniu okoliczności podniesionych w skardze, może podjąć czynności
wyjaśniające. Jeżeli ich wynik to uzasadnia, rzecznik wszczyna postępowanie
dyscyplinarne i kieruje do sądu dyscyplinarnego wniosek o ukaranie. O sposobie
załatwienia skargi oraz o ewentualnych dalszych czynnościach rzecznik dyscyplinarny
zawiadamia skarżącego. Powszechnie przyjętą i aprobowaną praktyką jest skierowanie
pisma bezpośrednio do właściwego rzecznika (zastępcy rzecznika) dyscyplinarnego.
Zgodnie z art. 114 § 1 u.s.p. rzecznik dyscyplinarny podejmuje czynności wyjaśniające na
żądanie Ministra Sprawiedliwości, prezesa sądu apelacyjnego lub prezesa sądu
okręgowego, kolegium sądu apelacyjnego lub kolegium sądu okręgowego, Krajowej Rady
Sądownictwa, a także z własnej inicjatywy, po wstępnym ustaleniu okoliczności
koniecznych dla stwierdzenia znamion przewinienia dyscyplinarnego.

-- 13 of 14 --

W związku z powyższym oraz mając na uwadze informację, że opisana w interpelacji
sprawa była już przedmiotem badania przez właściwe organy Sądu Okręgowego w
Lublinie, pytanie czy zostaną podjęte czynności wyjaśniające wobec sędziego
prowadzącego rozprawę należy skierować do Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie,
ewentualnie bezpośrednio do zastępcy rzecznika dyscyplinarnego przy Sądzie
Apelacyjnym w Lublinie.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 14 of 14 --