Interpelacja w sprawie zapewnienia opieki medycznej ofiarom handlu ludźmi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16030
do ministra zdrowia
w sprawie zapewnienia opieki medycznej ofiarom handlu ludźmi
Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic
Data wpływu: 16-03-2026
Szanowna Pani Minister,
zjawisko handlu ludźmi jest uznawane za jedno z najpoważniejszych naruszeń praw człowieka. Niesie ono za sobą głębokie konsekwencje zdrowotne – zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Ofiary handlu ludźmi często doświadczają przemocy, skrajnej eksploatacji oraz długotrwałej traumy, co wymaga zapewnienia im natychmiastowej, specjalistycznej i wieloetapowej pomocy.
W świetle obowiązujących standardów ochrony praw człowieka oraz zobowiązań międzynarodowych, państwo ma obowiązek zapewnić tym osobom realny dostęp do opieki medycznej, rehabilitacji i wsparcia psychologicznego. Podstawą tego obowiązku jest między innymi art. 11 ust. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/36/UE w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu oraz ochrony ofiar, który stanowi o udzielaniu przez państwa członkowskie pomocy i wsparcia dla ofiar handlu ludźmi poprzez zapewnienie standardu życia gwarantującego środki utrzymania, w formie odpowiedniego i bezpiecznego zakwaterowania i pomocy materialnej, jak również potrzebnej opieki medycznej, w tym psychologicznej.
Z informacji przekazywanych przez osoby na co dzień zajmujące się wspieraniem ofiar handlu ludźmi wynika, że od wielu lat zapewnienie tej grupie właściwej opieki zdrowotnej jest problematyczne. Wśród najczęściej wskazywanych trudności wymienia się: brak dostępu do badań kontrolnych, brak dostępu do psychoterapii (zapewniona konsultacja psychologiczna jest często niewystarczająca, wobec traumy, jakiej doznają ofiary handlu ludźmi), brak funduszy w Krajowym Centrum Interwencyjno-Konsultacyjnym dla Ofiar Handlu Ludźmi na pokrycie m.in. kosztów leczenia stomatologicznego, powtarzające się przypadki odmowy przyjęcia na szpitalny oddział ratunkowy (z powodu braku ubezpieczenia), problemy z dostępem do leczenia antyretrowirusowego, w przypadku stwierdzenia HIV/AIDS środki medyczne wydawane w ramach programu ministra zdrowia, brak możliwości zakupu leków przy leczeniu prywatnym), wystawianie imiennych faktur za hospitalizację oraz konieczność podejmowania, przez nieposiadający kwalifikacji medycznych personel, decyzji o wskazaniach lub braku wskazań do konsultacji z lekarzem.
Opisane nieprawidłowości wskazują na nienależyte wywiązywanie się przez Polskę z obowiązków wynikających z międzynarodowych aktów prawnych regulujących zasady udzielania pomocy ofiarom handlu ludźmi.
Wobec powyższego, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie problemy dostrzega Ministerstwo Zdrowia w zakresie pomocy medycznej udzielanej ofiarom handlu ludźmi?
Czy w ocenie ministerstwa obecne zasady udzielania pomocy medycznej tej grupie zapewniają prawidłową realizację obowiązków wynikających z przepisów wspólnotowych?
Czy minister zdrowia dostrzega potrzebę objęcia ofiar handlu ludźmi świadczeniami opieki zdrowotnej finansowanymi ze środków publicznych?
W jakim terminie można spodziewać się ewentualnych zmian przepisów dotyczących zapewnienia opieki zdrowotnej ofiarom handlu ludźmi?
Jak Ministerstwo Zdrowia wdraża i realizuje obowiązek Rzeczypospolitej Polskiej wynikający z art. 12 ust. 1 pkt b i ust. 3 w zw. z art. 13 Konwencji w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi (Dz.U.2009.20.107 z dnia 2009.02.09)? Jakie akty ustawowe lub wykonawcze zostały wprowadzone lub są przygotowywane celem implementacji tych obowiązków?
Z poważaniem
dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8164 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLU.050.4.2026.AR
Warszawa, 15 kwietnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani dr Anity Kucharskiej-Dziedzic, Posłanki na Sejm RP, z
dnia 24 marca br. nr 16030, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Tytułem wstępu należy wskazać, że Minister Zdrowia jako organ administracji publicznej
działa na podstawie i w granicach prawa. W obecnie obowiązującym stanie prawnym aktem
regulującym zasady udzielania i finansowania kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, w tym
również domniemanym ofiarom handlu ludźmi i ofiarom handlu ludźmi, jest ustawa z dnia
27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.), zwana dalej „ustawą o świadczeniach
opieki zdrowotnej”.
Zgodnie z przepisami tej ustawy do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych uprawnione są, m.in. osoby nieposiadające
obywatelstwa państwa członkowskiego UE/EFTA lub Zjednoczonego Królestwa, które w
Polsce przebywają legalnie, jeżeli są objęte powszechnym - obowiązkowym lub
dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym.
Z uwagi na to, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
(Dz. U. z 2025 r. poz. 1079, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o cudzoziemcach”, zarówno
pobyt na terytorium Polski domniemanej ofiary handlu ludźmi jak i ofiary handlu ludźmi
uznawany jest za legalny, to w świetle przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej
obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym:
domniemana ofiara handlu ludźmi jest objęta w przypadku, gdy podlega obowiązkowi
ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności zarobkowej (pracy
najemnej lub pracy na własny rachunek), natomiast
ofiara handlu ludźmi – jeżeli posiada tytuł do obowiązkowego ubezpieczenia
zdrowotnego, taki jak wykonywanie działalności zarobkowej, pobieranie świadczeń
emerytalno-rentowych, pobieranie niektórych świadczeń z pomocy społecznej,
posiadanie statusu osoby bezrobotnej czy wychodzącej z bezdomności.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Domniemana ofiara handlu ludźmi oraz ofiara handlu ludźmi może również nabyć prawo do
świadczeń opieki zdrowotnej z tytułu posiadania statusu członka rodziny osoby objętej
ubezpieczeniem zdrowotnym, a jeżeli nie może być zgłoszona do tego ubezpieczenia jako
członek rodziny – o ile ubezpieczy się dobrowolnie.
Domniemana ofiara handlu ludźmi oraz ofiara handlu ludźmi, która nie ma prawa do
świadczeń opieki zdrowotnej z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce jest
uprawniona do korzystania w ramach publicznej opieki zdrowotnej wyłącznie z tych
świadczeń, które przysługują bezpłatnie wszystkim osobom przebywającym na terytorium
Polski bez względu na ich uprawnienia z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego. Dotyczy to
leczenia uregulowanego, w szczególności w:
art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i
przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r. poz. 2151, z późn. zm.),
art. 26 ust. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z
2023 r. poz. 1939, z późn. zm.),
ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2024 r.
poz. 917),
ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób
zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r. poz. 1675), w przypadku świadczeń zdrowotnych
związanych ze zwalczaniem chorób, zakażeń i chorób zakaźnych czy
ustawie z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz.U. z
2026 r. poz. 141).
Oznacza to, że nieubezpieczona domniemana ofiara handlu ludźmi oraz ofiara handlu
ludźmi podobnie, jak każda inna osoba przebywająca w Polsce i nie posiadająca prawa do
świadczeń opieki zdrowotnej z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, ma prawo do leczenia
antyretrowirusowego i innych chorób zakaźnych na zasadach określonych w ustawie o
zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, jak i do uzyskiwania
nieodpłatnie świadczeń zdrowotnej w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej
udzielanej osobom z zaburzeniami psychicznymi zarówno w warunkach ambulatoryjnych
jak i szpitalnych (na zasadach uregulowanych w art. 10 ustawy o ochronie zdrowia
psychicznego).
Ponadto, domniemana ofiara handlu ludźmi oraz ofiara handlu ludźmi jest, zgodnie z art. 5a
ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1214, z późn.
zm.), uprawniona do świadczeń w formie interwencji kryzysowej, schronienia, posiłku,
niezbędnego ubrania oraz zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 tej ustawy zasiłek celowy
przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej osoby. Może on być
przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków,
środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i
leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego,
drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Osobom
bezdomnym i innym osobom nie mającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na
podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na
świadczenia zdrowotne.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Przechodząc natomiast do odpowiedzi na pytania zadane w interpelacji w odniesieniu do
pytania pierwszego i drugiego wskazać należy, że obecnie obowiązujące przepisy prawa w
zakresie dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej nakazują traktować domniemaną ofiarę
handlu ludźmi oraz ofiarę handlu ludźmi na takich samych zasadach, jakie obowiązują w
stosunku do wszystkich pozostałych osób przebywających na terytorium Polski.
Znamienne jest również, że do chwili obecnej do Ministerstwa Zdrowia wpłynęło jedno
pismo skierowane przez Fundację La Strada wskazujące na problem ograniczenia dostępu
do usług medycznych dla ofiar handlu ludźmi. Sprawa dotyczyła możliwości objęcia
ubezpieczeniem zdrowotnym dwójki podopiecznych Fundacji: obywatelki Meksyku oraz
obywatela Rosji przebywających w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy dla
ofiar handlu ludźmi.
Odnosząc się do pytania trzeciego uprzejmie informuję, że przedstawiciele Ministerstwa
Zdrowia biorą czynny udział w pracach Międzyresortowego Zespołu do Spraw
Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi, którego jednym z głównych zadań jest opracowanie
projektu ustawy o przeciwdziałaniu i zwalczaniu handlu ludźmi, której celem jest
zabezpieczenie szczególnych potrzeb omawianej grupy osób, w tym w zakresie dostępu do
opieki zdrowotnej.
W trakcie prac nad projektem tej ustawy Ministerstwo Zdrowia zaproponowało, aby
domniemana ofiara handlu ludźmi, jak i ofiara handlu ludźmi, która nie jest objęta
ubezpieczeniem zdrowotnym w Polsce, posiadała prawo do opieki zdrowotnej na takich
samych zasadach i w takim samym zakresie, w jakim opieka ta przysługuje osobom objętym
obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, z wyłączeniem jedynie
leczenia uzdrowiskowego oraz rehabilitacji uzdrowiskowej.
Koszty opieki medycznej powinny być finansowane z budżetu państwa ze środków
będących w dyspozycji ministra właściwego ds. wewnętrznych, jako organu
odpowiedzialnego za całokształt spraw związanych z wdrożeniem do polskiego porządku
prawnego obowiązków wynikających z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady
2011/36/UE z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania
tego procederu oraz ochrony ofiar, zastępującej decyzję ramową Rady 2002/629/WSiSW.
W związku z powyższym do udzielenia odpowiedzi na pytanie czwarte i piąte właściwy jest
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --