Interpelacja w sprawie zagrożenia realizacji inwestycji A1.4.1 w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) oraz ryzyk finansowych dla beneficjentów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16024
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zagrożenia realizacji inwestycji A1.4.1 w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) oraz ryzyk finansowych dla beneficjentów
Zgłaszający: Bożena Lisowska, Łukasz Horbatowski, Barbara Grygorcewicz, Marek Jan Chmielewski
Data wpływu: 16-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
działając na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się do Pana Ministra w sprawie krytycznej sytuacji beneficjentów inwestycji A1.4.1 KPO. Problem dotyczy zwłaszcza działań, w których realizowane są inwestycje budowlane, tj. w zakresie przetwórstwa i wprowadzania do obrotu, w których beneficjentami mogły być przedsiębiorstwa mikro-, małe i średnie (działanie 1), tworzenia centrów przechowalniczo-dystrybucyjnych (działanie 2) oraz rozwoju gospodarstw rolnych w kierunku krótkich łańcuchów dostaw (działanie 3).
Z napływających do mojego i innych biur poselskich oraz zgłaszanych na posiedzeniach Parlamentarnego Zespołu ds. Ochrony i Rozwoju Polskiej Produkcji Rolnej licznych skarg od rolników, przedsiębiorców oraz organizacji branżowych wynika, że ostatnie zmiany terminów realizacji przedsięwzięć (wydłużenie ich odpowiednio do 30 kwietnia i 15 czerwca 2026 r.) są dalece niewystarczające.
Analiza stanu faktycznego wskazuje na szereg obiektywnych przeszkód, które stawiają pod znakiem zapytania możliwość skutecznego rozliczenia przyznanego wsparcia:
1. Opóźnienia procesowe po stronie instytucji wdrażającej
Mimo że nabory wniosków odbywały się w latach 2022-2024, przewlekłość procedur weryfikacyjnych w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa doprowadziła do sytuacji, w której znacząca część umów o objęcie wsparciem została podpisana dopiero w 2025 roku. Beneficjenci ci zostali postawieni w sytuacji drastycznego skrócenia czasu na realizację inwestycji w porównaniu do pierwotnych założeń programu.
2. Specyfika inwestycji budowlanych i technologicznych
Przedsięwzięcia w ramach działań 1, 2 i 3 to złożone procesy inwestycyjne. Wymagają one nie tylko robót budowlanych, ale także dostaw specjalistycznych technologii, których łańcuchy dostaw bywają niestabilne. Wydłużenie terminu o zaledwie jeden lub dwa miesiące nie uwzględnia realiów procesów odbiorowych i rozliczeniowych.
3. Czynnik meteorologiczny (przerwa technologiczna)
Okres zimowy na przełomie 2025 i 2026 roku, charakteryzujący się niskimi temperaturami, uniemożliwił prowadzenie kluczowych prac zewnętrznych (fundamenty, konstrukcje, nawierzchnie). Ignorowanie tego obiektywnego faktu przy ustalaniu terminów końcowych prowadzi do naruszenia zasady równego traktowania beneficjentów. Niedotrzymanie napiętych terminów grozi masową utratą kwalifikowalności wydatków, koniecznością zwrotu pobranych zaliczek wraz z odsetkami, a w konsekwencji – utratą płynności finansowej lub upadłością wielu podmiotów, które zaangażowały znaczne środki własne w zaufaniu do stabilności systemu wsparcia państwa.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o udzielenie szczegółowych odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie analizy merytoryczne stały za decyzją o wyznaczeniu tak krótkich terminów wydłużenia realizacji projektów zwłaszcza dla działań 1 oraz 3 inwestycji A1.4.1?
2. Ilu beneficjentów (w podziale na poszczególne działania) podpisało umowy o objęcie wsparciem w poszczególnych kwartałach 2025 roku? Jaki był średni czas od złożenia wniosku do zawarcia umowy w tych przypadkach?
3. Czy resort posiada dane na temat liczby inwestycji o charakterze budowlanym, które ze względu na warunki pogodowe w okresie grudzień 2025-luty 2026 zostały czasowo wstrzymane?
4. Jaki jest aktualny średni czas weryfikacji wniosków o płatność końcową w ARiMR i czy resort planuje wdrożenie „szybkiej ścieżki” rozliczeń dla projektów kończących się w II kwartale 2026 r.?
5. Czy ministerstwo rozważa zmianę przepisów umożliwiającą wydłużenie terminu realizacji inwestycji do ostatecznej daty dopuszczalnej przez mechanizm KPO, tj. do 31 sierpnia 2026 r.? Jeśli nie, jakie są konkretne przeszkody prawne lub organizacyjne uniemożliwiające takie rozwiązanie?
6. Czy podjęto kroki kadrowe w celu wzmocnienia zespołów weryfikacyjnych w ARiMR, aby wyeliminować zatory w rozliczaniu płatności, które mogą uniemożliwić beneficjentom dotrzymanie terminów wynikających z KPO?
7. Jakie działania osłonowe planuje podjąć ministerstwo, w przypadku gdy beneficjent nie zdoła zakończyć inwestycji w terminie z przyczyn obiektywnych (np. opóźnienie dostaw technologii lub warunki pogodowe), a wykonał znaczną część zakresu rzeczowego?
8. Czy ministerstwo planuje wystąpić do Komisji Europejskiej z wnioskiem o specyficzne potraktowanie inwestycji infrastrukturalnych w rolnictwie, uwzględniając opóźnienia na etapie kontraktacji leżące po stronie administracji publicznej?
Biorąc pod uwagę wagę bezpieczeństwa żywnościowego kraju oraz stabilność polskich gospodarstw i przedsiębiorstw rolno-spożywczych, proszę o pilne i wyczerpujące wyjaśnienia.
Z poważaniem
Sekretarz stanu Małgorzata Gromadzka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 9 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7276 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 28 kwietnia 2026 r.
Znak sprawy: RRE.wprz.058.4.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację poselską nr 16024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 16024 złożoną przez Posłów na Sejm RP: Panią
Bożenę Lisowską, Panią Barbarę Grygorcewicz, Pana Marka Jana Chmielewskiego oraz
Pana Łukasza Horbatowskiego w zakresie wdrażania inwestycji A1.4.1 Krajowego Planu
Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), informuję, że zakończył się proces
legislacyjny dotyczący wydłużenia do 15 czerwca 2026 r. maksymalnych terminów
realizacji przedsięwzięć w ramach trzech części inwestycji A1.4.1 KPO.
W dniu 27.04.2026 r. w Dzienniku Ustaw zostały opublikowane:
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 kwietnia 2026 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego przeznaczenia, warunków
i trybu udzielania wsparcia dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw na
wykonywanie działalności w zakresie przetwórstwa lub wprowadzania do obrotu
produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury w ramach Krajowego Planu
Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz. U. z 2026 r. poz. 565),
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 kwietnia 2026 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego przeznaczenia, warunków
i trybu udzielania wsparcia w zakresie przetwarzania lub wprowadzania do obrotu
produktów rolnych, spożywczych, rybołówstwa lub akwakultury w ramach
Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności(Dz. U. z 2026 r. poz. 564),
-- 1 of 4 --
2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 kwietnia 2026 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego przeznaczenia, warunków
i trybu udzielania wsparcia w zakresie infrastruktury magazynowania służącej
zwiększeniu odporności gospodarstw rolnych na kryzysy w ramach Krajowego Planu
Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz. U. z 2026 r. poz. 569).
Wydłużenie terminów poza datę 15 czerwca 2026 r. nie jest możliwe ze względu na
zbliżający się termin zakończenia KPO. Wynika to z faktu, że do dnia 31 sierpnia 2026 r.
wszystkie resorty odpowiedzialne za inwestycje KPO maja obowiązek przedstawić
dokumentację potwierdzającą osiągnięcie poszczególnych wskaźników realizacji KPO.
Realizacja tych wskaźników stanowi podstawę zwrotu środków przez Komisję
Europejską. Okres poprzedzający wskazany termin jest niezbędny dla Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na ocenę złożonych wniosków o płatność
końcową i przeprowadzenie kontroli.
Należy również podkreślić, iż w celu zapewnienia jak najszerszego finansowania
wszystkich przedsięwzięć realizowanych w inwestycji A1.4.1. KPO, MRiRW wystąpiło do
Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (IK KPO) o zgodę na dokonywanie płatności
po terminie 31 sierpnia 2026 r. w przypadku umów, które zostały zawarte w ramach
nadkontraktacji, tj. ponad wskaźnik przyjęty dla danej części inwestycji A1.4.1 KPO.
Należy zwrócić uwagę na kilka czynników, które przyczyniły się do wydłużenia okresu
rozpatrywania wniosków w ramach części: 1, 2 i 3 inwestycji A1.4.1 KPO.
Nabory wniosków w ramach inwestycji A1.4.1 KPO adresowane do branży rolno –
spożywczej spotkały się z bardzo dużym zainteresowaniem wnioskodawców. Kwota
zapotrzebowania na środki finansowe wynikająca z sumy wniosków złożonych
w poszczególnych częściach inwestycji znacząco przekroczyła początkowo zakładane
budżety - przykładowo w przypadku części nr 1 (MŚP) dwukrotnie (pierwotny budżet
wynosił 3,175 mld zł, a kwota złożonych wniosków wynosiła łącznie ponad 6 mld zł),
a w przypadku części nr 2 (centra) szesnastokrotnie (budżet wynosił 288 mln zł, a wnioski
złożono na kwotę 4,5 mld zł). W efekcie starań resortu rolnictwa, w ramach rewizji KPO
zostały zwiększone środki budżetowe przeznaczone na ww. części inwestycji A1.4.1
KPO. W pierwszej części inwestycji (MŚP) dwukrotnie zmieniono budżet: we wrześniu
2024 r. do kwoty 3,62 mld zł, w październiku 2025 r. do kwoty 3,95 mld zł. W drugiej zaś
-- 2 of 4 --
3
części (centra) w grudniu 2023 r. zwiększono alokacje do kwoty 802 mln zł, a we wrześniu
2024 r. do kwoty 1,717 mld zł.
Podkreślić należy, iż w przypadku wniosków z dalszych miejsc na liście rankingowej
(sporządzonej na podstawie punktów wynikających z kryteriów premiujących), które nie
mieściły się w pierwotnych limitach środków, umowy mogły być zawierane dopiero po
zwiększeniu limitów środków, gdy wnioski te wchodziły w pulę środków w limicie. Zatem,
dokonując analizy okresu rozpatrywania wniosków należy brać pod uwagę nie datę
naboru, a datę, w której dany wniosek znalazł się w limicie środków. Ponadto,
podkreślenia wymaga, iż konieczne było kilkukrotne występowanie do Ministerstwa
Funduszy i Polityki Regionalnej - Instytucji Koordynującej KPO (IK KPO) o zgodę na
nadkontraktację wniosków ponad wartości wskaźników określonych w dokumentach
programowych dla A1.4.1 KPO, co również niekorzystnie wpływało na tempo
kontraktacji. Umowy były zawierane na bieżąco w ramach dostępnego limitu i zgody na
nadkontraktację w ramach grup wniosków, które miały taką samą liczbę punktów
premiujących.
Tabela. Liczba zawartych umów w 2025 roku w podziale na kwartały.
Umowy zawarte w 2025 r. Część inwestycji
I kwartał II kwartał III kwartał IV kwartał
MŚP 114 115 18 118
Centra 28 31 17 48
Małe przetwórstwo 81 252 246 25
źródło: dane ARiMR
MRiRW na bieżąco analizowało sytuację dotyczącą tempa kontraktacji oraz realizacji
przedsięwzięć i równolegle prowadziło prace mające na celu umożliwienie ostatecznym
odbiorcom wsparcia (OOW) realizację przedsięwzięć w dłuższych terminach, niż
zakładano na początku wdrażania inwestycji A1.4.1 KPO.
ARiMR pozostaje w stałym kontakcie z OOW w zakresie realizowanych przedsięwzięć
i na bieżąco rozwiązuje zgłaszane problemy, udziela dodatkowych informacji w ramach
dostępnych kanałów informacji (telefonicznie, e-mailowo, strona internetowa Agencji).
W wyniku ankiety przeprowadzonej wśród OOW, w trakcie wizytacji na miejscu części
-- 3 of 4 --
4
przedsięwzięć będących w trakcie realizacji, powzięto informację, iż niekorzystne warunki
pogodowe utrudniły kontunuowanie prac w przypadku ponad 50% wizytowanych
lokalizacji.
Z danych ARiMR wynika, iż średni czas rozpatrywania wniosków o płatność końcową
(WOP) w ramach części nr 1 (MŚP), nr 2 (centra) nr 3 (małe przetwórstwo) oraz nr 3a
(silosy) w 2025 roku wynosił ok. 90 dni, przy czym np. wnioski w ramach części nr 3a
(silosy) były średnio rozpatrywane ok. 55 dni.
ARiMR zwiększyła liczbę pracowników zaangażowanych w obsługę wniosków o płatność
oraz wprowadziła szereg rozwiązań usprawniających proces, w wyniku czego wzrosło
tempo obsługi wniosków, a średni czas autoryzacji WOP do momentu wystawienia
zlecenia płatności skrócił się do 27 dni. Mając na uwadze zbliżającą się kumulację WOP
związaną z zakończeniem KPO, planowane są dalsze działania organizacyjne
gwarantujące sprawną obsługę wniosków i prawidłowe wydatkowanie środków
publicznych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --