Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 14 kwietnia 2026 r.
znak sprawy: WPR.wrg.058.1.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 16023 ws. zobowiązania beneficjentów „Premii dla młodych
rolników” PROW 2014–2020 do przygotowania i stosowania planu nawozowego
Szanowny Panie Marszałku,
zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie „Premii dla młodych rolników”
PROW 2014–2020 (1) oraz decyzją o przyznaniu pomocy beneficjent „Premii dla
młodych rolników” PROW 2014–20201 jest zobligowany do realizacji zobowiązań
wynikających z przyznanej mu pomocy w wysokości 100 tys. zł lub – od 2019 r. –
150 tys. z. Część tych zobowiązań dotyczy prowadzenia działań, z tytułu których
beneficjentowi przyznano dodatkowe punkty w ramach systemu wyboru operacji.
Jednym z takich zobowiązań jest przygotowanie i stosowanie planu nawozowego.
Zgodnie z § 16 ust. 1 pkt 4 lit. a rozporządzenia w sprawie „Premii dla młodych
rolników” PROW 2014–2020 (1), za zobowiązanie do przygotowywania planu
nawozowego, o którym mowa w załączniku nr 2 do rozporządzenia w sprawie
„Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego” PROW 2014–2020 (2), oraz
stosowania tego planu, w szczególności prowadzenia wykazu działań
agrotechnicznych zawierającego prace wykonywane na poszczególnych działkach
rolnych w zakresie nawożenia, z podaniem nazwy i ilości zastosowanego nawozu pod
poszczególne uprawy – wnioskodawca otrzymywał 2 punkty w ramach systemu
wyboru operacji. Kryterium to miało na celu uwzględnienie wpływu omawianego
1 Nabory wniosków o przyznanie pomocy w ramach „Premii dla młodych rolników” 2014–
2020 odbyły się w latach 2015-2022.

-- 1 of 10 --

instrumentu wsparcia na realizację celów przekrojowych, o których mowa w art. 5
rozporządzenia nr 1305/2013 (3) w zakresie ochrony środowiska i klimatu.
Odwołanie do przepisów w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania
pomocy finansowej w ramach „Działania rolno -środowiskowo-klimatycznego”
PROW 2014–2020 (2) oznacza, że beneficjent otrzymujący punkty z tytułu tego
kryterium wyboru zobowiązywał się do corocznego przygotowania i stosowania
planu nawozowego opartego na bilansie azotu oraz chemicznej analizie gleby
określającego dawki N, P, K, Mg i potrzeby wapnowania oraz do prowadzenia
wykazu działań agrotechnicznych zawierającego prace wykonywane na
poszczególnych działkach rolnych w zakresie nawożenia, z podaniem nazwy i ilości
zastosowanego nawozu pod poszczególne uprawy.
Zgodnie z § 22 pkt 4 rozporządzenia w sprawie „Premii dla młodych rolników”
PROW 2014–2020 (1) beneficjent powinien zrealizować biznesplan w terminie
przewidzianym w biznesplanie, lecz nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia
wypłaty pierwszej raty pomocy. A zatem, także zobowiązanie do przygotowania
i stosowania planu nawozowego powinno być osiągnięte w trakcie realizacji
biznesplanu, czyli najpóźniej w roku docelowym. Do wniosku o płatność drugiej raty
pomocy, poza kopią planu nawozowego, beneficjent dołącza również kopię wyników
chemicznej analizy gleby (dokonanej przez akredytowane laboratorium).
W świetle przepisów rozporządzenia w sprawie „Premii dla młodych rolników”
PROW 2014–2020 (1) konsekwencje niewywiązania się ze zobowiązania do
stosowania planu nawozowego (obowiązujące beneficjentów, którzy złożyli wnioski
o przyznanie pomocy począwszy od 2018 r.) to:
I. Odmowa wypłaty drugiej raty pomocy
Zgodnie z § 24 ust. 2 w powiązaniu z § 22 pkt 4 lit. b oraz § 6 ust. 1 pkt 5 lit.
B rozporządzenia w sprawie „Premii dla młodych rolników” PROW 2014–2020 (1),
w przypadku niespełnienia m.in. warunku dotyczącego realizacji działań odnoszących
się do zrównoważenia środowiskowego w zakresie nawożenia, w tym przygotowania
i stosowania planu nawozowego (jeśli beneficjent się do tego zobowiązał), dyrektor
oddziału regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR)
wydaje decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy.

-- 2 of 10 --

Odmowa wypłaty drugiej raty pomocy jest zawsze (w każdym przypadku)
konsekwencją braku realizacji lub niewłaściwej realizacji zobowiązania do stosowania
planu nawozowego.
II. Zwrot 100% kwoty pierwszej raty pomocy
Zgodnie z § 24 ust. 6 rozporządzenia w sprawie „Premii dla młodych rolników”
PROW 2014–2020 (1), jedynie w przypadku, gdy beneficjentowi nie przysługiwałaby
pomoc na podstawie sumy punktów pomniejszonej o liczbę punktów przyznanych
z tytułu niezrealizowanego działania związanego np. ze stosowaniem planu
nawozowego, zwrotowi podlega 100% kwoty pierwszej raty pomocy.
System sankcji w tym zakresie uległ zmianie w trakcie wdrażania omawianej
interwencji – wobec beneficjentów z naborów 2015–2017 oprócz odmowy wypłaty
drugiej raty pomocy stosowano również zwrot części wypłaconej pierwszej raty
pomocy, a jeśli zobowiązanie nie było kontynuowane w okresie związania celem –
stosowano zwrot części wypłaconej kwoty pomocy.
Poniżej przedstawiam wyjaśnienia odnoszące się do zagadnień poruszonych
w interpelacji.
1. Ile postępowań w sprawie zwrotu środków lub odmowy wypłaty II transzy z tytułu
nieprawidłowości w planie nawozowym przeprowadzono w latach 2019-2026?
Prosimy o podanie łącznej kwoty żądanych zwrotów oraz liczby rolników
z podziałem na województwa.
Odpowiedź zostanie udzielona niezwłocznie po jej opracowaniu, nie później niż do
końca kwietnia br.
2. Z jakich przyczyn ARiMR w trakcie programu zmieniła interpretację, wyłączając
z obowiązku planowania użytki trwałe i plantacje wieloletnie? Na jakiej podstawie
prawnej dokonano tej zmiany i dlaczego nie objęła ona analogicznie innych gruntów
ornych przejmowanych w trakcie roku?
Przepisy w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy
finansowej w ramach „Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego” PROW 2014–
2020 (2) w zakresie planu nawozowego mówią o corocznym opracowaniu dla

-- 3 of 10 --

gruntów ornych i przestrzeganiu planu nawozowego, opartego na bilansie azotu oraz
chemicznej analizie gleby, określającego dawki N, P, K, Mg i potrzeby wapnowania,
przy czym dopuszczalne jest stosowanie dawek nawozów niższych niż określone
w planie nawozowym.
Co do zasady grunty orne postrzegane są jako kategoria użytków rolnych (UR)
o szczególnie istotnym znaczeniu dla realizacji celów środowiskowych,
w szczególności w zakresie ochrony wód oraz racjonalnego gospodarowania
składnikami pokarmowymi, ze względu na intensywność produkcji oraz zmienność
stosowanych dawek nawozów. Z tego względu ich objęcie planowaniem nawożenia
stanowiło istotny element realizacji zobowiązań podejmowanych przez
beneficjentów „Premii dla młodych rolników” PROW 2014–2020 w ramach
realizowanych przez nich biznesplanów.
Zgodnie z wyjaśnieniami ARiMR, rozwiązanie polegające na opracowywaniu planu
nawozowego wyłącznie dla gruntów ornych mogłoby prowadzić do wykluczenia
z możliwości uzyskania dodatkowych punktów młodych rolników z gospodarstwami,
w których nie użytkuje się gruntów ornych, tylko trwałe użytki zielone, sady czy inne
plantacje wieloletnie, lub grunty orne użytkowane są w niewielkim zakresie. Dlatego
ARiMR przyznawała punkty również w sytuacjach, gdy młodzi rolnicy z własnej
inicjatywy obejmowali planem nawozowym trwałe użytki zielone lub plantacje
wieloletnie.
W trakcie realizacji programu, m.in. w odpowiedzi na zgłaszane przez beneficjentów
i doradców wątpliwości, ARiMR doprecyzowała podejście stosowane w praktyce,
przyjmując, że plan nawozowy powinien co do zasady obejmować uprawy
w gospodarstwie, przy jednoczesnej możliwości pominięcia części powierzchni takich
jak sady, uprawy trwałe, o ile nie stanowią one większości UR w gospodarstwie.
Działanie to miało charakter interpretacyjno – wdrożeniowy i nie wynikało ze zmiany
przepisów prawa.
3. Czy Ministerstwo wydało ARiMR oficjalne wytyczne po wyroku NSA z dnia
10 lipca 2025 r.? Jeśli tak, prosimy o ich treść. Jeśli nie - z jakich powodów resort
dopuszcza do dalszego stosowania przez Agencję interpretacji, która została
zakwestionowana przez najwyższy organ sądownictwa administracyjnego?

-- 4 of 10 --

ARiMR wykonując zadania dotyczące przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy działa
na podstawie obowiązującego prawa. Kontrolę tej działalności sprawują sądy
administracyjne.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 lipca 2025 r. w sprawie o sygn. I GSK
580/24, uchylił dotychczasowy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie w sprawie o sygn. V SA/Wa 25/23 i przekazał sprawę do ponownego
rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia
3 lutego 2026 r. uchylił dotychczasowe rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia
kwoty środków nienależnie pobranych w tej konkretnej sprawie. Prawomocny wyrok
sądu administracyjnego i ocena prawna w nim zawarta, zgodnie z art. 153 w zw.
z 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest wiążący
jedynie w sprawie, w której wyrok został wydany.
Mając na uwadze wskazaną wcześniej intencję wprowadzenia do kryteriów wyboru
operacji zobowiązania do przygotowywania i stosowania planu nawozowego oraz
brak utrwalonej linii orzeczniczej w tym zakresie, MRiRW nie podjął działań
zmieniających podejście do tego kryterium wyboru w sposób ujęty w ww. wyroku.
Powyższe nie zmienia faktu, że MRiRW na bieżąco analizuje sygnały dotyczące
wdrażania przez ARiMR programów skierowanych do rolników, w szczególności
wsparcia dla młodych rolników.
4. Czy Ministerstwo rozważa wprowadzenie przepisów, które ograniczałyby
nakładanie najsurowszych sankcji w przypadkach, gdy odchylenie od planu
nawozowego nie spowodowało szkody w środowisku i mieściło się w ogólnie
obowiązujących normach prawnych?
Obowiązek sporządzania i stosowania planu nawozowego to dobrowolne
zobowiązanie młodego rolnika, podjęte na etapie ubiegania się o pomoc. Deklaracja
dotycząca sporządzania i stosowania planu nawozowego skutkowała przyznaniem
dodatkowych punktów w ramach odpowiedniego kryterium wyboru. Należy bowiem
zauważyć, że w niektórych przypadkach przyznanie punktów z tytułu tego kryterium
wyboru mogło zdecydować o osiągnięciu minimum punktowego i przyznaniu

-- 5 of 10 --

pomocy, a nie przyznanie punktów z tego tytułu – o odmowie przyznania tej
pomocy.
Zobowiązanie to nie miało więc charakteru wyłącznie deklaratywnego, lecz było
podstawą uzyskania preferencji punktowych oraz elementem realizacji przyjętego
biznesplanu. W konsekwencji jego niewypełnienie lub istotne odstępstwa od planu
nawozowego, w szczególności prowadzące do przenawożenia, traktowane są jako
niewywiązanie się z warunków, na jakich przyznano pomoc – niezależnie od tego, czy
w danym przypadku możliwe było wykazanie bezpośredniej szkody w środowisku.
Natomiast stosowanie dawek nawozów niższych niż określone w planie nawozowym
jest oczywiście dopuszczalne.
Zobowiązanie młodego rolnika w zakresie planu nawozowego realizuje zasadę
prewencji i ostrożności, związaną z celem przekrojowym o charakterze
środowiskowym. Stosowanie planu nawozowego ma zapobiegać długoterminowym
i kumulatywnym skutkom nadmiernego nawożenia, a nie wyłącznie reagowanie na
już powstałe szkody. Stosowanie dawek nawozów ilościowo i jakościowo
mieszczących się w granicach powszechnie obowiązujących norm prawnych nie
świadczy jeszcze o prawidłowej realizacji zobowiązania, jeżeli nawożenie było
niezgodne z indywidualnym planem nawozowym, stanowiącym element przyjętego
biznesplanu.
Zgodnie z wyjaśnieniami ARiMR każdy przypadek przenawożenia jest rozpatrywany
indywidualnie, z uwzględnieniem charakteru i zakresu odstępstwa, jego przyczyn
oraz wpływu na realizację całokształtu zobowiązań określonych w biznesplanie.
Zastosowanie ewentualnej tolerancji może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach
należycie uzasadnionych i udokumentowanych, które gwarantują zachowanie
standardów zrównoważonego nawożenia mimo odstępstwa od posiadanego planu
nawozowego, przykładowo w przypadku zmiany rodzaju uprawianej rośliny, zmiany
rodzaju lub jakości zastosowanego nawozu czy innych obiektywnych okoliczności
niezależnych od beneficjenta. Tylko w takich przypadkach możliwe jest uznanie, że
plan nawozowy w gospodarstwie młodego rolnika był lub jest faktycznie stosowany,
a zobowiązanie – realizowane zgodnie z jego celem.

-- 6 of 10 --

5. Skoro PROW 2014–2020 jest już rozliczony, z jakich źródeł Ministerstwo zamierza
wypłacić ewentualne rekompensaty rolnikom, którzy dokonali zwrotu środków na
podstawie wykładni uznanej później za wadliwą? Czy resort analizuje możliwość
utworzenia mechanizmu odszkodowawczego?
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 lipca 2025 r. w sprawie o sygn. I GSK
580/24, uchylił dotychczasowy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie w sprawie o sygn. V SA/Wa 25/23 i przekazał sprawę do ponownego
rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia
3 lutego 2026 r. uchylił dotychczasowe rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia
kwoty środków nienależnie pobranych. Prawomocny wyrok sądu administracyjnego
i ocena prawna w nim zawarta, zgodnie z art. 153 w zw. z 170 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest wiążący jedynie w sprawie,
w której wyrok został wydany. Z tego powodu przedmiotowy wyrok NSA nie
stanowi podstawy do ponownego rozpatrzenia spraw, zakończonych decyzjami
ostatecznymi.
6. Czy do czasu ostatecznego ujednolicenia linii orzeczniczej (poprzez uchwałę NSA
lub doprecyzowanie przepisów), Pan Minister rozważy zalecenie ARiMR wstrzymania
działań windykacyjnych i potrąceń w sprawach dotyczących wyłącznie spornej
interpretacji planów nawozowych?
Aktualnie w zasadach dotyczących weryfikacji zobowiązania w zakresie sporządzenia
i stosowania planu nawozowego uwzględniono wnioski, wynikające z wyroku NSA
z 10 lipca 2025 r. w sprawie o sygn. I GSK 580/24. W sytuacji, gdy z dotychczasowej
oceny realizacji zobowiązania przez beneficjenta wynika, że zobowiązanie nie zostało
zrealizowane, tj. w przypadku, gdy nie wszystkie działki w roku docelowym były
objęte planem nawozowym, sytuacja ta nie może skutkować ustaleniem kwoty
nienależnie pobranych płatności. W takim przypadku należy zastosować podejście
wynikającego z ww. wyroku.
Tym samym nie jest zasadne wstrzymywanie działań w zakresie weryfikacji
przedmiotowego zobowiązania oraz ewentualnych dalszych działań windykacyjnych.

-- 7 of 10 --

7. Jak Ministerstwo odnosi się do kwestii kontrolowania rolników z naborów 2015–
2017 po upływie wielu lat od przyznania pomocy? Czy resort uznaje takie działania
za spójne z zasadą pewności prawa i ochrony zaufania obywatela?
Okres związania celem to 5 lat od wypłaty I raty pomocy – co najmniej do dnia
upływu tego czasu powinny trwać zobowiązania, a ARiMR ma obowiązek
kontrolować ich realizację. Ma to zastosowanie wobec wszystkich beneficjentów
(równe traktowanie beneficjentów).
W odniesieniu do naborów z lat 2015–2017, zgodnie z § 22 pkt 8 rozporządzenia
w sprawie „Premii dla młodych rolników” PROW 2014–2020 (1), w brzmieniu
obowiązującym beneficjentów z naborów z lat 2015–2017, beneficjent powinien
stosować plan nawozowy do upływu 5 lat od dnia wypłaty I raty pomocy. W związku
z tym, na podstawie § 25 pkt 2 tego rozporządzenia, na koniec okresu związania
celem beneficjent powinien przedstawić informację o realizacji warunków oraz kopię
planu nawozowego wraz z kopią wyników chemicznej analizy gleby.
Przedłożone dokumenty podlegają weryfikacji przez ARiMR co do spełnienia przez
beneficjenta zobowiązań. Prowadzone postępowanie w tym zakresie, w tym
kierowane do beneficjentów prośby o wyjaśnienia, mają na celu wyjaśnienie
wszystkich wątpliwości co do przedłożonych dokumentów, jak również pozwalają na
to, aby w stosownych przypadkach beneficjenci mogli dokonać poprawek
w przedłożonych dokumentach. W przypadkach drobnych formalnych uchybień taki
sposób postępowania pozwala na uniknięcie występowania o zwrot środków
nienależnie pobranych. Jedynie w przypadkach niebudzących wątpliwości, jeżeli
stwierdzono brak realizacji zobowiązania, zgodnie z § 26 rozporządzenia w sprawie
„Premii dla młodych rolników” PROW 2014–2020 (1) nakładana jest sankcja zwrotu
pomocy w odpowiedniej wysokości. Jest to możliwe, o ile nie upłynął termin
przedawnienia, o którym mowa w art. 3 rozporządzenia Rady Nr 2988/95 z dnia 18
grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich.
8. Czy w Ministerstwie lub ARiMR prowadzone są analizy dotyczące skutków
społecznych i ekonomicznych przyjęcia tak restrykcyjnej linii interpretacyjnej, która
generuje liczne spory sądowe i obciąża budżet państwa kosztami procesowymi?

-- 8 of 10 --

Informuję, że w trakcie wdrażania programów analizowane są wszelkie sygnały: od
rolników, doradców i ARiMR. We współpracy z ARiMR wypracowywane są
rozwiązania korzystne dla beneficjentów, a jednocześnie zgodne z celami
instrumentu wsparcia.
Odnosząc się do zobowiązania do przygotowania planu nawozowego podkreślam, że
jest to kryterium wyboru operacji. Oznacza to, że młodzi rolnicy dokonywali wyboru
w tym zakresie uzyskując tym samym 2 punkty i według ARiMR w zdecydowanej
większości spraw zrealizowali zobowiązanie w odniesieniu do wszystkich
posiadanych działek w roku docelowym.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w praktyce odnosi się do szczególnej
sytuacji, w której z różnych powodów rolnik nie był w stanie sporządzić planu
nawozowego na niektórych gruntach przed upływem terminu na złożenie wniosku
o płatność drugiej raty.
W związku z powyższym nie można uznać, że mamy do czynienia z sytuacją
generującą liczne spory sądowe w przedmiotowym zakresie.
9. Czy rolnicy, którzy uzyskają korzystne rozstrzygnięcia przed sądami, mogą liczyć
na sprawny zwrot środków wraz z należnymi odsetkami oraz mechanizmem
wyrównującym spadek wartości pieniądza w czasie?
Zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa, do należności ustalonych w drodze decyzji administracyjnej
stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -
Ordynacja podatkowa. W związku z powyższym zwrot beneficjentowi pobranych
bądź wyegzekwowanych środków następuje na zasadach określonych w ww.
przepisach Ordynacji podatkowej dotyczących nadpłaty podatku, z zastrzeżeniem, że
zgodnie z art. 29 ust. 7 pkt 1 lit. b ustawy o ARiMR, który wszedł w życie z dniem
29 marca 2022 r., nadpłata nie podlega oprocentowaniu.
Jeżeli natomiast do zapłaty kwoty środków nienależnie pobranych przez beneficjenta
doszło przed 29 marca 2022 r., to w przypadku zaistnienia przesłanek do zwrotu
zapłaconej kwoty, zwracana kwota podlega oprocentowaniu zgodnie z zasadami

-- 9 of 10 --

określonymi w Ordynacji podatkowej, w wysokości równej wysokości odsetek za
zwłokę, pobieranych od zaległości podatkowych.
Z wyrazami szacunku
wz. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz
zwrotu pomocy finansowej na operacje typu „Premie dla młodych rolników”
w ramach poddziałania „Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej
na rzecz młodych rolników” objętego Programem Rozwoju Obszarów
Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2023 r. poz. 2380 i z 2025 r. poz. 547)
(2) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w
sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania „Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne” objętego
Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r.
poz. 415, z późn. zm.)
(3) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia
17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez
Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i
uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 10 of 10 --