Interpelacja w sprawie udzielenia pomocy producentom rolnym prowadzącym działy specjalne produkcji rolnej, którzy ucierpieli w wyniku wystąpienia ptasiej grypy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16021
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie udzielenia pomocy producentom rolnym prowadzącym działy specjalne produkcji rolnej, którzy ucierpieli w wyniku wystąpienia ptasiej grypy
Zgłaszający: Sławomir Zawiślak, Roman Fritz
Data wpływu: 16-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zwrócił się do mnie z prośbą o pomoc producent rolny prowadzący działy specjalne produkcji rolnej. Jego działalność ucierpiała w sposób katastrofalny w skutkach w związku z urzędowymi zakazami produkcji, związanymi z wystąpieniem ptasiej grypy w powiecie konińskim, kolejno w latach 2024 i 2025. Producent jest doświadczonym hodowcą, gdyż od ponad 30 lat hodował nieprzerwanie gęsi reprodukcyjne, od których jaja wstawiał do własnej wylęgarni wybudowanej w 1999 r. Pisklęta były sprzedawane w kraju i częściowo na terenie UE. Nadto producent świadczył odpłatną usługę wylęgu piskląt. Ferma niosek i wylęgarnia to niejako naczynia połączone, gdyż dopiero pisklę wylężone z jaj od własnych stad stanowiło dochód hodowcy. Trzeba zaznaczyć, że od momentu wybudowania wylęgarni producent nigdy nie sprzedawał jaj gęsich. W 2023 r. wstawił do odchowu pisklęta reprodukcyjne z Instytutu Zootechniki w Kołudzie Wielkiej. Przy hodowli niosek największym obciążeniem finansowym jest zakup piskląt, odchów i doprowadzenie jej do nieśności, która następuje w następnym roku. Gęsi reprodukcyjne utrzymuje się w gospodarstwie 4 lata, po czym następuje wymiana stada. Trzeba zaznaczyć, że jest to działalność sezonowa, gdyż cykl nieśności trwa średnio od połowy stycznia do połowy czerwca. Następne siedem miesięcy w roku to okres bezproduktywny, podczas którego hodowca ponosi tylko koszty ich utrzymania i przygotowania do nieśności w następnym roku. Od momentu wstawienia piskląt reprodukcyjnych dopiero w drugim roku ich życia można liczyć na częściowy zwrot kosztów.
Niestety w omawianym przypadku na początku nieśności w lutym 2024 r. w sąsiedniej gminie wystąpiła wysoce zjadliwa ptasia grypa, przez co to młode stado, które dopiero rozpoczynało nieśność, oraz wylęgarnia piskląt gęsich znalazły się w strefie zagrożonej. W wyniku ustanowienia strefy zagrożonej hodowcę obowiązywał zakaz produkcji jaj i piskląt, co pozbawiło go środków do życia. Po zniesieniu zakazów był zmuszony sprzedać jaja wylęgowe po zaniżonej cenie konkurencyjnej wylęgarni. Utracił rynki zbytu na sprzedaż piskląt oraz poniósł szkodę na skutek niezrealizowania umów, w tym umowy na usługę lęgu piskląt. Hodowca w roku 2024, w którym poniósł szkodę, występował do MRiRW - do ówczesnego ministra Pana Czesława Siekierskiego - o pomoc i doraźne wsparcie. Niestety żadnej pomocy nie otrzymał. Jednym z argumentów MRiRW była informacja, że wylęgarniom pomoc się nie należy. Na domiar złego, 17 października 2025 r. hodowcy zagazowano zdrowe stada, gdyż tym razem znalazły się w strefie zapowietrzonej. Po kilku miesiącach otrzymał środki za uśmiercone gęsi, które w całości zostały przeznaczone na spłatę części kredytów zaciągniętych na prowadzenie działalności rolniczej i regulację bieżących zobowiązań. W tym czasie media i MRiRW zachęcały poszkodowanych przez ptasią grypę rolników, by składali wnioski o sfinansowanie zobowiązań finansowych w ARiMR w terminie ich naboru od 10 do 31 października 2025 r. Medialne doniesienia mówiły o dopłacie ARiMR do oprocentowania kredytów. Kilka dni po zagazowaniu gęsi hodowca złożył w ARiMR wniosek wraz z kompletem wymaganych dokumentów. Już w trakcie składania dokumentów usłyszał, że ilość środków jest bardzo ograniczona, a wniosków dużo. W grudniu 2025 r. otrzymał odpowiedź ARiMR, że wniosek o udzielenie pożyczki jest rozpatrzony negatywnie - odmowa udzielenia pożyczki. ARiMR wyjaśniła, że pożyczka nie może być przeznaczona na spłatę zobowiązań, które są w całości niewymagalne, a takowych rolnik nie posiadał. Osoba, której hodowca zreferował ciąg negatywnych zdarzeń, próbowała z litości na swój sposób pomóc, służąc następującą radą na przyszłość:
- spróbować złożyć wniosek w przyszłym roku - może będzie większa pula do podziału;
- starać się nie spłacać kredytów i odsetek w banku co najmniej 3 miesiące, tak by scoring spadł do absolutnego minimum, dobrze byłoby, gdyby producent znalazł się w Krajowym Rejestrze Długów i nie płacił zobowiązań np. za paszę, prąd, KRUS itp.
Pomimo zapewniania producenta, że rząd RP robi wszystko, by tak się stało, nie udzielając mu jakiejkolwiek pomocy, nie było szansy na odwołanie. Argumentacja producenta, że pomimo największych trudności starał się terminowo uiszczać zobowiązania, gdyż zależało mu na tym, by nie stracić dobrego imienia w bankach i firmach, z którymi współpracował przez lata, stała się bezzasadna.
Obecnie na skutek splotu nieszczęśliwych, wcześniejszych zdarzeń związanych z ptasią grypą w 2026 r., producent po raz pierwszy od kilkudziesięciu lat już nie był w stanie wznowić produkcji polegającej na prowadzeniu sztucznego wylęgu piskląt gęsich i wstawieniu nowego stada gęsi reprodukcyjnych. Na domiar złego w bieżącym roku zagazowano stada gęsi zarodowych w Instytucie Zootechniki - Zootechnicznym Zakładzie Doświadczalnym w Kołudzie Wielkiej, którego wkład hodowlany w uszlachetnieniu genotypu gęsi Top 1 na świecie był nieoceniony. Producent uważa, że likwidacja stad prarodzicielskich i rodzicielskich w Kołudzie Wielkiej oraz niewspieranie takich małych wylęgarni jak jego, gdzie od ponad ćwierć wieku z sercem trwały lęgi piskląt gęsich na bazie mieszańców W 11 i 33 z Kołudy Wielkiej, prowadzi wprost do unicestwienia hodowli i chowu gęsi w Polsce. Wyliczenie strat i ich konsekwencje przedstawiła jego adwokat w piśmie z dnia 26 stycznia 2026 r. skierowanym do MRiRW Departament Budżetu. Wszystkie materiały dowodowe zostaną udostępnione w procesie negocjacyjnym z rządem RP (o ile dojdzie do mediacji) lub na drodze powództwa sądowego, nie wykluczając TSUE lub ETPC.
W świetle przedstawionych faktów proszę o zajęcie stanowiska w następujących kwestiach:
Czy w omawianym przypadku rząd RP ma wolę wsparcia doraźnego ze środków krajowych lub unijnych? Czy wystąpi do instytucji UE z prośbą o poszerzenie listy poszkodowanych, którzy mogliby być beneficjentami pomocy w oparciu o wykaz strat, które poniósł ten producent? Czy rząd RP reprezentuje stanowisko, by strony udowadniały swoje racje na drodze powództwa sądowego, a dalej być może przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub Europejskim Trybunałem Praw Człowieka?
Czy zamysłem MRiRW jest kreowanie polityki ARiMR, że producent rolny, który chwilowo znalazł się w poważnych tarapatach finansowych na skutek ptasiej grypy, zamiast pomocy ad hoc musi całkowicie upaść, by później starać się o ewentualną pomoc?
Czy w sytuacji jak opisana powyżej, producent pozbawiony wsparcia, który uzna, że dalsze prowadzenie dotychczasowej działalności stało się niemożliwe, może zburzyć budynki, w których prowadził dotychczas działy specjalne produkcji rolnej za stosownym wynagrodzeniem ze strony rządu RP lub UE? Jeżeli nie, to czy rząd będzie wnioskował do UE o odszkodowanie z tytułu likwidacji działalności, tak jak w przypadku likwidacji kutrów czy utraty miejsca pracy w zamykanej kopalni?
Producent, dzwoniąc na infolinię Informacji Skarbowej, uzyskał wyjaśnienie, że do kwietnia 2025 r. firmy, których przychód przekraczał 1,2 mln euro i prowadziły działalność gospodarczą, pomimo że posiadały np. wylęgarnie drobiu, były traktowane jako podmioty gospodarcze i podlegały innej formie opodatkowania, nie na zasadzie zaliczek. Dopiero od kwietnia 2025 r. wewnętrzne ustalenia w MF spowodowały, że podmioty o dużych dochodach z działalności gospodarczej płacą odrębny podatek z działalności, a drugi mogą w formie zaliczek z działów specjalnych. W związku z tym proszę o wyjaśnienie, czy stanowisko MRiRW jest słuszne, że wylęgarniom pomoc się nie należy? Trzeba przyznać, że rozporządzenie PE traktowało duże firmy prowadzące wiele działalności, w tym ubocznie np. wylęgarnie drobiu, jako działalność gospodarczą, a nie rolniczą. Stąd jego zdaniem stanowisko o braku pomocy dla wylęgarni. Czy to rozporządzenie UE nie dotyczy tylko dużych podmiotów o przychodach ponad 1,2 mln euro w trosce, by chronić mniejszych producentów zajmujących się działami specjalnymi produkcji rolnej?
W katalogu wykazu działów specjalnych znajdują się m.in. wylęgarnie drobiu, gęsi nioski i kury nioski. Z czego wynika dyskryminacja producentów, którzy ucierpieli w wyniku ptasiej grypy w obrębie samych działów specjalnych? Przykład: hodowcy, który sprzedał jaja wylęgowe kurze do konsumpcji po zaniżonej cenie, wsparcie się należy, a hodowcy, który był zmuszony sprzedać jaja wylęgowe gęsie po zaniżonej cenie po zniesieniu zakazu innej wylęgarni zamiast do własnej wylęgarni znajdującej się 100 m od gęśnika, pomoc się nie należy.
Minister Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9308 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 09 kwietnia 2026 r.
znak sprawy: DBD.pp.058.5.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 16021
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 16021 w sprawie udzielenia pomocy producentom
rolnym prowadzącym działy specjalne produkcji rolnej, którzy ucierpieli w wyniku
wystąpienia ptasiej grypy, uprzejmie informuję, co następuje:
Rynki rolne objęte są zasadami wspólnej organizacji rynków produktów rolnych na
rynku wewnętrznym Unii Europejskiej. W sytuacjach nadzwyczajnych, związanych
np. z gwałtownym spadkiem cen, zaburzeniami w handlu czy innymi okolicznościami
powodującymi gwałtowne zmiany w funkcjonowaniu danego rynku, mogą zostać
wdrożone w drodze aktów wykonawczych Komisji Europejskiej, środki wyjątkowe
określone w przepisach Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr
1308/2013 1). Decyzja o wdrożeniu mechanizmu podejmowana jest przez Komisję
Europejską, a nie na poziomie państwa członkowskiego.
Środki wspierania rynku związane z chorobami zwierząt ustanowiono w przepisach
art. 220 ust. 1 pkt a) ww. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr
1308/2013. Środki te mają zastosowanie między innymi, do sektorów jaj i mięsa
drobiowego – art. 220 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr
1308/2013. Sektor mięsa drobiowego, do którego kierowane są środki, określony w
-- 1 of 6 --
art. 1 ust. 2 lit. t) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr
1308/2013, obejmuje produkty rolne: „Drób domowy żywy" (CN 0105) - część XX
załącznika I do rozporządzenia 1308/2013. Definicja drobiu żywego obejmuje
jedynie żywe kury, kaczki, gęsi, indyki i perliczki o masie powyżej 185 gramów - część
VIII załącznika II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr
1308/2013.
Biorąc pod uwagę powyższe, w ramach ww. nadzwyczajnych środków wsparcia
pomoc może być kierowana jedynie do gospodarstw utrzymujących drób żywy.
Uwzględnienie zakładów wylęgu drobiu, zakładów uboju czy zakładów rozbioru
drobiu, w ramach środków wspierania rynku związanych z chorobami zwierząt,
naruszałoby ww. normy prawne rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) nr 1308/2013.
Jednocześnie informuję, że zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt, w tym grypy
ptaków, należy do kompetencji organów Inspekcji Weterynaryjnej. Odbywa się ono
na podstawie aktów prawnych Unii Europejskiej, które jednolicie obowiązują we
wszystkich państwach członkowskich. Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o zdrowiu
zwierząt 2) za zwierzęta, w tym drób, zabite lub poddane ubojowi z nakazu organów
Inspekcji Weterynaryjnej oraz za takie zwierzęta padłe w wyniku zastosowania
zabiegów nakazanych przez te organy przy zwalczaniu chorób określonych w
załączniku nr 1 do ustawy albo padłe po dokonaniu przez posiadacza powiadomienia,
o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy lub w art. 18 ust. 1 rozporządzenia
2016/429 3), jeżeli organ Inspekcji Weterynaryjnej stwierdził, że te zwierzęta padły z
powodu zachorowania na chorobę, przysługuje odszkodowanie ze środków budżetu
państwa, w wysokości wartości rynkowej zwierzęcia.
Odszkodowanie przysługuje również za zniszczone z nakazu organu Inspekcji
Weterynaryjnej przy zwalczaniu chorób produkty pochodzenia zwierzęcego, materiał
biologiczny, pasze i sprzęt, które nie mogą zostać poddane odkażaniu (art. 47 ust. 2
ww. ustawy). Dodatkowo osobom, którym nie przysługują przewidziane ustawą
odszkodowania, a które przyczyniły się do szybkiej likwidacji choroby, wojewódzki
lekarz weterynarii na wniosek powiatowego lekarza weterynarii może przyznać
nagrodę ze środków budżetu państwa.
Ponadto posiadaczowi zwierzęcia, który dokonał odpowiedniego powiadomienia,
przysługuje ze środków budżetu państwa zapomoga za zwierzę, które padło zanim
-- 2 of 6 --
organ Inspekcji Weterynaryjnej otrzymał to powiadomienie, jeżeli ten organ
stwierdził, że zwierzę padło z powodu zachorowania na chorobę, przy zwalczaniu
której przysługuje odszkodowanie, o którym mowa w art. 45 ust. 1. Zapomoga
stanowi 2/3 wartości rynkowej zwierzęcia. (art. 49 ust. 1 i 2 ww. ustawy).
Producenci m.in. drobiu zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi z dnia 8 marca 2024 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego
trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach narzędzi zarządzania
ryzykiem w formie wkładów finansowych na rzecz składek w ramach systemów
ubezpieczeń w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata
2023–2027 (Dz. U. z 2024 r. poz. 355), mogą wnioskować do Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wyznaczonych terminach (2 nabory
rocznie) za pośrednictwem formularza udostępnionego na Platformie Usług
Elektronicznych ARiMR o refundację 70% składki ubezpieczenia od ryzyka strat w
dochodach w produkcji drobiu spowodowanych wystąpieniem określonych chorób
zakaźnych zwierząt, m.in. wysoce zjadliwej grypy ptaków.
Ochroną ubezpieczeniową objęte zostają straty, które przekroczą 20% średniej
rocznej produkcji z poprzednich trzech lat lub średniej z trzech lat opartej na okresie
pięciu wcześniejszych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej.
W 2026 r. zaplanowano 2 nabory wniosków w dwóch terminach:
- od 9 lutego do 10 marca oraz
- od 14 września do 13 października.
Na 2026 r. w ramach tego działania zaplanowano budżet w wysokości 106,5 mln zł.
Jednocześnie informuję, że w 2025 r. rolnicy i przetwórcy z sektora przetwórstwa
rolnospożywczego mogli skorzystać z oferty kredytu obrotowego z gwarancją spłaty
i dopłatą do oprocentowania.
Dzięki niemu producenci rolni mogli poprawić płynność finansową w
gospodarstwach rolnych i firmach przetwórstwa rolno-spożywczego. Powyższy
instrument obejmował:
bezpłatną gwarancję do 80% kwoty kredytu pozostającego do spłaty,
dopłatę do oprocentowania przez 24 miesiące w wysokości 7% – co przy obecnej
stopie WIBOR oznacza odsetki nie wyższe niż 1% w pierwszych dwóch latach,
-- 3 of 6 --
możliwość zaciągnięcia kredytu na okres do 4 lat i w maksymalnej kwocie 200 tys.
euro (ok. 860 tys. zł).
Oferta dostępna była od 1 października do 31 grudnia 2025 r.
Ponadto uwzględniając zgłaszane sygnały rolników, którzy mają problemy ze spłatą
zobowiązań jak również informacje z Banków wskazujące na brak możliwości w
świetle obowiązujących przepisów udzielania kredytów producentom rolnym, którzy
mają problem z płynnością finansową, wprowadzono w zeszłym roku pomoc dla
producenta rolnego na sfinansowanie wymagalnych zobowiązań cywilnoprawnych,
które zostały podjęte w związku z prowadzeniem przez tego producenta rolnego
działalności rolniczej. Pomoc polega na udzieleniu na okres nie dłuższy niż 15 lat
pożyczki z oprocentowaniem wynoszącym 2% w skali roku.
Obecnie trwają prace nad nowelizacją przepisów dotyczących ww. pożyczek, które
mają na celu wprowadzenie korzystniejszych rozwiązań dla producentów rolnych
podczas ubiegania się o powyższe pożyczki.
Po dokonaniu odpowiednich zmian w przepisach, uruchomiony zostanie nabór
wniosków o pożyczki na sfinansowanie nieuregulowanych zobowiązań
cywilnoprawnych podjętych w związku z prowadzeniem działalności rolniczej.
Aktualnie trwają również prace legislacyjne w związku z planowanym utworzeniem
nowego instrumentu finansowego (ze środków zwolnionych z gwarancji Funduszu
Gwarancji Rolnych - PROW 2014-2020), mającego na celu wsparcie sektora rolnego
w formie preferencyjnych kredytów obrotowych, poprzez oferowanie gwarancji
spłaty kredytu oraz dopłat do odsetek.
Termin wdrożenia nowego instrumentu jest uzależniony przede wszystkim od tempa
zwalnianych środków z gwarancji Funduszu Gwarancji Rolnych, które to będą
finansować ten instrument.
Planuje się, że instrument zostanie uruchomiony w II połowie 2026 r., ale zależeć to
będzie głównie od kwoty środków zwolnionych z gwarancji Funduszu Gwarancji
Rolnych - PROW 2014-2020, w wyniku spłaty kredytów.
-- 4 of 6 --
Szczegóły dotyczące parametrów wsparcia w ramach nowego instrumentu będą
znane po zakończeniu procesu legislacyjnego oraz zawarciu umowy z podmiotem,
który będzie wdrażał wsparcie.
Niezależnie od powyższego analizowana jest również możliwość uruchomienia
kredytów bankowych na sfinansowanie zobowiązań cywilnoprawnych, które zostały
podjęte w związku z prowadzeniem działalności rolniczej, spowodowane spadkiem
przychodów.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
1) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17
grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz
uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr
1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 671, z późn.
zm.)
2) ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt (Dz. U. poz. 1795),
3) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca
2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniające i uchylające
niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt („Prawo o zdrowiu zwierząt”) (Dz. Urz.
UE L 84 z 31.03.2016, str. 1, z późn. zm.).
Do wiadomości:
-- 5 of 6 --
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --