Interpelacja w sprawie dostępu obywateli Ukrainy do świadczeń zdrowotnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16017
do ministra zdrowia
w sprawie dostępu obywateli Ukrainy do świadczeń zdrowotnych
Zgłaszający: Kamil Wnuk, Ewa Schädler, Wioleta Tomczak, Bożenna Hołownia, Marcin Józefaciuk, Klaudia Jachira, Barbara Okuła
Data wpływu: 16-03-2026
Szanowna Pani Minister,
w marcu 2026 r. zmieniły się zasady dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla części obywateli Ukrainy przebywających w Polsce na podstawie statusu UKR. Z informacji napływających do mojego biura poselskiego oraz od przedstawicieli środowisk medycznych wynika, że w praktyce zmiany te doprowadziły do sytuacji, w której część osób – mimo że nadal przebywa w Polsce legalnie – utraciła możliwość korzystania ze świadczeń finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, jeżeli nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego wynikającego z zatrudnienia.
Szczególnie niepokojące jest to, że w tej grupie znajdują się również osoby ciężko chore, które ze względu na stan zdrowia nie są w stanie podjąć pracy.
Dotyczy to między innymi pacjentów:
a) poddawanych dializoterapii z powodu niewydolności nerek,
b) pozostających w trakcie leczenia onkologicznego,
c) po przeszczepach wymagających stałej immunosupresji i kontroli medycznej,
d) cierpiących na inne ciężkie choroby przewlekłe wymagające stałego leczenia.
Są to osoby wymagające ciągłej terapii ratującej życie. Brak możliwości kontynuowania leczenia może w ich przypadku prowadzić do gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia, a nawet stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Zdrowia lub Narodowy Fundusz Zdrowia posiadają dane lub szacunki, ilu obywateli Ukrainy przebywających w Polsce ze statusem UKR znajduje się obecnie w sytuacji, w której nie mogą korzystać z publicznego systemu ochrony zdrowia, a jednocześnie – ze względu na chorobę – nie są w stanie podjąć pracy i uzyskać ubezpieczenia zdrowotnego?
2. Czy rząd przeprowadził analizę sytuacji pacjentów z chorobami przewlekłymi, wymagających stałego leczenia, w szczególności poddawanych dializoterapii, leczeniu onkologicznemu lub wymagających opieki po przeszczepach narządów, w kontekście nowych zasad dostępu do świadczeń zdrowotnych?
3. Czy rozważane jest wprowadzenie rozwiązań systemowych, które pozwoliłyby zaliczyć osoby z ciężkimi chorobami przewlekłymi do grupy szczególnie wrażliwej – podobnie jak dzieci czy kobiety w ciąży – tak aby nie traciły dostępu do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych?
4. Jakie dokumenty potwierdzające ubezpieczenie zdrowotne obywateli Ukrainy będą honorowane w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ)? Czy przykładowo zaświadczenie od pracodawcy o odprowadzaniu składek zdrowotnych będzie uznawane jako potwierdzenie uprawnień do świadczeń?
5. Jak długo od daty wystawienia takie zaświadczenie będzie uznawane za ważne przez świadczeniodawców?
6. W jaki sposób placówki medyczne będą mogły weryfikować status pacjenta z Ukrainy, w szczególności jego uprawnienia do świadczeń finansowanych przez NFZ – czy przewidziane jest sprawdzanie tego statusu w systemie eWUŚ lub w innym dedykowanym systemie?
Obecna sytuacja może prowadzić do powstania poważnej luki systemowej, w której osoba ciężko chora znajduje się pomiędzy różnymi mechanizmami zabezpieczenia społecznego – zbyt chora, aby podjąć pracę i uzyskać ubezpieczenie zdrowotne, a jednocześnie pozbawiona dostępu do leczenia finansowanego przez państwo.
Nie jest to wyłącznie kwestia administracyjna. Jest to również pytanie o bezpieczeństwo zdrowotne, stabilność systemu ochrony zdrowia oraz standardy humanitarne państwa w sytuacji kryzysowej.
Dlatego zwracam się do Pani Minister z prośbą o przedstawienie szczegółowych danych dotyczących skali problemu oraz informacji o działaniach podejmowanych przez rząd w celu zabezpieczenia dostępu do leczenia ratującego życie dla osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji zdrowotnej.
Z wyrazami szacunku
Kamil Wnuk
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10948 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLU.050.5.2026.AR
Warszawa, 16 kwietnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelacje grupy Posłów: Pana Kamila Wnuka, Pani Ewy Schädler, Pani
Wiolety Tomczak, Pani Bożenny Hołownii, Pana Marcina Józefaciuka, Pani Klaudii Jachiry
oraz Pani Barbary Okuły, z dnia 24 marca 2026 r. nr 16017, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych informacji.
Na mocy ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy
o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego
państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 203), zwanej dalej „ustawą
wygaszającą”, której przepisy weszły w życie w dniu 5 marca br., z jednej strony uchylona
została znaczna większość przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy
obywatelom Ukrainy związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z
2025 r. poz. 337, z późn. zm.), w tym art. 37, z drugiej zaś wprowadzone zostały nowe
regulacje dotyczące zasad i zakresu ochrony czasowej udzielanej obywatelom Ukrainy na
terytorium Polski do ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223, z późn. zm.), zwanej dalej
„ustawą o udzielaniu ochrony”.
W tym miejscu podkreślić należy, że za określenie grupy beneficjentów ochrony czasowej w
Polsce oraz zakresu przyznanych im uprawnień dodatkowych, w tym uprawnień do opieki
zdrowotnej w Polsce, odpowiedzialny jest minister właściwy ds. wewnętrznych. Organ ten
jest bowiem autorem przepisów zawartych w ustawie wygaszającej, w tym przepisów
zmieniających ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy związku z konfliktem zbrojnym na
terytorium tego państwa oraz ustawę o udzielaniu ochrony, i co za tym idzie - gospodarzem
i głównym wykonawcą regulacji zawartych w tych aktach prawnych.
We właściwości Ministra Zdrowia pozostaje natomiast finansowanie kosztów leczenia
udzielonego beneficjentom ochrony czasowej na zasadach określonych w art. 112c ustawy
o udzielaniu ochrony. Koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych beneficjentom
ochrony czasowej są rozliczane ze świadczeniodawcami przez Narodowy Fundusz Zdrowia
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 marca 2026 r. w sprawie sposobu
i trybu finansowania z budżetu państwa świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych
uprawnionym beneficjentom ochrony czasowej oraz cudzoziemcom przetransportowanym
w tym celu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 407).
Odnosząc się natomiast do pytań zawartych w ww. interpelacji:
1. W odpowiedzi na pytanie pierwsze uprzejmie informuję, że z uwagi na terminy
płatności składek na ubezpieczenie zdrowotne, obecnie nie jest możliwe wskazanie
danych odnośnie liczby obywateli Ukrainy przebywających w Polsce ze statusem UKR,
którzy w związku z wejściem w życie przepisów ustawy wygaszającej utracili prawo do
świadczeń opieki zdrowotnej z tytułu posiadania statusu beneficjenta ochrony
czasowej w Polsce, a nie uzyskali prawa do tych świadczeń na podstawie przepisów
ogólnych uregulowanych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn.
zm.), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej.
Ponadto w odniesieniu do kwestii związanej z liczbą osób, które ze względu na chorobę
czy niepełnosprawność nie są w stanie podjąć pracy, informuję, że przedstawienie ww.
informacji z poziomu Ministerstwa Zdrowia oraz Narodowego Funduszu Zdrowia nie
jest możliwe. Należy przy tym zaznaczyć, że Narodowy Fundusz Zdrowia posiada tylko
w niektórych szczególnych przypadkach określonych przepisami prawa dane kto jest
osobą niepełnosprawną. Pytanie to powinno być, w mojej opinii, skierowane do
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
i Administracji.
Podkreślić należy, że obywatele Ukrainy będący beneficjentami ochrony czasowej,
którzy nie należą do żadnej z grup wrażliwych wymienionych w art. 112c ust. 1 ustawy
o udzielaniu ochrony, mogą uzyskać dostęp do publicznej opieki zdrowotnej na
zasadach określonych w przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.
Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 2a ustawy ww. obywatele Ukrainy mają prawo do
korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych,
jeżeli podlegają zgodnie z art. 66 tej ustawy obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego
albo ubezpieczają się dobrowolnie na zasadach określonych w art. 68.
Obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym objęci są nie tylko ci obywatele Ukrainy,
którzy wykonują w Polsce działalność zarobkową tj. pracę najemną, czy pracę na
własny rachunek, albo posiadają status bezrobotnego, ale również w przypadku, gdy
pobierają świadczenia emerytalne lub rentowe, także z Ukrainy, jeżeli kształcą się w
Polsce, tzn. są uczniami, studentami i doktorantami, czy też pobierają niektóre
świadczenia z pomocy społecznej, np. zasiłek stały.
Beneficjenci ochrony czasowej w Polsce, którzy nie posiadają tytułu do
obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, mogą być zgłoszeni do tego
ubezpieczenia, jako członkowie rodziny osób objętych tym ubezpieczeniem w Polsce.
Zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu podlegają dzieci własne,
małżonka, przysposobione, wnuki, dzieci obce, dla których ustanowiono opiekę albo
przebywające w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka, do ukończenia przez
nie 18 lat, a jeżeli uczą się dalej w szkole w uczelni lub szkole doktorskiej - do
ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli posiadają orzeczenie o znacznym stopniu
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
niepełnosprawności lub inne traktowane na równi - bez ograniczenia wieku, małżonek,
oraz wstępni (rodzice, dziadkowie) pozostający z ubezpieczonym we wspólnym
gospodarstwie domowym.
Natomiast beneficjenci ochrony czasowej, którzy nie posiadają tytułu do
obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego ani nie mogą być zgłoszeni do
ubezpieczenia jako członkowie rodziny osoby objętej tym ubezpieczeniem, mają
możliwość uzyskania dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej poprzez zawarcie
umowy o dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne.
2. Odpowiedź na drugie i trzecie pytanie leży we właściwości ministra właściwego ds.
wewnętrznych, który jak to zostało wskazane wyżej odpowiada za całokształt
uregulowań prawnych w odniesieniu do ochrony czasowej udzielanej w Polsce.
3. W odpowiedzi na pytania dotyczące zasad potwierdzania uprawnień do świadczeń
opieki zdrowotnej (pytania 4-6) uprzejmie informuję, że obywatele Ukrainy, którzy
nabyli prawo do tych świadczeń na zasadach uregulowanych w ustawie o
świadczeniach opieki zdrowotnej, tzn. nabyli status ubezpieczonego, potwierdzają
prawo do świadczeń na takich samych zasadach, jakie obowiązują wszystkie pozostałe
osoby objęte ubezpieczeniem zdrowotnym w Polsce.
Ponieważ osoby te posiadają numer PESEL, podstawowym sposobem potwierdzania
prawa do świadczeń – podobnie jak w przypadku innych ubezpieczonych - jest
pozytywna weryfikacja uprawnień za pośrednictwem systemu Elektronicznej
Weryfikacji Uprawnień Świadczeniobiorców (eWUŚ).
Tylko w przypadku, gdy eWUŚ nie potwierdzi prawa do świadczeń, wymagane jest
przedstawienie dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń i są to takie same
dokumenty, które potwierdzają to prawo w przypadku ubezpieczonych obywateli
polskich, np.:
raport miesięczny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wydany przez
pracodawcę wraz ze zgłoszeniem do ubezpieczenia zdrowotnego (ZUS ZUA lub
ZUS ZZA), w przypadku osób objętych ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu
wykonywania działalności zarobkowej,
zaświadczenie z urzędu pracy wydane osobie posiadającej status bezrobotnego,
legitymacja emeryta/rencisty wydana osobie pobierającej polskie świadczenie
emerytalno-rentowe,
raport miesięczny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wydany przez bank
wraz ze zgłoszeniem do ubezpieczenia zdrowotnego ZUS ZZA, w przypadku
emerytów i rencistów zgłoszonych do tego ubezpieczenia z tytułu pobierania
świadczeń emerytalno-rentowych z zagranicy, w tym z Ukrainy, ew. stosowne
zaświadczenie wydane przez bank jako płatnika składki, czy
decyzja ośrodka pomocy społecznej o przyznaniu zasiłku stałego, albo aktualne
zaświadczenie o pobieraniu tego zasiłku.
Natomiast obywatele Ukrainy, którzy są uprawnieni do korzystania ze świadczeń opieki
zdrowotnej na zasadach uregulowanych w art. 112c ust. 1 ustawy o udzielaniu ochrony
powinni przedstawić świadczeniodawcy dokument potwierdzający tożsamość oraz
potwierdzić posiadanie numeru PESEL ze statusem UKR, Przedstawienie dokumentu
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
potwierdzającego posiadanie numeru PESEL ze statusem UKR jest wymagane tylko w
przypadku, gdy system elektronicznej Weryfikacji Uprawnień Świadczeniobiorców
eWUŚ nie potwierdzi świadczeniodawcy, że obywatel Ukrainy posiada numer PESEL z
takim statusem.
Dodatkowo obywatel Ukrainy jest zobowiązany do przedstawienia dokumentu, który
potwierdza spełnienie okoliczności, które warunkują prawo do bezpłatnych świadczeń,
tj.:
zaświadczenie wydane przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, które
potwierdza bycie ofiarą tortur lub gwałtu, lub
zaświadczenie o zamieszkiwaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania wydane
przez organy jednostek samorządu terytorialnego, której wojewoda polecił
zawarcie umowy z podmiotem prowadzącym OZZ lub przez wojewodę, w
przypadku bezpośredniego zawarcia przez niego umowy z podmiotem
prowadzącym OZZ, lub
zaświadczenie lekarskie potwierdzające ciążę lub połóg lub karta przebiegu ciąży.
Zaświadczenia potwierdzające bycie ofiarą tortur lub gwałtu oraz o zamieszkiwaniu w
OZZ potwierdzać będą uprawnienia beneficjentów ochrony czasowej w okresie, na jaki
zostały wydane przez właściwe organy. Ustalenie okresu, na jaki zaświadczenia te będą
wydawane, leży w kompetencjach tych organów.
W przypadku dzieci – obywateli Ukrainy w wieku do 18. roku życia wystarczające jest
przedstawienie świadczeniodawcy dokumentu potwierdzającego tożsamość dziecka
oraz potwierdzenie posiadania przez dziecko numer PESEL ze statusem UKR.
Obywatele Ukrainy, którzy wymagają udzielenia niezwłocznie niezbędnych świadczeń
opieki zdrowotnej, na zasadach uregulowanych w art. 112c ust. 3 ustawy o udzielaniu
ochrony, powinni przedstawić dokument potwierdzający ich tożsamość oraz
potwierdzić, że posiadają numer PESEL ze statusem UKR.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --