Interpelacja w sprawie przeciwdziałania wykluczeniu transportowemu średnich miast
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16012
do ministra infrastruktury
w sprawie przeciwdziałania wykluczeniu transportowemu średnich miast
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 15-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora zwracam się z interpelacją w sprawie przeciwdziałania wykluczeniu transportowemu w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji średnich miast oraz mniejszych ośrodków miejskich. Dostęp do transportu publicznego stanowi jeden z podstawowych elementów zapewniających mobilność społeczną oraz rozwój gospodarczy regionów. Sprawne połączenia kolejowe i autobusowe umożliwiają mieszkańcom dojazd do pracy, szkół i uczelni, a także dostęp do usług publicznych i instytucji administracji.
W ostatnich latach w debacie publicznej coraz częściej podnoszona jest kwestia wykluczenia transportowego, szczególnie w odniesieniu do średnich miast i mniejszych ośrodków miejskich, które utraciły część połączeń kolejowych lub autobusowych. W wielu regionach kraju ograniczona dostępność transportu publicznego stanowi istotną barierę rozwojową oraz wpływa na codzienne funkcjonowanie mieszkańców. W związku z powyższym zasadne jest uzyskanie szczegółowych informacji dotyczących skali wykluczenia transportowego w Polsce oraz działań podejmowanych przez administrację publiczną w celu jego ograniczenia.
Proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:
Ile miast w Polsce nie posiada obecnie bezpośrednich połączeń kolejowych?
Jak zmieniała się liczba połączeń kolejowych obsługujących średnie miasta w latach 2015-2026?
Ile linii kolejowych zostało zlikwidowanych lub zawieszonych w tym okresie?
Jak zmieniała się liczba połączeń autobusowych obsługujących mniejsze ośrodki miejskie w ostatnich latach?
Jakie regiony Polski są obecnie najbardziej dotknięte zjawiskiem wykluczenia transportowego?
Jakie programy rządowe mają na celu przeciwdziałanie wykluczeniu transportowemu?
Ile środków przeznaczono na rozwój transportu regionalnego w latach 2023-2026?
Jakie inwestycje infrastrukturalne planowane są w celu poprawy dostępności transportowej średnich miast?
Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące wpływu dostępności transportu publicznego na rozwój gospodarczy regionów?
Czy planowane są nowe instrumenty wsparcia dla samorządów w zakresie rozwoju transportu publicznego?
Jak ministerstwo ocenia perspektywy poprawy dostępności transportowej średnich miast w najbliższych latach?
Z wyrazami szacunku Olga Semeniuk-Patkowska
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Stanisław Bukowiec
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Zawiera 8 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
17819 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTD-2-1.054.14.2026
Warszawa, 09 października 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16012 poseł na Sejm RP Olgi Semeniuk-Patkowskiej,
przedstawiam następujące informacje.
Odnosząc się do pytania dotyczącego liczby miast posiadających bezpośrednie połączenia
kolejowe informuję, że nie jest możliwe udzielenie jednoznacznej odpowiedzi w zakresie
przedstawienia docelowej wartości liczbowej lub udziału procentowego w tym zakresie.
Wynika to zarówno z konieczności przyjęcia określonej metodologii obliczeń, jak i z ryzyka
różnego rozumienia pojęcia „bezpośrednich połączeń kolejowych”, które w zależności od
zasięgu przewozów, posiadają stosownie do zapisów ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r.
o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 285, z późn. zm.),
odpowiedniego organizatora publicznego transportu zbiorowego. Można przyjąć, że w
obliczeniach uwzględnia się położenie stacji lub przystanku osobowego - zarówno w
granicach administracyjnych miasta, jak i w określonej odległości od niego, wyrażonej w
kilometrach. Ponadto w Polsce występują stacje i przystanki osobowe noszące nazwę
danego miasta, mimo że znajdują się poza jego granicami administracyjnymi (np. Nasielsk
w woj. mazowieckim, Włodawa w woj. lubelskim). Jednocześnie istnieją miasta, które
graniczą bezpośrednio lub pośrednio z miejscowościami posiadającymi stację lub
przystanek osobowy obsługujący pasażerskie połączenia kolejowe (np. Karczew w woj.
mazowieckim, Kazimierz Dolny w woj. lubelskim, Łosice w woj. mazowieckim), lecz
odróżnia je od siebie właśnie położenie, kilometraż i czas dojazdu do najbliższej stacji.
Jeśli chodzi o pytanie dotyczące zmiany liczby połączeń kolejowych obsługujących średnie
miasta w latach 2015-2026 informuję, że średnie miasta od 2015 roku były i są
obsługiwane przez różnych przewoźników kolejowych, działających na rzecz
organizatorów publicznego transportu zbiorowego, zaś zmiany w siatce połączeń są
często podyktowane różnymi przyczynami, od tych leżących po stronie modernizacji
-- 1 of 8 --
2
infrastruktury, poprzez te wpływające na zwiększanie ilości taboru kolejowego. Warto
wskazać, że polska kolej
w ostatnich latach przeżywa pewnego rodzaju renesans, o którym świadczy z roku na rok
coraz większa liczba pasażerów wybierających transport kolejowy, nie tylko ten
dalekobieżny, ale i regionalny. Nie da się więc wprost odpowiedzieć na tak zadane pytanie,
ponieważ jak wspomniano w odpowiedzi na wcześniejsze pytanie, wiele miast (w tym
średnich) może graniczyć pośrednio lub bezpośrednio z miastem lub miejscowością,
z której pasażerowie mogą skorzystać z transportu kolejowego.
W przypadku pytania dotyczącego linii zlikwidowanych lub zawieszonych w okresie 2015-
2026 informuję, że według danych na I kwartał 2026 roku, zlikwidowano 16 odcinków linii
kolejowych, o łącznej długości 246,455 km, z czego:
- minister właściwy do spraw transportu wyraził zgodę na likwidację 15 odcinków linii
kolejowych, o łącznej długości 171,010 km,
- zarządca infrastruktury PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w roku 2017, na podstawie
ówcześnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie
kolejowym (Dz. U. z 2025 poz. 1234), zlikwidował odcinek jednej linii kolejowej
o długości 75,445 km.
Odnosząc się do pytania dotyczącego przedstawienia informacji na temat zmiany liczby
połączeń autobusowych obsługujących mniejsze ośrodki miejskie należy podkreślić, że
minister właściwy do spraw transportu nie jest organizatorem publicznego transportu
zbiorowego w zakresie przewozów autobusowych i może jedynie pośrednio wpływać na
poprawę regionalnej lub lokalnej oferty przewozowej np. poprzez zmianę przepisów
prawnych w dziedzinie transportu drogowego. Zgodnie z przepisami ustawy o publicznym
transporcie zbiorowym organizatorem publicznego transportu zbiorowego, w
przewozach autobusowych, właściwym ze względu na obszar działania lub zasięg
przewozów, jest gmina, związek międzygminny, powiat, związek powiatów, związek
powiatowo-gminny, związek metropolitalny lub województwo. Do zadań organizatora
należy m.in. organizowanie i zarządzanie publicznym transportem zbiorowym na swoim
obszarze.
Odnośnie pytań dotyczących regionów Polski obecnie dotkniętych zjawiskiem
wykluczenia transportowego oraz analiz dotyczących wpływu dostępności transportu
publicznego na rozwój gospodarczy regionów informuję, że Ministerstwo Infrastruktury
zleciło realizację projektu pn. „Analiza skali wykluczenia komunikacyjnego na obszarze
Polski wraz z rekomendacjami zmian legislacyjnych w kontekście publicznego transportu
zbiorowego”, sfinansowanego w ramach konkursu Gospostrateg realizowanego przez
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Celem projektu realizowanego przez konsorcjum
czterech Politechnik, tj. Poznańskiej, Gdańskiej, Śląskiej i Warszawskiej, było pozyskanie
nowej wiedzy o występowaniu zjawiska wykluczenia komunikacyjnego w Polsce oraz
-- 2 of 8 --
3
wypracowanie możliwości jego minimalizacji. W efekcie pozwoli to na wdrożenie
rozwiązań ograniczających zasięg oddziaływania zjawiska wykluczenia komunikacyjnego.
Cele pośrednie obejmują w szczególności:
1) opracowanie spójnej metodyki oraz pozyskanie wiedzy w zakresie funkcjonowania
publicznego transportu zbiorowego w Polsce,
2) opracowanie definicji wykluczenia komunikacyjnego,
3) przygotowanie mapy wykluczenia komunikacyjnego Polski oraz map składowych tego
wykluczenia w formie narzędzia informatycznego oraz opracowań pisemnych,
4) stworzenie na bazie analizy porównawczej katalogu dobrych praktyk przeciwdziałania
wykluczeniu komunikacyjnemu, w szczególności na bazie doświadczeń krajów
europejskich, będących sąsiadami Polski i członkami Unii Europejskiej,
5) przygotowanie na bazie poprzedzających prac rekomendacji zmian legislacyjnych
(w szczególności w zakresie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym),
6) opracowanie metody wyboru i wdrażania opracowanych w poprzedzających zadaniach
rozwiązań w zakresie zapobiegania wykluczeniu transportowemu na poziomie ogólnym
oraz lokalnym,
7) opracowanie spójnego systemu monitorowania poziomu wykluczenia
komunikacyjnego.
Opracowanie przygotowane przez zespół ekspertów stanowi pierwszą całościową analizę
problemu dostępności transportowej w kraju oraz ważne źródło danych dla administracji
rządowej i samorządów. Dokumentacja przygotowana w toku realizacji projektu jest
dostępna w portalu gov.pl pod adresem:
https://www.gov.pl/web/infrastruktura/analiza-skali-wykluczenia-komunikacyjnego-na-
obszarze-polski-wraz-z-rekomendacjami-zmian-legislacyjnych-w-kontekscie-publicznego-
transportu-zbiorowego.
W marcu br. Ministerstwo Infrastruktury odebrało dokumentację projektu obejmującego
m.in. badanie skali występowania zjawiska wykluczenia komunikacyjnego na terenie
kraju. Prezentacja wyników badania dotycząca skali występowania zjawiska wykluczenia
komunikacyjnego w Polsce znajduje się w raporcie cząstkowym Z21 oraz raportach Z21
Atlas składowych WK i Z21 Atlas Wskaźnika WK. Co do zasady należy mieć na uwadze, że
obszary występowania zjawiska wykluczenia komunikacyjnego występują w każdym
województwie i regionie. Zasadniczo najwyższy wskaźnik występowania tego zjawiska
zaobserwować można w obszarach oddalonych od głównej sieci osadniczej (np. tereny
przygraniczne, obszary górskie) oraz na styku sąsiadujących województw.
-- 3 of 8 --
4
Najwyższy poziom zagrożenia wykluczeniem komunikacyjnym (wartość wskaźnika WK
równa 1 tj. wszystkie punkty adresowe na obszarze gminy są zagrożone zjawiskiem)
stwierdzono w 399 gminach, co stanowi niemal 15% liczby analizowanych jednostek
administracyjnych.
Poniżej przedstawiam informacje o liczbie gmin najbardziej zagrożonych wykluczeniem
w poszczególnych województwach:
Nazwa województwa Liczba gmin zagrożonych wykluczeniem komunikacyjnym
Dolnośląskie 28
Kujawsko-pomorskie 2
Lubelskie 79
Lubuskie 17
Łódzkie 15
Małopolskie 8
Mazowieckie 42
Opolskie 5
Podkarpackie 7
Podlaskie 56
Pomorskie 37
Śląskie 14
Świętokrzyskie 3
Warmińsko-mazurskie 11
Wielkopolskie 55
Zachodniopomorskie 20
W zakresie realizowanego przez rząd wsparcia dla jednostek samorządu terytorialnego w
organizacji przewozów autobusowych, w celu przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu, należy wskazać na Fundusz rozwoju przewozów autobusowych o
charakterze użyteczności publicznej, który został powołany do życia na mocy ustawy z
dnia 16 maja 2019 r. o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej (Dz. U. z 2026 r. poz. 756 i 912). W ramach ww. Funduszu
przewidziane jest wsparcie finansowe ze środków budżetowych dla organizatorów
publicznego transportu zbiorowego na uruchamianie nowych linii komunikacyjnych lub
odtworzenie połączeń, które zostały zlikwidowane, z wyłączeniem przewozów
realizowanych w ramach komunikacji miejskiej. Wsparcie jest przekazywane za
pośrednictwem wojewodów jako dofinansowanie przez rząd zadań własnych jednostek
samorządu terytorialnego w zakresie autobusowej komunikacji publicznej. Dysponent
Funduszu, którym jest minister właściwy do spraw transportu, co roku dokonuje podziału,
na wszystkie województwa, środków przewidzianych na dany rok budżetowy w planie
-- 4 of 8 --
5
finansowym Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej.
Poniżej przedstawiam przychody Funduszu rozwoju przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej w latach 2023-2026:
Rok Przychody Funduszu rozwoju przewozów
autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej w poszczególnych
latach
2023 800 mln zł
2024 1 mld zł
2025 1,07 mld zł
2026 1,235 mld zł
W przypadku transportu kolejowego programami (z zakresu inwestycji), mającymi
na celu m.in. przeciwdziałanie wykluczeniu transportowemu są Krajowy Program
Kolejowy do 2030 roku (z perspektywą do roku 2032), Program Uzupełniania Lokalnej i
Regionalnej Infrastruktury Kolejowej - Kolej + do 2032 roku, Rządowy program budowy
lub modernizacji przystanków kolejowych na lata 2021-2026.
W transporcie drogowym programami inwestycyjnymi, ukierunkowanymi pośrednio na
przeciwdziałanie wykluczeniu transportowemu aktualnie realizowane są Rządowy
Program Budowy Dróg Krajowych do 2030 roku (z perspektywą do 2033 roku) (RPBDK),
Program Budowy 100 Obwodnic do 2030 roku (PB100) oraz Program Wzmocnienia
Krajowej Sieci Drogowej do 2030 roku (PWKSD), których realizacja przyczynia się do
poprawy dostępności transportowej wszystkich regionów kraju, w tym ośrodków
miejskich z uwzględnieniem średnich i mniejszych miast.
Dodatkowo należy wspomnieć o inwestycjach realizowanych w ramach Krajowego Planu
Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). W komponencie transportowym KPO
dostępne były bowiem środki na wsparcie:
a) zakupu kolejowego taboru regionalnego – wartość dostępnej alokacji to ok. 3 mld zł,
b) zakupu autobusów do obsługi obszarów pozamiejskich – wartość dostępnej alokacji to
ok. 970 mln zł.
Natomiast w programie FEnIKS na lata 2021-2027 przeprowadzono konkurs (aktualnie
trwa ocena złożonych wniosków), w ramach którego możliwy jest zakup m.in. taboru
kolejowego do realizacji przewozów pasażerskich o charakterze aglomeracyjnym. Pula
środków przewidzianych na wsparcie beneficjentów to 1,5 mld zł.
-- 5 of 8 --
6
Jeśli chodzi o realizację inwestycji infrastrukturalnych w regionach, to należy podkreślić,
że za realizację programów regionalnych w ramach Regionalnych Programów
Operacyjnych na lata 2021-2027 odpowiedzialne są samorządy województw (16), które
są zarządzane przez Instytucje Zarządzające. Tym samym należy podkreślić, że Minister
Infrastruktury
w tym zakresie nie jest właściwy do udzielenia do odpowiedzi na to pytanie.
W przypadku inwestycji jakie są planowane w celu poprawy dostępności transportowej
średnich miast z zakresu transportu drogowego, w ramach RPBDK stopniowo domykana
jest sieć dróg szybkiego ruchu, która w największym stopniu przyczynia się do skrócenia
czasu przejazdu oddalonych regionów i ośrodków w skali kraju. Jednocześnie w ramach
PB100 realizowane są zadania ukierunkowane na zmniejszenie presji transportowej na
ośrodki miejskie. Zaś w ramach PWKSD drogowa dostępność poszczególnych obszarów
jest realizowana m.in. za pomocą mniejszych inwestycji obejmujących kompleksową
przebudowę/rozbudowę dróg krajowych, zadania ukierunkowane na punktowe
zwiększenie bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu, jak i wszelkie inne działania
mające zapewnić prawidłowość funkcjonowania sieci dróg krajowych.
W PWKSD, pod kątem dostępności transportowej rozumianej jako zapewnienie
dostępności sprawnego transportu publicznego szczególnie należy podkreślić, że w
ramach zarówno kompleksowych zadań obejmujących przebudowę/rozbudowę
odcinków, jak i mniejszych zadań z zakresu bezpieczeństwa realizowane są zatoki
autobusowe. Uważa się, że zatoki autobusowe są z jednej strony elementem
zwiększającym przepustowość dróg krajowych, a z drugiej – z uwagi na wyposażenie w
peron, dojścia, oświetlenie, oznakowanie czy uzupełnienie o przejście dla pieszych –
przyczyniają się do zwiększenia komfortu i bezpieczeństwa korzystających z komunikacji
zbiorowej. Aktualnie na istniejącej sieci dróg krajowych w ramach PWKSD w trakcie
przygotowania i realizacji jest ponad 1100 zatok autobusowych.
Natomiast jeśli chodzi o wsparcie samorządów w realizacji ich autonomicznych zadań z
zakresu infrastruktury drogowej, w tym celu stworzono Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg
(RFRD). Celem RFRD jest poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego, zwiększenie
dostępności terenów inwestycyjnych oraz rozwój lokalnej infrastruktury drogowej. Plan
RFRD zakładał wydatkowanie w latach 2023-2026 kwoty niemal 24 mld zł. Poprawa jakości
lokalnej infrastruktury drogowej stwarza możliwości do bezpiecznego i sprawnego
przemieszczania się pojazdów oraz ludzi, ale nie przekłada się wprost na realizację
dodatkowych połączeń autobusowych.
Znaczenie dla dostępności komunikacyjnej ma także inwestycja E1.1.2 Zero i
niskoemisyjny transport zbiorowy (autobusy), finansowana ze środków Krajowego Planu
Odbudowy. Przewiduje ona wsparcie dla szeregu przedsięwzięć obejmujących zakup
zeroemisyjnego taboru autobusowego (elektrycznego, wodorowego) lub
niskoemisyjnego taboru autobusowego (zasilanego paliwami alternatywnymi – CNG, LPG,
-- 6 of 8 --
7
LNG), wraz z niezbędną infrastrukturą ładowania bądź tankowania, w tym taboru
zasilanego olejem napędowym (diesel – norma nie niższa niż EURO VI) oraz hybryd
HEV/MHEV i plug-in (PHEV) dla:
- obsługi nowoutworzonych pozamiejskich linii autobusowych,
- wymiany taboru autobusowego na dotychczas funkcjonujących pozamiejskich liniach
autobusowych zagrożonych likwidacją (ze względu na przestarzały tabor i/lub
deficytowość linii).
W przypadku transportu kolejowego inwestycje infrastrukturalne prowadzone na sieci
PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. mają za zadanie poprawę dostępności transportowej
ogółem, w tym też do średnich miast. Do inwestycji takich można zaliczyć projekty
strategiczne ujęte m.in. we wspomnianym Krajowym Programie Kolejowym do 2030 roku
(z perspektywą do roku 2032), do których zalicza się m.in.:
- Budowę nowej linii Podłęże-Tymbark/Mszana Dolna oraz Modernizacja linii nr 104
Chabówka-Nowy Sącz,
- Prace na linii kolejowej nr 201 Maksymilianowo – Kościerzyna – Gdynia,
- Prace na podstawowych ciągach pasażerskich (E 30 i E 65) na obszarze Śląska,
- Prace na linii kolejowej E 75 na odcinku Białystok – Suwałki – Trakiszki (granica państwa).
Należy podkreślić, że walka z wykluczeniem komunikacyjnym i ogólnie pojęty rozwój
publicznego transportu zbiorowego są priorytetowymi działaniami podejmowanymi przez
Ministerstwo Infrastruktury. Rozbudowa i modernizacja linii kolejowych, podnoszenie
prędkości, czyli inwestycje w infrastrukturę kolejową – to działania zwiększające
dostępność i konkurencyjność publicznego transportu zbiorowego.
Modernizacja infrastruktury kolejowej wymaga właściwej realizacji planów
inwestycyjnych w okresie długoterminowym, co jest kluczowe dla osiągnięcia sukcesu
związanego ze zwiększeniem udziału kolei w rynku transportowym. Realizacja inwestycji
kolejowych powinna uwzględniać jak najlepsze dopasowanie środka transportu do
potrzeb danego regionu, połączeń komunikacyjnych i potoków pasażerskich. Natomiast
parametry modernizowanej i budowanej infrastruktury powinny zostać osiągnięte w
sposób optymalny, przy racjonalnym wydatkowaniu środków publicznych.
W przypadku pytania dotyczącego planowanych nowych instrumentów wsparcia
dla samorządów w zakresie rozwoju transportu publicznego warto wskazać, że obecnie
trwają prace nad projektami nowych rozporządzeń unijnych dotyczących nowego okresu
programowania 2028-2034. Dyskutowane są zasady wsparcia oraz inne uwarunkowania
wpływające na sposób wdrażania nowych źródeł unijnych. Ministerstwo Infrastruktury
-- 7 of 8 --
8
będzie podnosić kwestie potrzeby jak najszerszego wsparcia transportu, w tym transportu
publicznego. Dodatkowo w Ministerstwie Infrastruktury prowadzony jest projekt Krajowy
Punkt Dostępu do danych o podróżach multimodalnych (KPD MMTIS), który wesprze
samorządy w wypełnianiu wymagań wynikających z Rozporządzenia Delegowanego
Komisji (UE) 2017/1926 z dnia 31 maja 2017 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu
Europejskiego i Rady 2010/40/UE w odniesieniu do świadczenia ogólnounijnych usług w
zakresie informacji o podróżach multimodalnych, dostarczając narzędzi do cyfryzacji,
standaryzacji i udostępniania danych z zakresu publicznego transportu zbiorowego,
przede wszystkim danych o przystankach i rozkładach jazdy.
Z wyrazami szacunku
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 8 of 8 --