+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.184.2026
Warszawa, 07 kwietnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15994 w sprawie długości postępowań sądowych
w Polsce oraz różnic regionalnych w czasie rozpatrywania spraw, którą złożył Pan Poseł
Wiesław Krajewski, przedstawiam następujące informacje.
Ad 1, Ad 4
Średni czas trwania postępowań sądowych obrazuje zestawienie statystyczne Średni czas
trwania postępowań - I instancja - 2015-2025 (Załącznik nr 1).
Ad 2, Ad 3
Zestawienie statystyczne Średni czas trwania postępowań w poszczególnych sądach -
2023-2025 wskazuje, w których sądach odnotowuje się najdłuższy czas rozpatrywania
spraw oraz jakie są różnice w średnim czasie postępowań pomiędzy poszczególnymi
apelacjami sądowymi (Załącznik nr 2).
Ad 5
Pozostałości spraw w sądach w latach 2023-2025 kształtowały się następująco:
Rok 2023 2024 2025
Ogółem 3.371.479 3.634.484 4.389.184
Sprawy karne 404.287 402.246 404.793

-- 1 of 11 --

2
Sprawy cywilne 2.282.788 2.505.417 3.213.026
Sprawy rodzinne 240.751 245.844 260.068
Sprawy pracownicze 36.149 47.708 44.097
Ubezpieczenia społeczne 113.115 119.042 133.991
Sprawy gospodarcze 294.389 314.227 333.209
 dane za 2026 rok będą dostępne po jego zakończeniu
Wzrosty pozostałości spraw w Sądach Apelacyjnych i Sądach Okręgowych były wynikiem
znaczącego wpływu spraw „frankowych”. Podobnie sytuacja wyglądała w „e-sądzie”,
gdzie wzrost pozostałości nastąpił na skutek zwiększonego wpływu spraw składanych
w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Zwiększenie pozostałości spraw
wieczystoksięgowych było natomiast skutkiem zwiększonego wpływu spraw z Ewidencji
Gruntów i Budynków.
Ad 6
Na czas trwania postępowań sądowych wpływ wywierają m.in. czynniki wymienione
poniżej.
 Kwestie kadrowe. Niewystarczający poziom etatyzacji i zbyt niska w stosunku
do potrzeb liczba faktycznie obsadzonych stanowisk sędziowskich
czy referendarskich.
 Długi czas obsadzania zwolnionych etatów sędziowskich, referendarskich
i asystenckich (na co Minister Sprawiedliwości nie ma wpływu).
 Problemy na tle uzyskiwania zgody na dalsze zajmowanie stanowiska
sędziego po ukończeniu 65. roku życia.
 Braki kadrowe w opiniodawczych zespołach specjalistów, co wydłuża czas
oczekiwania na sporządzenie opinii.
 Wstrzymanie obwieszczeń o wolnych stanowiskach sędziowskich, z uwagi
na działalność nieprawidłowo powołanej Krajowej Rady Sądownictwa.
 Udział w składzie sądu sędziego powołanego w procedurze nominacyjnej
przed nieprawidłowo powołaną KRS, często staje się podstawą składanych

-- 2 of 11 --

3
przez strony wniosków o wyłączenie sędziego, a także przyczyną uchylania
orzeczeń wydanych przez sądy I instancji.
 Skala wpływu spraw do sądów powszechnych. Dane zamieszczone w tabeli
(poniżej) wskazują m.in. na istotny wzrost liczby spraw cywilnych
i gospodarczych, które wpływały do sądów powszechnych w latach 2000-2025:
Rodzaj spraw Rok 2000 Rok 2015 Rok 2025
Ogółem 7.414.518 15.156.076 15.281.981
Sprawy karne 1.081.142 2.749.558 2.136.886
Sprawy cywilne 3.902.821 8.971.895 9.713.969
Sprawy rodzinne 925.469 1.406.330 1.361.742
Sprawy pracownicze 252.371 105.728 74.927
Ubezpieczenia społeczne 365.002 192.612 174.520
Sprawy gospodarcze 887.713 1.729.953 1.819.937
 Wzrost wpływu spraw „frankowych”, utrzymujący się od 2022 r. Rzutuje
to w sądach okręgowych i apelacyjnych nie tylko na sytuację pionu cywilnego,
ale również pozostałych pionów, z uwagi na przesunięcia sędziów z innych
pionów do pionu cywilnego. Ten wzrost wpływu odbija się również
na wynikach sądów rejonowych, ze względu na delegacje sędziów sądów
rejonowych do sądów okręgowych, dla wsparcia drastycznie obciążonych
wydziałów cywilnych;
 Rosnące obciążenie sędziów, które wyraża się m.in. w zwiększonej liczbie
spraw przypadających na sędziego, rosnącej skali załatwień, zwiększającej się
liczbie sporządzanych uzasadnień;
 Absencje pośród sędziów, referendarzy sądowych, asystentów sędziów
czy urzędników sądowych;
 Duża rotacja pracowników „obsługowych” (asystenci sędziego, urzędnicy
sądowi). Zwłaszcza w większych miastach, gdzie poziom zarobków w sądzie

-- 3 of 11 --

4
jest niesatysfakcjonujący w porównaniu do innych, bardziej konkurencyjnych
miejsc pracy;
 Niewystarczająca dostępność biegłych sądowych i bardzo długie terminy
oczekiwania przez sądy na opinie biegłych;
 Funkcjonowanie systemów teleinformatycznych, które nie zawsze jest
dostatecznie sprawne;
 Sytuacje nadzwyczajne, np. ograniczenie pracy sądów wynikające z zagrożenia
epidemicznego;
 Działania stron, które skutkują przedłużaniem się postępowań sądowych.
Należy przy tym pamiętać, że obowiązek zbadania wszystkich istotnych okoliczności
sprawy i wykrycia obiektywnej prawdy ma pierwszeństwo przed obowiązkiem dążenia
do szybkiego zakończenia sprawy. Postulaty szybkości rozstrzygnięcia sprawy nie mogą
podważać celów danego postępowania. Nie może ono zostać przeprowadzone
z uszczerbkiem dla wyjaśnienia okoliczności istotnych dla jego rozstrzygnięcia.
Ad 7, Ad 10
Ministerstwo Sprawiedliwości konsekwentnie realizuje Program „Sprawne Sądy”,
który opiera się na 10 filarach usprawnienia pracy sądów. Są nimi następujące zmiany:
 digitalizacja sądów przyspieszy i obejmie szerzej rejestry;
 jeden asystent na dwóch sędziów;
 wizytatorzy będą orzekać;
 skargi na przewlekłość postępowań;
 podniesienie jakości procesów mediacji;
 „certyfikowani” biegli sądowi;
 sprawy frankowe z szansą na szybsze rozpatrywanie;
 rozszerzenie funkcjonalności portalu informacyjnego;
 szkolenia zarządcze dla prezesów sądów;
 praktyczne przepisy wykonawcze dla prawa rodzinnego.

-- 4 of 11 --

5
Program „Sprawne sądy” dostępny jest na stronie internetowej Ministerstwa
Sprawiedliwości pod adresem: https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/10-filarow-
ministerialnego-programu-usprawnienia-dzialalnosci-sadow.
Program realizowany jest m.in. poprzez działania legislacyjne, które mają na celu
wprowadzenie rozwiązań skutkujących przyśpieszeniem postępowań.
W wyniku prowadzonych w Ministerstwie Sprawiedliwości prac uchwalone zostały
następujące zmiany:
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego,
ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy – Kodeks postępowania
karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1860), która weszła w życie z dniem
28 września 2023 r. Wprowadziła rozwiązania, które usprawniły i przyspieszyły m.in.
postępowanie cywilne na etapie jurysdykcyjnym. Przede wszystkim jej przepisy utrwaliły
informatyzację sądów, m.in. w postępowaniu cywilnym, wprowadzając na stałe
posiedzenia zdalne oraz doręczenia pism procesowych przez portal informacyjny
do profesjonalnych pełnomocników.
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego,
ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1172), która
w zasadniczej części weszła w życie z dniem 1 marca 2026 r. Jej rozwiązania zmierzają
do rozszerzenia funkcjonalności portalu informacyjnego z komunikacji jednostronnej
na komunikację dwustronną. Zmiany pozwolą wnosić pisma procesowe (głównie
w postępowaniu odwoławczym) do sądu za pośrednictwem portalu informacyjnego, czy
też wzajemnie bezpośrednio doręczać sobie przez portal informacyjny odpisy pism
procesowych wraz z załącznikami. Ułatwia to wykonywanie czynności procesowych,
obniża koszty czynności, usprawnia i przyśpiesza postępowania.
Ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1556). Z dniem 1 kwietnia 2026 r. weszły wżycie

-- 5 of 11 --

6
przepisy dotyczące elektronizacji postępowań sądowych prowadzonych przez sądy
rejestrowe wobec podmiotów wpisanych do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji
społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki
zdrowotnej. Całkowite przejście na (obligatoryjną) drogę składania za pośrednictwem
systemu teleinformatycznego wniosków rejestrowych przez podmioty z rejestru
stowarzyszeń pozwoli na zwiększenie poprawności składania tych wniosków i przyśpieszy
postępowania rejestrowe.
Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o notariacie oraz ustawy
o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. poz. 1793). Weszła w życie z dniem 17 marca
2026 r. Umożliwia składanie przy użyciu systemu teleinformatycznego wniosków o wpis
w księdze wieczystej w celu ujawnienia przejścia spółdzielczego własnościowego prawa
do lokalu, prawa własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości wskutek
dziedziczenia. Dotychczas ujawnienie spadkobiercy (nowego właściciela) w księdze
wieczystej wiązało się niejednokrotnie z czasochłonną oraz pracochłonną procedurą,
w której sądy musiały wykonywać wiele czynności. Teraz są one zbędne. Zmiana
przepisów znacznie usprawnia i przyspiesza rozpoznawanie spraw wieczystoksięgowych.
Ustawa zmieniająca ustawę Prawo o ustroju sądów powszechnych, która weszła w życie
9 grudnia 2025 roku. Nowe przepisy rozszerzają zakres kompetencji orzeczniczych
asesorów sądowych w sprawach rodzinnych i nieletnich. Sprzyja to szybszemu
prowadzeniu postępowań.
Ponadto trwają prace nad następującymi rozwiązaniami:
Projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw
dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego
lub indeksowanego do franka szwajcarskiego oraz o zmianie niektórych ustaw. Przepisy
projektowanej ustawy stanowią reakcję na obecną sytuację, w której – ze względu
na wpływ do sądów w stosunkowo krótkim czasie bardzo licznych „spraw frankowych” –
w sposób istotny przedłużył się czas oczekiwania na rozpoznanie spraw przez Sądy

-- 6 of 11 --

7
Okręgowe oraz Sądy Apelacyjne. Projekt wpłynął do Sejmu 2 października 2025 r.
Po pierwszym czytaniu został skierowany do Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka,
dodatkowo Komisji Gospodarki i Rozwoju.
Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych
innych ustaw. Głównym celem projektu jest usunięcie wadliwych lub nieskutecznych
rozwiązań prawnych wprowadzonych do k.p.c., przez ustawy nowelizujące z 2019 i 2023
r., a w konsekwencji podniesienie standardu rzetelności i przewidywalności postępowania
sądowego. Projekt ten jest na etapie rozstrzygania uwag zgłoszonych w ramach procesu
uzgodnień międzyresortowych, opiniowania i konsultacji publicznych.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych
innych ustaw. Zmierza do zmiany modelu postępowania przymuszającego w zakresie
niewykonywania obowiązków sprawozdawczych przez przedsiębiorców wpisanych
do KRS. Projekt wprowadza nowy środek przymusu w tych postępowaniach tj. wpis do
KRS wzmianki o niewykonywaniu obowiązków sprawozdawczych pomimo wezwania sądu
rejestrowego, który zastąpi nieefektywną procedurę nakładania i egzekucji grzywien.
Nowe rozwiązanie będzie prowadzić do eliminacji z obrotu gospodarczego tzw.
,,martwych podmiotów”, co do których corocznie należało wszczynać postępowania
przymuszające. Dzięki uproszczeniu postępowań przymuszających w sądach
prowadzących KRS zostanie skrócony czas rozpoznawania spraw z urzędu, które stanowią
ok. 60-70% wszystkich spraw. Pozwoli to orzecznikom KRS poświęcić więcej czasu i uwagi
wnioskom o wpis, których rozpoznanie – co do zasady – powinno nastąpić w terminie
7 dni od dnia wpływu wniosku do sądu. Finalnie zatem skróci się czas postępowań
sądowych rejestrowych KRS. Projekt znajduje się na etapie uzgodnień
międzyresortowych.
Rozszerzenie kompetencji referendarzy sądowych oraz zmniejszenie kognicji sądów.
Celem prowadzonych prac legislacyjnych jest poszerzenie uprawnienia referendarzy
o wszystkie czynności związane z pomocą prawną, kosztami sądowymi i należnościami
sądowymi. Umożliwia referendarzom sądowym rozpoznawania wniosków o stwierdzenie

-- 7 of 11 --

8
nabycia spadku. Nowym rozwiązaniem jest również rezygnacja z obligatoryjnego
przeprowadzenia rozprawy w sprawach o rozwiązanie stowarzyszenia, na rzecz
wysłuchania zainteresowanych osób. Dzięki temu w sprawach tych zamiast sędziów będą
mogli orzekać referendarze. Zmiany te mają na celu odciążenie sędziów od dokonywania
czynności, które nie wchodzą w zakres wymiaru sprawiedliwości.
Usprawnienie postępowania wieczystoksięgowego. Prace legislacyjne mają na celu
umożliwienie wpisów w księgach wieczystych na podstawie dokumentów elektronicznych
i związaną z tym budową hybrydowych akt ksiąg wieczystych. Zakłada się poszerzenie
kręgu podmiotów, które mogą składać wnioski wieczystoksięgowe za pośrednictwem
systemu teleinformatycznego wraz z budową nowej e-usługi: „e-formularz”. Możliwe
będzie składanie pism procesowych przez system teleinformatyczny w postępowaniu
wieczystoksięgowym. Celem projektowanych zmian jest również powszechne
uruchomienie wysyłania korespondencji sądowej za pośrednictwem systemu
teleinformatycznego, a także wykonywanie czynności sądowych, w tym wydawanie
orzeczeń, bezpośrednio w systemie teleinformatycznym.
Projekt reformy kontaktów z dzieckiem, wykonywania kontaktów z dzieckiem oraz
odebrania dziecka, w tym na podstawie Konwencji haskiej z 1980 r. Projekt ma na celu
usprawnienie rozpoznawania tych spraw, zwiększenie efektywności wydanych orzeczeń
oraz zapewnienie ich wykonalności.
Wprowadzenie instytucji pieczy współdzielonej, która pozwoli na szybsze ustabilizowanie
sytuacji dzieci rozstających się rodziców poprzez równy podział obowiązków
rodzicielskich, zapobiegnięcie separacji dziecka i rodzica oraz złagodzenie konfliktu między
rodzicami. Projekt znajduje się w pracach rządowych na etapie uzgodnień
międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania.
Pozasądowe rozwiązanie małżeństwa. Ma na celu wprowadzenie do prawa polskiego –
na wzór unormowań obowiązujących w innych państwach – możliwości pozasądowego
rozwiązania małżeństwa (rozwodu pozasądowego). Rozwiązanie małżeństwa będzie

-- 8 of 11 --

9
następowało w drodze czynności podejmowanych przed kierownikiem urzędu stanu
cywilnego, który będzie weryfikował spełnienie ustawowych przesłanek rozwodu
pozasądowego i dokona odpowiednich wpisów w rejestrze stanu cywilnego. Procedura
pozasądowa dostępna będzie wyłącznie dla małżonków, którzy nie mają wspólnych,
małoletnich dzieci, a są małżeństwem co najmniej rok. Przyjęte rozwiązanie ma na celu
odciążenie sądów okręgowych, promowanie pozasądowych metod załatwiania spraw
cywilnych oraz skrócenie postępowań rozwodowych. Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks
rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych została uchwalona przez Sejm 13 marca br.
Obecnie znajduje się w pracach Senatu.
Eliminacja winy rozkładu pożycia w sprawach o rozwód i o separację. W niezmienionym
kształcie pozostaną jednak konieczne przesłanki orzeczenia rozwodu. Projektowana
zmiana skróci czas trwania postępowań w sprawach o rozwód.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów.
Ma na celu skrócenie czasu wydawania opinii przez Opiniodawcze Zespoły Sądowych
Specjalistów. Wpłynie to na szybsze rozpoznawanie spraw.
Wprowadzenie alimentów natychmiastowych. Będą wydawane – w formie nakazu
zapłaty – przez referendarzy sądowych. Ustandaryzowana wysokość świadczenia
umożliwi natychmiastowe rozstrzygnięcie sprawy o alimenty.
Ograniczenie kognicji sądów – zaawansowane prace legislacyjne nad wyłączeniem
z postępowania sądowego leczenia osób uzależnionych od alkoholu.
Na przyśpieszenie postępowań sądowych wpłyną też nowe rozwiązania cyfrowe.
Ministerstwo Sprawiedliwości przekazało 200 mln zł z funduszy Unii Europejskiej
na realizację programu Cyfrowy Sąd, który ma w pełni zinformatyzować wymiar
sprawiedliwości w perspektywie kilku lat. Realizujemy transformację cyfrową wymiaru
sprawiedliwości, opartą na dwóch flagowych programach. Pierwszy to właśnie Cyfrowy
Sąd, drugi - Cyfrowe Rejestry.

-- 9 of 11 --

10
Program Cyfrowy Sąd zakłada w latach 2025 - 2029 pełne przeniesienie pracy
w sądownictwie powszechnym z formuły analogowej do cyfrowej. Wypracowana została
już pierwsza testowa wersja modułu, który pozwala na przeglądanie akt cyfrowych.
Równolegle toczą się prace nad budową infrastruktury serwerowej w wybranych sądach
apelacyjnych. Trwa przygotowanie narzędzi do w pełni cyfrowej komunikacji
użytkowników zewnętrznych z sądami. W oparciu o Portal Informacyjny powstaje
interfejs dla pełnomocników zawodowych. Chodzi też o rozwiązania, które pozwolą
na automatyczne przetwarzanie dokumentów składanych w formie cyfrowej.
Program Cyfrowe Rejestry przewiduje unowocześnienie, bądź stworzenie od nowa,
rejestrów administrowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości:
 Krajowego Rejestru Sądowego,
 Krajowego Rejestru Zadłużonych,
 Krajowego Rejestru Karnego,
 Rejestru Sprawców Przestępstw na tle Seksualnym,
 Elektronicznych Ksiąg Wieczystych.
Od 31 marca br. dostęp do elektronicznych dokumentów z Ksiąg Wieczystych możliwy jest
poprzez aplikację mObywatel. Natomiast od 31 maja br. w aplikacji mObywatel dostępne
będą wybrane funkcje Krajowego Rejestru Sądowego.
Pilotażowy Program Digitalny Asystent Sędziego. Realizowany w sześciu sądach (trzech
apelacyjnych: Poznań, Warszawa, Białystok oraz trzech okręgowych: Poznań, Warszawa-
Praga, Olsztyn). Celem jest radykalne przyspieszenie postępowań w sprawach
frankowych. Program umożliwia m.in. digitalizację pism, przeszukiwanie orzeczeń,
automatyczne rozliczanie świadczeń i automatyczne generowanie pism w postępowaniu.
Ad 8
Analizując dane statystyczne i wyniki sądów, Ministerstwo Sprawiedliwości każdorazowo
ocenia sprawność postępowań. Badane są m.in. czynniki natury kadrowej, takie jak
przyznane określonym sądom i pionom orzeczniczym limity stanowisk sędziowskich,

-- 10 of 11 --

11
referendarskich, asystenckich i etatów obsługowych. Analizowana jest faktyczna obsada
we wszystkich grupach zatrudnienia w sądzie, w odniesieniu do wpływu spraw
poszczególnych kategorii. Wnioski brane są pod uwagę przy podejmowania działań
kadrowych.
Ad 9
Na dzień 31 grudnia 2025 r. liczba nieobsadzonych etatów wynosiła:
 386 etatów sędziowskich (bez etatów asesorów sądowych);
 274 etatów urzędników sądowych;
 16 etatów innych pracowników.
Ad 11
Prognozowanie sprawności postępowań sądowych w kolejnych latach jest utrudnione
i obarczone dużym ryzykiem. Wyniki pracy sądów zależą od szeregu czynników
(wskazanych powyżej). Zwłaszcza od poziomu wpływu spraw oraz poziomu etatyzacji
i liczby faktycznie obsadzonych stanowisk w sądach powszechnych. Można jednak z całą
mocą zapewnić, że podejmowane będą dalsze działania dla skrócenia czasu trwania
postępowań sądowych i poprawy ich sprawności.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu/podpisano elektronicznie/
W załączeniu:
Załącznik 1 Średni czas trwania postępowań sądowych wybranych kategorii spraw w I inst.
w latach 2015 – 2025
Załącznik 2 Średni czas trwania (dotychczas: sprawność) postępowań sądowych za lata
2023 – 2025 w podziale na poszczególne sądy

-- 11 of 11 --