Interpelacja w sprawie udziału mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw w zamówieniach publicznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15987
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie udziału mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw w zamówieniach publicznych
Zgłaszający: Wiesław Krajewski
Data wpływu: 15-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
rynek zamówień publicznych stanowi jeden z kluczowych instrumentów oddziaływania państwa na gospodarkę. Wartość zamówień publicznych w Polsce wynosi każdego roku setki miliardów złotych i ma istotny wpływ na rozwój przedsiębiorstw oraz konkurencyjność gospodarki. Jednocześnie środowiska przedsiębiorców wskazują, że dostęp do zamówień publicznych bywa ograniczony dla mikro- i małych przedsiębiorstw m.in. ze względu na wysokie wymagania formalne, skalę zamówień czy warunki udziału w postępowaniach.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jaka była łączna wartość zamówień publicznych udzielonych w Polsce w latach 2022-2025?
Jaki odsetek zamówień publicznych został udzielony przedsiębiorstwom z sektora MŚP?
Jaka część wartości zamówień publicznych trafiła do mikroprzedsiębiorstw?
Ile postępowań przetargowych zostało podzielonych na części w celu zwiększenia udziału MŚP?
Jakie branże zamówień publicznych charakteryzują się największą koncentracją wykonawców?
Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące barier udziału MŚP w zamówieniach publicznych?
Jak Polska wypada pod względem udziału MŚP w zamówieniach publicznych na tle innych państw UE?
Czy planowane są zmiany mające na celu zwiększenie udziału MŚP w rynku zamówień publicznych?
Jakie działania podejmowane są w celu ograniczenia nadmiernych wymogów formalnych w przetargach?
Czy analizowany jest wpływ koncentracji zamówień publicznych w dużych podmiotach na konkurencyjność rynku?
Z wyrazami szacunku Wiesław Krajewski
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Michał Jaros
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (11)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
17489 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPG-V.054.3.2026
Warszawa, 02 kwietnia 2026 r.
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: interpelacji nr 15987 w sprawie udziału mikro-, małych i średnich
przedsiębiorstw w zamówieniach publicznych
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15987 Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Pana
Wiesława Krajewskiego w sprawie udziału mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw w
zamówieniach publicznych, przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji.
Ad 1.
Na ten moment określenie łącznej wartości udzielonych zamówień w tym okresie nie jest
możliwe. Nie zostało bowiem jeszcze opublikowane Sprawozdanie Prezesa Urzędu
Zamówień Publicznych za rok 2025 r. Warto nadmienić, że do 2 marca br. zbierane były
dane sprawozdawcze od podmiotów udzielających zamówień. Sprawozdanie za poprzedni
rok zwykle publikowane jest pod koniec drugiego kwartału.
Dodatkowo Urząd Zamówień Publicznych realizuje z Głównym Urzędem Statystycznym
analizę dotyczącą udziału MŚP w zamówieniach publicznych ogółem – dla zamówień
powyżej progu krajowego i powyżej progu unijnego. Zakończenie prac zaplanowane jest
na czerwiec 2026 roku. Poniższe dane dotyczą tylko zamówień publicznych powyżej
progu krajowego wynikającego z ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień
publicznych (dalej jako: „ustawa Pzp”), opracowane zostały na podstawie ogłoszeń
opublikowanych w Biuletynie Zamówień Publicznych1.
Rok Wartość [w mld zł]
2022 274,8
2023 279,8
2024 330,4
2025 349,3
Razem 1 234,3
Zgodnie z dostępnymi danymi łączną wartość zamówień publicznych udzielonych w latach
2022-2024 z zastosowaniem ustawy Pzp można określić na ok. 885 mld zł.
1 Dane za 2025 rok nie są poddane procesowi finalnej weryfikacji, dlatego podejmowanie na ich podstawie
decyzji może być obarczone błędem.
-- 1 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Ad 2.
W latach 2022-2025 odsetek zamówień publicznych udzielonych przedsiębiorstwom
z sektora MŚP wynosił 68,04%.
Ad 3.
W latach 2022-2025 do mikroprzedsiębiorstw trafiło 7,05% wartości zamówień.
Ad 4.
W latach 2022-2025 podzielonych na części zostało 154 458 z 604 798 postępowań
o udzielenie zamówienia publicznego.
Ad 5.
Przyjmując za kryterium kody CPV (Wspólny Słownik Zamówień), funkcjonujące jako
ujednolicony system klasyfikacji produktów, usług i robót budowlanych, stosowany w Unii
Europejskiej do opisywania przedmiotów zamówień publicznych, pod względem
największej liczby złożonych ofert, największą koncentracją charakteryzują się następujące
branże wykonawców:
CPV Opis
33100000-1 Urządzenia medyczne
45000000-7 Roboty budowlane
72000000-5 Usługi informatyczne: konsultacyjne, opracowywania
oprogramowania, internetowe i wsparcia
09135100-5 Olej opałowy
15800000-6 Różne produkty spożywcze
90700000-4 Usługi środowiska naturalnego
33140000-3 Materiały medyczne
45233140-2 Roboty drogowe
45233120-6 Roboty w zakresie budowy dróg
79710000-4 Usługi ochroniarskie
Ad 6.
Udział przedsiębiorców z sektora MŚP w rynku zamówień publicznych jest zagadnieniem
systemowo istotnym. Obowiązujące przepisy ustawy Pzp, przewidują szereg
mechanizmów i rozwiązań, które służą wsparciu przedsiębiorców MŚP w ubieganiu się
o uzyskanie zamówienia publicznego.
W trakcie prac nad nową Polityką Zakupową Państwa na lata 2026-2029 Ministerstwo
zidentyfikowało przede wszystkim następujące bariery dla MŚP:
-- 2 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
konkurencja z sektorem zamówień prywatnych – MŚP preferują klientów
prywatnych ze względu za mniejszy wysiłek związany z pozyskaniem zamówienia,
mniejszy formalizm oraz na ogół większą marżowość,
skomplikowane procedury i wysokie obciążenia administracyjne, które są
szczególnie trudne dla MŚP, często nieposiadających wyspecjalizowanych działów
prawnych czy przetargowych,
nieuczciwa konkurencja – wymaganie od wykonawców przestrzegania pewnych
standardów (np. zatrudnienie na umowie o pracę), których brak jest na rynku
prywatnym,
brak wiedzy przedsiębiorców na temat rynku zamówień publicznych, w tym brak
kompetencji w zakresie przygotowania ofert i udziału w postępowaniach,
wysokie wymagania finansowe względem przedsiębiorstw, które powodują
trudności ze zrealizowaniem wymogów postawionych przez zamawiającego, np.
wniesienie wadium lub zabezpieczenie należytego wykonania umowy,
brak zaufania przedsiębiorców do współpracy z innymi podmiotami w realizacji
zamówień publicznych, co utrudnia udział MŚP w realizacji dużych zamówień,
niedostatecznie dobre przygotowanie postępowań przez zamawiających, m.in.
zbyt rzadkie lub fikcyjne stosowanie innych kryteriów niż cena, brak kompetencji
i narzędzi, aby w sposób prawidłowy i zgodny z prawem wprowadzać kryteria
środowiskowe, społeczne i innowacyjne,
asymetria pozycji wykonawcy i zamawiającego, która skutkuje zawieraniem –
zdaniem przedsiębiorców – zbyt rygorystycznych umów, w których całe ryzyko
projektowe zostaje przerzucone na wykonawcę,
brak budowania trwałego partnerstwa opartego na zaufaniu, dialogu i kooperacji
między zamawiającymi a wykonawcami,
zbyt duży przedmiot zamówienia – łączenie dostaw lub usług w jeden kontrakt
o wysokiej wartości, co uniemożliwia start mniejszym firmom.
Niemniej podkreślić należy, że przepisy ustawy Pzp wspierają działalność MŚP w zakresie
zamówień publicznych. Warto wskazać na następujące przepisy:
a) regulacje dotyczące podziału zamówień na części i konieczność uzasadnienia przez
zamawiającego odstąpienia od zastosowania takiego podziału;
b) możliwość wypłacania przez zamawiającego zaliczek wykonawcom;
c) rozwiązania służące wzmocnieniu ochrony słusznych interesów podwykonawców
m.in. w zakresie ich wynagrodzeń;
d) możliwość bezpośredniego poinformowania przez zamawiającego o wszczęciu
postępowania o udzielenie zamówienia znanych mu wykonawców, którzy w ramach
prowadzonej działalności świadczą usługi, dostawy lub roboty budowlane będące
przedmiotem zamówienia, w celu zainteresowania ich udziałem w postępowaniu;
e) zrównoważenie pozycji stron umowy w sprawie zamówienia publicznego poprzez
obowiązki dotyczące waloryzacji wynagrodzenia;
f) obowiązek zapłaty przez zamawiającego wykonawcy wynagrodzenia w częściach,
po wykonaniu części umowy, lub udzielenia zaliczki na poczet wykonania
zamówienia, w przypadku umów zawieranych na okres dłuższy niż 12 miesięcy;
g) przepisy nakazujące informowanie o ogłaszanych postępowaniach i transparentność
tego procesu umożliwia szeroki dostęp MŚP do zamówień publicznych i jest jednym
z czynników zachęcających do ubiegania się o zamówienia publiczne.
Stosowanie ww. przepisów ustawy Pzp ułatwia udział w postępowaniach podmiotów
z grupy MŚP oraz buduje pozycję polskich, małych i średnich przedsiębiorców jako
wykonawców i podwykonawców na rynku zamówieniowym.
-- 3 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Ad 7.
Dane z ogłoszeń o zamówieniach publikowane w Suplemencie do Dziennika Urzędowego
UE (TED) nie pozwalają na dokonanie stosownej analizy, przy czym zgodnie z danymi za
rok 2024, udostępnianymi w ramach inicjatywy „The Single Market and Competitiveness
Scoreboard”2 wyniki Polski prezentują się następująco: wynik wyboru MŚP w ramach
procedury przetargowej na poziomie 64% można określić jako dolną część średniego
przedziału wskaźników dla UE. Niskie wyniki (od 32% do 55%) osiągnęło 5 państw.
Wysokie wyniki (od 93% do 82%) były udziałem sześciu krajów, w kolejności malejącej
były to: Bułgaria, Łotwa, Słowacja, Włochy, Belgia, Litwa, Austria.
Sam udział MŚP w postępowaniach, w którym Polska wskazała wynik 60%, także można
określić jako dolną część średniego przedziału wskaźników sprawdzonych dla Unii
Europejskiej. Wyniki powyżej 80% uzyskało siedem państw UE. Wyniki wyższe od Polski,
ale niższe niż 80%, kolejnych siedem państw UE. Wyniki między 30 a 59% wskazano dla
8 krajów Unii Europejskiej. Warto zastrzec, że nie wszystkie państwa są sklasyfikowane,
a różnice w metodologii mogą powodować drobne różnice między wskazaniami UZP oraz
przytaczanej klasyfikacji, publikowanej w domenie Komisji Europejskiej.
Zwiększanie obecności MŚP na rynku zamówień publicznych jest jednym z priorytetów
Ministerstwa określonym w przyjętej w dniu 31 marca 2026 r. Polityce zakupowej
państwa na lata 2026-2029.
Ad 8.
W najbliższym czasie nie jest planowana zmiana ustawy Pzp bezpośrednio związana z
udziałem przedsiębiorców z sektora MŚP na rynku zamówień publicznych. Wydaje się, że
istniejące przepisy ustawy Pzp i wskazane wyżej rozwiązania (odp. VI.) efektywnie
wspierają przedsiębiorców z tego sektora.
Jak wynika ze Sprawozdania Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z funkcjonowania
systemu zamówień publicznych w 2024 r. w sekcji: „Udział w zamówieniach publicznych
wykonawców z sektora MŚP”, wykonawcy i podwykonawcy z sektora MŚP są aktywnym
uczestnikiem rynku zamówień publicznych.
Szczegółowe dane liczbowe prezentowane są w treści Sprawozdania, które udostępnione
jest na stronie internetowej UZP, pod adresem:
https://www.gov.pl/web/uzp/sprawozdania-o-funkcjonowaniu-systemu-zamowien-
publicznych
Dodatkowo należy zwrócić uwagę na uchwaloną przez Radę Ministrów w dniu 31 marca
br. Politykę zakupową państwa na lata 2026-2029. Wyznacza ona cele strategiczne dla
zamówień, wpisujące się w priorytety gospodarcze rządu i wskazuje, że zamówienia
publiczne są ważnym instrumentem realizacji polityki państwa, w tym budowy potencjału
polskich przedsiębiorców i kreowania warunków, które sprzyjają prowadzeniu działalności
gospodarczej, w szczególności podmiotom z grupy MŚP.
Istotnymi planowanymi narzędziami realizacji celów Polityki są:
2 Link: https://single-market-scoreboard.ec.europa.eu/business-framework-conditions/public-procurement_en
-- 4 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
a) zaangażowanie zamawiających w lepsze przygotowanie postępowań o udzielenie
zamówienia publicznego – zachęcenie ich, w trakcie planowania i przygotowywania
postępowań, do dokładnego zbadania i analizowania ofert lokalnych
przedsiębiorców, a także podjęcia z nimi dialogu, na co pozwalają przepisy ustawy
Pzp,
b) promowanie rozwiązań uwzględniających interesy wykonawców, takie jak podział
zamówień na części, stosowanie częściowych płatności, udzielanie zaliczek oraz
częstsze stosowanie umów ramowych – rozwiązania te posłużą zwiększeniu
zainteresowania przedsiębiorców z sektora MŚP udziałem w rynku zamówień
publicznych,
c) zalecenie dla zamawiających do przeprowadzania Testu MŚP w celu zwiększenia
obecności przedsiębiorców z sektora MŚP w zamówieniach publicznych – Test MŚP
to praktyczne narzędzie dla zamawiających, zawierające kluczowe kroki wspierające
małe i średnie przedsiębiorstwa w ubieganiu się o zamówienia publiczne. Dzięki tej
liście, zamawiający mogą w sposób usystematyzowany sprawdzać, czy
projektowane, a później prowadzone postępowanie nie eliminuje wykonawców
z sektora MŚP oraz czy tworzy dla nich realne szanse na udział w zamówieniu,
d) zapewnienie kontynuacji wsparcia MŚP w formie cyklu bezpłatnych szkoleń
dotyczących udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia przez Ministra
właściwego do spraw gospodarki – celem szkoleń jest wzmocnienie kompetencji dla
MŚP oraz zapewnienie dostępu do wiedzy niezbędnej do efektywnego udziału
w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego,
e) uproszczenia w komunikacji: zamawiający powinni posługiwać się możliwie prostym
i przyjaznym językiem, w taki sposób, aby adresaci mogli zrozumieć ich sens
niezależnie od wykształcenia i profilu działalności, już po pierwszym zapoznaniu się
z ich treścią. Zostaną podjęte działania służące wdrożeniu prostego języka
w komunikacji pomiędzy zamawiającym a wykonawcą.
Ad 9.
Procedura udzielania zamówień o wartości poniżej progów unijnych jest mocno
uproszczona i odformalizowana, natomiast procedura w postępowaniach o wartości
równej lub przekraczającej progi unijne uwzględnia obowiązujące państwa członkowskie
przepisy prawa unijnego. Należy przy tym wskazać, że procedury, niezależnie od wartości
zamówienia, muszą zawierać regulacje zapewniające uczciwą konkurencję
w postępowaniu, transparentność oraz wybór rzetelnego wykonawcy, zdolnego do
prawidłowej realizacji zamówienia,
W związku z powyższym, kluczowe w ocenie resortu jest posiadanie przez MŚP
niezbędnej wiedzy o obowiązujących procedurach i przepisach, co ma wzmocnić ich
pozycję w postępowaniu o udzielenie zamówienia, zwiększając szansę na wygranie
w danym postępowaniu.
Z myślą o przedsiębiorcach należących do sektora MŚP, Ministerstwo Rozwoju
i Technologii w latach 2023-2025 zorganizowało cykl jednodniowych bezpłatnych szkoleń
pn. „Jak pozyskać zamówienie i podpisać umowę – procedura uzyskania zamówienia krok po
kroku. Szkolenie praktyczne dla wykonawców”. W jego ramach przeprowadzono łącznie 48
szkoleń w całej Polsce, we wszystkich województwach, w tym 32 spotkania odbyły się
w ramach zamówienia podstawowego, po dwa w każdym województwie. Dodatkowo,
z uwagi na duże zainteresowanie przedsiębiorców tego typu ofertą edukacyjną, zostało
zorganizowanych dodatkowych 16 szkoleń w ramach prawa opcji.
-- 5 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Był to nowatorski projekt, jakiego dotąd nie było na rynku szkoleniowym, skierowany do
przedsiębiorców i osób zatrudnionych w sektorze MŚP oraz uwzględniący ich punkt
widzenia. Szkolenia były prowadzone przez doświadczonych trenerów, którzy
w przystępny sposób wskazywali na praktyczne aspekty związane z udziałem
w zamówieniach publicznych, począwszy od umiejętności znajdowania ogłoszeń
o zamówieniach, poprzez praktyczne zagadnienia przygotowania i złożenia oferty, po
warunki udziału i kryteria oceny ofert. Uczestnicy mieli zagwarantowane wsparcie i pomoc
przy składaniu realnych ofert. W ramach wszystkich spotkań przeszkolono około 1500
osób. Nowa Polityka zakupowa państwa na lata 2026-2029 będzie kontynuowała ten
projekt w formie cyklu bezpłatnych szkoleń dla przedsiębiorców z grupy MŚP.
Dodatkowo w Urzędzie Zamówień Publicznych podejmowane są działania, mające na celu
informowanie o możliwościach prawnych wynikających z obowiązujących przepisów
ustawy Pzp. Prowadzone są liczne szkolenia i wydarzenia, których celem jest
popularyzacja wiedzy o przepisach z zakresu zamówień publicznych, w tym regulacjach
wspierających udział MŚP, dedykowane zamawiającym ale również wykonawcom
będącym podmiotami z obszaru MŚP. Prowadzone działania edukacyjne mają charakter
nieodpłatny i ogólnodostępny. W celu zwiększenia dostępności oferty edukacyjnej Urzędu
Zamówień Publicznych, większość szkoleń ma formułę online, co ułatwia uczestnictwo
w wydarzeniach, ale także likwiduje koszty po stronie uczestników związane
z doszkalaniem.
W tym kontekście warto wspomnieć o projekcie edukacyjnym pn.: „Akademia Zakupów
Publicznych”, który został stworzony w celu wsparcia wszystkich uczestników rynku
zamówień publicznych, a więc również polskich przedsiębiorców, konkurujących
o uzyskanie zamówień publicznych. W ramach projektu podejmowane są aktywności
edukacyjno–szkoleniowe, działania informacyjne oraz z obszaru współpracy z rynkiem.
Ad 10.
Kwestia koncentracji zamówień publicznych oraz jej potencjalnego oddziaływania na
poziom konkurencji stanowi istotny element oceny funkcjonowania systemu zamówień
publicznych. W ujęciu ogólnym należy wskazać, że wysoka koncentracja zamówień
w ograniczonej liczbie dużych podmiotów może wpływać na ograniczenie dostępu do
rynku dla mniejszych wykonawców, a tym samym oddziaływać na poziom
konkurencyjności.
Zagadnienie koncentracji zamówień publicznych w dużych podmiotach jest przedmiotem
zainteresowania zarówno w ujęciu krajowym, jak i międzynarodowym, w szczególności
w kontekście zapewnienia efektywnej konkurencji, równego dostępu do zamówień oraz
optymalizacji wydatkowania środków publicznych. W literaturze oraz praktyce wskazuje
się, że nadmierna koncentracja zamówień może prowadzić do ograniczenia liczby
aktywnych wykonawców, w tym w szczególności sektora małych i średnich
przedsiębiorstw, co w konsekwencji może skutkować zmniejszeniem presji
konkurencyjnej.
Należy również podkreślić, że obowiązujące przepisy ustawy Pzp przewidują instrumenty
sprzyjające zwiększaniu konkurencyjności, w tym w szczególności możliwość podziału
zamówienia na części, ograniczanie nadmiernych wymagań wobec wykonawców oraz
stosowanie przejrzystych i proporcjonalnych kryteriów oceny ofert.
-- 6 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Jednocześnie informuję, że w ramach dostępnych analiz nie prowadzono odrębnego,
pogłębionego badania w zakresie wpływu koncentracji zamówień publicznych na
konkurencyjność rynku, w szczególności w oparciu o szczegółowe dane ilościowe.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 7 of 7 --