Interpelacja nr 15978
Interpelacja w sprawie zagrożeń dla bezpieczeństwa żywnościowego oraz kosztów rekultywacji gruntów rolnych w związku z masową budową farm wiatrowych i fotowoltaicznych, ze szczególnym uwzględnieniem woj. opolskiego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Podatki, Finanse i Budżet (73%)
Obrona i Bezpieczeństwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zagrożeń dla bezpieczeństwa żywnościowego oraz kosztów rekultywacji gruntów rolnych w związku z masową budową farm wiatrowych i fotowoltaicznych, ze szczególnym uwzględnieniem woj. opolskiego
Interpelacja nr 15978
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zagrożeń dla bezpieczeństwa żywnościowego oraz kosztów rekultywacji gruntów rolnych w związku z masową budową farm wiatrowych i fotowoltaicznych, ze szczególnym uwzględnieniem woj. opolskiego
Zgłaszający: Katarzyna Czochara, Józefa Szczurek-Żelazko, Ewa Leniart
Data wpływu: 13-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
Polska stoi przed wyzwaniem transformacji energetycznej, jednak nie może ona odbywać się kosztem degradacji najcenniejszych zasobów naturalnych kraju – gruntów rolnych wysokich klas. Jako poseł reprezentujący interesy polskiej wsi, wyrażam stanowczy sprzeciw wobec masowego i niekontrolowanego lokowania farm wiatrowych na terenach o najwyższej kulturze rolnej, takich jak województwo opolskie.
Budowa turbin wiatrowych to nie tylko zajęcie powierzchni pod maszt, ale przede wszystkim trwała ingerencja w strukturę gleby poprzez wylewanie setek ton betonu i zbrojenia głęboko w ziemię. Istnieje realne ryzyko, że po zakończeniu eksploatacji instalacji polscy rolnicy zostaną pozostawieni z gigantycznym problemem technicznym i finansowym, którego skala w Europie Zachodniej staje się już dziś alarmująca.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Ile pozytywnych opinii (zgód) na przeznaczenie gruntów rolnych pod inwestycje OZE (farmy wiatrowe i fotowoltaiczne) wydał resort w latach 2024–2026 w skali kraju, a ile konkretnie w województwie opolskim?
2. Jakie konkretne przesłanki decydują o tym, że ministerstwo wydaje negatywną opinię dla takich projektów? Proszę o wskazanie liczby odmów w województwie opolskim w badanym okresie.
3. Czy prawdą jest, że według danych z Niemiec i Francji realny koszt pełnego demontażu i rekultywacji terenu po jednej turbinie wiatrowej (2–3 MW) wynosi obecnie od 250 000 do nawet 690 000 euro (ok. 1,1–3 mln zł)? Czy resort dysponuje własnymi analizami kosztów dekomisji w warunkach polskich?
4. Czy prawdą jest, że fundamenty turbin wiatrowych, zawierające ponad 500 m3 betonu, trwale niszczą podsiąkanie kapilarne wody i strukturę melioracyjną, co nawet po tzw. płytkiej rekultywacji (do 1 metra głębokości) czyni grunt trwale niepełnowartościowym dla rolnictwa?
5. Kto poniesie koszty usunięcia fundamentów i dróg dojazdowych w przypadku upadłości spółek celowych zarządzających farmami? Czy ministerstwo planuje wprowadzenie obligatoryjnych kaucji bankowych lub gwarancji finansowych na poczet przyszłej rekultywacji, aby chronić rolników i budżet państwa?
6. Czy ministerstwo monitoruje proces odralniania gruntów klas I-III pod OZE i czy zamierza wprowadzić ustawowy zakaz lokalizowania masowych farm wiatrowych na takich glebach, aby chronić „spichlerz Polski”?
7. Czy ktokolwiek zwracał się do ministerstwa o proces odralniania wysokich klas ziem w województwie opolskim w celach innych niż OZE i jakie były decyzje w tych sprawach?
Oczekuję merytorycznej odpowiedzi, która wyjaśni, dlaczego resort dopuszcza do trwałego „zabetonowania” polskiej ziemi pod szyldem ekologii.
Interpelacja nr 15978
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zagrożeń dla bezpieczeństwa żywnościowego oraz kosztów rekultywacji gruntów rolnych w związku z masową budową farm wiatrowych i fotowoltaicznych, ze szczególnym uwzględnieniem woj. opolskiego
Zgłaszający: Katarzyna Czochara, Józefa Szczurek-Żelazko, Ewa Leniart
Data wpływu: 13-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
Polska stoi przed wyzwaniem transformacji energetycznej, jednak nie może ona odbywać się kosztem degradacji najcenniejszych zasobów naturalnych kraju – gruntów rolnych wysokich klas. Jako poseł reprezentujący interesy polskiej wsi, wyrażam stanowczy sprzeciw wobec masowego i niekontrolowanego lokowania farm wiatrowych na terenach o najwyższej kulturze rolnej, takich jak województwo opolskie.
Budowa turbin wiatrowych to nie tylko zajęcie powierzchni pod maszt, ale przede wszystkim trwała ingerencja w strukturę gleby poprzez wylewanie setek ton betonu i zbrojenia głęboko w ziemię. Istnieje realne ryzyko, że po zakończeniu eksploatacji instalacji polscy rolnicy zostaną pozostawieni z gigantycznym problemem technicznym i finansowym, którego skala w Europie Zachodniej staje się już dziś alarmująca.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Ile pozytywnych opinii (zgód) na przeznaczenie gruntów rolnych pod inwestycje OZE (farmy wiatrowe i fotowoltaiczne) wydał resort w latach 2024–2026 w skali kraju, a ile konkretnie w województwie opolskim?
2. Jakie konkretne przesłanki decydują o tym, że ministerstwo wydaje negatywną opinię dla takich projektów? Proszę o wskazanie liczby odmów w województwie opolskim w badanym okresie.
3. Czy prawdą jest, że według danych z Niemiec i Francji realny koszt pełnego demontażu i rekultywacji terenu po jednej turbinie wiatrowej (2–3 MW) wynosi obecnie od 250 000 do nawet 690 000 euro (ok. 1,1–3 mln zł)? Czy resort dysponuje własnymi analizami kosztów dekomisji w warunkach polskich?
4. Czy prawdą jest, że fundamenty turbin wiatrowych, zawierające ponad 500 m3 betonu, trwale niszczą podsiąkanie kapilarne wody i strukturę melioracyjną, co nawet po tzw. płytkiej rekultywacji (do 1 metra głębokości) czyni grunt trwale niepełnowartościowym dla rolnictwa?
5. Kto poniesie koszty usunięcia fundamentów i dróg dojazdowych w przypadku upadłości spółek celowych zarządzających farmami? Czy ministerstwo planuje wprowadzenie obligatoryjnych kaucji bankowych lub gwarancji finansowych na poczet przyszłej rekultywacji, aby chronić rolników i budżet państwa?
6. Czy ministerstwo monitoruje proces odralniania gruntów klas I-III pod OZE i czy zamierza wprowadzić ustawowy zakaz lokalizowania masowych farm wiatrowych na takich glebach, aby chronić „spichlerz Polski”?
7. Czy ktokolwiek zwracał się do ministerstwa o proces odralniania wysokich klas ziem w województwie opolskim w celach innych niż OZE i jakie były decyzje w tych sprawach?
Oczekuję merytorycznej odpowiedzi, która wyjaśni, dlaczego resort dopuszcza do trwałego „zabetonowania” polskiej ziemi pod szyldem ekologii.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
9%
Konkretność
91%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.9 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11230 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 30 marca 2026 r.
znak sprawy: DNI.tr.058.2.2026
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 15978 w sprawie zagrożeń dla bezpieczeństwa żywności oraz kosztów
rekultywacji gruntów rolnych w związku z masową budową farm wiatrowych
i fotowoltaicznych.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Pań Posłanek na Sejm RP – Katarzyny Czochary, Józefy Szczurek – Żelazko
oraz Ewy Leniart z dnia 18 marca 2026 r., w sprawie lokowania inwestycji OZE na gruntach rolnych
przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Kwestia przeznaczania gruntów rolnych na cele nierolnicze jest ściśle powiązana z planowaniem
przestrzennym. To gmina, jako organ władzy publicznej, ma przyznaną przez prawo kompetencję
do jednostronnego ustalenia sposobu zagospodarowania przestrzeni lokalnej. Uprawnienie takie
przyznaje tej jednostce art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym (1), zaś precyzuje je art.
3 ust. 1 ustawy (2), który stanowi, że kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na
terenie gminy, w tym uchwalanie gminnych aktów planowania przestrzennego, (…), należy do
zadań własnych gminy. Oznacza to, że gminie przysługuje „władztwo planistyczne" na jej terenie
i to ona ma wpływ na kształtowanie lokalnej przestrzeni.
Niemniej jednak, w celu zapewnienia ochrony oraz prawidłowego kształtowania rolniczej
przestrzeni produkcyjnej, ustawodawca przyznał Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi
kompetencje, które pozwalają na ograniczony wpływ na planowanie przestrzenne w gminie.
Minister jest zawiadamiany o przystąpieniu przez gminę do sporządzenia projektu planu
ogólnego, a następnie je opiniuje. Już na etapie zawiadomienia o przystąpieniu do sporządzenia
projektu planu ogólnego Minister zwraca organom gminy uwagę na potrzebę ochrony wszystkich
gruntów rolnych oraz racjonalnego nimi gospodarowania. Następnie, na etapie opiniowania
projektu, w przypadku przeszacowania ilości i powierzchni stref, w których dopuszczane jest
zagospodarowanie polegające na lokalizacji odnawialnych źródeł energii, Minister zgłasza
-- 1 of 5 --
zastrzeżenia w tym zakresie, akcentując brak podstaw do nadmiarowego lokowania tego rodzaju
inwestycji na gruntach rolnych.
Podkreślenia wymaga również, że to właśnie w wyniku działań Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju
Wsi w ustawie o planowaniu przestrzennym (2) wprowadzono przepis ograniczający
niekontrolowane, bez udziału społeczeństwa „rozlewanie się” inwestycji OZE na terenach
rolnych. Aktualnie zmiana zagospodarowania terenu, dotycząca niezamontowanych na
budynkach instalacji odnawianych źródeł energii, lokalizowanych na:
a) użytkach rolnych klasy I–III i gruntach leśnych,
b) użytkach rolnych klasy IV, o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 150 kW lub
wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii
elektrycznej,
c) gruntach innych niż wskazane w lit. a i b, o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż
1000 kW,
następuje na podstawie planu miejscowego.
Należy także zauważyć, że zgodnie z obowiązującą ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych
(3), zmiana przeznaczenia najlepszych gruntów w planie miejscowym jest dopuszczalna, ale tylko
w sytuacji, gdy władze gminy wykażą w treści wniosku, że nie ma innych możliwości rozwoju
zabudowy o charakterze nierolniczym na gruntach słabszych klas bonitacyjnych, czy na gruntach
rolnych już na te cele przewidzianych.
Odnosząc się bezpośrednio do pytań zawartych w interpelacji przedstawiam następujące
wyjaśnienia:
1. Ile pozytywnych opinii (zgód) na przeznaczenie gruntów rolnych pod inwestycje OZE wydał resort
w latach 2024-2026 w skali kraju, a ile w województwie opolskim?
Ministerstwo powadzi rejestr wydanych decyzji według województw, gmin i obrębów
ewidencyjnych, nie zaś pod względem rodzaju przeznaczenia gruntów w projekcie planu
miejscowego. Warto podkreślić przy tym, że zgodnie z ustawą o ochronie gruntów rolnych i
leśnych (3) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydaje zgodę na inne niż rolnicze wykorzystanie
gruntów, a nie na wykorzystanie danego gruntu pod konkretny rodzaj inwestycji. Oczywiście,
gminy we wnioskach wskazują przyszłe przeznaczenie gruntu (np. pod budownictwo
mieszkaniowe, usługi, przemysł), jednak planowany sposób wykorzystania gruntu nie jest
przesłanką warunkującą wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia. Ustawa (3) nakazuje bowiem
badać wnioski pod kątem wpływu inwestycji na kształtowanie rolniczej przestrzeni produkcyjnej,
a nie rodzaju inwestycji. Dlatego nie jest możliwe podanie danych o wyrażonych zgodach w
podziale na kategorie inwestycji, które mogą być sytuowane na gruntach objętych zgodą na
zmianę przeznaczenia.
-- 2 of 5 --
Wskazuję jednak, że w badanym okresie zostały rozpatrzone 892 wnioski, dla których łączna
wnioskowana powierzchnia wynosiła 11024,60 ha, zaś Minister wyraził zgodę na zmianę
przeznaczenia 2680 ha. Z tego 42 wnioski wpłynęły z województwa opolskiego, na łączną
powierzchnię 482 ha, a Minister wyraził zgodę na zmianę przeznaczenia 121,60 ha gruntów
rolnych.
2. Jakie przesłanki decydują o tym, że Minister wydaje negatywną opinię dla takich projektów? Proszę
o wskazanie liczby odmów w województwie opolskim w badanym okresie.
Ministerstwo stoi na stanowisku, że obszary wiejskie powinny być traktowane przede wszystkim
jako miejsce pracy i życia producentów rolnych, których praca daje wymierne korzyści naszemu
społeczeństwu. Rozwój funkcji nierolniczych na terenach rolnych nie może stanowić bariery dla
funkcjonujących tam gospodarstw rolnych. Grunty rolne nie mogą być postrzegane jako takie,
które można z łatwością pozyskiwać na różnego rodzaju inwestycje, gdyż są one podstawowym
czynnikiem produkcji rolnej i podstawą dla zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego kraju.
Szczególnie farmy fotowoltaiczne i farmy wiatrowe powinny być realizowane na gruntach
nieprzydatnych dla produkcji rolniczej, tj. nieużytkach, terenach pokopalnianych czy gruntach
bardzo słabych klas bonitacyjnych.
W analizowanym okresie Minister rozpatrzył 42 wnioski z województwa opolskiego na łączną
powierzchnię 482 ha, a decyzję negatywną wydał dla 360,40 ha gruntów rolnych.
3. Czy prawdą jest, że według danych z Niemiec i Francji, realny koszt pełnego demontażu
i rekultywacji terenu po jednej turbinie wiatrowej (2-3 MW) wynosi obecnie od 250000 do nawet
690000 euro (ok. 1,1-3 mln zł)? Czy resort dysponuje własnymi analizami kosztów dekomisji
w warunkach polskich?
Ministerstwo nie dysponuje takimi danymi.
4. Czy prawdą jest, że fundamenty turbin wiatrowych, zawierające ponad 500 \bm{m^3} betonu,
trwale niszczą podsiąkanie kapilarne wody i strukturę melioracyjną, co nawet po tzw. „płytkiej
rekultywacji” (do 1 metra głębokości) czyni grunt trwale niepełnowartościowym dla rolnictwa?
Analiza dostępnych źródeł pozwala stwierdzić, że budowa farm wiatrowych nie powinna
powodować znacznego pogorszenia warunków upraw rolniczych. Jednak pewne obawy mogą
budzić prace ziemne, związane z posadowieniem masztów siłowni wiatrowych, które mogą
przerwać drogę wód podziemnych. Zagrożenie to można jednak wyeliminować poprzez
odpowiednie rozpoznanie warunków hydrologicznych i takie umiejscowienie siłowni wiatrowych
w terenie, które nie będzie niosło za sobą negatywnych skutków dla stosunków wodnych.
Kwestie te powinny być weryfikowane w procesie budowalnym oraz w procedurze oceny
oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
-- 3 of 5 --
5. Kto poniesie koszty usunięcia fundamentów i dróg dojazdowych w przypadku upadłości spółek
celowych zarządzających farmami? Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie obligatoryjnych kaucji
bankowych lub gwarancji finansowych na poczet przyszłej rekultywacji, aby chronić rolników
i budżet państwa?
Korzystanie przez inwestora z cudzej nieruchomości wymaga uprzedniego uzyskania
odpowiedniego tytułu prawnego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz utrwaloną
praktyką inwestycyjną, podstawą do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest
zawarcie umowy cywilnoprawnej pomiędzy rolnikiem (właścicielem gruntu) a inwestorem (np.
spółką energetyczną). W treści umowy powinny zostać określone zasady ponoszenia kosztów
oraz udziału rolnika w korzyściach wynikających z posadowienia odnawialnego źródła energii.
Właściciel nieruchomości powinien w sposób świadomy i należycie zabezpieczający swoje
interesy ukształtować postanowienia umowne. W szczególności powinien on uwzględnić
potencjalne ryzyka związane z długoterminowym charakterem umowy, ograniczeniami w
sposobie korzystania z nieruchomości, a także skutkami prawnymi i finansowymi wynikającymi z
realizacji inwestycji.
Zwracam przy tym uwagę, że skutki ogłoszenia upadłości zarówno w stosunku do upadłego, jak
też w stosunku do majątku upadłego reguluje ustawa – Prawo upadłościowe (4). O tym, kto
przejmie zobowiązania upadłego rozstrzyga sąd, badając każdy przypadek indywidualnie. Warto
też podkreślić, że Skarb Państwa nie odpowiada za zobowiązania podmiotów prywatnych, w tym
także wtedy, gdy są nimi spółki z udziałem Skarbu Państwa.
6. Czy Ministerstwo monitoruje proces odralniania gruntów klas I-III pod OZE i czy zamierza
wprowadzić ustawowy zakaz lokalizowania masowych farm wiatrowych na takich glebach,
aby chronić „spichlerz Polski”?
Zgodnie z przepisami (3) to Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydaje zgodę na zmianę
przeznaczenia gruntów rolnych klas I-III na cele nierolnicze, w tym na cele inwestycji OZE, zatem
na bieżąco wpływa na możliwość realizacji takich inwestycji na najlepszych gruntach. Tak jak
podkreśliłem na wstępie oraz w odpowiedzi na pytanie nr 2, resort rolnictwa dokłada wszelkich
starań, aby grunty najlepszej jakości pozostały w rolniczym użytkowaniu, a inwestycje w OZE
powstawały na nieużytkach i najsłabszych gruntach. Inwestycje w OZE mogą być bez przeszkód
realizowane na innych gruntach, czy - jak w przypadku paneli fotowoltaicznych - na istniejących
budynkach, zatem z punktu widzenia racjonalnego gospodarowania gruntami rolnymi,
uzasadnienie dla ich sytuowania na najlepszych gruntach znajdowane jest w bardzo wyjątkowych
sytuacjach.
7. Czy ktokolwiek zwracał się do Ministerstwa o proces odralniania wysokich klas ziem
w województwie opolskim w celach innych niż OZE i jakie były decyzje w tych sprawach
-- 4 of 5 --
Zgodnie z art. 7 ust 3 ustawy (3), tylko wójt/burmistrz/prezydent miasta może wystąpić do
Ministra z wnioskiem w sprawie zmiany przeznaczenia gruntów rolnych klas I-III na cele
nierolnicze. Wszystkie wnioski, które zostały rozpatrzone w latach 2024-2026 zostały wykazane
w pkt 1.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) ustawa z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 609);
(2) ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U.
z 2024 r. poz. 1130);
(3) ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2024. poz.
82);
(4) ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 614 ze
zm.).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 30 marca 2026 r.
znak sprawy: DNI.tr.058.2.2026
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 15978 w sprawie zagrożeń dla bezpieczeństwa żywności oraz kosztów
rekultywacji gruntów rolnych w związku z masową budową farm wiatrowych
i fotowoltaicznych.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Pań Posłanek na Sejm RP – Katarzyny Czochary, Józefy Szczurek – Żelazko
oraz Ewy Leniart z dnia 18 marca 2026 r., w sprawie lokowania inwestycji OZE na gruntach rolnych
przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Kwestia przeznaczania gruntów rolnych na cele nierolnicze jest ściśle powiązana z planowaniem
przestrzennym. To gmina, jako organ władzy publicznej, ma przyznaną przez prawo kompetencję
do jednostronnego ustalenia sposobu zagospodarowania przestrzeni lokalnej. Uprawnienie takie
przyznaje tej jednostce art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym (1), zaś precyzuje je art.
3 ust. 1 ustawy (2), który stanowi, że kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na
terenie gminy, w tym uchwalanie gminnych aktów planowania przestrzennego, (…), należy do
zadań własnych gminy. Oznacza to, że gminie przysługuje „władztwo planistyczne" na jej terenie
i to ona ma wpływ na kształtowanie lokalnej przestrzeni.
Niemniej jednak, w celu zapewnienia ochrony oraz prawidłowego kształtowania rolniczej
przestrzeni produkcyjnej, ustawodawca przyznał Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi
kompetencje, które pozwalają na ograniczony wpływ na planowanie przestrzenne w gminie.
Minister jest zawiadamiany o przystąpieniu przez gminę do sporządzenia projektu planu
ogólnego, a następnie je opiniuje. Już na etapie zawiadomienia o przystąpieniu do sporządzenia
projektu planu ogólnego Minister zwraca organom gminy uwagę na potrzebę ochrony wszystkich
gruntów rolnych oraz racjonalnego nimi gospodarowania. Następnie, na etapie opiniowania
projektu, w przypadku przeszacowania ilości i powierzchni stref, w których dopuszczane jest
zagospodarowanie polegające na lokalizacji odnawialnych źródeł energii, Minister zgłasza
-- 1 of 5 --
zastrzeżenia w tym zakresie, akcentując brak podstaw do nadmiarowego lokowania tego rodzaju
inwestycji na gruntach rolnych.
Podkreślenia wymaga również, że to właśnie w wyniku działań Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju
Wsi w ustawie o planowaniu przestrzennym (2) wprowadzono przepis ograniczający
niekontrolowane, bez udziału społeczeństwa „rozlewanie się” inwestycji OZE na terenach
rolnych. Aktualnie zmiana zagospodarowania terenu, dotycząca niezamontowanych na
budynkach instalacji odnawianych źródeł energii, lokalizowanych na:
a) użytkach rolnych klasy I–III i gruntach leśnych,
b) użytkach rolnych klasy IV, o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 150 kW lub
wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii
elektrycznej,
c) gruntach innych niż wskazane w lit. a i b, o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż
1000 kW,
następuje na podstawie planu miejscowego.
Należy także zauważyć, że zgodnie z obowiązującą ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych
(3), zmiana przeznaczenia najlepszych gruntów w planie miejscowym jest dopuszczalna, ale tylko
w sytuacji, gdy władze gminy wykażą w treści wniosku, że nie ma innych możliwości rozwoju
zabudowy o charakterze nierolniczym na gruntach słabszych klas bonitacyjnych, czy na gruntach
rolnych już na te cele przewidzianych.
Odnosząc się bezpośrednio do pytań zawartych w interpelacji przedstawiam następujące
wyjaśnienia:
1. Ile pozytywnych opinii (zgód) na przeznaczenie gruntów rolnych pod inwestycje OZE wydał resort
w latach 2024-2026 w skali kraju, a ile w województwie opolskim?
Ministerstwo powadzi rejestr wydanych decyzji według województw, gmin i obrębów
ewidencyjnych, nie zaś pod względem rodzaju przeznaczenia gruntów w projekcie planu
miejscowego. Warto podkreślić przy tym, że zgodnie z ustawą o ochronie gruntów rolnych i
leśnych (3) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydaje zgodę na inne niż rolnicze wykorzystanie
gruntów, a nie na wykorzystanie danego gruntu pod konkretny rodzaj inwestycji. Oczywiście,
gminy we wnioskach wskazują przyszłe przeznaczenie gruntu (np. pod budownictwo
mieszkaniowe, usługi, przemysł), jednak planowany sposób wykorzystania gruntu nie jest
przesłanką warunkującą wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia. Ustawa (3) nakazuje bowiem
badać wnioski pod kątem wpływu inwestycji na kształtowanie rolniczej przestrzeni produkcyjnej,
a nie rodzaju inwestycji. Dlatego nie jest możliwe podanie danych o wyrażonych zgodach w
podziale na kategorie inwestycji, które mogą być sytuowane na gruntach objętych zgodą na
zmianę przeznaczenia.
-- 2 of 5 --
Wskazuję jednak, że w badanym okresie zostały rozpatrzone 892 wnioski, dla których łączna
wnioskowana powierzchnia wynosiła 11024,60 ha, zaś Minister wyraził zgodę na zmianę
przeznaczenia 2680 ha. Z tego 42 wnioski wpłynęły z województwa opolskiego, na łączną
powierzchnię 482 ha, a Minister wyraził zgodę na zmianę przeznaczenia 121,60 ha gruntów
rolnych.
2. Jakie przesłanki decydują o tym, że Minister wydaje negatywną opinię dla takich projektów? Proszę
o wskazanie liczby odmów w województwie opolskim w badanym okresie.
Ministerstwo stoi na stanowisku, że obszary wiejskie powinny być traktowane przede wszystkim
jako miejsce pracy i życia producentów rolnych, których praca daje wymierne korzyści naszemu
społeczeństwu. Rozwój funkcji nierolniczych na terenach rolnych nie może stanowić bariery dla
funkcjonujących tam gospodarstw rolnych. Grunty rolne nie mogą być postrzegane jako takie,
które można z łatwością pozyskiwać na różnego rodzaju inwestycje, gdyż są one podstawowym
czynnikiem produkcji rolnej i podstawą dla zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego kraju.
Szczególnie farmy fotowoltaiczne i farmy wiatrowe powinny być realizowane na gruntach
nieprzydatnych dla produkcji rolniczej, tj. nieużytkach, terenach pokopalnianych czy gruntach
bardzo słabych klas bonitacyjnych.
W analizowanym okresie Minister rozpatrzył 42 wnioski z województwa opolskiego na łączną
powierzchnię 482 ha, a decyzję negatywną wydał dla 360,40 ha gruntów rolnych.
3. Czy prawdą jest, że według danych z Niemiec i Francji, realny koszt pełnego demontażu
i rekultywacji terenu po jednej turbinie wiatrowej (2-3 MW) wynosi obecnie od 250000 do nawet
690000 euro (ok. 1,1-3 mln zł)? Czy resort dysponuje własnymi analizami kosztów dekomisji
w warunkach polskich?
Ministerstwo nie dysponuje takimi danymi.
4. Czy prawdą jest, że fundamenty turbin wiatrowych, zawierające ponad 500 \bm{m^3} betonu,
trwale niszczą podsiąkanie kapilarne wody i strukturę melioracyjną, co nawet po tzw. „płytkiej
rekultywacji” (do 1 metra głębokości) czyni grunt trwale niepełnowartościowym dla rolnictwa?
Analiza dostępnych źródeł pozwala stwierdzić, że budowa farm wiatrowych nie powinna
powodować znacznego pogorszenia warunków upraw rolniczych. Jednak pewne obawy mogą
budzić prace ziemne, związane z posadowieniem masztów siłowni wiatrowych, które mogą
przerwać drogę wód podziemnych. Zagrożenie to można jednak wyeliminować poprzez
odpowiednie rozpoznanie warunków hydrologicznych i takie umiejscowienie siłowni wiatrowych
w terenie, które nie będzie niosło za sobą negatywnych skutków dla stosunków wodnych.
Kwestie te powinny być weryfikowane w procesie budowalnym oraz w procedurze oceny
oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
-- 3 of 5 --
5. Kto poniesie koszty usunięcia fundamentów i dróg dojazdowych w przypadku upadłości spółek
celowych zarządzających farmami? Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie obligatoryjnych kaucji
bankowych lub gwarancji finansowych na poczet przyszłej rekultywacji, aby chronić rolników
i budżet państwa?
Korzystanie przez inwestora z cudzej nieruchomości wymaga uprzedniego uzyskania
odpowiedniego tytułu prawnego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz utrwaloną
praktyką inwestycyjną, podstawą do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest
zawarcie umowy cywilnoprawnej pomiędzy rolnikiem (właścicielem gruntu) a inwestorem (np.
spółką energetyczną). W treści umowy powinny zostać określone zasady ponoszenia kosztów
oraz udziału rolnika w korzyściach wynikających z posadowienia odnawialnego źródła energii.
Właściciel nieruchomości powinien w sposób świadomy i należycie zabezpieczający swoje
interesy ukształtować postanowienia umowne. W szczególności powinien on uwzględnić
potencjalne ryzyka związane z długoterminowym charakterem umowy, ograniczeniami w
sposobie korzystania z nieruchomości, a także skutkami prawnymi i finansowymi wynikającymi z
realizacji inwestycji.
Zwracam przy tym uwagę, że skutki ogłoszenia upadłości zarówno w stosunku do upadłego, jak
też w stosunku do majątku upadłego reguluje ustawa – Prawo upadłościowe (4). O tym, kto
przejmie zobowiązania upadłego rozstrzyga sąd, badając każdy przypadek indywidualnie. Warto
też podkreślić, że Skarb Państwa nie odpowiada za zobowiązania podmiotów prywatnych, w tym
także wtedy, gdy są nimi spółki z udziałem Skarbu Państwa.
6. Czy Ministerstwo monitoruje proces odralniania gruntów klas I-III pod OZE i czy zamierza
wprowadzić ustawowy zakaz lokalizowania masowych farm wiatrowych na takich glebach,
aby chronić „spichlerz Polski”?
Zgodnie z przepisami (3) to Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydaje zgodę na zmianę
przeznaczenia gruntów rolnych klas I-III na cele nierolnicze, w tym na cele inwestycji OZE, zatem
na bieżąco wpływa na możliwość realizacji takich inwestycji na najlepszych gruntach. Tak jak
podkreśliłem na wstępie oraz w odpowiedzi na pytanie nr 2, resort rolnictwa dokłada wszelkich
starań, aby grunty najlepszej jakości pozostały w rolniczym użytkowaniu, a inwestycje w OZE
powstawały na nieużytkach i najsłabszych gruntach. Inwestycje w OZE mogą być bez przeszkód
realizowane na innych gruntach, czy - jak w przypadku paneli fotowoltaicznych - na istniejących
budynkach, zatem z punktu widzenia racjonalnego gospodarowania gruntami rolnymi,
uzasadnienie dla ich sytuowania na najlepszych gruntach znajdowane jest w bardzo wyjątkowych
sytuacjach.
7. Czy ktokolwiek zwracał się do Ministerstwa o proces odralniania wysokich klas ziem
w województwie opolskim w celach innych niż OZE i jakie były decyzje w tych sprawach
-- 4 of 5 --
Zgodnie z art. 7 ust 3 ustawy (3), tylko wójt/burmistrz/prezydent miasta może wystąpić do
Ministra z wnioskiem w sprawie zmiany przeznaczenia gruntów rolnych klas I-III na cele
nierolnicze. Wszystkie wnioski, które zostały rozpatrzone w latach 2024-2026 zostały wykazane
w pkt 1.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) ustawa z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 609);
(2) ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U.
z 2024 r. poz. 1130);
(3) ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2024. poz.
82);
(4) ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 614 ze
zm.).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --