Interpelacja nr 15977
Interpelacja w sprawie barier inwestycyjnych w zakresie budowy lądowych farm wiatrowych na terenach objętych całkowitą ochroną konserwatorską
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (73%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie barier inwestycyjnych w zakresie budowy lądowych farm wiatrowych na terenach objętych całkowitą ochroną konserwatorską
Interpelacja nr 15977
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie barier inwestycyjnych w zakresie budowy lądowych farm wiatrowych na terenach objętych całkowitą ochroną konserwatorską
Zgłaszający: Katarzyna Czochara, Józefa Szczurek-Żelazko, Ewa Leniart
Data wpływu: 13-03-2026
Szanowna Pani Minister,
transformacja energetyczna Polski jest procesem nieuchronnym i kluczowym dla bezpieczeństwa energetycznego państwa oraz portfeli obywateli. Jednym z jej filarów jest energetyka wiatrowa. Tymczasem docierają do mnie sygnały od samorządowców oraz inwestorów z gmin, których cały obszar (lub jego przeważająca część) znajduje się pod ścisłym nadzorem wojewódzkiego konserwatora zabytków.
W obecnym stanie prawnym, mimo liberalizacji tzw. ustawy odległościowej, gminy o wysokich walorach historycznych i krajobrazowych napotykają na „mur” decyzji odmownych. Konserwatorzy zabytków często z góry wykluczają lokalizację turbin wiatrowych, argumentując to ochroną osi widokowych oraz ingerencją w historyczny krajobraz kulturowy. Prowadzi to do sytuacji, w której całe regiony są de facto wykluczone z możliwości czerpania zysków z zielonej energii oraz z wpływów z podatków od takich instalacji.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Czy ministerstwo posiada analizy dotyczące powierzchni kraju wyłączonej z inwestycji w farmy wiatrowe ze względu na restrykcje konserwatorskie?
2. Ile ministerstwo wydało negatywnych opinii dotyczących budowy farm wiatrowych oraz fotowoltaicznych w okresie 2024-2026 (do dnia odpowiedzi)?
3. Ile ministerstwo wydało negatywnych opinii dotyczących budowy innych inwestycji na terenach objętych nadzorem przez konserwatora zabytków?
4. Czy resort rozważa wprowadzenie mechanizmu arbitrażowego w sytuacjach spornych między organami ochrony zabytków a inwestorami realizującymi cele publiczne w zakresie energetyki?
Liczę na merytoryczną i wyczerpującą odpowiedź, która pozwoli rozwiać wątpliwości mieszkańców i włodarzy gmin borykających się z tym problemem.
Z poważaniem
Katarzyna Czochara
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 15977
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie barier inwestycyjnych w zakresie budowy lądowych farm wiatrowych na terenach objętych całkowitą ochroną konserwatorską
Zgłaszający: Katarzyna Czochara, Józefa Szczurek-Żelazko, Ewa Leniart
Data wpływu: 13-03-2026
Szanowna Pani Minister,
transformacja energetyczna Polski jest procesem nieuchronnym i kluczowym dla bezpieczeństwa energetycznego państwa oraz portfeli obywateli. Jednym z jej filarów jest energetyka wiatrowa. Tymczasem docierają do mnie sygnały od samorządowców oraz inwestorów z gmin, których cały obszar (lub jego przeważająca część) znajduje się pod ścisłym nadzorem wojewódzkiego konserwatora zabytków.
W obecnym stanie prawnym, mimo liberalizacji tzw. ustawy odległościowej, gminy o wysokich walorach historycznych i krajobrazowych napotykają na „mur” decyzji odmownych. Konserwatorzy zabytków często z góry wykluczają lokalizację turbin wiatrowych, argumentując to ochroną osi widokowych oraz ingerencją w historyczny krajobraz kulturowy. Prowadzi to do sytuacji, w której całe regiony są de facto wykluczone z możliwości czerpania zysków z zielonej energii oraz z wpływów z podatków od takich instalacji.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Czy ministerstwo posiada analizy dotyczące powierzchni kraju wyłączonej z inwestycji w farmy wiatrowe ze względu na restrykcje konserwatorskie?
2. Ile ministerstwo wydało negatywnych opinii dotyczących budowy farm wiatrowych oraz fotowoltaicznych w okresie 2024-2026 (do dnia odpowiedzi)?
3. Ile ministerstwo wydało negatywnych opinii dotyczących budowy innych inwestycji na terenach objętych nadzorem przez konserwatora zabytków?
4. Czy resort rozważa wprowadzenie mechanizmu arbitrażowego w sytuacjach spornych między organami ochrony zabytków a inwestorami realizującymi cele publiczne w zakresie energetyki?
Liczę na merytoryczną i wyczerpującą odpowiedź, która pozwoli rozwiać wątpliwości mieszkańców i włodarzy gmin borykających się z tym problemem.
Z poważaniem
Katarzyna Czochara
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5979 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2437051.10760522.10204555
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 15977 posłanek Katarzyny Czochary, Józefy Szczurek-
Żelazko oraz Ewy Leniart z 18 marca 2026 roku w sprawie barier inwestycyjnych w zakresie
budowy lądowych farm wiatrowych na terenach objętych całkowitą ochroną
konserwatorską, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z 20 maja 2016 roku o inwestycjach w zakresie elektrowni
wiatrowych lokalizacja elektrowni wiatrowej następuje wyłącznie na podstawie
miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie przepis art. 4c ust. 1
tej ustawy stanowi, że
zakazuje się lokalizacji elektrowni wiatrowych na terenach parków
narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych i obszarów Natura 2000
w rozumieniu ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Zatem tylko
w odniesieniu do takich obszarów ustawodawca przewidział zakaz lokalizacji tego typu
inwestycji. W planie miejscowym ustala się zarówno lokalizację, jak również dopuszczalne
parametry projektowanych elektrowni wiatrowych, z uwzględnieniem szeregu ograniczeń,
w tym wynikających z konieczności ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków. Projekty
planów miejscowych są przedmiotem uzgodnienia w trybie art. 106 Kpa przez właściwych
terytorialnie wojewódzkich konserwatorów zabytków. Na postanowienia o odmowie
uzgodnienia gminom służy zażalenie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Z uwagi na wyżej opisany sposób wyznaczania lokalizacji elektrowni wiatrowych
w odniesieniu do zabytków Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie dysponuje
analizami określającymi obszary, na których nie dopuszczono do realizacji takich inwestycji.
Minister rozpatruje wyłącznie zażalenia na postanowienia wojewódzkich konserwatorów
zabytków o odmowie uzgodnienia planów miejscowych, w tym planów pozwalających
na lokalizację farm wiatrowych. Zażalenia zaś dotyczą drobnego ułamka wszystkich planów
poddawanych uzgodnieniom i nie dają Ministrowi wiedzy o całości tego typu uzgodnień.
Ad 2.
Do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego od początku roku 2024 do dziś
wpłynęły 4 zażalenia na wydane przez wojewódzkich konserwatorów zabytków
postanowienia w sprawie odmowy uzgodnienia miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego, sporządzanego w związku z zamiarem lokalizacji na terenie danej gminy
farmy wiatrowej. Dwie sprawy czekają nadal na rozpatrzenie, w jednym przypadku gmina
przekroczyła termin do złożenia zażalenia, w ostatnim zaś Minister przekazał sprawę do
ponownego rozpatrzenia z uwagi na stwierdzone uchybienia organu pierwszej instancji.
Zatem Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w analizowanym okresie nie wydał
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
żadnego orzeczenia o odmowie uzgodnienia projektu planu miejscowego sporządzonego dla
lokalizacji farmy wiatrowej.
Ad 3.
Minister nie wydawał opinii w sprawie planów inwestycyjnych gmin, gdyż wykracza to poza
jego ustawowe kompetencje. Zgodnie z art. 23 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym podmioty opiniujące i uzgadniające projekty planu ogólnego lub miejscowych
planów zagospodarowania przestrzennego są w zakresie swojej właściwości rzeczowej i
miejscowej obowiązane do współpracy przy sporządzaniu odpowiednio projektu planu
ogólnego albo projektu planu miejscowego, polegającej na wyrażaniu opinii, składaniu
wniosków oraz udostępnianiu informacji. Zatem z mocy tego przepisu to właściwi
terytorialnie wojewódzcy konserwatorzy zabytków są upoważnieni do wyrażania opinii
na temat projektowanych rozwiązań planistycznych na etapie sporządzania przepisów
prawa miejscowego.
Jedynie w piśmie Bożeny Żelazowskiej, sekretarz stanu w MKiDN i Generalnego
Konserwatora Zabytków, z 10 czerwca 2025 r. znak DOZ-SMOD.6480.16.2025.JM,
skierowanym do Wójta Gminy Miłoradz, zwrócono organowi samorządu lokalnego uwagę na
ciążący na wszystkich władzach publicznych obowiązek przeprowadzenia Oceny
Oddziaływania na Dziedzictwo (Heritage Impact Assessment) dla inwestycji planowanych
w granicach obiektów światowego dziedzictwa lub w ich strefach buforowych (a także
w zasięgu ich krajobrazowej ekspozycji). Gmina Miłoradz planuje realizację licznych farm
wiatrowych w strefie oddziaływania na Zamek Krzyżacki w Malborku, wpisany na Listę
światowego dziedzictwa UNESCO (decyzją Komitetu Światowego Dziedzictwa nr 21COM
VIII.C z 1997 r.). Powyższy obowiązek wynika z wytycznych UNESCO i ICOMOS
wydawanych na mocy Paryskiej Konwencji o ochronie światowego dziedzictwa kulturalnego
i naturalnego, ratyfikowanej przez Polskę w roku 1976. W wystąpieniu Generalnej
Konserwator Zabytków zwrócono uwagę, że niekontrolowana rozbudowa OZE może
stanowić zagrożenie dla ekspozycji zamku, natomiast rozwój prowadzony zgodnie
z międzynarodowymi wytycznymi powinien odbywać się w sposób odpowiedzialny
i zrównoważony, uwzględniający zarówno potrzeby ochrony dziedzictwa, jak i współczesne
wymagania energetyczne.
Ad 4.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie jest uprawniony do prowadzania działań
arbitrażowych pomiędzy inwestorami realizującymi farmy wiatrowe a władzami
samorządowymi decydującymi o lokalizacji tego typu inwestycji.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2437051.10760522.10204555
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 15977 posłanek Katarzyny Czochary, Józefy Szczurek-
Żelazko oraz Ewy Leniart z 18 marca 2026 roku w sprawie barier inwestycyjnych w zakresie
budowy lądowych farm wiatrowych na terenach objętych całkowitą ochroną
konserwatorską, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z 20 maja 2016 roku o inwestycjach w zakresie elektrowni
wiatrowych lokalizacja elektrowni wiatrowej następuje wyłącznie na podstawie
miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie przepis art. 4c ust. 1
tej ustawy stanowi, że
zakazuje się lokalizacji elektrowni wiatrowych na terenach parków
narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych i obszarów Natura 2000
w rozumieniu ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Zatem tylko
w odniesieniu do takich obszarów ustawodawca przewidział zakaz lokalizacji tego typu
inwestycji. W planie miejscowym ustala się zarówno lokalizację, jak również dopuszczalne
parametry projektowanych elektrowni wiatrowych, z uwzględnieniem szeregu ograniczeń,
w tym wynikających z konieczności ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków. Projekty
planów miejscowych są przedmiotem uzgodnienia w trybie art. 106 Kpa przez właściwych
terytorialnie wojewódzkich konserwatorów zabytków. Na postanowienia o odmowie
uzgodnienia gminom służy zażalenie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Z uwagi na wyżej opisany sposób wyznaczania lokalizacji elektrowni wiatrowych
w odniesieniu do zabytków Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie dysponuje
analizami określającymi obszary, na których nie dopuszczono do realizacji takich inwestycji.
Minister rozpatruje wyłącznie zażalenia na postanowienia wojewódzkich konserwatorów
zabytków o odmowie uzgodnienia planów miejscowych, w tym planów pozwalających
na lokalizację farm wiatrowych. Zażalenia zaś dotyczą drobnego ułamka wszystkich planów
poddawanych uzgodnieniom i nie dają Ministrowi wiedzy o całości tego typu uzgodnień.
Ad 2.
Do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego od początku roku 2024 do dziś
wpłynęły 4 zażalenia na wydane przez wojewódzkich konserwatorów zabytków
postanowienia w sprawie odmowy uzgodnienia miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego, sporządzanego w związku z zamiarem lokalizacji na terenie danej gminy
farmy wiatrowej. Dwie sprawy czekają nadal na rozpatrzenie, w jednym przypadku gmina
przekroczyła termin do złożenia zażalenia, w ostatnim zaś Minister przekazał sprawę do
ponownego rozpatrzenia z uwagi na stwierdzone uchybienia organu pierwszej instancji.
Zatem Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w analizowanym okresie nie wydał
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
żadnego orzeczenia o odmowie uzgodnienia projektu planu miejscowego sporządzonego dla
lokalizacji farmy wiatrowej.
Ad 3.
Minister nie wydawał opinii w sprawie planów inwestycyjnych gmin, gdyż wykracza to poza
jego ustawowe kompetencje. Zgodnie z art. 23 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym podmioty opiniujące i uzgadniające projekty planu ogólnego lub miejscowych
planów zagospodarowania przestrzennego są w zakresie swojej właściwości rzeczowej i
miejscowej obowiązane do współpracy przy sporządzaniu odpowiednio projektu planu
ogólnego albo projektu planu miejscowego, polegającej na wyrażaniu opinii, składaniu
wniosków oraz udostępnianiu informacji. Zatem z mocy tego przepisu to właściwi
terytorialnie wojewódzcy konserwatorzy zabytków są upoważnieni do wyrażania opinii
na temat projektowanych rozwiązań planistycznych na etapie sporządzania przepisów
prawa miejscowego.
Jedynie w piśmie Bożeny Żelazowskiej, sekretarz stanu w MKiDN i Generalnego
Konserwatora Zabytków, z 10 czerwca 2025 r. znak DOZ-SMOD.6480.16.2025.JM,
skierowanym do Wójta Gminy Miłoradz, zwrócono organowi samorządu lokalnego uwagę na
ciążący na wszystkich władzach publicznych obowiązek przeprowadzenia Oceny
Oddziaływania na Dziedzictwo (Heritage Impact Assessment) dla inwestycji planowanych
w granicach obiektów światowego dziedzictwa lub w ich strefach buforowych (a także
w zasięgu ich krajobrazowej ekspozycji). Gmina Miłoradz planuje realizację licznych farm
wiatrowych w strefie oddziaływania na Zamek Krzyżacki w Malborku, wpisany na Listę
światowego dziedzictwa UNESCO (decyzją Komitetu Światowego Dziedzictwa nr 21COM
VIII.C z 1997 r.). Powyższy obowiązek wynika z wytycznych UNESCO i ICOMOS
wydawanych na mocy Paryskiej Konwencji o ochronie światowego dziedzictwa kulturalnego
i naturalnego, ratyfikowanej przez Polskę w roku 1976. W wystąpieniu Generalnej
Konserwator Zabytków zwrócono uwagę, że niekontrolowana rozbudowa OZE może
stanowić zagrożenie dla ekspozycji zamku, natomiast rozwój prowadzony zgodnie
z międzynarodowymi wytycznymi powinien odbywać się w sposób odpowiedzialny
i zrównoważony, uwzględniający zarówno potrzeby ochrony dziedzictwa, jak i współczesne
wymagania energetyczne.
Ad 4.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie jest uprawniony do prowadzania działań
arbitrażowych pomiędzy inwestorami realizującymi farmy wiatrowe a władzami
samorządowymi decydującymi o lokalizacji tego typu inwestycji.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --