Interpelacja nr 15966
Interpelacja w sprawie kryterium dochodowego w pomocy społecznej ustalonego poniżej minimum egzystencji
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie kryterium dochodowego w pomocy społecznej ustalonego poniżej minimum egzystencji
Interpelacja nr 15966
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie kryterium dochodowego w pomocy społecznej ustalonego poniżej minimum egzystencji
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 12-03-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zwrócił się obywatel z niepełnosprawnością, wychowujący dziecko również z niepełnosprawnością, który przez 22 miesiące nie posiadał żadnego dochodu. Mimo to MOPS w Kwidzynie odmówił jego rodzinie pomocy społecznej, powołując się na obowiązujące kryterium dochodowe. Przypadek ten ilustruje szerszy problem systemowy: kryterium dochodowe uprawniające do pomocy społecznej (823 zł na osobę w rodzinie od 1 stycznia 2025 r.) jest niższe niż minimum egzystencji ustalane przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Według danych IPiSS minimum egzystencji na osobę w rodzinie 4-osobowej w województwie pomorskim wynosiło 809,51 zł w 2023 r. i 842,39 zł w 2024 r. – a zatem kryterium dochodowe jest już dziś niższe od ostatniego opublikowanego minimum egzystencji.
Wojewoda pomorski w piśmie z 9 marca 2026 r. potwierdził, że problem ma charakter ustawowy, a zmiana kryteriów dochodowych leży wyłącznie w kompetencji organów centralnych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Dlaczego kryterium dochodowe uprawniające do pomocy społecznej zostało ustalone na poziomie niższym niż minimum egzystencji publikowane przez IPiSS? Jaka metodologia została zastosowana przy ustalaniu kwoty 823 zł?
Ile osób w Polsce w 2024 r. i 2025 r. otrzymało odmowę przyznania świadczeń z pomocy społecznej z powodu przekroczenia kryterium dochodowego? Proszę o odpowiedź w podziale na województwa.
Dlaczego kryterium dochodowe jest weryfikowane z tak dużym opóźnieniem w stosunku do realnych zmian kosztów utrzymania? Czy ministerstwo rozważa skrócenie cyklu weryfikacji i oparcie go na bieżących danych administracyjnych, którymi dysponują ZUS i Ministerstwo Finansów, zamiast czekać na publikacje IPiSS z rocznym opóźnieniem?
Jak ministerstwo ocenia zgodność obecnych regulacji z art. 69 Konstytucji RP, który nakłada na władze publiczne obowiązek zapewnienia osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczaniu egzystencji?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Interpelacja nr 15966
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie kryterium dochodowego w pomocy społecznej ustalonego poniżej minimum egzystencji
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 12-03-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zwrócił się obywatel z niepełnosprawnością, wychowujący dziecko również z niepełnosprawnością, który przez 22 miesiące nie posiadał żadnego dochodu. Mimo to MOPS w Kwidzynie odmówił jego rodzinie pomocy społecznej, powołując się na obowiązujące kryterium dochodowe. Przypadek ten ilustruje szerszy problem systemowy: kryterium dochodowe uprawniające do pomocy społecznej (823 zł na osobę w rodzinie od 1 stycznia 2025 r.) jest niższe niż minimum egzystencji ustalane przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Według danych IPiSS minimum egzystencji na osobę w rodzinie 4-osobowej w województwie pomorskim wynosiło 809,51 zł w 2023 r. i 842,39 zł w 2024 r. – a zatem kryterium dochodowe jest już dziś niższe od ostatniego opublikowanego minimum egzystencji.
Wojewoda pomorski w piśmie z 9 marca 2026 r. potwierdził, że problem ma charakter ustawowy, a zmiana kryteriów dochodowych leży wyłącznie w kompetencji organów centralnych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Dlaczego kryterium dochodowe uprawniające do pomocy społecznej zostało ustalone na poziomie niższym niż minimum egzystencji publikowane przez IPiSS? Jaka metodologia została zastosowana przy ustalaniu kwoty 823 zł?
Ile osób w Polsce w 2024 r. i 2025 r. otrzymało odmowę przyznania świadczeń z pomocy społecznej z powodu przekroczenia kryterium dochodowego? Proszę o odpowiedź w podziale na województwa.
Dlaczego kryterium dochodowe jest weryfikowane z tak dużym opóźnieniem w stosunku do realnych zmian kosztów utrzymania? Czy ministerstwo rozważa skrócenie cyklu weryfikacji i oparcie go na bieżących danych administracyjnych, którymi dysponują ZUS i Ministerstwo Finansów, zamiast czekać na publikacje IPiSS z rocznym opóźnieniem?
Jak ministerstwo ocenia zgodność obecnych regulacji z art. 69 Konstytucji RP, który nakłada na władze publiczne obowiązek zapewnienia osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczaniu egzystencji?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
12%
Konkretność
88%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 4 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.1 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6564 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.193.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15966 Pana Posła Janusza Cieszyńskiego, w sprawie
kryterium dochodowego w pomocy społecznej ustalonego poniżej minimum egzystencji,
proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie
osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, którym nie są one
w stanie sprostać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta ma
charakter pomocniczy, stanowi też dopełnienie świadczeń, które prawnie zabezpieczone są
przez inne systemy. Osoby ubiegające się o wsparcie z systemu pomocy społecznej powinny
w pierwszej kolejności skorzystać z uprawnień przysługujących im na gruncie innych
systemów, a także z własnych zasobów majątkowych (pieniężnych i niepieniężnych) oraz
możliwości działania.
Uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej uzależnione są od wysokości dochodu.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej kryteria
dochodowe podlegają weryfikacji co 3 lata, z uwzględnieniem wyniku badań progu
interwencji socjalnej. Podobnie jak próg interwencji socjalnej, wartość koszyków minimum
egzystencji jest szacowana przez Instytut Pracy i Spraw Społecznych. Minister właściwy do
spraw zabezpieczenia społecznego przedkłada rokrocznie, do 15 kwietnia, Radzie Dialogu
Społecznego informacje o wysokości minimum egzystencji.
Należy zaznaczyć, że w roku, na który przypada weryfikacja kryteria dochodowe
uprawniające do pomocy, tak jak wysokość świadczeń, są wyższe niż minimum egzystencji,
ale w kolejnych latach, do czasu przeprowadzenia następnej weryfikacji, dla niektórych
typów gospodarstw domowych kwota kryterium dochodowego może zejść poniżej poziomu
minimum egzystencji. W tym kontekście warto jednak podkreślić, że z ostatnich dostępnych
danych GUS wynika, iż w 2024 roku zasięg ubóstwa skrajnego w Polsce wyniósł 5,2%, co
oznacza spadek o 1,4 punktu procentowego w porównaniu do 6,6% w roku 2023.
Obecny system weryfikacji kryteriów dochodowych z pomocy społecznej nie odpowiada
w pełni na realne potrzeby osób i rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej.
Ostatnie lata ujawniły, że przeprowadzanie weryfikacji kryteriów dochodowych w 3 letnich
odstępach powoduje, że z roku na rok zwiększa się luka między nimi a obowiązującym
progiem interwencji socjalnej.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, we współpracy
z ekspertami i stroną społeczną, podjęło prace zmierzające do wprowadzenia obowiązku
corocznej weryfikacji kryteriów dochodowych w pomocy społecznej, co pozwoli na realne
dostosowanie pomocy oferowanej najbardziej potrzebującym do zmieniających się
warunków ekonomicznych. Wniosek o wpis do wykazu prac Rady Ministrów projektu
ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej przewidującego to rozwiązanie skierowano
do Zespołu Programowania Prac Rządu w styczniu 2025 r. i ponownie w lutym br.
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Do chwili obecnej Zespól Programowania Prac Rządu nie podjął decyzji w tej
sprawie. Warto podkreślić, że coroczna weryfikacja kryteriów dochodowych w pomocy
społecznej została wpisana do wykazu priorytetów polityki członków Rady Ministrów.
Kierownictwo resortu pomocy społecznej ma świadomość wyzwań, z jakimi mierzą się
osoby najuboższe oraz ich rodziny i dokłada wszelkich starań, by oferowane im wsparcie w
jak największym stopniu odpowiadało ich potrzebom i było dostosowane do zmieniającej
się sytuacji społeczno-gospodarczej. Z tego względu gminy, w celu umożliwienia im
podejmowania działań służących poprawie sytuacji bytowej osób samotnych, starszych
i z niepełnosprawnościami, otrzymują dofinansowanie z budżetu państwa na realizację
zadań własnych wynikających z ustawy o pomocy społecznej, co pozwala na objęcie
wsparciem szerszej grupy beneficjentów. Dofinansowanie dotyczy realizacji zadań z
pomocy społecznej wskazanych w programach:
— „Posiłek w szkole i w domu”, którego celem jest zapewnienie wsparcia w formie posiłku,
świadczenia pieniężnego na jego zakup oraz świadczenia rzeczowego w postaci
produktów żywnościowych. Pomoc udzielana jest zarówno dzieciom wychowywanym
w rodzinach znajdujących się w trudnej sytuacji (ważnym elementem programu jest
zapewnienie dzieciom i młodzieży w wieku szkolnym możliwości zjedzenia gorącego
posiłku przygotowanego w stołówce szkolnej), jak i osobom starszym,
z niepełnosprawnościami czy o niskich dochodach. Ze środków przekazywanych
w ramach programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki wskazane
w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz tym, które spełniają
kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy.
Kryteria dochodowe w programie wynoszą 2020 zł dla osoby samotnie gospodarującej
i 1646 zł dla osoby w rodzinie;
— „Opieka 75+”, której celem jest zwiększenie dostępności usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych, dla osób w wieku 75 lat i starszych, które są
samotne (zgodnie z art. 6 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej), samotnie gospodarują
(zgodnie z art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej) lub pozostają w rodzinie;
— „Korpus Wsparcia Seniorów” służący wsparciu finansowemu gmin w organizowaniu
usług opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich oraz w zapewnianiu
dostępu do tzw. „opieki na odległość”, której celem jest poprawa bezpieczeństwa
i możliwości samodzielnego funkcjonowania seniorek i seniorów w ich miejscu
zamieszkania.
Osoby znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji mogą też korzystać z pomocy żywnościowej
w formie paczek z artykułami spożywczymi, świadczonej w ramach programu Fundusze
Europejskie na Pomoc Żywnościową 2021-2027, który współfinansowany jest ze środków
Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. Do udziału w programie uprawnia dochód na
poziomie 265% kryterium ustawowego oraz spełnienie przynajmniej jednej z przesłanek
trudnej sytuacji życiowej z art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Kryteria dochodowe
w programie to 2 676,50 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 2 180,95 zł dla osoby
w rodzinie.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.193.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15966 Pana Posła Janusza Cieszyńskiego, w sprawie
kryterium dochodowego w pomocy społecznej ustalonego poniżej minimum egzystencji,
proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie
osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, którym nie są one
w stanie sprostać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta ma
charakter pomocniczy, stanowi też dopełnienie świadczeń, które prawnie zabezpieczone są
przez inne systemy. Osoby ubiegające się o wsparcie z systemu pomocy społecznej powinny
w pierwszej kolejności skorzystać z uprawnień przysługujących im na gruncie innych
systemów, a także z własnych zasobów majątkowych (pieniężnych i niepieniężnych) oraz
możliwości działania.
Uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej uzależnione są od wysokości dochodu.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej kryteria
dochodowe podlegają weryfikacji co 3 lata, z uwzględnieniem wyniku badań progu
interwencji socjalnej. Podobnie jak próg interwencji socjalnej, wartość koszyków minimum
egzystencji jest szacowana przez Instytut Pracy i Spraw Społecznych. Minister właściwy do
spraw zabezpieczenia społecznego przedkłada rokrocznie, do 15 kwietnia, Radzie Dialogu
Społecznego informacje o wysokości minimum egzystencji.
Należy zaznaczyć, że w roku, na który przypada weryfikacja kryteria dochodowe
uprawniające do pomocy, tak jak wysokość świadczeń, są wyższe niż minimum egzystencji,
ale w kolejnych latach, do czasu przeprowadzenia następnej weryfikacji, dla niektórych
typów gospodarstw domowych kwota kryterium dochodowego może zejść poniżej poziomu
minimum egzystencji. W tym kontekście warto jednak podkreślić, że z ostatnich dostępnych
danych GUS wynika, iż w 2024 roku zasięg ubóstwa skrajnego w Polsce wyniósł 5,2%, co
oznacza spadek o 1,4 punktu procentowego w porównaniu do 6,6% w roku 2023.
Obecny system weryfikacji kryteriów dochodowych z pomocy społecznej nie odpowiada
w pełni na realne potrzeby osób i rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej.
Ostatnie lata ujawniły, że przeprowadzanie weryfikacji kryteriów dochodowych w 3 letnich
odstępach powoduje, że z roku na rok zwiększa się luka między nimi a obowiązującym
progiem interwencji socjalnej.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, we współpracy
z ekspertami i stroną społeczną, podjęło prace zmierzające do wprowadzenia obowiązku
corocznej weryfikacji kryteriów dochodowych w pomocy społecznej, co pozwoli na realne
dostosowanie pomocy oferowanej najbardziej potrzebującym do zmieniających się
warunków ekonomicznych. Wniosek o wpis do wykazu prac Rady Ministrów projektu
ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej przewidującego to rozwiązanie skierowano
do Zespołu Programowania Prac Rządu w styczniu 2025 r. i ponownie w lutym br.
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Do chwili obecnej Zespól Programowania Prac Rządu nie podjął decyzji w tej
sprawie. Warto podkreślić, że coroczna weryfikacja kryteriów dochodowych w pomocy
społecznej została wpisana do wykazu priorytetów polityki członków Rady Ministrów.
Kierownictwo resortu pomocy społecznej ma świadomość wyzwań, z jakimi mierzą się
osoby najuboższe oraz ich rodziny i dokłada wszelkich starań, by oferowane im wsparcie w
jak największym stopniu odpowiadało ich potrzebom i było dostosowane do zmieniającej
się sytuacji społeczno-gospodarczej. Z tego względu gminy, w celu umożliwienia im
podejmowania działań służących poprawie sytuacji bytowej osób samotnych, starszych
i z niepełnosprawnościami, otrzymują dofinansowanie z budżetu państwa na realizację
zadań własnych wynikających z ustawy o pomocy społecznej, co pozwala na objęcie
wsparciem szerszej grupy beneficjentów. Dofinansowanie dotyczy realizacji zadań z
pomocy społecznej wskazanych w programach:
— „Posiłek w szkole i w domu”, którego celem jest zapewnienie wsparcia w formie posiłku,
świadczenia pieniężnego na jego zakup oraz świadczenia rzeczowego w postaci
produktów żywnościowych. Pomoc udzielana jest zarówno dzieciom wychowywanym
w rodzinach znajdujących się w trudnej sytuacji (ważnym elementem programu jest
zapewnienie dzieciom i młodzieży w wieku szkolnym możliwości zjedzenia gorącego
posiłku przygotowanego w stołówce szkolnej), jak i osobom starszym,
z niepełnosprawnościami czy o niskich dochodach. Ze środków przekazywanych
w ramach programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki wskazane
w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz tym, które spełniają
kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy.
Kryteria dochodowe w programie wynoszą 2020 zł dla osoby samotnie gospodarującej
i 1646 zł dla osoby w rodzinie;
— „Opieka 75+”, której celem jest zwiększenie dostępności usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych, dla osób w wieku 75 lat i starszych, które są
samotne (zgodnie z art. 6 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej), samotnie gospodarują
(zgodnie z art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej) lub pozostają w rodzinie;
— „Korpus Wsparcia Seniorów” służący wsparciu finansowemu gmin w organizowaniu
usług opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich oraz w zapewnianiu
dostępu do tzw. „opieki na odległość”, której celem jest poprawa bezpieczeństwa
i możliwości samodzielnego funkcjonowania seniorek i seniorów w ich miejscu
zamieszkania.
Osoby znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji mogą też korzystać z pomocy żywnościowej
w formie paczek z artykułami spożywczymi, świadczonej w ramach programu Fundusze
Europejskie na Pomoc Żywnościową 2021-2027, który współfinansowany jest ze środków
Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. Do udziału w programie uprawnia dochód na
poziomie 265% kryterium ustawowego oraz spełnienie przynajmniej jednej z przesłanek
trudnej sytuacji życiowej z art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Kryteria dochodowe
w programie to 2 676,50 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 2 180,95 zł dla osoby
w rodzinie.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --