Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DPN-WWM.0500.6.2026.BK
4286062.17371821.14125756
Warszawa, 26-03-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Dariusza Stefaniuka (znak: K10INT15961)
Temat: sytuacja beneficjentów programu "Czyste Powietrze" poszkodowanych
przez nierzetelnych wykonawców
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT15961 Posła Dariusza Stefaniuka przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu ochrony
beneficjentów programu przed nierzetelnymi wykonawcami oraz ograniczenia podobnych
nadużyć w przyszłości?
Najważniejszym zabezpieczeniem beneficjentów jest wdrożony 31 marca 2025 roku
Ogólnopolski System Operatorów Programu Priorytetowego Czyste Powietrze (PP CP).
Jego głównym celem jest ograniczenie nadużyć, które miały miejsce w poprzednich
edycjach PPCP, takich jak nieuczciwe praktyki akwizytorów/wykonawców, podpisywanie
niekompletnych dokumentów czy niewłaściwa realizacja inwestycji.
Operator w PP CP pełni kluczową rolę we wspieraniu beneficjentów, szczególnie tych,
którzy korzystają z najwyższego i podwyższonego poziomu dofinansowania oraz
prefinansowania. Operatorzy pomagają beneficjentom na każdym etapie, od podjęcia
decyzji o realizacji inwestycji, przez cały proces inwestycyjny, aż do zakończenia projektu i
rozliczenia dotacji. Jest to rozwiązanie wypracowane w kontekście ochrony beneficjentów,
w szczególności osób o najniższych dochodach, często zagrożonych ubóstwem
energetycznym.
Według stanu na 13 marca br. funkcjonuje już 1401 operatorów gminnych (co stanowi
56,5 % gmin w Polsce). Tam, gdzie gminy nie przystąpiły do systemu, funkcję operatora
pełnią wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (wfośigw). Dzięki
temu system wsparcia pozostaje spójny i komplementarny, co umożliwia beneficjentom
uzyskanie niezbędnej pomocy, niezależnie od lokalnych uwarunkowań organizacyjnych.
Taki model działania zapewnia ciągłość realizacji programu oraz równy dostęp do środków
i doradztwa dla wszystkich zainteresowanych.
Nowa odsłona PP CP koncentruje się na wzmocnieniu bezpieczeństwa finansowego
beneficjentów oraz prawidłowości rozliczeń. Zmiany mają ograniczyć ryzyko
nieprawidłowości, zapewnić większą transparentność kosztów, a także ujednolicić praktyki
weryfikacyjne na poziomie instytucji realizujących program. W tym celu wprowadzono

-- 1 of 4 --

szczegółowe opisy kategorii wydatków podlegających dofinansowaniu, wraz z warunkami
ich kwalifikowalności1. Każda kategoria wydatków posiada jasno opisane limity finansowe.
Istotnym elementem, wprowadzonym w ramach nowej odsłony PP CP, jest także
obniżenie wysokości zaliczki wypłacanej na rachunek wykonawcy – z 50% do 35%
wartości przyznanej dotacji, a dyspozycja wypłaty zaliczki musi być obowiązkowo
podpisywana w obecności operatora, w przypadku, gdy beneficjent działa za
pośrednictwem pełnomocnika.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), we
współpracy z wfośigw oraz gminami, w celu przeciwdziałania nieuczciwym praktykom
wykonawców i pośredników, powadzi stałe działania edukacyjno-informacyjne, które
podnoszą świadomość beneficjentów PP CP oraz dostarczają niezbędnych informacji do
podejmowania świadomych i bezpiecznych decyzji. W tym celu wykorzystywane są
różnorodne kanały komunikacji, m.in. szkolenia, spotkania informacyjne, kampanie
medialne i prasowe, aktywność w mediach społecznościowych (Facebook, X, LinkedIn,
Instagram), a także prowadzenie punktów konsultacyjno- informacyjnych na poziomie
lokalnym – w szczególności przez gminy.
NFOŚiGW przygotował poradnik dla osób poszkodowanych w programie. Wskazane
zostało tam, jakie kroki podjąć, aby zabezpieczyć swoje interesy oraz w jaki sposób
beneficjent, któremu wykonawca nie dotrzymał warunków umowy lub go oszukał, może
bezpłatnie dochodzić swoich praw oraz gdzie należy zgłosić problem. Na stronie:
https://czystepowietrze.gov.pl/do-pobrania/poradniki-dla-beneficjenta/poradnik-dla-
poszkodowanych opublikowano opracowany przy udziale Urzędu Ochrony Konkurencji i
Konsumentów (UOKiK) zestaw informacji o prawach konsumentów wobec nieuczciwych,
nierzetelnych wykonawców. Ujęto tam także informację w jaki sposób zbierać dokumenty
dotyczące nierzetelnych wykonawców oraz gdzie złożyć zawiadomienie dotyczące
nieuczciwych wykonawców.
W kontekście przeciwdziałania nieuczciwym praktykom wykonawców w PP CP, MKiŚ
oraz NFOŚiGW pozostają w stałej współpracy z UOKiK, który w ramach kompetencji
podejmuje działania wyjaśniające oraz interwencje, dostosowując ich zakres
przedmiotowy i formę do aktualnie diagnozowanych zagrożeń dla interesów
konsumentów. UOKiK uczestniczy w spotkaniach roboczych, opiniuje proponowane
zmiany PP CP oraz zgłasza sugestie dotyczące możliwych rozwiązań, wspierając tym
samym działania na rzecz ochrony konsumentów.
Od momentu wejścia w życie reformy PP CP, w marcu 2025 roku, prowadzona była
systematyczna, ciągła ewaluacja jego funkcjonowania. NFOŚiGW organizował cykliczne
spotkania z operatorami wfośigw, podczas których omawiane były bieżące zagadnienia
związane z realizacją programu. W 2025 roku w każdym województwie odbyły się
stacjonarne spotkania z jednostkami samorządu terytorialnego, organizowane przez
wfośigw, z udziałem zarówno gmin, pełniących funkcję operatorów PP CP, jak i
pozostałych jednostek samorządu terytorialnego.
W odpowiedzi na apel organizacji zrzeszających samorządy gminne 10 grudnia 2025 roku
odbyło się spotkanie z Minister Klimatu i Środowiska, Panią Pauliną Henning - Kloską.
Omawiane tematy to m.in. przyspieszenie wymiany wysokoemisyjnych źródeł ciepła oraz
zwiększenie dostępności do PP CP dla osób najbardziej potrzebujących (o najniższych
dochodach).
1 Załącznik nr 2 do Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze” – Koszty kwalifikowane oraz maksymalny
poziom dofinansowania - https://czystepowietrze.gov.pl/wez-dofinansowanie/dokumenty-
programowe/dokumenty

-- 2 of 4 --

Do MKiŚ, NFOŚiGW i wfośigw wpływały również uwagi oraz propozycje zmian w PP CP
zgłaszane przez organizacje pozarządowe, a także inne grupy i środowiska zaangażowane
w jego realizację. Spotkania miały istotne znaczenie dla procesu ewaluacji PP CP, gdyż
umożliwiały systematyczną wymianę doświadczeń pomiędzy instytucjami
zaangażowanymi w jego wdrażanie, identyfikację pojawiających się problemów oraz
wypracowywanie wspólnych, praktycznych rozwiązań. Zgłaszane przez wszystkie
zainteresowane strony uwagi, obserwacje oraz przedstawiane stanowiska i rekomendacje
stanowiły cenne źródło informacji, które umożliwiło rzetelną ocenę funkcjonowania
programu. Konkluzje te stanowiły podstawę do zaproponowania rozwiązań,
przedstawionych następnie w ramach konsultacji publicznych, które prowadzone były od
16.02 – 16.03 br.
2. Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmów weryfikacji lub certyfikacji firm
wykonawczych realizujących inwestycje w ramach programu, tak aby ograniczyć udział
podmiotów nierzetelnych?
Jedną z propozycji, przedstawiona w konsultacjach społecznych, jest wprowadzenie Listy
Wykonawców, której celem będzie wsparcie beneficjentów PP CP w wyborze firm,
realizujących przedsięwzięcia z zakresu poprawy efektywności energetycznej budynków.
Wykonawcy ubiegający się o wpis na Listę zostaną poddani weryfikacji, obejmującej m.in.
spełnienie kryteriów formalnych, posiadane kwalifikacje zawodowe oraz doświadczenie w
realizacji inwestycji w ramach programu.
Beneficjenci będą mieli możliwość wyszukania wykonawcy z uwzględnieniem takich
parametrów, jak obszar działania, zakres świadczonych usług, rodzaj instalowanych
urządzeń czy możliwość realizacji przedsięwzięcia z wykorzystaniem prefinansowania.
Lista będzie miała charakter dobrowolny.
3. Czy Ministerstwo analizuje możliwość stworzenia systemowych rozwiązań prawnych
pozwalających na skuteczniejsze dochodzenie roszczeń od firm, które pobrały środki z
programu, a nie wywiązały się z realizacji inwestycji?
W celu zapewnienia ochrony interesów poszkodowanych beneficjentów PPCP trwają
prace legislacyjne nad projektem ustawy o pomocy beneficjentom – osobom fizycznym
poszkodowanym w związku z realizacją Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze”
(UD346).
Ustawa obejmuje swoim zakresem beneficjentów, którym udzielono dotacji albo grantu na
realizację przedsięwzięć lub zadań w ramach Programu Priorytetowego „Czyste
Powietrze”, a którzy z przyczyn leżących po stronie wykonawcy lub osoby trzeciej
działającej w imieniu lub na rzecz wykonawcy, nie wykonali zobowiązań wynikających
z umów o dofinansowanie.
Zakres regulacji odnosi się do sytuacji faktycznych powstałych na skutek wniosków
złożonych w okresie od 15 lipca 2022 r. do 28 listopada 2024 r. Od dnia 15 lipca 2022 r.
wprowadzono możliwość przyznania beneficjentom uprawnionym do podwyższonego
i najwyższego poziomu dofinansowania dotacji z prefinansowaniem.
Ustawa przewiduje kompleksowy katalog form wsparcia, obejmujący:
 zawieszenie spłaty należności w przypadku złożenia zawiadomienia o przestępstwie
lub wszczęcia postępowania,
 zwolnienie beneficjenta z odpowiedzialności w sytuacji prawomocnego skazania lub
równoważnego rozstrzygnięcia wobec wykonawcy,
 możliwość formalnego przeniesienia dochodzenia roszczeń na fundusz, działający w
imieniu beneficjenta,

-- 3 of 4 --

 instrumenty ulg i umorzeń dla osób znajdujących się w trudnej lub wyjątkowo trudnej
sytuacji życiowej,
 instytucja wykluczenia wykonawców skazanych lub objętych środkami karnymi –
ochrona programu przed recydywistami,
 uregulowanie odpowiedzialności funduszy i zasad zwrotu środków publicznych.
Rozwiązania te mają charakter zindywidualizowany i pozwalają na dopasowanie formy
pomocy do realnej sytuacji poszkodowanego.
Obecnie trwa kolejny etap prac nad projektem ustawy, w ramach których uwzględniane są
uwagi zgłoszone na etapie uzgodnień, opiniowania oraz konsultacji.
4. Czy możliwe jest wprowadzenie zmian w zasadach programu, gdzie w przypadku
niewykonania inwestycji roszczenia zwrotu zaliczki kierowane będą bezpośrednio do
wykonawcy, który faktycznie otrzymał środki?
Aby lepiej chronić środki publiczne oraz beneficjentów PP CP, w konsultacjach
publicznych zaproponowano dodatkowe zabezpieczenie w postaci poręczenia
zabezpieczonego wekslem in blanco (wyłącznie w przypadku prefinansowania). Wybrany
przez beneficjenta wykonawca prac, udzieli wfośigw pisemnego poręczenia zapłaty na
wypadek, gdyby beneficjent nie zwrócił należnych środków wynikających z umowy
dotacji, a roszczenie z poręczenia będzie zabezpieczone wekslem in blanco.
Zakres (limit) zabezpieczenia będzie z góry określony i obejmie pełne zobowiązanie
finansowe należne wfośigw, w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania
przedsięwzięcia przez wykonawcę. Wykonawca podpisze również deklarację wekslową,
która określi, kiedy i na jaką kwotę wfośigw może weksel uzupełnić (w granicach
wskazanego limitu).
Obecnie NFOŚiGW opracowuje podsumowanie wszystkich, zgłoszonych w ramach
konsultacji publicznych uwag, stanowisk oraz propozycji zmian. Analiza ta powinna
stanowić podstawę do opracowania ostatecznych kierunków modyfikacji PP CP.
Następnym krokiem będzie przystąpienie do etapowego wdrażania uzgodnionych zmian,
tak aby zapewnić skuteczną realizację celów programu, w szczególności poprawę jakości
powietrza poprzez wymianę wysokoemisyjnych źródeł ciepła (tzw. kopciuchów),
termomodernizację budynków mieszkalnych oraz wzmocnić mechanizmy wsparcia dla
osób o najniższych dochodach.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM

-- 4 of 4 --