Odpowiedź na interpelację w sprawie niezgodności praktyki detencji dzieci z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC), negatywnych skutków nowelizacji dopuszczającej detencję małoletnich bez opieki oraz braku bezpiecznych form detencji dzieci Odpowiedź na interpelację nr 15951 w sprawie niezgodności praktyki detencji dzieci z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC), negatywnych skutków nowelizacji dopuszczającej detencję małoletnich bez opieki oraz braku bezpiecznych form detencji dzieci Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 29-04-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 15951 pani poseł Klaudii Jachiry i grupy posłów[1] w sprawie niezgodności praktyki detencji dzieci z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC), negatywnych skutków nowelizacji dopuszczającej detencję małoletnich bez opieki oraz braku bezpiecznych form detencji dzieci uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Odnosząc się do zmiany art. 88a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej[2], w pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotowa zmiana została wprowadzona[3] do ww. ustawy w ramach poprawki poselskiej. Wskazany tryb zmian procedowanych przez Sejm RP projektów aktów prawnych nie powinien budzić wątpliwości natury prawnej jako w pełni dopuszczalny w ramach procedury ustawodawczej. Należy przy tym podkreślić, że zmiana została poddana stosownej analizie merytorycznej, a Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) w pełni podzielało zasadność jej przyjęcia, w związku z czym poprawka uzyskała pozytywną rekomendację rządu RP. W uzupełnieniu powyższego, odnosząc się do wnioskowanych w wystąpieniu danych, uprzejmie informuję, że dokumentacja prac nad projektem omawianej nowelizacji (UD 163), w tym ocena skutków regulacji, jest dostępna w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Rządowego Centrum Legislacji.[4] W nawiązaniu do podnoszonych w wystąpieniu obaw o standard ochrony małoletnich cudzoziemców bez opieki przez wprowadzenie omawianej zmiany art. 88a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP uprzejmie informuję, że ta zmiana nie prowadzi do rezygnacji z ochrony praw dziecka. Przeciwnie, została ona wprowadzona w odpowiedzi na stwierdzone przez Straż Graniczną (SG) nadużycia oraz trudności napotykane przez ww. formację w zakresie zabezpieczenia najlepszego interesu małoletnich cudzoziemców bez opieki na gruncie obowiązujących przepisów prawa, w oparciu o dostępne instytucje systemu pieczy zastępczej. Obowiązujący dotychczas stan prawny, odnoszący się do detencji małoletnich cudzoziemców, charakteryzował się rozbieżnością w zakresie dopuszczalności jej stosowania. Detencja cudzoziemców – w tym detencja małoletnich cudzoziemców – jest równolegle normowana w dwóch ustawach, tj. w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach[5] (zasadnicza regulacja – lex generali) oraz w ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (tylko cudzoziemcy, którzy ubiegają się o udzielenie ochrony międzynarodowej – lex specialis). Artykuł 397 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach w brzmieniu: W strzeżonym ośrodku może być umieszczony małoletni cudzoziemiec przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez opieki, który ukończył 15. rok życia, od początku swojego obowiązywania (tj. od 1 maja 2014 r.) dopuszczał detencję powyżej 15. roku życia. Natomiast art. 62 ust. 1 i 2 oraz art. 88a ust. 3 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP w poprzednim brzmieniu nie pozwalały na detencję małoletniego bez opieki, który jest stroną postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej. W związku z powyższym rozróżnieniem sytuacji małoletnich bez opieki (według kryterium złożenia wniosku o ochronę międzynarodową) SG wskazywała na występowanie nadużyć polegających na wszczynaniu postępowania w sprawie ochrony międzynarodowej przez małoletnich bez opieki, umieszczonych w strzeżonych ośrodkach, wyłącznie w celu zwolnienia ich z danej placówki. Następnie wskazani cudzoziemcy, w zdecydowanej większości, w ciągu kilku dni oddalali się również z placówek opiekuńczo-wychowawczych, w których byli umieszczani po zwolnieniu ze strzeżonego ośrodka. W opinii resortu spraw wewnętrznych i administracji dopuszczanie do sytuacji, w których dziecko opuszcza placówkę otwartą, pozostając narażone choćby na zagrożenia wynikające z procederu handlu ludźmi i wykorzystania, a ustalenie jego dalszych losów często nie jest możliwe, nie powinno być postrzegane jako pełna i skuteczna realizacja jego najlepszego interesu. Mając powyższe na uwadze, MSWiA uznaje przedmiotową zmianę przepisów prawa i zrównanie obu ww. regulacji za zasadne. W tym miejscu pragnę jednocześnie zapewnić, że w podejmowanych przez resort spraw wewnętrznych i administracji działaniach legislacyjnych, a także w działaniach operacyjnych i procedurach realizowanych przez służby podległe ministrowi spraw wewnętrznych i administracji, zasada dobra dziecka oraz poszanowania jego praw pozostają wartościami nadrzędnymi. W kontekście powyższego należy również zauważyć, że możliwość umieszczenia małoletniego bez opieki w strzeżonym ośrodku ma charakter wyjątkowy, czasowy i podlega indywidualnej ocenie. Celem regulacji jest zapewnienie bezpieczeństwa małoletnim w sytuacjach, gdy inne placówki nie zapewniają realnej ochrony przed zaginięciem czy potencjalnym ryzykiem wykorzystania ww. sytuacji (oddalenia się małoletniego) przez osoby trzecie. Jednocześnie nadmieniam, że po nowelizacji ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP we wszystkich przypadkach detencji małoletniego bez opieki zastosowanie znajduje norma określona w art. 397 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którą sąd, rozpatrując wniosek o umieszczenie w strzeżonym ośrodku małoletniego cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez opieki, kierując się jego dobrem, uwzględnia w szczególności: stopień rozwoju fizycznego i psychicznego małoletniego cudzoziemca; cechy osobowości małoletniego cudzoziemca; okoliczności zatrzymania małoletniego cudzoziemca; warunki osobiste przemawiające za umieszczeniem małoletniego cudzoziemca w strzeżonym ośrodku. Przedstawiając powyższe, pragnę zapewnić, że MSWiA dostrzega potrzebę wzmocnienia gwarancji wykonawczych, w tym kontroli sądowej, opieki psychologicznej oraz rozwoju alternatywnych form opieki pozadetencyjnej i będzie w dalszym ciągu prowadziło działania zmierzające do odpowiedniego, wyważonego stosowania dopuszczalnych prawem środków odnoszących się do małoletnich cudzoziemców bez opieki. Niemniej uprzejmie informuję, że MSWiA nie planuje podjęcia prac legislacyjnych, zmierzających do wprowadzenia bezwzględnego zakazu „detencji migracyjnej“ dzieci. W nawiązaniu do wyrażonych w wystąpieniu wątpliwości, czy detencja właściwie realizuje zasadę najlepszego interesu dziecka, raz jeszcze warto wspomnieć, że wprowadzone przepisy prawa służą lepszej ochronie dobra małoletnich, pozwalając na sprawowanie skuteczniejszej ich ochrony przed zagrożeniami, w tym handlem ludźmi, na które mogliby być narażeni w przypadku samowolnego oddalenia się z placówki opiekuńczo-wychowawczej. Jednocześnie należy podkreślić, że małoletni bez opieki, którzy nie ukończyli 15. roku życia, mogą być umieszczani wyłącznie w placówkach opiekuńczo-wychowawczych typu interwencyjnego. Wydając postanowienie o umieszczeniu w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców (SOC) małoletniego cudzoziemca bez opieki (powyżej 15. roku życia), sąd bierze pod uwagę okoliczności wskazane w art. 397 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Dodatkowo wymaga podkreślenia, że małoletni mogą być umieszczani jedynie w SOC w Lesznowoli, który jest przystosowany do zapewnienia jak najlepszych warunków ww. grupie cudzoziemców. Przebywają oni na wydzielonym oddziale, którego infrastruktura oraz kadra jest dostosowana i przygotowana do zapewnienia jak najlepszej realizacji celu, jakim jest dobro małoletniego. Na potrzeby rodzin z dziećmi oraz małoletnich bez opieki zapewniona jest opieka zdrowotna, w tym pediatry. Małoletni w SOC są także objęci programem szczepień. Podczas pobytu w SOC małoletni mają możliwość korzystania z infrastruktury sportowej, rekreacyjnej i edukacyjnej, w tym także uczestniczenia w zajęciach wynikających z realizacji obowiązku szkolnego. W 2018 r. SG opracowała i wdrożyła politykę pn. „Chronimy dzieci w strzeżonych ośrodkach“, której celem jest zapobieganie i przeciwdziałanie krzywdzeniu dzieci w miejscach detencji. Opracowano i wdrożono procedury interwencji na wypadek ujawnienia krzywdzenia dziecka, w tym krzywdzenia przez innych członków rodziny (przemoc domowa) lub przez rówieśników. W ich następstwie prowadzono szkolenia pracowników SOC dotyczące identyfikowania przypadków krzywdzenia dzieci, wykorzystywania seksualnego oraz reagowania na takie zjawiska. Ponadto w czerwcu 2024 r. wprowadzono „Kwestionariusz oceny najlepszego interesu dziecka w miejscu detencji“, którego zasadniczą część stanowi wysłuchanie małoletniego oparte na swobodnej wypowiedzi dziecka. W nawiązaniu do kwestii wdrażania wytycznych wynikających z wyroków ETPC należy podkreślić, że fundamentem wszystkich rozwiązań prawnych regulujących sytuację małoletnich cudzoziemców jest przede wszystkim dobro dziecka. Bez względu na ich status prawny, małoletni bez opieki mogą korzystać ze wszystkich praw zapisanych w Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r.[6] W art. 3 ust. 1 konwencji wskazano, że we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka. W kontekście powyższego warto nadmienić, że SG działa na podstawie i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Podejmując działania wobec małoletnich bez opieki, SG nie traci z pola widzenia funkcjonującej od wielu lat koncepcji, że małoletni cudzoziemcy bez opieki w pierwszej kolejności są traktowani jak dzieci, a dopiero w drugiej jak cudzoziemcy poszukujący w Polsce ochrony przed prześladowaniem. Wymaga przy tym podkreślenia, że we wszystkich przypadkach dotyczących małoletnich cudzoziemców bez opieki sytuacja ww. osób jest traktowana przez SG indywidualnie, zgodnie i w zakresie przyjętych rozwiązań i norm prawnych. Odnosząc się natomiast do kwestii dostępności miejsc w pieczy zastępczej dla dzieci cudzoziemskich, należy wskazać, że zagadnienie dotyczące funkcjonowania systemu pieczy zastępczej w Polsce, w tym kwestie systemowe, jak również odnoszące się do liczby i dostępności miejsc, pozostają we właściwości ministra rodziny, pracy i polityki społecznej. Niemniej warto zauważyć, że problematyka dotycząca poprawy sytuacji małoletnich cudzoziemców bez opieki stanowi bardzo złożoną i wielowymiarową materię, wymagającą wypracowania odpowiednich, spójnych rozwiązań systemowych, z uwzględnieniem m.in. aspektów legislacyjnych, finansowych czy biorących pod uwagę potencjał zasobów ludzkich. Uprzejmie informuję, że przedmiotowa kwestia była dotychczas tematem rozmów i wymiany informacji na temat możliwych do wprowadzenia rozwiązań pomiędzy MSWiA, Komendą Główną SG, Urzędem do Spraw Cudzoziemców oraz wojewodami[7]. Ponadto wskazane zagadnienie było omawiane podczas spotkań członków kierownictwa MSWiA z przedstawicielami rzecznika praw dziecka czy organizacji pozarządowych. Ważną kwestią, na którą należy zwrócić uwagę w omawianym obszarze, jest także udział SG w procedurach związanych z umieszczaniem małoletnich bez opieki w placówkach pieczy zastępczej[8]. Pomimo istniejących rozwiązań ustawowych diagnozuje się trudności ze znalezieniem miejsca dla małoletnich cudzoziemców bez opieki w placówkach opiekuńczo-wychowawczych typu interwencyjnego. Głównym powodem odmowy przyjęcia małoletniego cudzoziemca – jak wynika z informacji przekazywanych przez jednostki organizacyjne SG – są ograniczone możliwości infrastrukturalne danego obiektu (brak dostępnych miejsc). Z kolei w nawiązaniu do procedury przekazywania ww. małoletnich z ośrodków strzeżonych do systemu pieczy zastępczej uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 103 ust. 2 pkt 2 oraz ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej małoletni cudzoziemiec powinien zostać przyjęty do placówki opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego niezależnie od miejsca pobytu (co daje możliwość poszukiwania dostępnego miejsca w szerszym obszarze terytorialnym). Straż Graniczna każdorazowo w pierwszej kolejności nawiązuje kontakt z właściwym powiatowym centrum pomocy rodzinie z prośbą o wskazanie potencjalnej placówki opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego, do której należy przekazać małoletniego cudzoziemca. Jeżeli placówka taka zostanie wskazana, nawiązywany jest kontakt z jej dyrektorem w celu przesłania informacji o szczegółach planowanego przekazania. W przypadku, gdy właściwe powiatowe centrum pomocy rodzinie zasygnalizuje brak możliwości przyjmowania ww. małoletnich z uwagi na niedostępność miejsc, SG przekazuje ww. osoby do wybranej przez siebie placówki, ponieważ zgodnie z przepisami prawa nie ma możliwości zabezpieczenia pobytu w inny sposób. Ponadto SG przekazuje wybranej placówce posiadane informacje dotyczące m.in. zdrowia, nawyków żywieniowych, języka komunikacji, poziomu edukacji oraz zachowania przekazanego małoletniego cudzoziemca. Odnosząc się natomiast do kwestii kosztów pobytu w SOC, informuję, że określenie średniego miesięcznego kosztu pobytu małoletniego cudzoziemca w SOC nie jest możliwe – wydatki w omawianym obszarze są bowiem często bilansowane w ujęciu rocznym, a migranci generujący ww. koszty pozostają w dyspozycji SG przez różny czas. Dodatkowo warto nadmienić, że na koszty całkowite utrzymania migrantów składają się także wydatki stałe, niezależne od liczby cudzoziemców i generowanych przez nich kosztów związanych bezpośrednio z ich utrzymaniem (np. energia, gaz, woda, opał, usługi komunalne, usługi sprzątania, remonty, przeglądy, naprawy, materiały do konserwacji czy środki czystości). Jednocześnie informuję, że MSWiA nie ma danych dotyczących kosztów pobytu dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego. Powyższe pozostaje bowiem w zakresie właściwości Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Pani poseł Marty Stożek, pani poseł Małgorzaty Tracz i pani poseł Darii Gosek-Popiołek. [2] Dz. U. 2025 poz. 223 z późn. zm., dalej: ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. [3] Na mocy ustawy z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1794 z późn. zm.) [4] https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12392202/katalog/13098388#13098388 [5] Dz. U. 2025 poz. 1079 z późn. zm. [6] Dz. U. 1991 nr 120 poz. 526 z późn. zm., dalej: konwencja. [7] Wojewodą podlaskim, wojewodą lubelskim oraz wojewodą mazowieckim. [8] Tryb postępowania SG, jak i właściwych instytucji państwowych, wobec ww. grupy cudzoziemców oraz model zapewniania opieki tym osobom regulują akty prawa krajowego, tj. ustawa o cudzoziemcach, ustawa o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium RP oraz ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. 2025 poz. 49 z późn. zm).