Interpelacja nr 15907
Interpelacja w sprawie funkcjonowania instytucji pełnomocnictw w postępowaniach podatkowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie funkcjonowania instytucji pełnomocnictw w postępowaniach podatkowych
Interpelacja nr 15907
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie funkcjonowania instytucji pełnomocnictw w postępowaniach podatkowych
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 12-03-2026
Obowiązujące przepisy Ordynacji podatkowej przewidują kilka rodzajów pełnomocnictw wykorzystywanych w relacjach podatników z organami podatkowymi. Należą do nich pełnomocnictwo ogólne, pełnomocnictwo szczególne, pełnomocnictwo do doręczeń oraz pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji.
Zgodnie z obowiązującą konstrukcją prawną pełnomocnictwo szczególne umożliwia działanie w konkretnej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego i co do zasady składane jest do akt danej sprawy. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której organy podatkowe uznają, że pełnomocnictwo tego rodzaju może odnosić się wyłącznie do ściśle określonego postępowania lub czynności procesowej. W konsekwencji pojawiają się przypadki kwestionowania pełnomocnictw udzielanych np. do wszystkich spraw dotyczących określonego podatku, jeżeli nie zostały one powiązane z konkretnym postępowaniem lub kontrolą.
Z drugiej strony alternatywą dla pełnomocnictwa szczególnego pozostaje pełnomocnictwo ogólne, które obejmuje wszystkie sprawy podatkowe oraz inne sprawy należące do właściwości organów podatkowych. W praktyce oznacza to jednak bardzo szeroki zakres umocowania, obejmujący również sprawy, które nie były przedmiotem wcześniejszych ustaleń między podatnikiem a pełnomocnikiem. W rezultacie pełnomocnik ogólny może otrzymywać korespondencję dotyczącą różnorodnych postępowań podatkowych, w tym także spraw o niewielkim znaczeniu, o których nie był wcześniej informowany.
W praktyce obrotu prawnego pojawia się potrzeba wprowadzenia rozwiązania pośredniego, które umożliwiałoby ustanowienie pełnomocnika do prowadzenia spraw określonego rodzaju, np. dotyczących konkretnego podatku lub określonego obszaru rozliczeń podatkowych podatnika.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Finansów analizowało sposób stosowania przez organy podatkowe przepisów dotyczących pełnomocnictwa szczególnego, w zakresie praktyki polegającej na uznawaniu, że pełnomocnictwo to może odnosić się wyłącznie do jednej, ściśle zidentyfikowanej sprawy prowadzonej przez organ podatkowy? W przypadku prowadzenia takich analiz proszę o wskazanie, czy Ministerstwo Finansów dostrzega problem polegający na ograniczaniu przez organy podatkowe możliwości posługiwania się pełnomocnictwem szczególnym w sytuacji, gdy podatnik udziela go do prowadzenia wszystkich spraw dotyczących określonego podatku lub określonego rodzaju obowiązków podatkowych.
Czy w ocenie Ministerstwa Finansów obecne brzmienie przepisów Ordynacji podatkowej dopuszcza możliwość udzielania pełnomocnictw obejmujących określoną kategorię spraw podatkowych, np. wszystkie sprawy dotyczące podatku od towarów i usług lub podatku dochodowego, bez konieczności każdorazowego składania odrębnego pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy prowadzonej przez organ podatkowy? Jeśli nie, to czy Ministerstwo Finansów dostrzega potrzebę doprecyzowania przepisów w tym zakresie?
Czy Ministerstwo Finansów analizowało praktyczne skutki stosowania pełnomocnictwa ogólnego w kontekście obowiązku doręczania pełnomocnikowi wszelkiej korespondencji kierowanej przez organy podatkowe do podatnika, niezależnie od charakteru i znaczenia danej sprawy podatkowej? W szczególności proszę o informację, czy rozważano wprowadzenie rozwiązań umożliwiających ograniczenie zakresu doręczeń do wybranych kategorii spraw podatkowych.
Czy w Ministerstwie Finansów prowadzone były analizy dotyczące zasadności wprowadzenia do przepisów Ordynacji podatkowej instytucji pełnomocnictwa obejmującego określony rodzaj spraw podatkowych (tzw. pełnomocnictwa rodzajowego), które umożliwiałoby reprezentowanie podatnika np. we wszystkich sprawach dotyczących określonego podatku lub określonego obszaru rozliczeń podatkowych, bez konieczności ustanawiania pełnomocnictwa ogólnego?
Czy Ministerstwo Finansów rozważa podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do zmiany lub doprecyzowania przepisów regulujących instytucję pełnomocnictw w postępowaniach podatkowych, tak aby lepiej odpowiadały one realiom profesjonalnego obrotu prawnego oraz potrzebom podatników i ich pełnomocników?
Interpelacja nr 15907
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie funkcjonowania instytucji pełnomocnictw w postępowaniach podatkowych
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 12-03-2026
Obowiązujące przepisy Ordynacji podatkowej przewidują kilka rodzajów pełnomocnictw wykorzystywanych w relacjach podatników z organami podatkowymi. Należą do nich pełnomocnictwo ogólne, pełnomocnictwo szczególne, pełnomocnictwo do doręczeń oraz pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji.
Zgodnie z obowiązującą konstrukcją prawną pełnomocnictwo szczególne umożliwia działanie w konkretnej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego i co do zasady składane jest do akt danej sprawy. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której organy podatkowe uznają, że pełnomocnictwo tego rodzaju może odnosić się wyłącznie do ściśle określonego postępowania lub czynności procesowej. W konsekwencji pojawiają się przypadki kwestionowania pełnomocnictw udzielanych np. do wszystkich spraw dotyczących określonego podatku, jeżeli nie zostały one powiązane z konkretnym postępowaniem lub kontrolą.
Z drugiej strony alternatywą dla pełnomocnictwa szczególnego pozostaje pełnomocnictwo ogólne, które obejmuje wszystkie sprawy podatkowe oraz inne sprawy należące do właściwości organów podatkowych. W praktyce oznacza to jednak bardzo szeroki zakres umocowania, obejmujący również sprawy, które nie były przedmiotem wcześniejszych ustaleń między podatnikiem a pełnomocnikiem. W rezultacie pełnomocnik ogólny może otrzymywać korespondencję dotyczącą różnorodnych postępowań podatkowych, w tym także spraw o niewielkim znaczeniu, o których nie był wcześniej informowany.
W praktyce obrotu prawnego pojawia się potrzeba wprowadzenia rozwiązania pośredniego, które umożliwiałoby ustanowienie pełnomocnika do prowadzenia spraw określonego rodzaju, np. dotyczących konkretnego podatku lub określonego obszaru rozliczeń podatkowych podatnika.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Finansów analizowało sposób stosowania przez organy podatkowe przepisów dotyczących pełnomocnictwa szczególnego, w zakresie praktyki polegającej na uznawaniu, że pełnomocnictwo to może odnosić się wyłącznie do jednej, ściśle zidentyfikowanej sprawy prowadzonej przez organ podatkowy? W przypadku prowadzenia takich analiz proszę o wskazanie, czy Ministerstwo Finansów dostrzega problem polegający na ograniczaniu przez organy podatkowe możliwości posługiwania się pełnomocnictwem szczególnym w sytuacji, gdy podatnik udziela go do prowadzenia wszystkich spraw dotyczących określonego podatku lub określonego rodzaju obowiązków podatkowych.
Czy w ocenie Ministerstwa Finansów obecne brzmienie przepisów Ordynacji podatkowej dopuszcza możliwość udzielania pełnomocnictw obejmujących określoną kategorię spraw podatkowych, np. wszystkie sprawy dotyczące podatku od towarów i usług lub podatku dochodowego, bez konieczności każdorazowego składania odrębnego pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy prowadzonej przez organ podatkowy? Jeśli nie, to czy Ministerstwo Finansów dostrzega potrzebę doprecyzowania przepisów w tym zakresie?
Czy Ministerstwo Finansów analizowało praktyczne skutki stosowania pełnomocnictwa ogólnego w kontekście obowiązku doręczania pełnomocnikowi wszelkiej korespondencji kierowanej przez organy podatkowe do podatnika, niezależnie od charakteru i znaczenia danej sprawy podatkowej? W szczególności proszę o informację, czy rozważano wprowadzenie rozwiązań umożliwiających ograniczenie zakresu doręczeń do wybranych kategorii spraw podatkowych.
Czy w Ministerstwie Finansów prowadzone były analizy dotyczące zasadności wprowadzenia do przepisów Ordynacji podatkowej instytucji pełnomocnictwa obejmującego określony rodzaj spraw podatkowych (tzw. pełnomocnictwa rodzajowego), które umożliwiałoby reprezentowanie podatnika np. we wszystkich sprawach dotyczących określonego podatku lub określonego obszaru rozliczeń podatkowych, bez konieczności ustanawiania pełnomocnictwa ogólnego?
Czy Ministerstwo Finansów rozważa podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do zmiany lub doprecyzowania przepisów regulujących instytucję pełnomocnictw w postępowaniach podatkowych, tak aby lepiej odpowiadały one realiom profesjonalnego obrotu prawnego oraz potrzebom podatników i ich pełnomocników?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10174 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 31 marca 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 15907 Pana Posła Janusza Kowalskiego w sprawie
funkcjonowania instytucji pełnomocnictw w postępowaniach
podatkowych
Znak sprawy: DTS3.054.3.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Minister Finansów i Gospodarki udziela następujących odpowiedzi na pytania
zawarte w interpelacji z dnia 16 marca 2026 r. nr 15907 Pana Posła Janusza
Kowalskiego w sprawie funkcjonowania instytucji pełnomocnictw
w postępowaniach podatkowych:
1. Czy Ministerstwo Finansów analizowało sposób stosowania przez organy
podatkowe przepisów dotyczących pełnomocnictwa szczególnego, w
zakresie praktyki polegającej na uznawaniu, że pełnomocnictwo to może
odnosić się wyłącznie do jednej, ściśle zidentyfikowanej sprawy
prowadzonej przez organ podatkowy? W przypadku prowadzenia takich
analiz proszę o wskazanie czy Ministerstwo Finansów dostrzega problem
polegający na ograniczaniu przez organy podatkowe możliwości
posługiwania się pełnomocnictwem szczególnym w sytuacji, gdy podatnik
udziela go do prowadzenia wszystkich spraw dotyczących określonego
podatku lub określonego rodzaju obowiązków podatkowych.
Zgodnie z art. 138e § 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja
podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.; dalej: Ordynacja podatkowa):
-- 1 of 4 --
2/4
§ 1. Pełnomocnictwo szczególne upoważnia do działania we wskazanej sprawie
podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu
podatkowego.[…]
§ 3. Pełnomocnictwo szczególne udzielone na piśmie oraz zawiadomienie o jego
zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu w przypadku, gdy zostały utrwalone w postaci
papierowej, składa się do akt sprawy według wzoru określonego w przepisach
wydanych na podstawie art. 138j § 1 pkt 2, w oryginale lub jego notarialnie
poświadczony odpis.[…]
Jak wynika z art. 138e § 1 Ordynacji podatkowej, pełnomocnictwo szczególne
upoważnia do działania tylko we wskazanej sprawie, przy czym może to byś sprawa
podatkowa lub inna sprawa należąca do właściwości organu podatkowego. Zgodnie
z art. 138e § 3 Ordynacji podatkowej pełnomocnictwo szczególne udzielone na
piśmie składa się do akt sprawy. Każda z procedur podatkowych, uregulowana
przepisami Ordynacji podatkowej, jest w sensie procesowym osobną sprawą.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 25
kwietnia 2022 r. sygn. akt II FPS 1/22 do wywołania skutku procesowego konieczne
jest złożenie pełnomocnictwa szczególnego do akt sprawy w konkretnym
postępowaniu prowadzonym przed organem podatkowym. Z uzasadnienia uchwały
NSA wynika, że obowiązek złożenia pełnomocnictwa szczególnego do akt danej
sprawy podatkowej toczącej się w ramach konkretnej procedury podatkowej nie
może być traktowany jako wyraz nadmiernego formalizmu, ponieważ istnieje
możliwość skorzystania z instytucji pełnomocnictwa ogólnego. Według NSA dwie
odrębne instytucje, tj. pełnomocnictwo ogólne i szczególne nie mogą w założeniu
wywoływać tego samego skutku procesowego. Odmienne zapatrywanie
oznaczałoby bowiem w istocie, że przynajmniej jedna z nich byłaby zbędna.
Nie można tym samym uznać, że organy podatkowe ograniczają możliwości
posługiwania się pełnomocnictwem szczególnym w sytuacji, gdy podatnik udziela go
do prowadzenia wszystkich spraw dotyczących określonego podatku lub
określonego rodzaju obowiązków podatkowych. Praktyka organów podatkowych
wynika bowiem z treści powołanych przepisów Ordynacji podatkowej, które
nakazują złożyć pełnomocnictwo szczególne do akt konkretnej sprawy prowadzonej
przez organ podatkowy.
2. Czy w ocenie Ministerstwa Finansów obecne brzmienie przepisów
Ordynacji podatkowej dopuszcza możliwość udzielania pełnomocnictw
obejmujących określoną kategorię spraw podatkowych, np. wszystkie
sprawy dotyczące podatku od towarów i usług lub podatku dochodowego,
bez konieczności każdorazowego składania odrębnego pełnomocnictwa
do akt konkretnej sprawy prowadzonej przez organ podatkowy? Jeśli nie,
to czy Ministerstwo Finansów dostrzega potrzebę doprecyzowania
przepisów w tym zakresie.
Jak wynika z art. 138e § 3 Ordynacji podatkowej, pełnomocnictwo szczególne musi
zostać złożone do akt sprawy w konkretnym postępowaniu prowadzonym przed
organem podatkowym. W konsekwencji, nawet jeśli treść pełnomocnictwa
szczególnego upoważnia pełnomocnika do reprezentowania strony we wszystkich
sprawach dotyczących danego podatku, takie pełnomocnictwo powinno być
każdorazowo zostać złożone do akt odrębnej procedury.
-- 2 of 4 --
3/4
Ministerstwo Finansów aktualnie nie dostrzega konieczności przeprowadzania
zmian legislacyjnych w kierunku uregulowania pełnomocnictw obejmujących
określoną kategorię spraw podatkowych.
3. Czy Ministerstwo Finansów analizowało praktyczne skutki stosowania
pełnomocnictwa ogólnego w kontekście obowiązku doręczania
pełnomocnikowi wszelkiej korespondencji kierowanej przez organy
podatkowe do podatnika, niezależnie od charakteru i znaczenia danej
sprawy podatkowej? W szczególności proszę o informację, czy rozważano
wprowadzenie rozwiązań umożliwiających ograniczenie zakresu doręczeń
do wybranych kategorii spraw podatkowych.
Przepisy rozdziału 3a działu IV Ordynacji podatkowej, w którym kompleksowo
uregulowano zagadnienia związane z pełnomocnictwami do reprezentacji
podatników zostały wprowadzone ustawą z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy -
Ordynacja podatkowa i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649).
W uzasadnieniu do projektu1 ww. ustawy w odniesieniu do przepisów
o pełnomocnictwie ogólnym wskazano m.in.:
Mając na względzie upowszechniającą się tendencję powierzania, przez podatników,
maksymalnie szerokiego zakresu ich reprezentacji w sprawach podatkowych innym
osobom, włączając w to wszystkie typy procedur podatkowych, zasadne jest
wprowadzenie w ustawie – Ordynacja podatkowa nowej instytucji pełnomocnictwa
ogólnego otwartej dla wszystkich podatników. Ustanowienie pełnomocnika ogólnego
zniesie uciążliwość związaną z dotychczasowym obowiązkiem przedkładania
pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do akt każdej
sprawy podatkowej, co nie tylko ograniczy biurokrację w organach podatkowych,
ale również uprości reprezentowanie strony przez pełnomocnika.
Zgodnie z art. 138d § 1 Ordynacji podatkowej:
§ 1. Pełnomocnictwo ogólne upoważnia do działania we wszystkich sprawach
podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów
podatkowych.
Istotą pełnomocnictwa ogólnego jest upoważnienie do działania w sprawach
wszystkich podatków i niezależnie od znaczenia danej sprawy. Ustawodawca
wychodząc naprzeciw oczekiwaniom podatników wprowadził różne rodzaje
pełnomocnictw, natomiast podatnik samodzielnie decyduje czy i w jakim zakresie
będzie korzystał z pomocy pełnomocnika.
Istotna różnica między pełnomocnictwem ogólnym a szczególnym polega na tym,
że w razie wszczęcia z urzędu postępowania podatkowego, postanowienie
o wszczęciu postępowania (pierwsze pismo w sprawie) organ podatkowy doręcza
pełnomocnikowi ogólnemu (jeśli został on wcześniej ustanowiony). Takie
postanowienie nie może być doręczane pełnomocnikowi szczególnemu, ponieważ
ten pełnomocnik może być ustanowiony dopiero w toku postępowania, w więc już
po doręczeniu stronie postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu.
4. Czy w Ministerstwie Finansów prowadzone były analizy dotyczące
zasadności wprowadzenia do przepisów Ordynacji podatkowej instytucji
pełnomocnictwa obejmującego określony rodzaj spraw podatkowych
(tzw. pełnomocnictwa rodzajowego), które umożliwiałoby
reprezentowanie podatnika np. we wszystkich sprawach dotyczących
1 Druk sejmowy Nr 3462, Sejm VII kadencji.
-- 3 of 4 --
4/4
określonego podatku lub określonego obszaru rozliczeń podatkowych, bez
konieczności ustanawiania pełnomocnictwa ogólnego?
Ministerstwo Finansów otrzymuje postulaty dotyczące wprowadzenia
pełnomocnictwa rodzajowego, jednak nie zostały one uwzględnione, ponieważ
oznaczałoby to powstanie kolejnego rodzaju pełnomocnictwa, a w naszej opinii
istniejące rodzaje pełnomocnictwa do reprezentacji podatnika – pełnomocnictwo
ogólne oraz pełnomocnictwo szczególne – w sposób należyty i wystarczający
zapewniają ochronę interesów podatników. Obecny podział pełnomocnictw opiera
się na jasnym podziale w jakim zakresie znajduje zastosowanie odpowiedni rodzaj
pełnomocnictwa – pełnomocnictwo ogólne upoważnia do działania we wszystkich
sprawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości
organów podatkowych, a pełnomocnictwo szczególne do działania we wskazanej
sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu
podatkowego.
5. Czy Ministerstwo Finansów rozważa podjęcie działań legislacyjnych
zmierzających do zmiany lub doprecyzowania przepisów regulujących
instytucję pełnomocnictw w postępowaniach podatkowych, tak aby lepiej
odpowiadały one realiom profesjonalnego obrotu prawnego oraz
potrzebom podatników i ich pełnomocników?
Uprzejmie informuję, że na etapie prac sejmowych znajduje się obecnie rządowy
projekt ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych
ustaw (druk sejmowy nr 2287), którego celem jest m. in. poprawa relacji między
podatnikami i organami podatkowymi, doprecyzowanie przepisów, których
stosowanie budzi wątpliwości oraz zwiększenie efektywności działania organów
podatkowych. Realizacji pierwszego z tych celów służą m.in. następujące propozycje
zmian w Ordynacji podatkowej dotyczące pełnomocnictw:
1) wprowadzenie możliwości działania osoby niebędącej stroną, wzywanej do
złożenia wyjaśnień lub przedłożenia dokumentów, przez pełnomocnika
ogólnego lub szczególnego (art. 1 pkt 43 projektu);
2) wprowadzenie możliwości zawiadamiania o zmianie, odwołaniu lub
wypowiedzeniu pełnomocnictwa ogólnego także przez pełnomocnika
niezawodowego (art. 1 pkt 45 projektu).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 31 marca 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 15907 Pana Posła Janusza Kowalskiego w sprawie
funkcjonowania instytucji pełnomocnictw w postępowaniach
podatkowych
Znak sprawy: DTS3.054.3.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Minister Finansów i Gospodarki udziela następujących odpowiedzi na pytania
zawarte w interpelacji z dnia 16 marca 2026 r. nr 15907 Pana Posła Janusza
Kowalskiego w sprawie funkcjonowania instytucji pełnomocnictw
w postępowaniach podatkowych:
1. Czy Ministerstwo Finansów analizowało sposób stosowania przez organy
podatkowe przepisów dotyczących pełnomocnictwa szczególnego, w
zakresie praktyki polegającej na uznawaniu, że pełnomocnictwo to może
odnosić się wyłącznie do jednej, ściśle zidentyfikowanej sprawy
prowadzonej przez organ podatkowy? W przypadku prowadzenia takich
analiz proszę o wskazanie czy Ministerstwo Finansów dostrzega problem
polegający na ograniczaniu przez organy podatkowe możliwości
posługiwania się pełnomocnictwem szczególnym w sytuacji, gdy podatnik
udziela go do prowadzenia wszystkich spraw dotyczących określonego
podatku lub określonego rodzaju obowiązków podatkowych.
Zgodnie z art. 138e § 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja
podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.; dalej: Ordynacja podatkowa):
-- 1 of 4 --
2/4
§ 1. Pełnomocnictwo szczególne upoważnia do działania we wskazanej sprawie
podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu
podatkowego.[…]
§ 3. Pełnomocnictwo szczególne udzielone na piśmie oraz zawiadomienie o jego
zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu w przypadku, gdy zostały utrwalone w postaci
papierowej, składa się do akt sprawy według wzoru określonego w przepisach
wydanych na podstawie art. 138j § 1 pkt 2, w oryginale lub jego notarialnie
poświadczony odpis.[…]
Jak wynika z art. 138e § 1 Ordynacji podatkowej, pełnomocnictwo szczególne
upoważnia do działania tylko we wskazanej sprawie, przy czym może to byś sprawa
podatkowa lub inna sprawa należąca do właściwości organu podatkowego. Zgodnie
z art. 138e § 3 Ordynacji podatkowej pełnomocnictwo szczególne udzielone na
piśmie składa się do akt sprawy. Każda z procedur podatkowych, uregulowana
przepisami Ordynacji podatkowej, jest w sensie procesowym osobną sprawą.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 25
kwietnia 2022 r. sygn. akt II FPS 1/22 do wywołania skutku procesowego konieczne
jest złożenie pełnomocnictwa szczególnego do akt sprawy w konkretnym
postępowaniu prowadzonym przed organem podatkowym. Z uzasadnienia uchwały
NSA wynika, że obowiązek złożenia pełnomocnictwa szczególnego do akt danej
sprawy podatkowej toczącej się w ramach konkretnej procedury podatkowej nie
może być traktowany jako wyraz nadmiernego formalizmu, ponieważ istnieje
możliwość skorzystania z instytucji pełnomocnictwa ogólnego. Według NSA dwie
odrębne instytucje, tj. pełnomocnictwo ogólne i szczególne nie mogą w założeniu
wywoływać tego samego skutku procesowego. Odmienne zapatrywanie
oznaczałoby bowiem w istocie, że przynajmniej jedna z nich byłaby zbędna.
Nie można tym samym uznać, że organy podatkowe ograniczają możliwości
posługiwania się pełnomocnictwem szczególnym w sytuacji, gdy podatnik udziela go
do prowadzenia wszystkich spraw dotyczących określonego podatku lub
określonego rodzaju obowiązków podatkowych. Praktyka organów podatkowych
wynika bowiem z treści powołanych przepisów Ordynacji podatkowej, które
nakazują złożyć pełnomocnictwo szczególne do akt konkretnej sprawy prowadzonej
przez organ podatkowy.
2. Czy w ocenie Ministerstwa Finansów obecne brzmienie przepisów
Ordynacji podatkowej dopuszcza możliwość udzielania pełnomocnictw
obejmujących określoną kategorię spraw podatkowych, np. wszystkie
sprawy dotyczące podatku od towarów i usług lub podatku dochodowego,
bez konieczności każdorazowego składania odrębnego pełnomocnictwa
do akt konkretnej sprawy prowadzonej przez organ podatkowy? Jeśli nie,
to czy Ministerstwo Finansów dostrzega potrzebę doprecyzowania
przepisów w tym zakresie.
Jak wynika z art. 138e § 3 Ordynacji podatkowej, pełnomocnictwo szczególne musi
zostać złożone do akt sprawy w konkretnym postępowaniu prowadzonym przed
organem podatkowym. W konsekwencji, nawet jeśli treść pełnomocnictwa
szczególnego upoważnia pełnomocnika do reprezentowania strony we wszystkich
sprawach dotyczących danego podatku, takie pełnomocnictwo powinno być
każdorazowo zostać złożone do akt odrębnej procedury.
-- 2 of 4 --
3/4
Ministerstwo Finansów aktualnie nie dostrzega konieczności przeprowadzania
zmian legislacyjnych w kierunku uregulowania pełnomocnictw obejmujących
określoną kategorię spraw podatkowych.
3. Czy Ministerstwo Finansów analizowało praktyczne skutki stosowania
pełnomocnictwa ogólnego w kontekście obowiązku doręczania
pełnomocnikowi wszelkiej korespondencji kierowanej przez organy
podatkowe do podatnika, niezależnie od charakteru i znaczenia danej
sprawy podatkowej? W szczególności proszę o informację, czy rozważano
wprowadzenie rozwiązań umożliwiających ograniczenie zakresu doręczeń
do wybranych kategorii spraw podatkowych.
Przepisy rozdziału 3a działu IV Ordynacji podatkowej, w którym kompleksowo
uregulowano zagadnienia związane z pełnomocnictwami do reprezentacji
podatników zostały wprowadzone ustawą z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy -
Ordynacja podatkowa i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649).
W uzasadnieniu do projektu1 ww. ustawy w odniesieniu do przepisów
o pełnomocnictwie ogólnym wskazano m.in.:
Mając na względzie upowszechniającą się tendencję powierzania, przez podatników,
maksymalnie szerokiego zakresu ich reprezentacji w sprawach podatkowych innym
osobom, włączając w to wszystkie typy procedur podatkowych, zasadne jest
wprowadzenie w ustawie – Ordynacja podatkowa nowej instytucji pełnomocnictwa
ogólnego otwartej dla wszystkich podatników. Ustanowienie pełnomocnika ogólnego
zniesie uciążliwość związaną z dotychczasowym obowiązkiem przedkładania
pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do akt każdej
sprawy podatkowej, co nie tylko ograniczy biurokrację w organach podatkowych,
ale również uprości reprezentowanie strony przez pełnomocnika.
Zgodnie z art. 138d § 1 Ordynacji podatkowej:
§ 1. Pełnomocnictwo ogólne upoważnia do działania we wszystkich sprawach
podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów
podatkowych.
Istotą pełnomocnictwa ogólnego jest upoważnienie do działania w sprawach
wszystkich podatków i niezależnie od znaczenia danej sprawy. Ustawodawca
wychodząc naprzeciw oczekiwaniom podatników wprowadził różne rodzaje
pełnomocnictw, natomiast podatnik samodzielnie decyduje czy i w jakim zakresie
będzie korzystał z pomocy pełnomocnika.
Istotna różnica między pełnomocnictwem ogólnym a szczególnym polega na tym,
że w razie wszczęcia z urzędu postępowania podatkowego, postanowienie
o wszczęciu postępowania (pierwsze pismo w sprawie) organ podatkowy doręcza
pełnomocnikowi ogólnemu (jeśli został on wcześniej ustanowiony). Takie
postanowienie nie może być doręczane pełnomocnikowi szczególnemu, ponieważ
ten pełnomocnik może być ustanowiony dopiero w toku postępowania, w więc już
po doręczeniu stronie postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu.
4. Czy w Ministerstwie Finansów prowadzone były analizy dotyczące
zasadności wprowadzenia do przepisów Ordynacji podatkowej instytucji
pełnomocnictwa obejmującego określony rodzaj spraw podatkowych
(tzw. pełnomocnictwa rodzajowego), które umożliwiałoby
reprezentowanie podatnika np. we wszystkich sprawach dotyczących
1 Druk sejmowy Nr 3462, Sejm VII kadencji.
-- 3 of 4 --
4/4
określonego podatku lub określonego obszaru rozliczeń podatkowych, bez
konieczności ustanawiania pełnomocnictwa ogólnego?
Ministerstwo Finansów otrzymuje postulaty dotyczące wprowadzenia
pełnomocnictwa rodzajowego, jednak nie zostały one uwzględnione, ponieważ
oznaczałoby to powstanie kolejnego rodzaju pełnomocnictwa, a w naszej opinii
istniejące rodzaje pełnomocnictwa do reprezentacji podatnika – pełnomocnictwo
ogólne oraz pełnomocnictwo szczególne – w sposób należyty i wystarczający
zapewniają ochronę interesów podatników. Obecny podział pełnomocnictw opiera
się na jasnym podziale w jakim zakresie znajduje zastosowanie odpowiedni rodzaj
pełnomocnictwa – pełnomocnictwo ogólne upoważnia do działania we wszystkich
sprawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości
organów podatkowych, a pełnomocnictwo szczególne do działania we wskazanej
sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu
podatkowego.
5. Czy Ministerstwo Finansów rozważa podjęcie działań legislacyjnych
zmierzających do zmiany lub doprecyzowania przepisów regulujących
instytucję pełnomocnictw w postępowaniach podatkowych, tak aby lepiej
odpowiadały one realiom profesjonalnego obrotu prawnego oraz
potrzebom podatników i ich pełnomocników?
Uprzejmie informuję, że na etapie prac sejmowych znajduje się obecnie rządowy
projekt ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych
ustaw (druk sejmowy nr 2287), którego celem jest m. in. poprawa relacji między
podatnikami i organami podatkowymi, doprecyzowanie przepisów, których
stosowanie budzi wątpliwości oraz zwiększenie efektywności działania organów
podatkowych. Realizacji pierwszego z tych celów służą m.in. następujące propozycje
zmian w Ordynacji podatkowej dotyczące pełnomocnictw:
1) wprowadzenie możliwości działania osoby niebędącej stroną, wzywanej do
złożenia wyjaśnień lub przedłożenia dokumentów, przez pełnomocnika
ogólnego lub szczególnego (art. 1 pkt 43 projektu);
2) wprowadzenie możliwości zawiadamiania o zmianie, odwołaniu lub
wypowiedzeniu pełnomocnictwa ogólnego także przez pełnomocnika
niezawodowego (art. 1 pkt 45 projektu).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --