Interpelacja w sprawie zasad dofinansowania programu "Mieszkanie na Start" (segment najmu) oraz potrzeby wprowadzenia preferencji dla powiatów wyludniających się
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15886
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie zasad dofinansowania programu "Mieszkanie na Start" (segment najmu) oraz potrzeby wprowadzenia preferencji dla powiatów wyludniających się
Zgłaszający: Tomasz Piotr Nowak
Data wpływu: 10-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
program „Mieszkanie na Start” stanowi istotny instrument polityki mieszkaniowej państwa mający na celu zwiększenie dostępności mieszkań na wynajem dla osób o umiarkowanych i niższych dochodach, w szczególności ludzi młodych. W obecnym kształcie mechanizmy wsparcia nie uwzględniają jednak w wystarczającym stopniu specyfiki powiatów tracących funkcje społeczno-gospodarcze i doświadczających systematycznego odpływu ludności.
Na przykładzie miasta Konin oraz powiatów konińskiego, gnieźnieńskiego, kolskiego i tureckiego należy wskazać, że młodzi ludzie coraz częściej podejmują decyzję o wyjeździe do dużych ośrodków miejskich, gdzie dostępność mieszkań na wynajem – pomimo wysokich cen – jest większa, a rynek pracy bardziej chłonny. W konsekwencji powiaty te tracą kapitał ludzki, co prowadzi do pogłębiania się problemów demograficznych i gospodarczych.
Finansowanie budowy tanich mieszkań na wynajem w największych i najbogatszych metropoliach może przynieść jedynie minimalny spadek cen najmu, przy jednoczesnym dalszym wzmacnianiu procesu migracji młodych ludzi z mniejszych ośrodków. Tymczasem skierowanie większego strumienia środków do powiatów wyludniających się mogłoby:
zwiększyć atrakcyjność osiedleńczą tych terenów,
zatrzymać młodych mieszkańców,
wspierać lokalne rynki pracy i przedsiębiorczość,
przeciwdziałać marginalizacji społeczno-gospodarczej średnich i mniejszych miast.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Finansów analizowało wpływ programu „Mieszkanie na Start” na procesy migracyjne w kraju, w szczególności w kontekście odpływu młodych ludzi z powiatów średnich i mniejszych do dużych metropolii?
Czy planowane jest wprowadzenie mechanizmów preferencyjnych (np. wyższych limitów dofinansowania, dodatkowych punktów w ocenie wniosków, odrębnych alokacji środków) dla powiatów wyludniających się, takich jak Konin oraz powiaty koniński, gnieźnieński, kolski i turecki?
Jakie kryteria terytorialne przyznawania wsparcia obowiązują obecnie w segmencie najmu w ramach programu „Mieszkanie na Start”?
Czy rozważane jest powiązanie instrumentów mieszkaniowych z programami wsparcia rynku pracy i transformacji energetycznej w regionach pogórniczych i przemysłowych, w tym w rejonie konińskim?
Czy ministerstwo przewiduje odrębną pulę środków dedykowaną budowie tanich mieszkań na wynajem w powiatach zagrożonych trwałą depopulacją?
Uważam, że skuteczna polityka mieszkaniowa powinna być elementem szerszej strategii zrównoważonego rozwoju kraju i przeciwdziałania nierównościom terytorialnym. Bez wyraźnego wsparcia dla mniejszych ośrodków istnieje ryzyko dalszej koncentracji kapitału ludzkiego i inwestycyjnego w kilku największych aglomeracjach, co w długiej perspektywie może osłabić spójność społeczno-gospodarczą państwa.
Z poważaniem
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (16)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22796 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-I.054.1.2026
Warszawa, 03 kwietnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 15886 pana posła Tomasza Nowaka w sprawie zasad
dofinansowania programu „Mieszkanie na Start” (segment najmu) oraz potrzeby
wprowadzenia preferencji dla powiatów wyludniających się
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15886 pana Posła Tomasza Nowaka w sprawie zasad
dofinansowania programu „Mieszkanie na Start” (segment najmu) oraz potrzeby
wprowadzenia preferencji dla powiatów wyludniających się, przekazuję poniższe
informacje i wyjaśnienia.
Na wstępie udzielanych odpowiedzi, należy zwrócić uwagę, że instrument „Mieszkanie na
Start” nie jest instrumentem służącym pobudzaniu inwestycji. Instrument przewiduje
udzielanie pomocy ze środków budżetu państwa w ponoszeniu przez osoby fizyczne
wydatków mieszkaniowych w pierwszych latach najmu (dopłaty do czynszu). Służy więc
wsparciu osób o umiarkowanych i niższych dochodach (w tym ludzi młodych, rodzin
z dziećmi, czy osób niepełnosprawnych i seniorów) w utrzymaniu wynajmowanych
mieszkań przez długi czas.
1. Czy Ministerstwo Finansów i Gospodarki analizowało wpływ programu „Mieszkanie
na Start” na procesy migracyjne w kraju, w szczególności w kontekście odpływu
młodych ludzi z powiatów średnich i mniejszych do dużych metropolii?
Analiza zmian w liczbie ludności w poszczególnych powiatach dokonana w Ministerstwie
Rozwoju i Technologii (dalej: MRiT) na podstawie danych publikowanych przez GUS
w latach 2020-2024 wskazuje, że zjawisko depopulacji jest masowe. Liczba ludności Polski
w analizowanym okresie spadła o 1,57%, z 38.088,6 tys. do 37.489,1 tys. Spadek liczby
ludności nastąpił w 15 z 16 województw, z wyjątkiem województwa pomorskiego,
w którym nastąpił minimalny wzrost liczby ludności o 0,05%. Na tle całego kraju,
województwo wielkopolskie ze spadkiem liczby ludności o 0,77% wypada dość
pozytywnie, poniżej przeciętnego zmniejszenia liczby osób zamieszkujących
w poszczególnych regionach. Biorąc pod uwagę przekrój powiatowy, w latach 2020-2024
liczba ludności spadła w 338 powiatach (88,9%), zaś wzrosła tylko w 42 powiatach
(11,1%). Najczęściej wzrost liczby ludności notowany jest w powiatach graniczących
z największymi miastami. Jest to związane z przeprowadzkami z dużych miast o zabudowie
wielorodzinnej do domów zlokalizowanych w sąsiednich mniejszych miastach.
Po przeprowadzce, osoby takie nadal jednak zamieszkują i funkcjonują w tych samych
obszarach metropolitalnych, które coraz bardziej integrują się w jeden obszar
-- 1 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
funkcjonalny. W powiecie konińskim (spadek liczby ludności o 0,25%) i gnieźnieńskim
(spadek liczby ludności o 1,55%) wyniki są lepsze niż średnia ogólnopolska. Szybszy
spadek liczby ludności zanotowano w powiecie tureckim (-2,0%) i kolskim (-3,35%).
Spadek liczby ludności Polski wynika z szeregu przyczyn demograficznych, socjologicznych
i makroekonomicznych, takich jak wysoka umieralność (szczególnie w okresie epidemii
COVID-19), niska dzietność kobiet i malejąca liczba kobiet w wieku rozrodczym (związana
również z emigracją po wejściu Polski do UE), zmiana modelu rodziny (upowszechnienie
modelu 2+1, wyższa wartość pracy zawodowej, aspiracje kobiet). Trudno uznać,
że instrument taki jak „Mieszkanie na Start” ma znaczny wpływ na zjawiska
demograficzne. Przynajmniej wpływ ten nie jest obecnie statystycznie uchwytny.
Jeśli chodzi o efekty rzeczowe instrumentu „Mieszkanie na Start” według danych Banku
Gospodarstwa Krajowego (dalej: BGK) do końca 2025 roku 70 gmin podjęło decyzję
o skorzystaniu z instrumentu (zawarło umowę z BGK w sprawie stosowania dopłat we
wskazanej inwestycji mieszkaniowej). W gminach tych łącznie zawarto umowy o dopłaty
dotyczące 10,6 tys. mieszkań. Biorąc pod uwagę wielkość miejsca lokalizacji inwestycji
objętej dopłatą do czynszu można stwierdzić, że miasta powyżej 100 tys. mieszkańców
stanowiły 52% wszystkich mieszkań objętych dopłatami, średnie ośrodki w przedziale 20–
100 tys. mieszkańców — 31%, a małe miejscowości poniżej 20 tys. — 17%. Dla
porównania, w 2021 r. proporcja ta utrzymywała się na zbliżonym poziomie (duże miasta
skupiały 53% mieszkań objętych programem). Oznacza to, że mimo systematycznego
rozszerzania listy uczestniczących gmin (z 25 w 2021 r. do 70 w 2025 r.) strukturalny
podział pomiędzy dużymi a mniejszymi ośrodkami nie ulegał istotnej zmianie. Wśród
średnich miast do najaktywniejszych uczestników należą miejscowości zaliczane do
ośrodków dotkniętych odpływem ludności, takich jak Tarnów, Krosno, Konin, Biała
Podlaska, Chorzów, Tarnowskie Góry czy Stalowa Wola. Wśród najmniejszych
miejscowości (poniżej 20 tys.) aktywność jest rozproszona — dominują gminy wiejskie lub
małomiejskie z Podkarpacia (Boguchwała, Miejsce Piastowe, Nowa Sarzyna, Ropczyce)
i Zachodniopomorskiego (Sianów, Kołobrzeg, Trzebiatów), co wskazuje raczej na lokalne
inicjatywy społecznego budownictwa czynszowego niż na systemowe oddziaływanie
antymigracyjne. Jak dotąd nie odnotowano inwestycji w ramach instrumentu „Mieszkanie
na Start” w żadnej gminie z województw lubuskiego, podlaskiego i świętokrzyskiego ani
w większości miast powiatowych Polski wschodniej i centralnej (np. w województwie
mazowieckim tylko 2 gminy: Radom i Mińsk Mazowiecki).
Podsumowując, z dotychczasowych danych dotyczących realizacji instrumentu
„Mieszkanie na Start” wynika, że dociera on do mniejszych i średnich miejscowości, ale
jego skala jest tam wyraźnie niższa niż w dużych miastach, a rozkład geograficzny
nierównomierny i uzależniony od aktywności lokalnych inwestorów budownictwa
czynszowego, a nie od skali problemów depopulacyjnych danego obszaru. Dane
statystyczne potwierdzają w tym przypadku wnioski zawarte w przedstawionej Radzie
Ministrów przez Ministra Rozwoju i Technologii w 2025 r. informacji wskazującej,
że program realizował cel społeczny, jaki jest wsparcie dochodowe najemców, ale nie
funkcjonował jako systemowy instrument polityki terytorialnej zdolny do zatrzymywania
odpływu ludności z mniejszych ośrodków (Informacja o realizacji celów inwestycyjnych
i społecznych ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków
mieszkaniowych w pierwszych latach najmu mieszkania wraz z oceną realizacji
i rekomendacjami w zakresie kontynuacji rozwiązań określonych w ustawie, MRiT 2025 r.).
Przyczyną dysproporcji w terytorialnym korzystaniu z programu nie jest kierowanie
środków do metropolii kosztem obszarów problemowych z punktu widzenia odpływu
ludności. Niskie wykorzystanie programu wynikało przede wszystkim z barier
strukturalnych po stronie podaży. Inwestorzy budownictwa czynszowego, w tym przede
wszystkim TBS/SIM, w mniejszych ośrodkach dysponują ograniczonymi zdolnościami
-- 2 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
inwestycyjnymi, a sama dopłata do czynszu udzielana w formule instrumentu „Mieszkanie
na Start” nie jest w stanie wygenerować nowych mieszkań tam, gdzie brakuje podmiotu
zdolnego do ich wybudowania. Dopłata do czynszu jest więc wsparciem ważnym z punktu
widzenia korzystających gospodarstw domowych, ale decyzje migracyjne młodych ludzi
determinowane są przede wszystkim perspektywami zawodowymi i jakością środowiska
życia.
2. Czy planowane jest wprowadzenie mechanizmów preferencyjnych (np. wyższych
limitów dofinansowania, dodatkowych punktów w ocenie wniosków, odrębnych
alokacji środków) dla powiatów wyludniających się, takich jak Konin oraz powiaty:
koniński, gnieźnieński, kolski i turecki?
Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie przewiduje wprowadzenia takiego rodzaju
mechanizmów w ramach realizacji instrumentu „Mieszkanie na Start”. Nie jest także
planowane wprowadzenie mechanizmów preferencyjnych w zakresie realizacji programów
wsparcia budownictwa czynszowego oraz budownictwa socjalnego i komunalnego.
Program społecznego budownictwa czynszowego (SBC), realizowany na podstawie ustawy
z dnia 26 października 1996 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa (Dz. U.
z 2025 r. poz. 1273, z późn. zm.), dalej: ustawa o społecznych formach, ma na celu
zwiększenie dostępności mieszkań na wynajem o umiarkowanych czynszach dla
gospodarstw domowych o dochodach zbyt wysokich do uzyskania lokalu komunalnego,
a jednocześnie niewystarczających do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych na rynku
komercyjnym. Obowiązujące regulacje programu SBC nie przewidują odrębnych
mechanizmów wsparcia skierowanych wyłącznie do powiatów zagrożonych depopulacją.
W szczególności nie funkcjonują wyższe poziomy finansowania dla takich obszarów czy
też odrębne pule środków. Jednakże w obowiązujących przepisach wykonawczych1
do ustawy o społecznych formach uwzględniono pośrednio czynnik migracyjny poprzez
system oceny punktowej wniosków o finansowanie. W ramach oceny punktowej wniosku
o udzielenie finansowania zwrotnego uwzględnia się kryterium dotyczące salda migracji
w powiecie w okresie ostatnich 5 lat, przy czym dodatnie saldo migracji skutkuje
przyznaniem 10 punktów – w przypadku bezrobocia niższego niż średnia krajowa albo
5 punktów – w przypadku bezrobocia wyższego lub równego średniej krajowej.
3. Jakie kryteria terytorialne przyznawania wsparcia obowiązują obecnie w segmencie
najmu w ramach programu „Mieszkanie na Start”?
Zasady stosowania dopłat pokrywających część czynszu za najem mieszkania (dopłaty do
czynszu) w ramach instrumentu „Mieszkanie na Start” zostały określone w ustawie z dnia
20 lipca 2018 r. o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych
w pierwszych latach najmu mieszkania (Dz.U. z 2024 r. poz. 506), dalej uMnS. Kryteria
i warunki dotyczące udzielenia najemcy prawa do stosowania dopłat do czynszu określone
w uMnS nie odnoszą się do podziału terytorialnego kraju. Zróżnicowanie terytorialne ma
natomiast zastosowanie w odniesieniu do określania wysokości miesięcznej kwoty dopłat
do czynszu przysługujących najemcy. Zgodnie z art. 10 ust. 1 uMnS, miesięczna wysokość
dopłaty jest równa 1/12 kwoty iloczynu średniego wskaźnika przeliczeniowego kosztu
odtworzenia 1 m2 powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych obowiązującego w dniu
1 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 października 2015 r. w sprawie warunków i trybu finansowania
zwrotnego w ramach realizacji przez Bank Gospodarstwa Krajowego rządowego programu popierania
budownictwa mieszkaniowego oraz minimalnych wymagań dotyczących lokali powstałych przy udziale tego
finansowania (Dz. U. poz. 1720 z późn. zm.).
-- 3 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
złożenia wniosku o dopłaty w gminie, na terenie której położone jest mieszkanie,
powierzchni normatywnej mieszkania oraz współczynnika dopłaty wynoszącego 1,8%.
Średni wskaźnik przeliczeniowy kosztu odtworzenia 1 m2 powierzchni użytkowej
budynków mieszkalnych jest określany na potrzeby uMnS jako średnia arytmetyczna
wartości wskaźnika2 ogłoszonego przez wojewodów w dwóch ostatnich okresach i jest
ustalany dla trzech różnych lokalizacji, tj. dla:
a) miasta będącego siedzibą wojewody lub sejmiku województwa – w przypadku,
gdy mieszkanie położone jest na terenie miasta będącego siedzibą wojewody lub
sejmiku województwa,
b) pozostałych gmin w województwie – w przypadku, gdy mieszkanie położone jest
na terenie gminy niesąsiadującej z miastem będącym siedzibą wojewody lub
sejmiku województwa,
c) miasta będącego siedzibą wojewody lub sejmiku województwa oraz pozostałych
gmin w województwie, nie więcej jednak niż 120% wartości ustalonej
dla pozostałych gmin w województwie (zgodnie z punktem b powyżej) –
w przypadku, gdy mieszkanie położone jest na terenie gminy sąsiadującej
z miastem będącym siedzibą wojewody lub sejmiku województwa.
Przy tak przyjętym sposobie obliczania miesięcznej wysokości dopłaty, kwoty dopłat
przyznawanych najemcom podlegają zróżnicowaniu regionalnemu, w zależności od miejsca
lokalizacji mieszkania objętego dopłatami.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 10 ust. 3 uMnS, Rada Ministrów może,
w drodze rozporządzenia, dla określonego obszaru ustalić, na czas oznaczony albo
nieoznaczony, wartość współczynnika dopłaty na poziomie wyższym niż określony
w uMnS (1,8%). Jednakże przy określaniu tego współczynnika brane są pod uwagę
wskazane wprost w ustawie kryteria takie jak: wysokość stawek czynszu na danym
obszarze, wartość średniego wskaźnika przeliczeniowego kosztu odtworzenia 1 m2
powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych, wysokość dochodów ludności, sytuację
demograficzną oraz sytuację finansów publicznych, w tym budżetu państwa. Przy czym,
w dotychczasowym okresie realizacji instrumentu „Mieszkanie na Start” rozwiązanie to nie
zostało zastosowane.
4. Czy rozważane jest powiązanie instrumentów mieszkaniowych z programami
wsparcia rynku pracy i transformacji energetycznej w regionach pogórniczych
i przemysłowych, w tym w rejonie konińskim?
Polityka mieszkaniowa państwa stanowi jeden z priorytetów rządu w perspektywie
średniookresowej. Proponowane w projekcie Strategii rozwoju Polski do 2035 r. cele
i kierunki realizacji polityki mieszkaniowej państwa zmierzają do zapewnienia wszystkim
gminom w Polsce szerokiego instrumentarium do kształtowania lokalnych polityk
mieszkaniowych adekwatnie do lokalnych potrzeb, uwzględniającego zarówno potrzeby
dużych miast, jak i mniejszych miejscowości.
Pierwszą grupę działań stanowią instrumenty służące zwiększeniu dostępności mieszkań
na terenie gminy. Priorytetem jest w tym przypadku rozwój zasobu mieszkań na wynajem
dostępnych dla osób o średnich i niższych dochodach. Proponowane w tym obszarze
2 Wskaźnika przeliczeniowego kosztu odtworzenia 1 m2 powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych
ustalanego zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów,
mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego przez poszczególnych wojewodów na okres
6 miesięcy odrębnie dla miast będących siedzibą wojewody lub sejmiku województwa oraz dla województwa, z
wyłączeniem miast będących siedzibą wojewody lub sejmiku województwa.
-- 4 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
interwencje obejmują m.in. znaczne zwiększenie publicznego wsparcia dla społecznego
budownictwa czynszowego, w tym komunalnego (przewidującego środki także na remonty
gminnych pustostanów) oraz upowszechnienie działalności społecznych agencji najmu,
wspierających gminy w realizacji lokalnych polityk mieszkaniowych. Wsparcie tworzenia
zasobu społecznego budownictwa czynszowego, w tym komunalnego, zostało również
wskazane jako priorytet w planie działań rządu na lata 2026-2029.
Program SBC jako instrument finansowania zwrotnego inwestycji mieszkaniowych, może
być wykorzystywany przez jednostki samorządu terytorialnego jako element szerszej
polityki rozwoju lokalnego.
W szczególności możliwe jest jego powiązanie z działaniami na rzecz rynku pracy poprzez
ukierunkowanie inwestycji mieszkaniowych na zaspokojenie potrzeb określonych grup
zawodowych istotnych z punktu widzenia funkcjonowania danej gminy.
Jednostki samorządu terytorialnego, realizując przedsięwzięcia w ramach programu SBC
(za pośrednictwem TBS/SIM), mogą planować budowę mieszkań na wynajem
adresowanych do konkretnych grup pracowników, takich jak m.in. lekarze, pielęgniarki,
nauczyciele, pracownicy opieki społecznej czy specjaliści branż technicznych.
Rozwiązanie to ma szczególne znaczenie w gminach średnich i mniejszych, w których
występują trudności w pozyskaniu i utrzymaniu wykwalifikowanej kadry. Ograniczona
dostępność mieszkań o umiarkowanych kosztach najmu stanowi często jedną z głównych
barier osiedlania się pracowników w tych lokalizacjach. Tym samym program SBC może
stanowić istotne narzędzie wspierające lokalne rynki pracy, zwłaszcza w obszarach
dotkniętych niedoborem pracowników w kluczowych sektorach usług publicznych.
Przy czym należy podkreślić, że decyzje w tym zakresie pozostają w gestii jednostek
samorządu terytorialnego oraz inwestorów realizujących przedsięwzięcia w ramach
programu.
Drugą grupę działań tworzą rozwiązania służące poprawie warunków mieszkaniowych
w istniejących zasobach mieszkaniowych, w tym w zasobach gminnych. Obejmują one
m.in. finansowe wsparcie na poprawę efektywności energetycznej budynków, realizację
przedsięwzięć remontowych czy dostosowanie zasobu mieszkaniowego do potrzeb osób
o szczególnych potrzebach mieszkaniowych, np. seniorów, rodzin wielodzietnych.
W przypadku miejscowości o dużym udziale budynków dotkniętych wysokim poziomem
dekapitalizacji ze względu na wiek budynków inwestycje remontowe
i termomodernizacyjne mają szczególne znaczenie. W kontekście aktualnych prac rządu,
uzupełnieniem strategii w zakresie rozwiązań wprowadzanych w celu poprawy
efektywności energetycznej budynków i obniżenia obciążeń budżetów gospodarstw
domowych w zakresie kosztów energii są np. prace nad krajowym planem renowacji
budynków jako dokumentem określającym mapę drogową przeprowadzania
termomodernizacji w Polsce w perspektywie krótko- i długookresowej.
Podsumowując, instrumenty proponowane w ramach polityki mieszkaniowej państwa są
i będą projektowane w sposób elastyczny, by odpowiadać na zróżnicowane wyzwania
mieszkaniowe i regionalne uwarunkowania. Na obszarach objętych silnym zjawiskiem
depopulacji priorytety lokalnej polityki mieszkaniowej mogą być w większym stopniu
powiązane z działaniami rozwojowymi w innych dziedzinach, podejmowanymi na poziomie
lokalnym i regionalnym. W ramach inicjatyw służących bezpośrednio zaspokajaniu potrzeb
mieszkaniowych lokalnych społeczności działania mogą natomiast koncentrować się
w relatywnie większym zakresie na efektywnym wykorzystaniu istniejącego zasobu, w tym
zarządzaniu nadpodażą mieszkań, jaka może wystąpić w niektórych segmentach rynku
mieszkaniowego. Uwzględniając rozwój infrastruktury komunikacyjnej oraz rozwiązania
-- 5 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
wprowadzane w celu przyciągnięcia inwestorów tworzących miejsca pracy, większa oferta
lokali mieszkalnych i relatywnie niższe ceny mieszkań mogą zostać wykorzystane jako
jeden z czynników spowalniających proces depopulacji. Mogą się bowiem przekładać na
wzrost dostępności mieszkań na terenie danej gminy, co zwiększa jej atrakcyjność jako
miejsca docelowego zamieszkania w porównaniu z gminami, które ze względu na znaczny
napływ ludności mierzą się z wyzwaniem niższej dostępności mieszkań, pracy czy usług.
5. Czy Ministerstwo przewiduje odrębną pulę środków dedykowaną budowie tanich
mieszkań na wynajem w powiatach zagrożonych trwałą depopulacją?
W ramach SBC nie przewidziano wyodrębnienia puli środków przeznaczonej wyłącznie na
realizację inwestycji mieszkaniowych w powiatach zagrożonych trwałą depopulacją.
Finansowanie to ma bowiem charakter powszechny i jest dostępne dla wszystkich
uprawnionych podmiotów spełniających kryteria ustawowe (towarzystwa budownictwa
społecznego/społeczne inicjatywy mieszkaniowe – TBS/SIM, spółdzielnie mieszkaniowe i
spółki gminne), niezależnie od ich położenia.
Również środki przeznaczone na realizację programu budownictwa socjalnego i
komunalnego (BSK)3 są obecnie planowane i dystrybuowane w ujęciu krajowym, bez
formalnego wyodrębniania stałych, odrębnych pul dedykowanych wyłącznie powiatom
zagrożonym trwałą depopulacją. O wsparcie mogą ubiegać się wszystkie uprawnione
jednostki samorządu terytorialnego z terenu całego kraju, w tym powiaty i gminy
z obszarów wyludniających się, pod warunkiem spełnienia kryteriów określonych
w ustawie oraz przepisach wykonawczych, a także uzyskania pozytywnej oceny złożonych
wniosków.
Na obecnym etapie MRiT nie przewiduje ustanowienia odrębnej, terytorialnie
ukierunkowanej puli środków przeznaczonej wyłącznie na budowę w ramach programów
SBC i BSK tanich mieszkań na wynajem w powiatach zagrożonych trwałą depopulacją –
z uwagi na odmienny charakter i cel instrumentów.
Należy zwrócić uwagę, że, w kontekście odpowiedzi na pytanie 1, brak jest argumentów,
żeby ogólne zjawiska demograficzne decydowały o konstrukcji instrumentów wsparcia
mieszkalnictwa, w sytuacji, kiedy spadek liczby ludności dotyczy zdecydowanej liczby
powiatów, w tym szczególnie większości dużych miast. W przypadku większości
instrumentów wsparcia o przydziale mieszkań utworzonych w ramach programów
wsparcia decydują władze gminne, które w zależności od lokalnych uwarunkowań mogą
preferować określone grupy społeczne (np. młode rodziny z dziećmi, osoby starsze, osoby
wykonujące szczególnie potrzebne zawody itp.).
Należy także zauważyć, że możliwości budżetu są ograniczone i najczęściej popyt na
środki przewyższa dostępną dla poszczególnych programów kwotę finansowego wsparcia.
Wydzielanie w ramach istniejącego budżetu puli środków na wsparcie określonych
powiatów, poza takimi przypadkami jak klęski żywiołowe, musiałoby więc nastąpić
kosztem innych powiatów, budząc uzasadnione kontrowersje. Obecnie rozdział środków
w decydującym stopniu zależy od aktywności danej gminy. Można założyć, że władze
samorządowe prowadzące aktywną politykę mieszkaniową ukierunkowaną na
3 Program budownictwa socjalnego i komunalnego (BSK), realizowany z wykorzystaniem środków Funduszu
Dopłat w Banku Gospodarstwa Krajowego, obejmuje bezzwrotne finansowe wsparcie z budżetu państwa dla
rozwoju budownictwa zaspokajającego potrzeby mieszkaniowe osób o niższych dochodach oraz budownictwa
wspomaganego. Program ten służy w szczególności wsparciu gmin w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych
członków lokalnej wspólnoty, zwłaszcza osób w najtrudniejszej sytuacji życiowej, poprzez finansowanie m.in.
budowy, remontu, przebudowy lub zakupu lokali mieszkalnych komunalnych i socjalnych, mieszkań
wspomaganych i treningowych, lokali na wynajem o ograniczonym czynszu oraz placówek dla osób bezdomnych.
-- 6 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
przeciwdziałanie zjawiskom depopulacyjnym będą częściej składały wnioski o wsparcie
tworzenia (ew. termomodernizacji/remontów) mieszkań, w związku z tym będą częściej
takie wsparcie uzyskiwały.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 7 of 7 --