Interpelacja w sprawie pogarszającej się sytuacji na rynku pracy i rosnącego bezrobocia
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15822
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie pogarszającej się sytuacji na rynku pracy i rosnącego bezrobocia
Zgłaszający: Mariusz Krystian
Data wpływu: 06-03-2026
Szanowna Pani Minister,
w ostatnim czasie obserwujemy kryzys na polskim rynku pracy, który będzie miał poważne konsekwencje dla stabilności zatrudnienia wielu obywateli. Pogarszająca się sytuacja i rosnące wskaźniki bezrobocia stanowią realne zagrożenie dla poziomu życia polskich rodzin, zwłaszcza w obliczu wciąż wysokich kosztów utrzymania. Zjawiska te wymagają wnikliwej analizy oraz wdrożenia mechanizmów zapobiegawczych ze strony rządu.
Analiza danych statystycznych wskazuje na pogłębianie się negatywnych trendów gospodarczych. Pragnę zwrócić uwagę na fakt, że Polska odnotowuje obecnie najwyższy w Unii Europejskiej wzrost bezrobocia wśród osób młodych do 25 r.ż., według danych Eurostatu ten wskaźnik wzrósł o 27 procent w skali roku. Ponadto miniony rok przyniósł znaczny wzrost liczby zwolnień grupowych, które objęły ponad 97 tysięcy pracowników, co stanowi najgorszy wynik od czasów kryzysu z lat 2008-2009. Równolegle następuje wyraźny spadek liczby wolnych miejsc pracy, która pod koniec ubiegłego roku spadła poniżej 95 tysięcy. Skutki tych zmian gospodarczych są już silnie odczuwalne na poziomie lokalnym. W Małopolsce Zachodniej poważne konsekwencje społeczne będą miały zwolnienia grupowe w zakładach Stellantis w Tychach, gdzie w wyniku redukcji zatrudnienia pracę traci ponad 700 osób. Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że w tym trudnym okresie powiatowe urzędy pracy dysponują budżetem mniejszym o 1,5 miliarda złotych na realizację programów aktywizacji zawodowej, takich jak staże czy prace interwencyjne.
W związku z tym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Z czego wynika tak znaczący, najwyższy w Unii Europejskiej, wzrost bezrobocia wśród osób do 25. roku życia i jakie działania prewencyjne zostały w tym zakresie podjęte?
Jakie działania systemowe planuje wdrożyć ministerstwo w odpowiedzi na rosnącą skalę zwolnień grupowych w przedsiębiorstwach?
Czym było podyktowane zmniejszenie budżetu powiatowych urzędów pracy o 1,5 miliarda złotych w sytuacji rosnącego zapotrzebowania na staże i prace interwencyjne?
Jakie konkretnie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby stymulować rynek pracy i odwrócić negatywny trend spadku liczby nowych miejsc pracy?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby zapobiec wzrostowi bezrobocia w kraju?
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (17)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12222 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.176.2026
Warszawa /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15822 Pana Posła Mariusza Krystiana, w sprawie
pogarszającej się sytuacji a rynku pracy i wzrostu bezrobocia, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Trzeba podkreślić, że teza o najwyższym wzroście bezrobocia wśród osób do 25 roku życia
w Polsce na tle innych państw UE nie ma oparcia w danych statystycznych. Według danych
dotyczących stopy bezrobocia w Unii Europejskiej w maju 2026 r. Bułgaria, Czechy i Polska
osiągnęły najniższą stopę bezrobocia wśród krajów wspólnoty (odpowiednio 2,9%, 2,9%
i 3,1%), podczas gdy średnia w UE wyniosła 5,9%. Stopa bezrobocia wśród osób do 25 roku
życia w Polsce wyniosła w tym czasie 12,4% i w porównaniu z majem 2025 r. wzrosła o 0,3
punktu procentowego (z 12,1%). Wyższą stopę bezrobocia młodych zanotowano w 14
krajach UE, dla których dostępne są dane. W Finlandii wyniosła ona 26,4%, w Szwecji
24,5%, w Hiszpanii 23,7%, w we Francji 21,3%, a w Estonii 21,3%. Średnia wartość tego
wskaźnika dla UE wyniosła 15,2%.
Stopa bezrobocia młodzieży jest wyższa niż wskaźnik dla populacji ogółem, gdyż po
zakończeniu edukacji wielu młodych ludzi zaczyna szukać pracy i rejestruje się w tym celu
w urzędach pracy. Zjawisko to dotyczy nie tylko Polski. Osoby w starszych rocznikach
częściej przechodzą bezpośrednio z jednej pracy do drugiej i są mniej narażone
na bezrobocie.
Wsparcie osób młodych jest priorytetem dla urzędów pracy, o czym świadczy fakt, że od lat
stanowią oni znaczący odsetek wśród wszystkich aktywizowanych bezrobotnych. W 2025
r. udział w aktywnych formach wsparcia (praca subsydiowana, staże, szkolenia, itd.)
rozpoczęło 209 tys. bezrobotnych, wśród których było 87,3 tys. osób do 30 roku życia, co
stanowi aż 41,8% ogółu zaktywizowanych. W okresie styczeń-czerwiec br. zaktywizowano
28,5 tys. bezrobotnych do 30 roku życia i stanowili oni 42,1% wszystkich zaktywizowanych
bezrobotnych w Polsce w tym okresie.
Zgodnie z ustawą z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia osobom
do 30 roku życia po rejestracji w urzędach pracy przysługuje, obok 6 innych grup wrażliwych
na rynku pracy, pierwszeństwo w kierowaniu do wsparcia. W ustawie wprowadzono też
przepisy określające nowe formy wsparcia tej grupy - powiatowe urzędy pracy zobowiązane
są przedstawić należącym do niej osobom propozycję zatrudnienia, innej pracy zarobkowej,
szkolenia lub innej formy pomocy w okresie do 4 miesięcy od dnia rejestracji. Ustanowiono
ponadto funkcję doradcy ds. osób młodych, którego zadaniem jest opracowanie wraz
z klientem indywidualnego planu działania (IPD), czyli kompleksowego planu aktywizacji
zawodowej. Urzędy pracy mogą też uruchamiać punkty kompleksowego wsparcia osób
młodych, łączących aktywizację zawodową z informacją i doradztwem w zakresie pomocy
społecznej, edukacji, opieki zdrowotnej itd.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W całym 2025 r. pracodawcy zgłosili do urzędów pracy zamiar dokonania zwolnień
grupowych 97,5 tys. pracowników, ale było to spowodowane głównie sytuacją w Poczcie
Polskiej S.A., gdzie w związku z reorganizacją działalności spółka wręczyła w marcu 2025 r.
ponad 53 tysiącom swoich pracowników tzw. wypowiedzenia zmieniające warunki pracy
i płacy. Pod koniec roku kierownictwu Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
(MRPiPS) przekazano informację, że nowe warunki zaakceptowało blisko 52 tys.
pracowników Poczty - ok. 98% wszystkich, którym je zaoferowano - i w konsekwencji ich
miejsca pracy udało się uratować, a pierwotnie zaplanowanych zwolnień nie zrealizowano.
Wskazana liczba ponad 97 tys. pracowników rzekomo objętych zwolnieniami grupowymi
jest zatem zawyżona i nie oddaje stanu faktycznego – odnosi się bowiem do zapowiedzi
zwolnień, które w większości nie zostały zrealizowane. W całym 2025 r. pracodawcy
zwolnili grupowo 29,5 tys. pracowników.
Z prowadzonego monitoringu zgłoszeń zwolnień i zwolnień grupowych wynika, że łącznie
w okresie styczeń - czerwiec 2026 r. pracodawcy zgłosili do powiatowych urzędów pracy
zamiar zwolnienia grupowo 20,4 tys. pracowników, czyli 74,5% mniej niż w analogicznym
okresie 2025 r. W okresie styczeń-czerwiec br. zwolniono grupowo 11,6 tys. osób – o 32%
mniej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Zwolnienia są efektem m.in. ograniczania
produkcji spowodowanego zmianami otoczenia gospodarczego, restrukturyzacją zakładów
pracy, wdrażaniem automatyzacji i robotyzacji, zmiany modeli biznesowych, czy wreszcie
wahań koniunktury.
Na mocy przepisów ustawy z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.
U. poz. 620 z późn. zm.) osoby mające problemy ze znalezieniem pracy lub stojące w obliczu
konieczności zmiany albo podwyższenia kompetencji zawodowych, po zarejestrowaniu się
w urzędzie pracy, mogą korzystać z wielu form wsparcia, takich jak np.: pośrednictwo pracy,
poradnictwo zawodowe, szkolenie, bon na kształcenie ustawiczne, pożyczka edukacyjna,
staż, skierowanie do pracy w ramach robót publicznych, prac interwencyjnych, czy prac
społecznie użytecznych, pakiet aktywizacyjny, dofinansowanie podjęcia działalności
gospodarczej, pożyczka na podjęcie działalności gospodarczej, czy bon na zasiedlenie.
Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia zawiera specjalną formę pomocy - zwolnienia
monitorowane (art. 217). Pracownikom zwalnianym z przyczyn leżących po stronie
pracodawcy, w tym pracownikom z niepełnosprawnościami, można zaoferować specjalny
program pomocowy, w ramach którego zwalniane osoby są wspierane w procesie
poszukiwania nowego zatrudnienia. Program obejmuje pracowników przewidzianych do
zwolnienia lub będących w trakcie wypowiedzenia lub osoby zwolnione w okresie 6
miesięcy po rozwiązaniu stosunku pracy i stosunku służbowego.
Obowiązek realizacji programu zwolnień monitorowanych nałożono na pracodawców
zwalniających 50 i więcej pracowników w okresie 3 miesięcy. Pracodawca świadczący
pomoc może korzystać ze wsparcia organizacyjnego i finansowego określonych partnerów
rynku pracy.
Program realizuje pracodawca, ale może to robić również starosta, marszałek województwa,
agencja zatrudnienia lub instytucja szkoleniowa, zaś finansować go mogą pracodawca albo
pracodawca i jednostka administracji publicznej na podstawie porozumienia organizacji
i osób prawnych z udziałem pracodawcy.
Pomoc oferowana w ramach programu dotyczy w szczególności: pośrednictwa pracy;
poradnictwa zawodowego; szkoleń, potwierdzenia nabytej wiedzy i umiejętności oraz
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
uzyskania dokumentów potwierdzających nabycie wiedzy i umiejętności. Pracodawcy mogą
w jego ramach, na wniosek pracownika, finansować świadczenie szkoleniowe.
Odpowiadając na pytanie o zmniejszenie budżetu powiatowych urzędów pracy o 1,5
miliarda złotych na staże i prace interwencyjne wyjaśniam, że zgodnie z art. 29 ust. 6 ustawy
z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, podstawę gospodarki finansowej
Funduszu Pracy (dalej: „FP”) będącego państwowym funduszem celowym stanowi roczny
plan finansowy FP, który określa m.in. przychody funduszu i ich źródła oraz zadania
realizowane z jego środków. Plan obejmuje również kwotę na finansowanie form pomocy
przeznaczaną przez urzędy pracy w danym roku budżetowym na aktywizację osób
bezrobotnych i poszukujących pracy. Stanowi on załącznik do ustawy budżetowej na dany
rok – jego projekt jest przekazywany Ministrowi Finansów i Gospodarki w trybie i terminach
określonych przepisami dotyczącymi prac nad projektem ustawy budżetowej. Minister
przedstawia następnie projekt ustawy budżetowej na rok kolejny wraz z uzasadnieniem
Radzie Ministrów, która przedkłada go Sejmowi w terminie do 30 września roku
poprzedzającego dany rok budżetowy.
Pismem z 25 lipca 2025 r. Minister Finansów i Gospodarki przekazał do Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej limit wydatków FP do uwzględnienia w projekcie planu
finansowego na 2026 r. Limit określono na poziomie 10,1 mld zł, co spowodowało, że na
aktywizację zawodową bezrobotnych nie można było zabezpieczyć w br. środków na
poziomie roku 2025.
W tegorocznym planie finansowym FP zabezpieczono 2 147 808 000 zł, z czego 429,6 mln
zł stanowi rezerwa FP. W ramach tej rezerwy zabezpieczono środki na finansowanie
programów aktywizacji zawodowej bezrobotnych zwolnionych z przyczyn niedotyczących
pracowników i pracowników objętych zwolnieniami monitorowanymi. Analogicznie do roku
ubiegłego programy realizowane są bez konieczności ogłaszania naboru, a wnioski
rozpatruje się w kolejności wpływu. Katalog programów aktywizacyjnych możliwych do
finansowania ze środków rezerwy FP obejmuje również programy aktywizacji zawodowej
osób do 30 roku życia.
Obok środków z rezerwy FP stanowiących dodatkowe źródło finansowania działań
aktywizacyjnych, samorządy powiatów na finansowanie form pomocy dysponują w br.
w skali kraju limitami Funduszu Pracy w kwocie 1,7 mld zł. Środki przyznawane są na cały
rok i w transzach miesięcznych trafiają na konta powiatowych urzędów pracy. Wyboru
wdrażanych form pomocy, w ramach łącznej kwoty ustalonej dla samorządu powiatu,
dokonuje starosta po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy. Z przyznanych
limitów finansowane są wszystkie formy pomocy ujęte w ustawie z dnia 20 marca 2025
o rynku pracy i służbach zatrudnienia, w tym także refundacje wyposażenia lub doposażenia
stanowiska pracy.
Ponadto, na mocy przepisów ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach
zatrudnienia, osoby bezrobotne z całego kraju, w tym osoby młode, mogą ubiegać się
ze środków FP o dofinansowanie do podjęcia działalności gospodarczej w wysokości do 6-
krotności przeciętnego wynagrodzenia, a przedsiębiorcy o refundację kosztów wyposażenia
lub doposażenia stanowisk pracy (również do 6-krotności przeciętnego wynagrodzenia).
Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia zawiera instrumenty
kierowane do pracodawców i przedsiębiorców, umożliwiające tworzenie i utrzymanie
miejsc pracy, takie m.in. jak: grant na utworzenie stanowiska pracy zdalnej, pożyczka na
utworzenie stanowiska pracy, refundacja kosztów poniesionych na opłatę wynagrodzeń i
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
składek na ubezpieczenia społeczne młodocianych pracowników zatrudnionych na
podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego.
Ważnym elementem wsparcia pracowników i pracodawców, który wpływa na stabilność
zatrudnienia, jest Krajowy Fundusz Szkoleniowy (KFS) wspierający kształcenie ustawiczne.
KFS, zgodnie z przyjętymi na każdy rok priorytetami, kieruje wsparcie do pracodawców,
którzy chcą podwyższać kwalifikacje pracowników i swoje własne. W ostatnich latach
priorytety koncentrują się na zawodach deficytowych i umiejętnościach cyfrowych.
Szkolenia prowadzone w trybie ciągłym mają pozytywny wpływ na stabilność zatrudnienia
i zmniejszają ryzyko pozostawania przez pracowników tracących lub pragnących odejść
z pracy i zatrudnić się gdzie indziej w długotrwałej nieczynności zawodowej.
Dodatkowo działania na rzecz aktywizacji zawodowej realizowane są w ramach programów
współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, w tym
programów regionalnych wdrażanych przez samorządy województw. W ich ramach
finansowane są m.in. szkolenia, staże, wsparcie w podejmowaniu działalności gospodarczej,
rozwój kompetencji oraz projekty aktywizacji zawodowej (w szczególności osób młodych).
Oprócz wskazanych form wsparcia realizowany jest też Rządowy Program „Pierwszy biznes
– Wsparcie w starcie”, w ramach którego udzielane są pożyczki na terenie całego kraju przez
pośredników finansowych wyłonionych przez Bank Gospodarstwa Krajowego w drodze
przetargu.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --