Odpowiedź na interpelację w sprawie przygotowania systemu edukacji do rozwoju technologii sztucznej inteligencji Odpowiedź na interpelację nr 15818 w sprawie przygotowania systemu edukacji do rozwoju technologii sztucznej inteligencji Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 01-04-2026 Szanowny Panie Marszałku, wykorzystanie nowoczesnych technologii w procesach edukacyjnych jest istotnym i aktualnym elementem postępującej cyfrowej transformacji polskiej oświaty. Kluczowym dokumentem strategicznym określającym kierunki tej transformacji jest Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji (PCTE)[1], przyjęta przez obecny rząd we wrześniu 2024 r. (pierwotnie powinna być przyjęta przez poprzedni rząd jeszcze w 2022 r.). PCTE wyznacza ramy polityki państwa i działań podejmowanych w obszarze cyfryzacji edukacji w perspektywie krótko, średnio oraz długoterminowej oraz wskazuje na niezbędne działania, które powinny zostać podjęte dla pełnego urzeczywistnienia celów kształcenia wskazanych w podstawie programowej kształcenia ogólnego oraz wizji nakreślonej w dokumentach unijnych i innych dokumentach, w celu przygotowania kolejnych pokoleń obywateli do wyzwań społeczeństwa cyfrowego związanych z rozwojem informatyki i technologii cyfrowych. Opisuje działania niezbędne do przeprowadzenia cyfrowej transformacji edukacji w obliczu rewolucji cyfrowej. Aby dostosować polski system edukacji i szkoleń do ery cyfrowej, w dokumencie wskazano, że należy: • włączać technologie cyfrowe do nauczania i umożliwiać nauczycielom korzystanie z nich; • wspierać rozwój cyfrowych narzędzi edukacyjnych, w tym badań nad wpływem sztucznej inteligencji; • podejmować działania i środki w zakresie cyberbezpieczeństwa w edukacji i szkoleniach, w tym dotyczące podnoszenia świadomości; • inwestować w łączność, infrastrukturę cyfrową i dostępność cyfrową w kształceniu i szkoleniu. Zaproponowane w PCTE działania są fundamentalne dla dalszego rozwoju cyfrowej edukacji w Polsce i gwarantują przygotowania kolejnych pokoleń do funkcjonowania i życia w społeczeństwie w warunkach coraz bardziej rozwiniętej technologii. Transformacja polskiej edukacji w kierunku cyfrowych rozwiązań z uwzględnieniem sztucznej inteligencji powinna pozwolić przygotować młode Polki i Polaków do funkcjonowania w nowoczesnym społeczeństwie korzystającym z wielu e-usług wykorzystujących AI, także, a może przede wszystkim, na rynku pracy. Jako jeden z dziesięciu obszarów działań i interwencji PCTE wskazuje nowe technologie, w tym sztuczną inteligencję w szkole. W dokumencie czytamy, iż należy w zaplanowany sposób przybliżać uczniom kolejne najnowsze technologie cyfrowe m. in poprzez wzmocnienie w podstawie programowej odpowiednich odniesień do tych technologii, uwzględniając ich walory edukacyjne oraz przewidywane osiągnięcia uczniów, co z kolei spowoduje pojawienie się towarzyszących materiałów dla uczniów i dla nauczycieli, oraz należy opracować programy i sylabusy szkoleń, przygotowujących nauczycieli do zajęć prowadzonych z wykorzystaniem tych technologii. Założono też, że przyjmowane rozwiązania wprowadzające różne narzędzia wykorzystujące AI do szkół i placówek będą korzystne i będą minimalizować zagrożenia jakie niesie ze sobą AI. Kluczowe dla stosowania AI w praktyce szkolnej jest stworzenie odpowiedniego cyfrowego środowiska w szkole złożonego z wielu elementów składowych, takich jak sprzęt IT, oprogramowanie, dostęp do szybkiego i bezpiecznego Internetu, bogate zasoby materiałów najlepiej na centralnej platformie edukacyjnej, przeszkoleni i przygotowani do stosowania technologii cyfrowych nauczyciele. Zadania, związane z wdrażaniem sztucznej inteligencji w jednostkach systemu oświaty zostały uwzględnione w programie priorytetowym Rady Ministrów - pod numerem P21 “Cyfrowy uczeń” - transformacja cyfrowa edukacji. Ze środków KPO w ramach realizacji inwestycji C2.2.1. Wyposażenie szkół/instytucji w odpowiednie urządzenia i infrastrukturę ICT w celu poprawy ogólnej wydajności systemów edukacji, realizowane jest zadanie we współpracy z Ministerstwem Cyfryzacji w ramach którego do 8 tysięcy szkół podstawowych i 4 tysięcy szkół ponadpodstawowych trafią pracownie AI a do 4 tysięcy szkół ponadpodstawowych pracownie STEM. Dodatkowo należy wspomnieć, że w ramach Rządowego programu wspierania organów prowadzących szkoły i placówki w rozwijaniu umiejętności cyfrowych dzieci i młodzieży na lata 2025–2029 – „Cyfrowy Uczeń”[2] przewidziano wsparcie instytucji edukacyjnych w rozwijaniu umiejętności nauczycieli i uczniów niezbędnych do świadomego, odpowiedzialnego i aktywnego uczestnictwa w społeczeństwie cyfrowym. Program rządowy „Cyfrowy uczeń” jest jednym z elementów tego wsparcia, zapewniając szkołom i placówkom oświatowym środki finansowe na działania niezbędne do wzmocnienia skuteczności procesu kształcenia z wykorzystaniem nowoczesnych technologii, w tym wspieranych przez AI. W Programie oprócz wsparcia finansowego przewidzianego dla organów prowadzących szkoły i placówki, zastał zaprojektowany dla szkół komponent szkoleniowy/metodyczny – poprzez zapewnienie funkcjonowania w ORE zespołu, który zapewni wsparcie merytoryczne dla nauczycieli. Wsparcie to oznacza udostępnienie na ZPE cyfrowych materiałów edukacyjnych lub cyfrowych materiałów ćwiczeniowych, czy realizację konkursu dla nauczycieli, w ramach którego będą mogli odpłatnie tworzyć cyfrowe materiały edukacyjne lub cyfrowe materiały ćwiczeniowe wspierające proces kształcenia udostępniane później nieodpłatnie innym nauczycielom na ZPE. Zespół będzie zajmował się wsparciem rozwoju umiejętności cyfrowych nauczycieli (także z wykorzystaniem AI), w szczególności w zakresie poprawnego metodycznie wykorzystywania sprzętu zakupionego w ramach KPO (zwłaszcza pracowni STEM i AI), myślenia komputacyjnego, umiejętności w zakresie skutecznego nauczania przedmiotów ścisłych i przyrodniczych – matematyki, fizyki, chemii, informatyki, biologii i geografii, budowania zdrowych nawyków związanych z korzystaniem z technologii cyfrowych, a także wykorzystywanie w pracy nauczyciela ZPE i jej zasobów, w tym m.in. przygotowanie szkoleń i kursów online (e-learning) dla nauczycieli, udostępnionych na ZPE. Natomiast w ramach Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS) od 2025 r. realizowane są szkolenia dla nauczycieli z zakresu umiejętności cyfrowych (w tym w zakresie AI) oraz ogłaszane konkursy na tworzenie kolejnych cyfrowych materiałów edukacyjnych: Wsparcie nauczania przedmiotów ścisłych z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych i sztucznej inteligencji - realizowany w trybie niekonkurencyjnym przez Instytut Badań Edukacyjnych - Państwowy Instytut Badawczy (IBE-PIB). Celem projektu jest dostarczenie praktycznych, opartych na dowodach rekomendacji oraz metod edukacyjnych wspierających nauczycieli i nauczycielki w efektywnym nauczaniu matematyki, fizyki, chemii, biologii, informatyki i geografii z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych i sztucznej inteligencji. W ramach działania wsparciem objętych zostanie 1600 przedstawicieli kadr systemu oświaty oraz opracowane e-materiały obejmujące katalog skutecznych metod i narzędzi nauczania, ekspertyzy, raporty z badań poradniki i inne opracowania, scenariusze lekcji oraz raporty z badań eksperymentalnych wspierające nauczanie przedmiotów ścisłych z wykorzystaniem technologii cyfrowych i AI dostępne na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej. Szkolenia z zakresu umiejętności cyfrowych dla łącznie ponad 100 tysięcy nauczycieli szkół podstawowych i ponadpodstawowych, w tym dla ponad 13 tysięcy nauczycieli z zakresu AI, tj. rozumienia technologii AI, kwestii etycznych i społecznych związanych z wykorzystaniem AI, a także wzrostu kompetencji w zakresie stosowania technik AI na różnych poziomach. Na podstawie opracowanych w 2024 r. scenariuszy zaawansowanych technologicznie e-materiałów, w ramach konkursu pn. "Opracowanie zaawansowanych technologicznie e-materiałów do kształcenia ogólnego" planowane jest stworzenie nowych zaawansowanych technologicznie e-materiałów do kształcenia ogólnego z elementami AI i algorytmów uczenia maszynowego. Do końca 2028 r. ma powstać łącznie 9 takich aplikacji, które następnie udostępnione zostaną na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej (zpe.gov.pl). Od maja 2024 r. do początku 2026 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytutem Badawczym (IBE-PIB) prowadziło prace analityczne i badawcze, które były nakierowane na przygotowanie dokumentów kierunkowych pt. Profil absolwenta przedszkola i szkoły podstawowej[3] oraz pt. Profil absolwenta i absolwentki szkoły ponadpodstawowej[4]. Wskazano w nich listę kompetencji fundamentalnych stanowiących podstawę procesu rozwoju i edukacji, których opanowanie jest niezbędne do skutecznego i zdrowego funkcjonowania w różnych sytuacjach życiowych oraz do dalszej nauki we współczesnym świecie. Jedną z nich są kompetencje cyfrowe rozumiane jako zdolność skutecznego, krytycznego i odpowiedzialnego korzystania z technologii cyfrowych, w tym wykorzystania AI, w celu uczenia się i sprawnego funkcjonowania w społeczeństwie, zdolność stosowania metod informatycznych oraz pozyskiwanie i analizowanie informacji w środowisku cyfrowym. W ramach wrażanej od 2026 r. Reformy26.Kompas Jutra uwzględniono treści dotyczące sztucznej inteligencji w podstaw programowych kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej – nie tylko w przedmiocie informatyka, ale także w innych przedmiotach. Nowe rozporządzenie[5] jest dostępne na stronie internetowej ministerstwa: https://www.gov.pl/web/edukacja/nowe-podstawy-programowe-wychowania-przedszkolnego-i-ksztalcenia-ogolnego-dla-szkoly-podstawowej-wraz-ze-zmianami-w-ramowych-planach-nauczania-dla-publicznych-szkol-podstawowych--rozporzadzenia-podpisane . Prace nad przygotowaniem propozycji całościowej zmiany podstawy programowej dla szkół ponadpodstawowych: liceów, techników oraz szkół branżowych I i II stopnia aktualnie odbywają się w Instytucie Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytucie Badawczym. Zmiany planowane są do wprowadzenia od 1 września 2026 r. w szkole podstawowej, a od 2027 r. w szkołach ponadpodstawowych. Informacje i aktualności dotyczące reformy są dostępne na stronie internetowej: https://reforma26.men.gov.pl/ . Ministerstwo Edukacji Narodowej podjęło również działania na rzecz dostosowania kształcenia zawodowego do zmian technologicznych wynikających m.in. z transformacji cyfrowej. Minister Edukacji określa, w drodze rozporządzenia, podstawy programowe kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego[6]. Podstawy te są na bieżąco aktualizowane i dostosowywane m.in. do zmian technologicznych występujących tych zawodach na rynku pracy np. w zawodach: technik przemysłu drzewnego, technik automatyki stolarki budowlanej technik aranżacji wnętrz, operator obrabiarek skrawających. Zmiany w podstawach programowych lub podstawy programowe do nowych zawodów są często inicjowane przez organizacje pracodawców, którzy również uczestniczą w pracach nad opracowaniem projektów tych podstaw. Obecnie prowadzone są prace związane z kompleksowym przeglądem i modyfikacją podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego, w szczególności w zakresie dostosowania kształcenia w tych zawodach do zmian wynikających m.in. z transformacji cyfrowej. Prace te są prowadzone w ramach projektu realizowanego przez MEN pn. „Porozumienie branżowe na rzecz kształcenia i szkolenia zawodowego. Zwiększanie udziału przedstawicieli i przedstawicielek branż w rozwoju kształcenia zawodowego i uczenia się w miejscu pracy”, współfinansowanego ze środków UE. Przegląd i modyfikacja podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego są poprzedzone konsultacjami z przedstawicielami organizacji branżowych właściwymi dla poszczególnych dziedzin zawodowych i zawodów, w trakcie których poddawane są dyskusji m.in. propozycje zmian w zawodach. W uzgodnieniu z właściwymi ministrami podstawy programowe są modyfikowane we współpracy z przedstawicielami organizacji branżowych lub opracowywane są podstawy programowe do nowych zawodów. Efektem dotychczasowych działań w ramach projektu są m.in. zmodyfikowane podstawy programowe do dotychczasowych zawodów obejmujące m.in. treści nauczania z zakresu kształtowania umiejętności analityczne i wykorzystywania sztucznej inteligencji w rozwiązaniach technologicznych związanych z poszczególnymi zawodami np. kierowca mechanik, technik transportu drogowego, technik lotniskowych służb operacyjnych, technik awionik technik mechanik lotniczy oraz wprowadzono nowe zawody wykorzystujące technologie cyfrowe i sztuczną inteligencję w procesach technologicznych np. agroogrodnik, technik agroogrodnictwa, technik architektury krajobrazu i arborystyki, technik aranżacji florystycznych, monter optoelektroniki, technik optoelektroniki i technik cyberbezpieczeństwa. Ponadto planowane jest zlecenie i sfinansowanie studiów podyplomowych dla nauczycieli kształcenia zawodowego w zakresie zawodu technik cyberbezpieczeństwa oraz technik optoelektroniki. Przykładem projektu dotyczącego stosowania sztucznej inteligencji w szkołach jest współpraca MEN z Politechniką Warszawską nad wykorzystaniem sztucznej inteligencji dla wsparcia edukacji matematycznej pn. zeszyt.online [7]. Nauczyciele oraz 50 000 uczniów otrzymali dostęp do systemu nauki matematyki wspomaganej sztuczną inteligencją. Założeniem projektu jest wyrównywanie szans dzieci i młodzieży w rozumieniu matematyki oraz sprawienie, by nauka matematyki była postrzegana jako bardziej interesująca i efektywna. Celem przedsięwzięcia jest poprawa skuteczności nauczania matematyki w szkole podstawowej i wsparcie nauczycieli szkół podstawowych w zakresie indywidualizacji procesu nauczania matematyki i generalnie podniesienie wiedzy oraz umiejętności uczniów szkół podstawowych w tym zakresie. Istotne jest, że sztuczna inteligencja wspiera nauczycieli, a nie ich zastępuje. Projekt zakończył się w grudniu 2025 r. Minister Edukacji, na podstawie art. 90w ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ustanowił ponadto przedsięwzięcie pn. zbadAI!, którego celem jest: opracowanie i wdrożenie programu szkoleniowego dla nauczycieli szkół podstawowych i ponadpodstawowych obejmującego pięć modułów tematycznych (m.in. podstawy działania sztucznej inteligencji, tworzenie zapytań – prompt engineering, analiza i tworzenie multimediów, kwestie etyczne i prawne, praktyczne zastosowania w dydaktyce), dostępnego w dwóch wersjach: jako kurs online do samodzielnej realizacji na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej oraz jako pięciotygodniowy kurs moderowany z udziałem ekspertów, przygotowanie, przetestowanie i upowszechnienie zestawu scenariuszy zajęć dydaktycznych wykorzystujących narzędzia AI, przeznaczonych dla uczniów klas VI–VIII szkół podstawowych oraz szkół ponadpodstawowych, z możliwością ich wykorzystania zarówno w formule lekcji przedmiotowych, jak i w ramach projektów interdyscyplinarnych w formie ośmiu projektów badawczych (czterech dla szkół podstawowych i czterech dla szkół ponadpodstawowych), zakładających wykorzystanie narzędzi AI przez uczniów do rozwiązywania rzeczywistych problemów badawczych, takich jak: analiza danych, wizualizacja informacji, generowanie treści czy automatyczne tłumaczenia, przygotowanie rekomendacji wdrożeniowych dla szkół i instytucji systemu wspierania oświaty, dotyczących włączania narzędzi AI do praktyki szkolnej, z uwzględnieniem aspektów organizacyjnych, metodycznych i etyczno-prawnych, doposażenie 200 szkół uczestniczących w projekcie w sprzęt niezbędny do realizacji zajęć z wykorzystaniem AI, w tym zestawy tabletów oraz mini zestawy – materiały niezbędne do zrealizowania szkolnych projektów badawczych, udostępnienie wszystkich materiałów edukacyjnych, scenariuszy, kursów oraz produktów projektu na ZPE, z zachowaniem otwartego dostępu dla nauczycieli i szkół. Na ten cel Minister Edukacji przeznaczył środki finansowe w wysokości ok. 20 mln zł. Za realizację projektu odpowiada Centrum Nauki Kopernik. Natomiast odnosząc się do kwestii finansowania badań naukowych w dziedzinie AI oraz współpracy z przemysłem i międzynarodowym środowiskiem naukowym przekazuję poniżej informacje przekazane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW): Zgodnie z art. 376 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce[8], Minister ustanawia programy i przedsięwzięcia w celu realizacji polityki naukowej państwa. W ramach programów Ministra finansowanych ze środków krajowych i obsługiwanych przez MNiSW nie funkcjonuje odrębny program ministra skierowany do podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki oraz innych jednostek organizacyjnych działających na rzecz nauki w celu realizacji projektów badawczych w ramach których prowadzone byłyby badania naukowe w dziedzinie AI oraz współpraca uczelni z przemysłem mająca na celu wsparcie zastosowania wyników badań do praktycznych wdrożeń. W ramach obsługiwanych programów Ministra zidentyfikowano projekty badawcze, które wpisują się w zakres pytania Pana Posła. Szczegółowe informacje znajdują się w załączonym pliku. MNiSW prowadzi działania ukierunkowane na rozwijanie współpracy międzynarodowej w obszarze sztucznej inteligencji, ze szczególnym uwzględnieniem zwiększania mobilności kadry naukowej oraz zapewniania dostępu do zaawansowanej infrastruktury badawczej, w tym wyspecjalizowanych laboratoriów AI. Aktywności te realizowane są zarówno w formule współpracy dwustronnej, jak i w ramach inicjatyw wielostronnych, zgodnie z obowiązującymi porozumieniami międzynarodowymi oraz programami wsparcia badań i innowacji. Szczególne znaczenie mają instrumenty funkcjonujące na poziomie Unii Europejskiej, takie jak „Horyzont Europa” oraz „Erasmus+”, które umożliwiają finansowanie projektów badawczych, rozwój kompetencji oraz międzynarodową wymianę naukowców. Resort wspiera również aktywne uczestnictwo polskich jednostek naukowych w międzynarodowych konsorcjach, sieciach badawczych oraz partnerstwach, w tym inicjatywach skoncentrowanych na rozwoju nowoczesnych technologii, w szczególności sztucznej inteligencji. Współpraca ta obejmuje kraje Unii Europejskiej, a także inne państwa, zgodnie z przyjętymi mechanizmami współpracy międzynarodowej. Ważnym obszarem działań pozostaje rozwój i wykorzystanie infrastruktury badawczej o znaczeniu ponadnarodowym, w tym zasobów obliczeniowych wysokiej mocy. Przykładem zaangażowania Polski jest udział w inicjatywach EuroHPC Joint Undertaking, w tym w projekcie superkomputera LUMI (Large Unified Modern Infrastructure), który zapewnia polskim naukowcom dostęp do nowoczesnych narzędzi obliczeniowych wykorzystywanych m.in. w badaniach nad sztuczną inteligencją. Infrastruktura ta wspiera także tworzenie środowisk dedykowanych rozwojowi AI (tzw. „AI factories”), umożliwiających prowadzenie zaawansowanych analiz danych oraz trenowanie modeli uczenia maszynowego. Istotnym elementem działań są również konkretne instrumenty wspierające mobilność naukowców. Należą do nich m.in. programy Unii Europejskiej, takie jak działania „Marie Skłodowska-Curie” w ramach programu „Horyzont Europa”, umożliwiające realizację projektów badawczych w zagranicznych ośrodkach, a także program „Erasmus+”, wspierający mobilność studentów i kadry akademickiej. Uzupełniająco funkcjonują krajowe mechanizmy wsparcia, w tym programy Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA), takie jak „Bekker”, „Ulam” czy „Polskie Powroty”, które umożliwiają zarówno wyjazdy polskich badaczy za granicę, jak i przyjmowanie naukowców z zagranicy w Polsce. Podejmowane inicjatywy przyczyniają się do umacniania pozycji Polski w międzynarodowym systemie nauki oraz wzrostu konkurencyjności krajowych instytucji badawczych w obszarze sztucznej inteligencji. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Załącznik do uchwały nr 98 Rady Ministrów z dnia 12 września 2024 r. (M.P. poz. 812). [2] Dz. U. poz. 1254 [3] https://ibe.edu.pl/pl/zmiany-w-szkolach-materialy/2946-profil-absolwenta-i-absolwentki-droga-do-zmian-w-edukacji [4] https://ibe.edu.pl/pl/aktualnosci/3491-ibe-pib-prezentuje-profil-absolwenta-i-absolwentki-szkoly-ponadpodstawowej [5] Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym (Dz. U. poz. 378). [6] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 maja 2019 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. poz. 991, z późn. zm.). [7] platforma dostępna pod adresem https://zeszyt.online/men [8] t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.