Interpelacja nr 15814
Interpelacja w sprawie reorganizacji systemu resocjalizacji nieletnich i likwidacji placówek resocjalizacyjnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (55%)
Podatki, Finanse i Budżet (40%)
Zdrowie i Lecznictwo (35%)
Sprawiedliwość i Sądy (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie reorganizacji systemu resocjalizacji nieletnich i likwidacji placówek resocjalizacyjnych
Interpelacja nr 15814
do ministra sprawiedliwości
w sprawie reorganizacji systemu resocjalizacji nieletnich i likwidacji placówek resocjalizacyjnych
Zgłaszający: Tadeusz Woźniak
Data wpływu: 06-03-2026
Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w sprawie działań podejmowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości w zakresie reorganizacji systemu resocjalizacji nieletnich, które - według informacji przekazywanych przez środowiska zawodowe pracowników resocjalizacji - prowadzą w praktyce do likwidacji kolejnych placówek resocjalizacyjnych, w tym zakładów poprawczych i ośrodków wychowawczych.
Pracownicy systemu resocjalizacji, zrzeszeni w związkach zawodowych działających w placówkach podległych Ministerstwu Sprawiedliwości, wskazują, że proces ten realizowany jest przede wszystkim w oparciu o kryterium oszczędności finansowych, z pominięciem realnych konsekwencji społecznych, wychowawczych i bezpieczeństwa publicznego. Wskazywana jest m.in. likwidacja Zakładu Poprawczego w Świdnicy jako początek szerszego procesu redukcji systemu resocjalizacji nieletnich w Polsce.
Z przekazywanych informacji wynika, że likwidacja placówek skutkuje:
przeciążeniem pozostałych ośrodków resocjalizacyjnych,
obniżeniem skuteczności oddziaływań wychowawczych i resocjalizacyjnych,
rozbijaniem wypracowanych przez lata lokalnych mikroklimatów resocjalizacyjnych,
zwiększonym ryzykiem powrotu nieletnich do społeczeństwa bez skutecznej resocjalizacji,
w dłuższej perspektywie - wzrostem przestępczości oraz kosztów społecznych i finansowych ponoszonych przez państwo.
Jednocześnie środowiska te podnoszą, że wcześniejsze deklaracje Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczące modernizacji i rozwoju systemu resocjalizacji, w tym zapowiedzi nowelizacji ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, nie zostały dotychczas przełożone na transparentne działania legislacyjne ani realny dialog z praktykami systemu.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi obecnie działania zmierzające do likwidacji lub czasowego zawieszania działalności placówek resocjalizacyjnych dla nieletnich, a jeżeli tak - to od stycznia 2024 roku które placówki zostały lub mają zostać objęte tymi decyzjami?
Jakie były przesłanki merytoryczne, społeczne i wychowawcze decyzji o likwidacji Zakładu Poprawczego w Świdnicy?
Czy przed podjęciem decyzji o likwidacji placówek przeprowadzono analizy dotyczące wpływu tych działań na bezpieczeństwo publiczne, skuteczność resocjalizacji oraz przyszłe koszty społeczne?
W jaki sposób Ministerstwo Sprawiedliwości zamierza przeciwdziałać przeciążeniu pozostałych placówek resocjalizacyjnych oraz obniżeniu jakości pracy wychowawczej?
Czy prowadzone są prace legislacyjne nad nowelizacją ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, a jeżeli tak - na jakim etapie się znajdują i czy w prace te włączani są praktycy systemu resocjalizacji?
Czy ministerstwo planuje realne konsultacje społeczne ze związkami zawodowymi oraz kadrą placówek resocjalizacyjnych przed podejmowaniem dalszych decyzji reorganizacyjnych?
Jak Ministerstwo Sprawiedliwości ocenia długofalowe skutki finansowe likwidacji placówek resocjalizacyjnych w kontekście potencjalnego wzrostu wydatków na system penitencjarny, wymiar sprawiedliwości oraz pomoc ofiarom przestępstw?
Z uwagi na wagę problemu, jego bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo publiczne oraz przyszłość młodzieży objętej oddziaływaniami resocjalizacyjnymi, uprzejmie proszę o udzielenie szczegółowej odpowiedzi.
Z poważaniem
Tadeusz Woźniak
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 15814
do ministra sprawiedliwości
w sprawie reorganizacji systemu resocjalizacji nieletnich i likwidacji placówek resocjalizacyjnych
Zgłaszający: Tadeusz Woźniak
Data wpływu: 06-03-2026
Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w sprawie działań podejmowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości w zakresie reorganizacji systemu resocjalizacji nieletnich, które - według informacji przekazywanych przez środowiska zawodowe pracowników resocjalizacji - prowadzą w praktyce do likwidacji kolejnych placówek resocjalizacyjnych, w tym zakładów poprawczych i ośrodków wychowawczych.
Pracownicy systemu resocjalizacji, zrzeszeni w związkach zawodowych działających w placówkach podległych Ministerstwu Sprawiedliwości, wskazują, że proces ten realizowany jest przede wszystkim w oparciu o kryterium oszczędności finansowych, z pominięciem realnych konsekwencji społecznych, wychowawczych i bezpieczeństwa publicznego. Wskazywana jest m.in. likwidacja Zakładu Poprawczego w Świdnicy jako początek szerszego procesu redukcji systemu resocjalizacji nieletnich w Polsce.
Z przekazywanych informacji wynika, że likwidacja placówek skutkuje:
przeciążeniem pozostałych ośrodków resocjalizacyjnych,
obniżeniem skuteczności oddziaływań wychowawczych i resocjalizacyjnych,
rozbijaniem wypracowanych przez lata lokalnych mikroklimatów resocjalizacyjnych,
zwiększonym ryzykiem powrotu nieletnich do społeczeństwa bez skutecznej resocjalizacji,
w dłuższej perspektywie - wzrostem przestępczości oraz kosztów społecznych i finansowych ponoszonych przez państwo.
Jednocześnie środowiska te podnoszą, że wcześniejsze deklaracje Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczące modernizacji i rozwoju systemu resocjalizacji, w tym zapowiedzi nowelizacji ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, nie zostały dotychczas przełożone na transparentne działania legislacyjne ani realny dialog z praktykami systemu.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi obecnie działania zmierzające do likwidacji lub czasowego zawieszania działalności placówek resocjalizacyjnych dla nieletnich, a jeżeli tak - to od stycznia 2024 roku które placówki zostały lub mają zostać objęte tymi decyzjami?
Jakie były przesłanki merytoryczne, społeczne i wychowawcze decyzji o likwidacji Zakładu Poprawczego w Świdnicy?
Czy przed podjęciem decyzji o likwidacji placówek przeprowadzono analizy dotyczące wpływu tych działań na bezpieczeństwo publiczne, skuteczność resocjalizacji oraz przyszłe koszty społeczne?
W jaki sposób Ministerstwo Sprawiedliwości zamierza przeciwdziałać przeciążeniu pozostałych placówek resocjalizacyjnych oraz obniżeniu jakości pracy wychowawczej?
Czy prowadzone są prace legislacyjne nad nowelizacją ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, a jeżeli tak - na jakim etapie się znajdują i czy w prace te włączani są praktycy systemu resocjalizacji?
Czy ministerstwo planuje realne konsultacje społeczne ze związkami zawodowymi oraz kadrą placówek resocjalizacyjnych przed podejmowaniem dalszych decyzji reorganizacyjnych?
Jak Ministerstwo Sprawiedliwości ocenia długofalowe skutki finansowe likwidacji placówek resocjalizacyjnych w kontekście potencjalnego wzrostu wydatków na system penitencjarny, wymiar sprawiedliwości oraz pomoc ofiarom przestępstw?
Z uwagi na wagę problemu, jego bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo publiczne oraz przyszłość młodzieży objętej oddziaływaniami resocjalizacyjnymi, uprzejmie proszę o udzielenie szczegółowej odpowiedzi.
Z poważaniem
Tadeusz Woźniak
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 5 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.2 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9510 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.173.2026
Warszawa, 08 kwietnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 15814 Pana Posła Tadeusza Woźniaka
w sprawie reorganizacji systemu resocjalizacji i likwidacji placówek resocjalizacyjnych.
Ad 1
Minister Sprawiedliwości jest organem prowadzącym okręgowe ośrodki wychowawcze,
zakłady poprawcze i schroniska dla nieletnich i w takim zakresie analizuje potrzeby i
podejmuje kluczowe decyzje.
Kwestie związane z przyszłością placówek oraz oceną potrzeby ich funkcjonowania, w
kontekście zabezpieczenia odpowiedniej liczby miejsc w tego rodzaju placówkach,
pozostają w wyłącznej decyzji Ministra, nierozerwalnie wynikającej z liczby orzekanych
przez sądy środków wychowawczych, poprawczych i tymczasowych.
W ramach bieżącego nadzoru Ministra Sprawiedliwości, monitorowane są potrzeby w
zakresie liczby miejsc w poszczególnych typach placówek. W sytuacji konieczności
utworzenia kolejnego okręgowego ośrodka wychowawczego, podejmowana jest decyzja
o przekształceniu zakładu poprawczego i schroniska dla nieletnich w okręgowy ośrodek
wychowawczy.
-- 1 of 6 --
W okresie od stycznia 2024 r. do marca 2026 r., Minister Sprawiedliwości podjął decyzję
jedynie o likwidacji Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy.
Ad 2
Decyzja o zniesieniu Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy
podyktowana była koniecznością racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi. W
związku z widoczną od kilku lat tendencją spadkową wykorzystania miejsc w zakładach
poprawczych i schroniskach dla nieletnich, co wynika bezpośrednio z coraz mniejszej
liczby spraw poprawczych rozpoznawanych przez sądy rodzinne oraz rzadziej
wydawanych postanowień o zastosowaniu środka tymczasowego, jakim jest umieszczenie
nieletniego w schronisku dla nieletnich, a także w oparciu o zgromadzoną w trakcie
sprawowanego nadzoru nad zakładami dla nieletnich wiedzą, przy uwzględnieniu
wysokości kosztów ponoszonych na utrzymanie jednego wychowanka w placówce,
podjęto decyzję reorganizacji sieci zakładów dla nieletnich poprzez zmniejszenie liczby
działających placówek.
W 2024 r. średnie wykorzystanie miejsc w zakładach poprawczych wynosiło jedynie 36%,
a w schroniskach dla nieletnich – 34%, natomiast w 2025 r. w zakładach wynosiło jedynie
30%, a w schroniskach – 31%.
Zakład Poprawczy i Schronisko dla Nieletnich w Świdnicy od 24 marca 2022 r. nie
prowadził działalności resocjalizacyjnej, pełniąc funkcję tymczasowego miejsca
zakwaterowania obywateli Ukrainy, w tym dzieci i osób starszych, w porozumieniu z
Gminą Miastem Świdnica. W tym czasie do placówki nie byli kierowani nieletni, co było
wynikiem zawieszenia działalności regulaminowej zakładu i schroniska.
W okresie poprzedzającym zawieszenie działalności regulaminowej placówki, średni stan
ewidencyjny wychowanków Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy
wynosił:
w 2020 r. - 13,62;
-- 2 of 6 --
w 2021 r. - 11,63
w 2022 (do dnia 24 marca) – 3,4 nieletnich,
przy limicie 96 miejsc.
Na przestrzeni ostatnich 4 lat koszty utrzymania placówki w Świdnicy znacząco rosły.
Ogólny koszt funkcjonowania zakładu i schroniska obejmował wszystkie wydatki
związanie z utrzymaniem infrastruktury placówki, mediami oraz zatrudnieniem
pracowników, co stanowi 75-80% wszystkich wydatków. Kadra pedagogiczna zapewniała
realizację zadań wychowawczych i edukacyjnych na poziomie organizacyjnym dwóch grup
wychowawczych w internacie oraz trzech oddziałów szkolnych, mimo że od marca 2022 r.
zakład i schronisko pełnił jedynie funkcję zakwaterowania obywateli Ukrainy.
Koszt funkcjonowania placówki w Świdnicy w latach 2024 - 2025 przekroczył 10 mln
złotych.
Ad 3
Ministerstwo Sprawiedliwości w swoich analizach odwołuje się do danych dostępnych w
sprawozdaniach statystycznych tj. MS-S16/18 SPRAWOZDANIE w sprawach rodzinnych i
nieletnich, z których wynika, że stosowanie środka poprawczego bez zawieszenia na
przestrzeni ostatnich lat spada: w 2010 r. – 409, w 2015 r. – 210, w 2018 r. – 115, w 2020
r.– 100, w 2022 r – 95, w 2023 r. – 45, w 2024 – 45, a w 2025 r. – 47. Powyższe dane
wskazują na tendencje spadkową stosowania przez sądy rodzinne izolacyjnych środków
wychowawczych oraz środka poprawczego. Wymusza to potrzebę dostosowania
placówek do nowych wyzwań wychowawczych i organizacyjnych, a także poszukiwania
innowacyjnych form pracy z nieletnimi, w szczególności z osobami uzależnionymi od
środków psychoaktywnych lub szkodliwie ich używających. Praca oparta jest na
współczesnej wiedzy nauk społecznych (psychologii, psychiatrii, pedagogiki, kryminologii)
z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb nieletniego. Ważnym narzędziem w pracy
pedagoga resocjalizacyjnego są szkolenia i kursy specjalistyczne oraz współpraca ze
środowiskiem lokalnym w zakresie działań profilaktycznych.
-- 3 of 6 --
Ad 4
W aktualnej sytuacji wynikającej z niskiej liczby nieletnich kierowanych do zakładów
poprawczych i schronisk dla nieletnich przez sądy rodzinne, brak jest uzasadnienia dla
twierdzenia, że funkcjonujące placówki będą znacząco obciążone, co może wpłynąć
negatywnie na jakość prowadzonych oddziaływań wychowawczych.
Potrzeby w zakresie miejsc w ww. placówkach są zabezpieczone w 11 zakładach
poprawczych oraz 6 schroniskach dla nieletnich. Ogółem zapewnionych jest 618 miejsc, w
tym 418 w zakładach oraz 200 w schroniskach. W okręgowych ośrodkach wychowawczych
utworzonych zostało 903 miejsca w 16 placówkach. Aktualnie zakłady dla nieletnich
dysponują 677 wolnymi miejscami.
Każde skierowanie nieletniego do placówki resocjalizacyjnej jest przedmiotem wnikliwej
analizy zespołu ds. kierowania nieletnich do zakładów dla nieletnich, który przy
wskazywaniu placówki bierze pod uwagę szereg kryteriów dotyczących m.in. liczby
wolnych miejsc w ośrodku, zakładzie, schronisku, odległość od miejsca zamieszkania
nieletniego, poziomu edukacyjnego czy stanu zdrowia nieletniego, a także oferty
resocjalizacyjnej.
Ad 5
Minister Sprawiedliwości, dostrzegając potrzebę podjęcia prac nad zmianą przepisów
dotyczących postępowania w sprawach nieletnich, powołał Pełnomocnika Ministra
Sprawiedliwości do spraw Nieletnich, którego zadaniem jest m.in. prowadzenie analizy
obowiązujących przepisów w zakresie prawa nieletnich i przedstawianie propozycji
działań legislacyjnych w tym obszarze, a także analizowanie praktycznego działania
regulacji prawnych co do nieletnich i wypracowanie nowych rozwiązań. Aktualnie
przygotowywana jest zmiana ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji
nieletnich, która spowodowuje, że działania podejmowane wobec nieletnich
dopuszczających się czynów karalnych lub wykazujących demoralizację, będą bardziej
skuteczne. Przygotowywane przepisy kładą nacisk na wychowywanie i zapewnienie
specjalistycznej pomocy psychoterapeutycznej oraz społeczną readaptację.
-- 4 of 6 --
Zaprojektowano założenia systemu wychowawczego opartego na wielodyscyplinarnym
podejściu do nieletniego w procesie resocjalizacji, w wyniku którego nieletni ma szanse,
aby stać się samodzielną, uspołecznioną i pozytywnie aktywną osobą. Działania te
pozwolą na odejście od modelu retrybutywnego odziaływania wobec nieletniego na rzecz
wychowania opartego na metodycznie zaplanowanych oddziaływaniach, inicjujących jego
rozwój osobowy i społeczny.
W projektowanych przepisach uwzględniono również rozwiązanie problematycznych
kwestii m.in. związanych z kierowaniem nieletnich do młodzieżowych ośrodków
wychowawczych, a także możliwościami stosowania środka leczniczego.
Ad 6
Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi stałą współpracę ze stroną społeczną w drodze
wymiany korespondencji i wyrażania stanowisk w poruszanych przez związki zawodowe
sprawach. Ministerstwo pozostaje otwarte na dialog i konstruktywne współdziałanie z
organizacjami związkowymi. Wszystkie zgłaszane przez nie postulaty są analizowane i
brane pod uwagę w toku prac nad rozwiązaniami dotyczącymi systemu resocjalizacji
nieletnich.
W ramach sprawowanego nadzoru prowadzone są analizy i badania w zakresie
funkcjonowania i organizacji okręgowych ośrodków wychowawczych, zakładów
poprawczych i schronisk dla nieletnich, które prezentowane są kadrze kierowniczej tych
placówek podczas narad i konferencji. Ewentualne propozycje reorganizacji sieci
zakładów dla nieletnich powstają w oparciu o wyniki prac badawczych oraz
zdiagnozowanych potrzeb w wykonania orzeczeń sądów rodzinnych.
Ad 7
Ministerstwo nie prowadzi długofalowej polityki mającej na celu likwidację placówek
resocjalizacyjnych. W ramach nadzoru Ministra Sprawiedliwości analizowane są m.in.
nakłady finansowe związane z funkcjonowaniem okręgowych ośrodków wychowawczych,
-- 5 of 6 --
zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich. Proces instytucjonalnego wychowania i
resocjalizacji nieletnich jest systemem kosztownym dla budżetu państwa. Jednak sam fakt
wysokich kosztów utrzymania wychowanka w placówce nie jest determinantą zamknięcia
placówki.
Likwidacja placówek resocjalizacyjnych generuje doraźne oszczędności budżetowe, ale w
perspektywie wieloletniej obciąża finanse publiczne znacznie wyższymi kosztami
pośrednimi w innych obszarach takich jak: bezpieczeństwo społeczne, pomoc społeczną,
opieka medyczna, czy więziennictwo.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 6 of 6 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.173.2026
Warszawa, 08 kwietnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 15814 Pana Posła Tadeusza Woźniaka
w sprawie reorganizacji systemu resocjalizacji i likwidacji placówek resocjalizacyjnych.
Ad 1
Minister Sprawiedliwości jest organem prowadzącym okręgowe ośrodki wychowawcze,
zakłady poprawcze i schroniska dla nieletnich i w takim zakresie analizuje potrzeby i
podejmuje kluczowe decyzje.
Kwestie związane z przyszłością placówek oraz oceną potrzeby ich funkcjonowania, w
kontekście zabezpieczenia odpowiedniej liczby miejsc w tego rodzaju placówkach,
pozostają w wyłącznej decyzji Ministra, nierozerwalnie wynikającej z liczby orzekanych
przez sądy środków wychowawczych, poprawczych i tymczasowych.
W ramach bieżącego nadzoru Ministra Sprawiedliwości, monitorowane są potrzeby w
zakresie liczby miejsc w poszczególnych typach placówek. W sytuacji konieczności
utworzenia kolejnego okręgowego ośrodka wychowawczego, podejmowana jest decyzja
o przekształceniu zakładu poprawczego i schroniska dla nieletnich w okręgowy ośrodek
wychowawczy.
-- 1 of 6 --
W okresie od stycznia 2024 r. do marca 2026 r., Minister Sprawiedliwości podjął decyzję
jedynie o likwidacji Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy.
Ad 2
Decyzja o zniesieniu Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy
podyktowana była koniecznością racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi. W
związku z widoczną od kilku lat tendencją spadkową wykorzystania miejsc w zakładach
poprawczych i schroniskach dla nieletnich, co wynika bezpośrednio z coraz mniejszej
liczby spraw poprawczych rozpoznawanych przez sądy rodzinne oraz rzadziej
wydawanych postanowień o zastosowaniu środka tymczasowego, jakim jest umieszczenie
nieletniego w schronisku dla nieletnich, a także w oparciu o zgromadzoną w trakcie
sprawowanego nadzoru nad zakładami dla nieletnich wiedzą, przy uwzględnieniu
wysokości kosztów ponoszonych na utrzymanie jednego wychowanka w placówce,
podjęto decyzję reorganizacji sieci zakładów dla nieletnich poprzez zmniejszenie liczby
działających placówek.
W 2024 r. średnie wykorzystanie miejsc w zakładach poprawczych wynosiło jedynie 36%,
a w schroniskach dla nieletnich – 34%, natomiast w 2025 r. w zakładach wynosiło jedynie
30%, a w schroniskach – 31%.
Zakład Poprawczy i Schronisko dla Nieletnich w Świdnicy od 24 marca 2022 r. nie
prowadził działalności resocjalizacyjnej, pełniąc funkcję tymczasowego miejsca
zakwaterowania obywateli Ukrainy, w tym dzieci i osób starszych, w porozumieniu z
Gminą Miastem Świdnica. W tym czasie do placówki nie byli kierowani nieletni, co było
wynikiem zawieszenia działalności regulaminowej zakładu i schroniska.
W okresie poprzedzającym zawieszenie działalności regulaminowej placówki, średni stan
ewidencyjny wychowanków Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy
wynosił:
w 2020 r. - 13,62;
-- 2 of 6 --
w 2021 r. - 11,63
w 2022 (do dnia 24 marca) – 3,4 nieletnich,
przy limicie 96 miejsc.
Na przestrzeni ostatnich 4 lat koszty utrzymania placówki w Świdnicy znacząco rosły.
Ogólny koszt funkcjonowania zakładu i schroniska obejmował wszystkie wydatki
związanie z utrzymaniem infrastruktury placówki, mediami oraz zatrudnieniem
pracowników, co stanowi 75-80% wszystkich wydatków. Kadra pedagogiczna zapewniała
realizację zadań wychowawczych i edukacyjnych na poziomie organizacyjnym dwóch grup
wychowawczych w internacie oraz trzech oddziałów szkolnych, mimo że od marca 2022 r.
zakład i schronisko pełnił jedynie funkcję zakwaterowania obywateli Ukrainy.
Koszt funkcjonowania placówki w Świdnicy w latach 2024 - 2025 przekroczył 10 mln
złotych.
Ad 3
Ministerstwo Sprawiedliwości w swoich analizach odwołuje się do danych dostępnych w
sprawozdaniach statystycznych tj. MS-S16/18 SPRAWOZDANIE w sprawach rodzinnych i
nieletnich, z których wynika, że stosowanie środka poprawczego bez zawieszenia na
przestrzeni ostatnich lat spada: w 2010 r. – 409, w 2015 r. – 210, w 2018 r. – 115, w 2020
r.– 100, w 2022 r – 95, w 2023 r. – 45, w 2024 – 45, a w 2025 r. – 47. Powyższe dane
wskazują na tendencje spadkową stosowania przez sądy rodzinne izolacyjnych środków
wychowawczych oraz środka poprawczego. Wymusza to potrzebę dostosowania
placówek do nowych wyzwań wychowawczych i organizacyjnych, a także poszukiwania
innowacyjnych form pracy z nieletnimi, w szczególności z osobami uzależnionymi od
środków psychoaktywnych lub szkodliwie ich używających. Praca oparta jest na
współczesnej wiedzy nauk społecznych (psychologii, psychiatrii, pedagogiki, kryminologii)
z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb nieletniego. Ważnym narzędziem w pracy
pedagoga resocjalizacyjnego są szkolenia i kursy specjalistyczne oraz współpraca ze
środowiskiem lokalnym w zakresie działań profilaktycznych.
-- 3 of 6 --
Ad 4
W aktualnej sytuacji wynikającej z niskiej liczby nieletnich kierowanych do zakładów
poprawczych i schronisk dla nieletnich przez sądy rodzinne, brak jest uzasadnienia dla
twierdzenia, że funkcjonujące placówki będą znacząco obciążone, co może wpłynąć
negatywnie na jakość prowadzonych oddziaływań wychowawczych.
Potrzeby w zakresie miejsc w ww. placówkach są zabezpieczone w 11 zakładach
poprawczych oraz 6 schroniskach dla nieletnich. Ogółem zapewnionych jest 618 miejsc, w
tym 418 w zakładach oraz 200 w schroniskach. W okręgowych ośrodkach wychowawczych
utworzonych zostało 903 miejsca w 16 placówkach. Aktualnie zakłady dla nieletnich
dysponują 677 wolnymi miejscami.
Każde skierowanie nieletniego do placówki resocjalizacyjnej jest przedmiotem wnikliwej
analizy zespołu ds. kierowania nieletnich do zakładów dla nieletnich, który przy
wskazywaniu placówki bierze pod uwagę szereg kryteriów dotyczących m.in. liczby
wolnych miejsc w ośrodku, zakładzie, schronisku, odległość od miejsca zamieszkania
nieletniego, poziomu edukacyjnego czy stanu zdrowia nieletniego, a także oferty
resocjalizacyjnej.
Ad 5
Minister Sprawiedliwości, dostrzegając potrzebę podjęcia prac nad zmianą przepisów
dotyczących postępowania w sprawach nieletnich, powołał Pełnomocnika Ministra
Sprawiedliwości do spraw Nieletnich, którego zadaniem jest m.in. prowadzenie analizy
obowiązujących przepisów w zakresie prawa nieletnich i przedstawianie propozycji
działań legislacyjnych w tym obszarze, a także analizowanie praktycznego działania
regulacji prawnych co do nieletnich i wypracowanie nowych rozwiązań. Aktualnie
przygotowywana jest zmiana ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji
nieletnich, która spowodowuje, że działania podejmowane wobec nieletnich
dopuszczających się czynów karalnych lub wykazujących demoralizację, będą bardziej
skuteczne. Przygotowywane przepisy kładą nacisk na wychowywanie i zapewnienie
specjalistycznej pomocy psychoterapeutycznej oraz społeczną readaptację.
-- 4 of 6 --
Zaprojektowano założenia systemu wychowawczego opartego na wielodyscyplinarnym
podejściu do nieletniego w procesie resocjalizacji, w wyniku którego nieletni ma szanse,
aby stać się samodzielną, uspołecznioną i pozytywnie aktywną osobą. Działania te
pozwolą na odejście od modelu retrybutywnego odziaływania wobec nieletniego na rzecz
wychowania opartego na metodycznie zaplanowanych oddziaływaniach, inicjujących jego
rozwój osobowy i społeczny.
W projektowanych przepisach uwzględniono również rozwiązanie problematycznych
kwestii m.in. związanych z kierowaniem nieletnich do młodzieżowych ośrodków
wychowawczych, a także możliwościami stosowania środka leczniczego.
Ad 6
Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi stałą współpracę ze stroną społeczną w drodze
wymiany korespondencji i wyrażania stanowisk w poruszanych przez związki zawodowe
sprawach. Ministerstwo pozostaje otwarte na dialog i konstruktywne współdziałanie z
organizacjami związkowymi. Wszystkie zgłaszane przez nie postulaty są analizowane i
brane pod uwagę w toku prac nad rozwiązaniami dotyczącymi systemu resocjalizacji
nieletnich.
W ramach sprawowanego nadzoru prowadzone są analizy i badania w zakresie
funkcjonowania i organizacji okręgowych ośrodków wychowawczych, zakładów
poprawczych i schronisk dla nieletnich, które prezentowane są kadrze kierowniczej tych
placówek podczas narad i konferencji. Ewentualne propozycje reorganizacji sieci
zakładów dla nieletnich powstają w oparciu o wyniki prac badawczych oraz
zdiagnozowanych potrzeb w wykonania orzeczeń sądów rodzinnych.
Ad 7
Ministerstwo nie prowadzi długofalowej polityki mającej na celu likwidację placówek
resocjalizacyjnych. W ramach nadzoru Ministra Sprawiedliwości analizowane są m.in.
nakłady finansowe związane z funkcjonowaniem okręgowych ośrodków wychowawczych,
-- 5 of 6 --
zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich. Proces instytucjonalnego wychowania i
resocjalizacji nieletnich jest systemem kosztownym dla budżetu państwa. Jednak sam fakt
wysokich kosztów utrzymania wychowanka w placówce nie jest determinantą zamknięcia
placówki.
Likwidacja placówek resocjalizacyjnych generuje doraźne oszczędności budżetowe, ale w
perspektywie wieloletniej obciąża finanse publiczne znacznie wyższymi kosztami
pośrednimi w innych obszarach takich jak: bezpieczeństwo społeczne, pomoc społeczną,
opieka medyczna, czy więziennictwo.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 6 of 6 --