Interpelacja w sprawie przyszłości pilotażu usług farmaceuty w zakresie antykoncepcji awaryjnej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15812
do ministra zdrowia
w sprawie przyszłości pilotażu usług farmaceuty w zakresie antykoncepcji awaryjnej
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 06-03-2026
Szanowna Pani Minister,
program pilotażowy umożliwiający farmaceutom wystawianie recept na antykoncepcję awaryjną funkcjonuje w Polsce od maja 2024 r. i stanowi element testowania rozszerzonej roli farmaceuty jako dostępnego profesjonalisty medycznego w systemie ochrony zdrowia. Program ten wpisuje się w kierunek wzmacniania kompetencji farmaceutów jako zawodu medycznego, zgodnie z ustawą o zawodzie farmaceuty oraz praktyką stosowaną w wielu państwach europejskich.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami pilotaż ma zakończyć się 30 czerwca 2026 r. W związku ze zbliżającą się datą jego wygaśnięcia pojawiają się pytania dotyczące dalszych planów Ministerstwa Zdrowia wobec tego rozwiązania oraz harmonogramu jego ewaluacji.
Dotychczasowe doświadczenia wskazują, że program w znacznym stopniu zwiększył dostępność świadczenia dla pacjentek. W pilotażu uczestniczy już ponad 1 400 aptek w całej Polsce, co stanowi ponad 10% wszystkich placówek. Szczególnie istotne jest zwiększenie dostępności w mniejszych miejscowościach, gdzie dostęp do szybkiej konsultacji lekarskiej bywa utrudniony. Skrócenie ścieżki uzyskania świadczenia ma w tym przypadku duże znaczenie medyczne, ponieważ skuteczność antykoncepcji awaryjnej jest bezpośrednio związana z czasem jej zastosowania.
Z danych Centrum e-Zdrowia wynika, że w 2025 r. w polskich aptekach wystawiono 52 967 recept na antykoncepcję awaryjną. Najczęściej korzystały z nich kobiety w wieku 19-40 lat, które stanowiły 69% wszystkich pacjentek. Dane te wskazują, że jest zapotrzebowanie na szybki i dostępny model uzyskania tego świadczenia.
Jednocześnie nie pojawiła się dotąd informacja, czy Ministerstwo Zdrowia planuje przedłużenie pilotażu, jego zakończenie, czy też przekształcenie programu w stałe rozwiązanie systemowe. Jasnych decyzji w tej sprawie oczekują nie tylko pacjentki, ale także środowisko farmaceutów uczestniczących w programie.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje przedłużenie pilotażu usług farmaceuty w zakresie wystawiania recept na antykoncepcję awaryjną po 30 czerwca 2026 r.?
Czy rozważane jest przekształcenie pilotażu w stałe rozwiązanie systemowe, np. w formie świadczenia gwarantowanego w postaci porady farmaceutycznej?
Na jakim etapie znajdują się prace nad ewaluacją programu pilotażowego i kiedy planowane jest przedstawienie jej wyników?
Jakie kryteria i wskaźniki Ministerstwo Zdrowia przyjęło przy ocenie skuteczności oraz zasadności dalszego funkcjonowania programu?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje również inne możliwe modele zwiększenia dostępności antykoncepcji awaryjnej dla pacjentek w Polsce?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Katarzyna Anna Kacperczyk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6817 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.12.2026.MP
Warszawa, 24 marca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15812 złożoną 10 marca 2026 r. przez Panią Paulinę
Matysiak w sprawie przyszłości pilotażu usług farmaceuty w zakresie antykoncepcji
awaryjnej, Minister Zdrowia przedstawia następujące stanowisko.
Minister Zdrowia planuje przedłużenie okresu realizacji programu pilotażowego usług
farmaceuty w zakresie zdrowia reprodukcyjnego, zapewniającego dostęp do antykoncepcji
awaryjnej w aptekach ogólnodostępnych. Program ten został wprowadzony
rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2024 r. w sprawie programu
pilotażowego w zakresie usług farmaceuty dotyczących zdrowia reprodukcyjnego (Dz. U.
poz. 662). W tym celu przygotowywana jest nowelizacja wskazanego rozporządzenia, która
umożliwi kontynuację realizacji programu pilotażowego.
Na obecnym etapie nie są prowadzone prace nad przekształceniem programu pilotażowego
w rozwiązanie o charakterze stałym w systemie ochrony zdrowia, w szczególności w formie
świadczenia gwarantowanego, takiego jak porada farmaceutyczna. Jak wskazano powyżej,
aktualnie rozważane jest przedłużenie obowiązywania programu pilotażowego poprzez
nowelizację rozporządzenia regulującego jego funkcjonowanie.
Minister Zdrowia informuje ponadto, że zgodnie z § 4 wskazanego rozporządzenia
całościowa ewaluacja programu pilotażowego jest procesem realizowanym po jego
zakończeniu. Program pilotażowy pozostaje obecnie w toku. Jednocześnie, zgodnie z § 14
rozporządzenia, Narodowy Fundusz Zdrowia przekazuje Ministrowi Zdrowia raport
zawierający m.in. całościową ocenę programu pilotażowego w terminie 6 miesięcy od dnia
zakończenia etapu ewaluacji programu pilotażowego.
W odniesieniu do kolejnego pytania, Minister Zdrowia wskazuje, że założeniem programu
pilotażowego jest umożliwienie pacjentce uzyskania recepty farmaceutycznej na środek
antykoncepcji awaryjnej wystawionej przez farmaceutę wykonującego zawód w aptece
ogólnodostępnej. Wystawienie recepty każdorazowo poprzedzone jest przeprowadzeniem
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
wywiadu z pacjentką, który obejmuje zarówno elementy weryfikacyjne, służące ocenie
zasadności wystawienia recepty, jak i komponent informacyjno-edukacyjny.
Po przeprowadzeniu wywiadu oraz ustaleniu na jego podstawie zasadności zastosowania
środka antykoncepcji awaryjnej farmaceuta może wystawić receptę farmaceutyczną. Sam
wywiad stanowi usługę finansowaną ze środków publicznych, tj. przez Narodowy Fundusz
Zdrowia, natomiast koszt zakupu produktu leczniczego pacjentka pokrywa we własnym
zakresie.
Celem przeprowadzenia wywiadu jest w szczególności zwiększenie bezpieczeństwa
pacjentki poprzez ograniczenie ryzyka zastosowania środka antykoncepcji awaryjnej w
sytuacjach, w których byłoby to nieuzasadnione, np. ze względów medycznych lub w
związku ze zbyt częstym stosowaniem tej metody. W ramach programu pilotażowego
przyjęto założenie, że z omawianej usługi można skorzystać nie częściej niż raz na 30 dni.
Przyjęte rozwiązanie, polegające na powiązaniu wystawienia recepty z przeprowadzeniem
wywiadu farmaceutycznego, stanowiło odpowiedź na obserwowane przed wdrożeniem
pilotażu zjawisko uzyskiwania znacznej części recept na antykoncepcję awaryjną za
pośrednictwem tzw. „receptomatów”. W praktyce mogło to oznaczać uzyskiwanie recept
bez przeprowadzenia pogłębionego wywiadu medycznego. Wprowadzenie programu
pilotażowego miało na celu ograniczenie tego zjawiska oraz zwiększenie bezpieczeństwa i
jakości udzielanych świadczeń.
W okresie od uruchomienia programu, tj. od dnia 1 maja 2024 r., do końca III kwartału 2025
r. w ramach pilotażu przeprowadzono ponad 35 tys. wywiadów farmaceutycznych. W ok.
2,5 tys. przypadków, pomimo przeprowadzenia wywiadu, nie wystawiono recepty
farmaceutycznej na środek antykoncepcji awaryjnej, co wskazuje na prewencyjny oraz
edukacyjny charakter programu pilotażowego. Jednym z istotnych efektów realizacji
pilotażu jest podniesienie poziomu bezpieczeństwa korzystania ze środków antykoncepcji
awaryjnej, m.in. poprzez wprowadzenie ograniczenia dotyczącego częstotliwości
skorzystania z usługi. Wystawienie recepty przez farmaceutę jest każdorazowo
uzależnione od wyniku przeprowadzonego wywiadu merytorycznego.
Wskazane elementy stanowią jedne z podstawowych kryteriów oceny zasadności dalszej
realizacji programu pilotażowego. Obejmują one w szczególności zapewnienie rzetelnego
wywiadu farmaceutycznego o charakterze weryfikacyjno-edukacyjnym, którego celem jest
ograniczenie ryzyka niewłaściwego stosowania antykoncepcji awaryjnej oraz
przeciwdziałanie jej nadmiernemu stosowaniu, m.in. poprzez możliwość skorzystania z
usługi nie częściej niż raz na 30 dni. W ramach ewaluacji uwzględnia się również potrzebę
ograniczenia zjawiska uzyskiwania recept bez przeprowadzenia odpowiedniego wywiadu,
obserwowanego wcześniej m.in. w przypadku tzw. „receptomatów”, a także utrzymanie
przyjętego modelu finansowania, zgodnie z którym ze środków publicznych finansowany
jest wyłącznie wywiad farmaceutyczny.
Odnosząc się do pytania nr 5, Minister Zdrowia wskazuje, że zagadnienie zwiększenia
dostępności antykoncepcji awaryjnej pozostaje przedmiotem analiz oraz bieżącej oceny w
kontekście obowiązujących uwarunkowań prawnych i systemowych. Ewentualne
rozwiązania w tym obszarze, w tym także dotyczące modelu dostępności produktów
leczniczych, wymagają rozważenia w szerszym kontekście legislacyjnym oraz
uwzględnienia aktualnych możliwości wprowadzenia zmian w przepisach prawa.
Jednocześnie należy przypomnieć, że na początku 2024 r. podjęto działania mające na celu
poszerzenie możliwości uzyskiwania dostępu do środków antykoncepcji awaryjnej
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
zawierających octan uliprystalu, w szczególności poprzez propozycję zmiany kategorii
dostępności tych produktów leczniczych z kategorii „Rp” (wydawane na receptę) na „OTC”
(wydawane bez recepty). Propozycja ta była elementem nowelizacji ustawy z dnia 6
września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 750, z późn. zm.).
Ostatecznie jednak przyjęte wówczas rozwiązanie legislacyjne nie weszło w życie z uwagi
na weto Prezydenta RP.
W obecnej sytuacji Minister Zdrowia koncentruje się na działaniach mieszczących się w
ramach obowiązujących przepisów prawa, w tym m.in. na kontynuacji opisanego powyżej
programu pilotażowego.
Z wyrazami szacunku,
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kacperczyk
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --