telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.9.2026.KM
Warszawa, 20 marca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15809 w sprawie szkodliwej dla zdrowia publicznego
żywności sprowadzanej z krajów Mercosur złożoną przez Panią Poseł Józefę – Szczurek
Żelazko oraz grupę posłów, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Przepisy prawa żywnościowego określają wymagania z zakresu bezpieczeństwa żywności,
to znaczy wymagania zdrowotne, które żywność musi spełniać oraz wymagania higieniczne,
które muszą być spełniane zarówno na etapie produkcji, jak i na etapie sprzedaży (w całym
łańcuchu żywnościowym) wszystkich środków spożywczych. Wymagania w zakresie
bezpieczeństwa żywności dotyczą wszystkich produktów wprowadzanych do obrotu,
w tym importowanych z państw trzecich np. z krajów Mercosur. Spełnianie przez podmioty
działające na rynku spożywczym oraz wprowadzane do obrotu środki spożywcze
obowiązujących wymagań w zakresie bezpieczeństwa jest kontrolowane przez organy
urzędowej kontroli żywności m.in. Państwową Inspekcję Sanitarną (dalej PIS), zgodnie
z ustawowymi kompetencjami.
Należy podkreślić, że nadzór nad wprowadzaną do obrotu żywnością jest dwuetapowy –
obejmuje etap produkcji oraz etap wprowadzania do obrotu. Nadzór nad żywnością
w obrocie obejmuje cały łańcuch dystrybucji oraz kontrole graniczne żywności przy
imporcie z państw trzecich. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (dalej PIS) prowadzą
ciągłą kontrolę w procesie produkcji żywności pochodzenia niezwierzęcego oraz kontrolę
żywności w obrocie, w tym żywności przywożonej z państw trzecich.

-- 1 of 6 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Organy PIS zgodnie z kompetencjami przeprowadzają, na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy
z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia1, graniczne kontrole
sanitarne żywności pochodzenia roślinnego oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych
do kontaktu z żywnością przywożonych z państw trzecich i wprowadzanych do obrotu
w Polsce. Obowiązkową kontrolą są objęte towary określone w rozporządzeniu Ministra
Zdrowia z dnia 8 grudnia 2011 r. w sprawie wykazu towarów, które podlegają granicznej
kontroli sanitarnej2.
Dla wyjaśnienia należy wskazać, że kontrole organów PIS przeprowadzane są w zakresie
bezpieczeństwa żywności i dotyczą wyłącznie środków spożywczych pochodzenia
roślinnego, przywożonych z państw trzecich i odprawianych w Polsce. Kontrole te dotyczą
produktów, które są deklarowane na cele spożywcze i są wprowadzane do obrotu z takim
przeznaczeniem.
Graniczną kontrolą sanitarną mogą zostać objęte również środki spożywcze niewymienione
w ww. wykazie, jeżeli organ celny w trakcie obejmowania towaru procedurą dopuszczenia
do obrotu stwierdzi, że zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 76 ust. 2
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r.
w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu
zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego (…) (rozporządzenie w sprawie
kontroli urzędowych)3 albo okoliczności, o których mowa w art. 26 ust. 1 rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2019/1020 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie
nadzoru rynku i zgodności produktów oraz zmieniające dyrektywę 2004/42/WE oraz
rozporządzenia (WE) nr 765/2008 i (UE) nr 305/2011 4.
W takich przypadkach organ celny powiadamia właściwy organ Państwowej Inspekcji
Sanitarnej o podejrzeniach dotyczących niezgodności towaru, zgodnie z dotychczasowymi
zasadami współpracy między organami określonymi w rozporządzeniu Ministra Zdrowia
z dnia 10 marca 2017 r. w sprawie współpracy organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej
z organami celnymi w zakresie granicznych kontroli sanitarnych5, przekazując jednocześnie
kopię powiadomienia osobie odpowiedzialnej za przywóz towarów (importerowi).
Graniczne kontrole sanitarne żywności odbywają się zgodnie z przepisami art. 79-84
ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz przepisami
art. 43-46 oraz 65–72 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2017/625.
1 Dz. U. z 2023 r. poz. 1448, z późn. zm
2 Dz. U. Nr 272, poz. 1612
3 Dz. Urz. L 95 z 07.04.2017, str. 1
4 Dz.Urz. UE L 169 z 25.06.2019, str. 1, z późn. zm.
5 Dz. U. poz. 567

-- 2 of 6 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Graniczne kontrole sanitarne towarów odbywają się rutynowo i są przeprowadzane na
przejściach granicznych przez państwowych granicznych inspektorów sanitarnych oraz
w miejscach przeznaczenia towarów, siedzibie importera, albo odbiorcy towarów, przez
państwowych powiatowych lub państwowych granicznych inspektorów sanitarnych.
W trakcie kontroli granicznej organ PIS sprawdza dokumentację przesyłki, może zostać
przeprowadzona także kontrola identyfikacyjna oraz bezpośrednia, w tym oględziny
towaru i pobranie próbek do badań laboratoryjnych. Kontrole te mają na celu sprawdzenie,
czy przywożone z państw trzecich środki spożywcze spełniają wymagania obowiązujące
w Unii Europejskiej, w tym z Polsce. Dotyczy to wszystkich produktów przywożonych
z państw trzecich, w tym z krajów Mercosur.
Podczas kontroli dokumentacji sprawdzany jest w szczególności wniosek o dokonanie
granicznej kontroli sanitarnej, dokumenty handlowe i identyfikujące daną partię towaru
oraz inne dokumenty. Każdorazowo organy PIS żądają przedłożenia przez importera
dokumentów potwierdzających bezpieczeństwo, w tym wyników badań laboratoryjnych,
a w przypadku ich braku lub wątpliwości, co do bezpieczeństwa danego towaru, czy stanu
higienicznego środka transportu, pobierane są próbki do badań laboratoryjnych. Z tego
względu kontrola graniczna opiera się na kontroli dokumentacji, a ocena partii towaru
i pobieranie próbek do badań zależy od oceny ryzyka w uzasadnionych sytuacjach. Badania
laboratoryjne pobranych próbek przeprowadzane są w laboratoriach akredytowanych
Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Po przeprowadzonej kontroli z wynikiem pozytywnym, właściwy organ PIS wydaje
świadectwo stwierdzające spełnianie wymagań zdrowotnych przez kontrolowane towary.
Na jego podstawie organy celne nadają dopuszczalne przeznaczenie celne.
Graniczne kontrole sanitarne należą do ustawowych zadań państwowych granicznych oraz
państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych, w związku z czym organy te
dysponują szczegółowymi danymi dotyczącymi wyników kontroli towarów przywożonych
z krajów Mercosur - Główny Inspektorat Sanitarny nie posiada szczegółowych danych
w tym zakresie za 2025 r.
Jednocześnie, w związku z prowadzoną dyskusją dotyczącą wielkości importu oraz
bezpieczeństwa produktów pochodzących z państw Mercosur, Główny Inspektorat
Sanitarny dokonał zestawienia danych dotyczących kontroli przeprowadzonych przez
organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w latach 2023–2024 w celu ich analizy i oceny
sytuacji. Z posiadanych danych wynika, że w tym okresie przeprowadzono łącznie 5071
kontroli przesyłek o łącznej masie 121 755,45 ton, pobrano 402 próbki do badań
laboratoryjnych oraz wydano 9 decyzji zakazujących wprowadzenia produktów do obrotu.
W 5 przypadkach stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych poziomów aflatoksyn, w 3

-- 3 of 6 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
przypadkach przekroczenie dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów,
natomiast w 1 przypadku odnotowano nieprawidłowości w zakresie dokumentacji.
Wyniki granicznych kontroli sanitarnych przeprowadzanych przez organy PIS nie wskazują
na niezgodności, które uzasadniałyby konieczność zintensyfikowania kontroli
importowanej żywności. Ponadto, dokonywana w tym zakresie na bieżąco ocena ryzyka nie
wskazuje na konieczność podejmowania dodatkowych działań wykraczających poza środki
przewidziane w obowiązujących przepisach prawa. Działania podejmowane przez organy
Inspekcji w odniesieniu do importowanej żywności są obecne wystarczające. Natomiast
w przypadku, gdy w trakcie granicznej kontroli sanitarnej zostanie stwierdzone, że produkt
nie spełnia wymagań w zakresie bezpieczeństwa żywności np. zawiera pozostałości
pestycydów lub zanieczyszczenia chemiczne w ilościach przekraczających najwyższe
dopuszczalne poziomy, organy PIS podejmują stosowne działania (zgodnie z art. 65-67
rozporządzenia nr 2017/625), aby takie produkty nie zostały dopuszczone do obrotu w Unii
Europejskiej. Przesyłki niezgodne są poddawane urzędowemu zatrzymaniu i w zależności
od stwierdzonego ryzyka podlegają zniszczeniu, są odsyłane do nadawcy w kraju trzecim, są
poddawane szczególnemu traktowaniu w celu zapewnienia zgodności z przepisami lub
mogą być przeznaczone na inne cele (np. przemysłowe).
Ponadto, organy PIS na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r.
o bezpieczeństwie żywności i żywienia przeprowadzają rutynowe kontrole w produkcji
i obrocie żywnością w celu sprawdzenia przestrzegania wymagań dotyczących
bezpieczeństwa żywności, a także przestrzegania wymagań higienicznych dotyczących
m.in. warunków produkcji, transportu, przechowywania i sprzedaży. Kontrole
przeprowadza się zgodnie z terminami, rodzajami i zakresami, przyjętymi
w harmonogramach kontroli, a ich częstotliwość zależna jest od oceny ryzyka dotyczącego
m.in. rodzaju i zakresu prowadzonej działalności, rodzaju produktów i stosowanych
procesów.
W celu kontroli poziomów zanieczyszczeń i substancji niepożądanych w żywności
w Głównym Inspektoracie Sanitarnym sporządza się corocznie we współpracy
z instytutami naukowo-badawczymi „Plan pobierania próbek do badania żywności
w ramach urzędowej kontroli i monitoringu” dla Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
W ramach realizacji planu organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej pobierają do badań
laboratoryjnych środki spożywcze znajdujące się w obrocie – produkty pochodzenia
krajowego, z innych krajów Unii Europejskiej oraz z importu z krajów trzecich. Próbki
pobierane są z obrotu detalicznego i hurtowego, w zakładach przemysłu spożywczego
i zakładach żywienia zbiorowego, a w przypadku produktów z importu również na granicy.
W zależności od rodzaju produktu środki spożywcze badane są m.in. w kierunkach:

-- 4 of 6 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
pozostałości pestycydów, metale szkodliwe dla zdrowia, zanieczyszczenia
mikrobiologiczne, azotany, mikotoksyny, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne
(WWA), GMO, napromienianie, substancje dodatkowe i inne.
Niezależnie od kontroli planowanych, w każdym przypadku zgłoszenia do terenowo
właściwego organu PIS (do powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej) zastrzeżeń lub
nieprawidłowości zagrażających zdrowiu lub życiu człowieka dotyczących danego środka
spożywczego przeprowadzana jest tzw. kontrola interwencyjna i podejmowane są
niezwłocznie działania w celu wyeliminowania tego zagrożenia i usunięcia niezgodności
poprzez zabezpieczenie kwestionowanego produktu i/lub wycofanie go z obrotu. Organy
PIS mają możliwość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego kierując się zasadą
traceability (prześledzenie drogi produktu wstecz).
W przypadku potwierdzenia nieprawidłowości przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność
karną lub pieniężną zgodnie z przepisami działu VIII ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r.
o bezpieczeństwie żywności i żywienia. W związku z tym każdorazowo w przypadku
stwierdzenia lub podejrzenia niezgodności dotyczącej działalności poszczególnych
podmiotów lub w zakresie bezpieczeństwa produktów wprowadzanych lub znajdujących
się w obrocie konsumenci oraz inni uczestnicy rynku mają możliwość przekazywania
informacji w tym zakresie do właściwych terenowo organów PIS. Na tej podstawie organy
PIS podejmują odpowiednie działania w celu wyeliminowania nieuczciwych praktyk
przedsiębiorców oraz stwierdzonych niezgodności.
W dniach 12 i 13 marca 2026 r. punkt kontaktowy RASFF w Niderlandach zwrócił się
z zapytaniami dotyczącymi wykrycia progesteronu w wołowinie pochodzącej z Argentyny
(polędwica – 1,03 μg/kg) oraz Urugwaju (antrykot – 10,51 μg/kg), wysłanej przez firmę
holenderską do podmiotów w Polsce (Transgourmet Polska Sp. z o.o. oraz Przedsiębiorstwo
Elkopol). Badania zostały wykonane w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym – PIB na
zlecenie Powiatowego Lekarza Weterynarii w Poznaniu. Zapytania strony holenderskiej
dotyczące potwierdzenia pobrania próbek oraz ewentualnego zgłoszenia do systemu
RASFF zostały przekazane do Głównego Inspektoratu Weterynarii i oczekują na
odpowiedź.
Zgodnie z generalną i podstawową zasadą prawa żywnościowego, która obowiązuje
podmioty działające na rynku spożywczym, w tym importerów - żywność znajdująca się
w obrocie nie może być niebezpieczna dla zdrowia i życia człowieka, a odpowiedzialność
za jej bezpieczeństwo ponosi przedsiębiorca. Wynika to z art. 14 i 17 rozporządzenia (WE)
nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego
ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd
ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa

-- 5 of 6 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
żywności6. Oznacza to, że każdy środek spożywczy musi być bezpieczny dla zdrowia
konsumentów oraz powinien spełniać wymagania zdrowotne określone w przepisach
prawa żywnościowego.
Niezależnie od powyższego, informuję, że mając na uwadze ochronę zdrowia i życia
konsumentów, Minister Zdrowia w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi
przygotował projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ustanowienia
szczególnych wymagań dla środków spożywczych dotyczących pozostałości substancji
czynnych środków ochrony roślin (MZ 1877). Projekt w dniu 4 marca 2026 r. został
przekazany do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych z 21 terminem na
zgłaszanie uwag.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
6 Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str.
463

-- 6 of 6 --