Interpelacja w sprawie dalszych prac nad projektem ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (UD252) w zakresie wprowadzenia fakultatywnego modelu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15796
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie dalszych prac nad projektem ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (UD252) w zakresie wprowadzenia fakultatywnego modelu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi
Zgłaszający: Michał Połuboczek
Data wpływu: 05-03-2026
Szanowna Pani Minister,
w opublikowanym w dniu 30 października 2025 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji projekcie UD252 ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zaproponowano dodanie art. 6j - po ust. 2b dodaje ust. 2c-2d - umożliwiającego gminom wprowadzenie fakultatywnego modelu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, składającej się z części stałej oraz części zmiennej, uzależnionej od technicznej identyfikacji wytwarzanych odpadów.
Proponowany mechanizm stanowi istotne narzędzie ekonomiczne pozwalające na:
1) zwiększenie motywacji mieszkańców do prawidłowej segregacji odpadów,
2) ograniczenie zjawiska subsydiowania krzyżowego w systemach opłat,
3) poprawę efektywności funkcjonowania systemu gospodarki odpadami w nieruchomościach wielolokalowych,
4) stopniowe odejście od odpowiedzialności zbiorowej na rzecz odpowiedzialności indywidualnej.
Z uwagi na pojawiające się w debacie publicznej sygnały o możliwości usunięcia wskazanych przepisów z dalszych prac legislacyjnych zasadne pozostaje uzyskanie informacji:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska podjęło decyzję o rezygnacji z projektowanego art. 6j ust. 2c-2d?
2. Jakie argumenty przemawiają za ewentualnym usunięciem przepisów, które uprzednio zostały uznane za instrument zwiększający efektywność systemu selektywnej zbiórki odpadów?
3. Czy w przypadku odstąpienia od projektowanego rozwiązania rozważane jest wprowadzenie alternatywnego mechanizmu prawnego, który umożliwiałby:
1) indywidualizację odpowiedzialności za brak prawidłowej segregacji w nieruchomościach wielolokalowych,
2) wdrożenie narzędzi ekonomicznych zachęcających do osiągania wyższych poziomów recyklingu,
3) ograniczenie ryzyka nakładania kar administracyjnych na gminy z tytułu nieosiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu?
Mając na względzie fakultatywny charakter projektowanych przepisów, który pozostawia jednostkom samorządu terytorialnego swobodę w zakresie decyzji o ich wdrożeniu, zwracam się o wskazanie, czy ministerstwo rozważa utrzymanie przedmiotowych regulacji w dalszym toku procesu legislacyjnego.
Z poważaniem Michał Połuboczek
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8149 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OK.0500.9.2026.IR
4276495.17341477.14087879
Warszawa, 19-03-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Michała Połuboczka (K10INT15796).
Temat: dalsze prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości
i porządku w gminach (UD252) w zakresie wprowadzenia fakultatywnego
modelu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT15796 Posła Michała Połuboczka w sprawie
dalszych prac nad projektem ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości
i porządku w gminach (UD252), przekazuję odpowiedź w zakresie kompetencji
Ministra Klimatu i Środowiska.
W toku uzgodnień międzyresortowych, opiniowania oraz konsultacji publicznych
projektu ustawy otrzymano liczne uwagi odnoszące się do proponowanych
rozwiązań w zakresie wprowadzenia modelu opłaty opartego częściowo na ilości
wytwarzanych odpadów. W szczególności zgłoszono 130 uwag postulujących
wykreślenie projektowanych przepisów, przy jednoczesnym odnotowaniu jedynie
11 uwag popierających proponowane rozwiązanie. Dlatego też zdecydowano
o odstąpieniu od projektowanych przepisów art. 6j ust. 2c–2d. Decyzja ta została
podjęta po analizie uwag zgłoszonych w trakcie konsultacji publicznych oraz
roboczych rozmów z przedstawicielami ogólnopolskich organizacji jednostek
samorządu terytorialnego. W toku tych konsultacji wskazywano, że w obecnych
uwarunkowaniach społecznych wprowadzenie systemu bezpośredniego
powiązania opłaty z ilością oddawanych odpadów może być przedwczesne.
Podnoszono, że polskie społeczeństwo wciąż znajduje się na etapie stopniowego
dostosowywania się do obowiązku selektywnego zbierania odpadów, a zbyt
szybkie wprowadzenie mechanizmów silnie powiązanych z ilością wytwarzanych
odpadów mogłoby powodować niepożądane skutki społeczne.
-- 1 of 4 --
W szczególności zwracano uwagę na ryzyko podejmowania przez część
mieszkańców prób ograniczania ilości odpadów wykazywanych w systemie poprzez
ich nielegalne pozbywanie się, co mogłoby prowadzić do wzrostu zjawiska
porzucania odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych.
W związku z powyższym uznano, że w obecnym etapie funkcjonowania systemu
gospodarowania odpadami komunalnymi zasadne jest skoncentrowanie się na
dalszym doskonaleniu istniejących mechanizmów motywujących do prawidłowej
segregacji odpadów, zamiast wprowadzania nowych, bardziej złożonych
instrumentów opłatowych.
Jednocześnie w projekcie ustawy zaproponowano szereg zmian mających na celu
zwiększenie motywacji mieszkańców do prawidłowej segregacji odpadów oraz
poprawę dostępności systemu zbierania poszczególnych frakcji odpadów.
Po pierwsze, zaproponowano doprecyzowanie mechanizmu informowania
o naruszeniu zasad selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, tak aby gmina
w sposób bardziej jednoznaczny otrzymywała informację o przypadkach
niewłaściwej segregacji odpadów. Jednocześnie projekt przewiduje możliwość
wszczynania postępowań w sprawie określenia wysokości opłaty również na
podstawie ustaleń dokonanych w toku kontroli przeprowadzonych przez
upoważnionych pracowników urzędu gminy lub straż gminną, co zwiększy
skuteczność egzekwowania obowiązku selektywnego zbierania odpadów.
Po drugie, zaprojektowano możliwość różnicowania stawki opłaty od frakcji
odpadów w przypadku nieruchomości niezamieszkałych objętych metodą
pojemnikową, co pozwoli lepiej odzwierciedlić rzeczywiste koszty
zagospodarowania poszczególnych frakcji odpadów oraz wprowadzi dodatkowy
bodziec ekonomiczny sprzyjający selektywnej zbiórce.
Istotnym elementem wzmacniającym motywację mieszkańców będzie również
zwiększenie dostępności infrastruktury przyjmowania odpadów komunalnych.
Projekt przewiduje bowiem wprowadzenie obowiązku zapewnienia przez gminy –
z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań – dodatkowych, innych niż stacjonarne
punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych, form przyjmowania lub
odbierania wybranych frakcji odpadów. Rozwiązanie to ma na celu zmniejszenie
barier logistycznych związanych z oddawaniem problemowych frakcji odpadów,
które często nie trafiają do selektywnego zbierania właśnie ze względu na
ograniczoną dostępność punktów zbiórki. Zapewnienie mobilnych lub okresowych
punktów odbioru bliżej miejsca zamieszkania mieszkańców powinno przełożyć się
na większy poziom selektywnego zbierania tych frakcji oraz ograniczenie zjawiska
ich niewłaściwego zagospodarowywania, np. poprzez wyrzucanie do odpadów
zmieszanych lub porzucanie w środowisku.
-- 2 of 4 --
Dodatkowo projekt przewiduje rozszerzenie możliwości przyjmowania odpadów
przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych (PSZOK). Rada gminy
będzie mogła postanowić o odpłatnym przyjmowaniu przez PSZOK odpadów
niestanowiących odpadów komunalnych, a także o odpłatnym przyjmowaniu
odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych.
Rozwiązania te mają na celu lepsze wykorzystanie istniejącej infrastruktury systemu
gospodarki odpadami oraz stworzenie dodatkowych kanałów przekazywania
odpadów do legalnych i kontrolowanych strumieni zagospodarowania. W efekcie
powinno to przyczynić się do zwiększenia ilości odpadów zbieranych selektywnie
oraz poprawy jakości strumienia odpadów kierowanych do recyklingu, co jest
kluczowe dla osiągania wymaganych poziomów przygotowania do ponownego
użycia i recyklingu.
Odnosząc się do kwestii ograniczenia ryzyka nakładania kar administracyjnych na
gminy z tytułu nieosiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do
ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych należy wskazać, że Polska
uzyskała derogację od poziomów określonych w przepisach prawa Unii
Europejskiej. W związku z tym przewidziano ustawowe obniżenie wymaganego
poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych
w 2025 r. z 55% do 50%, z proporcjonalnym dostosowaniem wartości dla lat 2026–
2029 i pozostawieniem niezmienionych celów od 2030 r, co ma umożliwić gminom
stopniowe dostosowanie systemów gospodarowania odpadami do rosnących
wymagań unijnych oraz ograniczyć ryzyko nakładania kar administracyjnych.
Powyższy przepis jest procedowany w ramach Projektu ustawy o opakowaniach
i odpadach opakowaniowych (UC100), ze względu na najbardziej zaawansowany
etap prac spośród procesów legislacyjnych w zakresie gospodarki odpadami.
Dodatkowym działaniem Ministerstwa Klimatu i Środowiska jest realizowana na
zlecenie MKiŚ przez Instytut Ochrony Środowiska – PIB ekspertyza stanowiąca
kontynuację opracowania dotyczącego bioodpadów komunalnych poddawanych
recyklingowi u źródła. Analiza została rozszerzona o skalę kompostowania
bioodpadów na terenach Rodzinnych Ogrodów Działkowych (ROD), na podstawie
pomiarów bezpośrednich oraz danych pozyskanych od zarządów ROD
i użytkowników działek. Wyniki pozwolą gminom uwzględniać ilości bioodpadów
kompostowanych na terenach ROD przy obliczaniu poziomu przygotowania do
ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Raport został już
udostępniony gminom, co umożliwia jego wykorzystanie już
w sprawozdaniach za 2025 r.1
1 Komunikat w sprawie ekspertyzy "Bioodpady komunalne posegregowane i poddawane
recyklingowi u źródła w rodzinnych ogrodach działkowych" - Ministerstwo Klimatu i
Środowiska - Portal Gov.pl
-- 3 of 4 --
Podsumowując, po analizie uwag z konsultacji, opiniowania i uzgodnień, projekt
ustawy będzie przewidywał szereg działań mających na celu zwiększenie
dostępności systemu selektywnego zbierania odpadów, poprawę skuteczności
egzekwowania obowiązujących zasad oraz zwiększenie ilości odpadów
kierowanych do recyklingu, co w efekcie powinno przełożyć się na stopniową
poprawę wyników Polski w zakresie osiągania wymaganych poziomów
przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 4 of 4 --