Interpelacja nr 15773
Interpelacja w sprawie braku możliwości uiszczania opłat parkingowych gotówką w parkometrach w dużych miastach
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Podatki, Finanse i Budżet (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie braku możliwości uiszczania opłat parkingowych gotówką w parkometrach w dużych miastach
Interpelacja nr 15773
do ministra infrastruktury
w sprawie braku możliwości uiszczania opłat parkingowych gotówką w parkometrach w dużych miastach
Zgłaszający: Roman Fritz, Sławomir Zawiślak
Data wpływu: 04-03-2026
Szanowny Panie Ministrze, zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, będącą najwyższym aktem prawnym w państwie, ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na zasadach suwerenności, legalizmu oraz poszanowania praw i wolności obywatelskich. Na podstawie przepisów ustawy o Narodowym Banku Polskim prawnym środkiem płatniczym w Polsce są banknoty i monety emitowane przez Narodowy Bank Polski, czyli złoty polski (PLN). Narodowy Bank Polski posiada wyłączne prawo emisji znaków pieniężnych oraz odpowiada za stabilność krajowej waluty. W obrocie funkcjonuje również pieniądz bezgotówkowy (tzw. pieniądz bankowy) realizowany za pomocą kart płatniczych, przelewów czy systemów takich jak BLIK, jednak to znaki pieniężne emitowane przez NBP posiadają status prawnego środka płatniczego. W wielu dużych miastach – w tym w Warszawie – wprowadzono parkometry, które nie umożliwiają dokonywania opłat gotówką. Opłaty za postój mogą być uiszczane wyłącznie kartą płatniczą, aplikacją mobilną lub systemem BLIK.
Do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, którym kieruje dr hab. Marcin Wiącek, prof. UW, wpływają skargi obywateli wskazujące, że brak możliwości uiszczenia opłaty gotówką prowadzi do wykluczenia społecznego osób nieposiadających konta bankowego, karty płatniczej, smartfona lub dostępu do aplikacji mobilnych. Wątpliwości budzi również praktyka nakładania opłat dodatkowych (tzw. kar) wobec osób, które nie uiściły opłaty parkingowej, gdyż nie miały technicznej możliwości dokonania płatności w formie bezgotówkowej. Problem ten dotyczy także innych usług publicznych, w tym sprzedaży biletów w pojazdach komunikacji miejskiej, gdzie coraz częściej dostępne są wyłącznie płatności bezgotówkowe.
Sprawa ma istotne znaczenie konstytucyjne i społeczne. Dotyczy bowiem:
prawa obywateli do posługiwania się prawnym środkiem płatniczym,
zasady równego dostępu do usług publicznych,
przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu osób starszych oraz obywateli niekorzystających z bankowości elektronicznej,
przejrzystości finansowej systemu poboru opłat parkingowych.
Wprowadzenie wyłącznie bezgotówkowych form płatności w sferze usług publicznych rodzi pytania o zgodność takich rozwiązań z obowiązującym porządkiem prawnym oraz o rzeczywisty charakter relacji pomiędzy samorządami a podmiotami prywatnymi obsługującymi systemy płatności. W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy brak możliwości uiszczenia opłaty parkingowej gotówką w parkometrach jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności z Konstytucją RP oraz ustawą o Narodowym Banku Polskim?
Czy administracja publiczna może odmówić przyjęcia zapłaty w formie banknotów i monet emitowanych przez NBP w przypadku opłat publicznych?
Czy rząd planuje wprowadzenie przepisów gwarantujących możliwość dokonywania opłat publicznych w formie gotówkowej?
Czy nakładanie opłat dodatkowych wobec osób, które nie posiadają karty płatniczej, konta bankowego ani smartfona jest zgodne z zasadą proporcjonalności oraz zasadą równego traktowania obywateli?
Czy rząd analizował wpływ bezgotówkowych form płatności w usługach publicznych na zjawisko wykluczenia społecznego?
Czy planowane są rozwiązania systemowe zapewniające obywatelom realny wybór formy płatności przy korzystaniu z usług publicznych, w tym w strefach płatnego parkowania oraz komunikacji miejskiej?
Jakie działania nadzorcze podejmuje administracja rządowa wobec jednostek samorządu terytorialnego w zakresie organizacji stref płatnego parkowania?
Interpelacja nr 15773
do ministra infrastruktury
w sprawie braku możliwości uiszczania opłat parkingowych gotówką w parkometrach w dużych miastach
Zgłaszający: Roman Fritz, Sławomir Zawiślak
Data wpływu: 04-03-2026
Szanowny Panie Ministrze, zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, będącą najwyższym aktem prawnym w państwie, ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na zasadach suwerenności, legalizmu oraz poszanowania praw i wolności obywatelskich. Na podstawie przepisów ustawy o Narodowym Banku Polskim prawnym środkiem płatniczym w Polsce są banknoty i monety emitowane przez Narodowy Bank Polski, czyli złoty polski (PLN). Narodowy Bank Polski posiada wyłączne prawo emisji znaków pieniężnych oraz odpowiada za stabilność krajowej waluty. W obrocie funkcjonuje również pieniądz bezgotówkowy (tzw. pieniądz bankowy) realizowany za pomocą kart płatniczych, przelewów czy systemów takich jak BLIK, jednak to znaki pieniężne emitowane przez NBP posiadają status prawnego środka płatniczego. W wielu dużych miastach – w tym w Warszawie – wprowadzono parkometry, które nie umożliwiają dokonywania opłat gotówką. Opłaty za postój mogą być uiszczane wyłącznie kartą płatniczą, aplikacją mobilną lub systemem BLIK.
Do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, którym kieruje dr hab. Marcin Wiącek, prof. UW, wpływają skargi obywateli wskazujące, że brak możliwości uiszczenia opłaty gotówką prowadzi do wykluczenia społecznego osób nieposiadających konta bankowego, karty płatniczej, smartfona lub dostępu do aplikacji mobilnych. Wątpliwości budzi również praktyka nakładania opłat dodatkowych (tzw. kar) wobec osób, które nie uiściły opłaty parkingowej, gdyż nie miały technicznej możliwości dokonania płatności w formie bezgotówkowej. Problem ten dotyczy także innych usług publicznych, w tym sprzedaży biletów w pojazdach komunikacji miejskiej, gdzie coraz częściej dostępne są wyłącznie płatności bezgotówkowe.
Sprawa ma istotne znaczenie konstytucyjne i społeczne. Dotyczy bowiem:
prawa obywateli do posługiwania się prawnym środkiem płatniczym,
zasady równego dostępu do usług publicznych,
przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu osób starszych oraz obywateli niekorzystających z bankowości elektronicznej,
przejrzystości finansowej systemu poboru opłat parkingowych.
Wprowadzenie wyłącznie bezgotówkowych form płatności w sferze usług publicznych rodzi pytania o zgodność takich rozwiązań z obowiązującym porządkiem prawnym oraz o rzeczywisty charakter relacji pomiędzy samorządami a podmiotami prywatnymi obsługującymi systemy płatności. W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy brak możliwości uiszczenia opłaty parkingowej gotówką w parkometrach jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności z Konstytucją RP oraz ustawą o Narodowym Banku Polskim?
Czy administracja publiczna może odmówić przyjęcia zapłaty w formie banknotów i monet emitowanych przez NBP w przypadku opłat publicznych?
Czy rząd planuje wprowadzenie przepisów gwarantujących możliwość dokonywania opłat publicznych w formie gotówkowej?
Czy nakładanie opłat dodatkowych wobec osób, które nie posiadają karty płatniczej, konta bankowego ani smartfona jest zgodne z zasadą proporcjonalności oraz zasadą równego traktowania obywateli?
Czy rząd analizował wpływ bezgotówkowych form płatności w usługach publicznych na zjawisko wykluczenia społecznego?
Czy planowane są rozwiązania systemowe zapewniające obywatelom realny wybór formy płatności przy korzystaniu z usług publicznych, w tym w strefach płatnego parkowania oraz komunikacji miejskiej?
Jakie działania nadzorcze podejmuje administracja rządowa wobec jednostek samorządu terytorialnego w zakresie organizacji stref płatnego parkowania?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Stanisław Bukowiec
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
59%
Konkretność
41%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.5 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Wykryto zwrot wymijający: „nie jest właściwy” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie jest właściwy”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10366 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DDP-1.054.4.2026
Warszawa, 24 marca 2026
Szanowny Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15773 Posłów na Sejm RP panów Romana Fritza i Sławomira
Zawiślaka, przedstawiam następujące stanowisko.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami tj. art. 13 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 21 marca
1985 r. o drogach publicznych (Dz. U z 2025 r. poz. 889) korzystający z dróg publicznych są
obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach
publicznych w strefach płatnego parkowania tj. w tzw. „zwykłej” strefie płatnego parkowania
i śródmiejskiej strefie płatnego parkowania. Rada gminy (rada miasta), ustalając strefę
płatnego parkowania lub śródmiejską strefę płatnego parkowania m. in.:
ustala wysokość opłaty postój w strefie, z tym, że opłata za pierwszą godzinę postoju
pojazdu samochodowego nie może przekraczać:
- w strefie płatnego parkowania - 0,15% minimalnego wynagrodzenia, w
rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę,
- w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania - 0,45% minimalnego
wynagrodzenia,
określa sposób pobierania opłat za postój w strefach.
W myśl zaś art. 13f ww. ustawy o drogach publicznych za nieuiszczenie opłat za postój w
strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową. Rada gminy (rada miasta) określa
wysokość ww. opłaty dodatkowej oraz sposób jej pobierania. Wysokość opłaty dodatkowej
nie może przekroczyć 10% minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 2 ust. 1
ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.
Opłatę za postój w strefie płatnego parkowania jak również ww. opłatę dodatkową pobiera
zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu
samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy
samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej
upoważnienia uchwały rady miasta/gminy, stanowiącej akt prawa miejscowego. Obowiązek
-- 1 of 4 --
2
taki powinien zostać wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego
(zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej -
nieuiszczenia opłaty parkingowej), z wystąpieniem, którego ustawa wiąże ten obowiązek. Dla
realizacji obowiązku poniesienia opłaty parkingowej nie jest zatem konieczna jego
konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego np. decyzji. Ze względu na
jej funkcjonalne związanie z opłatą za parkowanie w strefie płatnego parkowania, również w
przypadku powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, wydanie takiego
indywidualnego aktu administracyjnego nie jest wymagane (wyrok Naczelnego Sądu
Administracyjnego z dnia 18 lipca 2024 r., sygn. akt III FSK 1425/23).
Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że kompetencje w zakresie ustalania zarówno
stref płatnego parkowania, wysokości stawek opłat za postój pojazdów samochodowych w
tych strefach jak i sposobu pobierania tej opłaty – ustawodawca pozostawił właściwym
organom samorządu terytorialnego (radzie miasta/gminy), które najlepiej znają potrzeby
swoich mieszkańców w zakresie możliwości postoju pojazdów na swoim terenie. Tym samym
to rada miasta/gminy określa ogół czynności technicznych prowadzących i pozwalających
korzystającemu z drogi publicznej na opłacenie opłaty za postój w strefie np. poprzez
wykupienie w parkomacie biletu kontrolnego – za pomocą środków pieniężnych uiszczanych
monetami lub też kartą płatniczą.
Odnosząc się zaś do kwestii ustalenia sposobu wnoszenia opłaty za postój w strefie płatnego
parkowania w formie gotówkowej lub bezgotówkowej, należy przede wszystkim wskazać na
przepisy art. 31 i 32 ustawy o Narodowym Banku Polskim, zgodnie z którymi znakami
pieniężnymi Rzeczypospolitej Polskiej są banknoty i monety opiewające na złote i grosze.
Zatem znaki pieniężne emitowane przez NBP są prawnymi środkami płatniczymi na obszarze
Rzeczypospolitej Polskiej, co oznacza, że można nimi dokonywać płatności w sklepach,
punktach usługowych, urzędach itp. W ocenie resortu infrastruktury status banknotów i
monet jako prawnego środka płatniczego powinien implikować obowiązkową akceptację tj.
obowiązek ich przyjmowania przez wierzyciela z tytułu zobowiązania pieniężnego.
Jednocześnie należy zauważyć, że opłaty za postój w strefie płatnego parkowania pobierane
na podstawie art. 13 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz opłaty dodatkowe
za nieuiszczenie opłaty za postój, w ocenie resortu infrastruktury stanowią niepodatkową
należność budżetową o charakterze publicznoprawnym. W wyroku Naczelnego Sądu
Administracyjnego z dnia 29 listopada 2022 r. (sygn. akt I GSK 712/19) czytamy, że „Do
katalogu niepodatkowych należność budżetowych o charakterze publicznoprawnym, o
których stanowi art. 60 ufp ustawodawca zaliczył w punkcie 7 dochody pobierane na
podstawie odrębnych ustaw, a więc i opłaty za korzystanie z przystanków pobierane na
podstawie przepisów ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, jak też opłaty za
parkowanie pobierane na podstawie art. 13 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
(Dz.U. z 2016 r. poz. 2255 ze zm.). (…), zgodnie z art. 67 ust. 1 ufp, do spraw dotyczących
należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy
kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ordynacji
-- 2 of 4 --
3
podatkowej.”. Mając powyższe na uwadze przepisy Ordynacji podatkowej znajdują
zastosowanie (odpowiednie) do świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 13 ustawy o
drogach publicznych. Odnośnie do Ordynacji podatkowej należy zauważyć, że podmioty
wskazane w art. 61 § 1 Ordynacji podatkowej (tj. podatnicy prowadzący działalność
gospodarczą i obowiązani do prowadzenia księgi rachunkowej lub podatkowej księgi
przychodów i rozchodów) - co do zasady - zobowiązania podatkowe muszą regulować w
formie polecenia przelewu, a więc w formie bezgotówkowej. Jednakże, Ordynacja
podatkowa w § 3 ww. art. 61 wskazuje, że bezgotówkowej formy rozliczeń jako obligatoryjnej
i wyłącznej formy regulowania zobowiązań nie stosuje się do zapłaty podatków
niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Opłata za postój w strefie płatnego
parkowania uiszczana przez korzystającego z drogi publicznej, jest właśnie takim
„podatkiem” nie związanym z prowadzoną działalnością gospodarczą. Tym samym, w ocenie
resortu infrastruktury, obowiązujące regulacje prawne wskazują na konieczność
umożliwienia dokonywania ww. opłat za postój w formie gotówkowej. Świadczą o tym
zarówno przepisy ustawy Ordynacja podatkowa jak też przepisy ustawy o Narodowym Banku
Polskim.
Oczywiście należy dopuścić różne formy uiszczenia opłaty za postój w strefie płatnego
parkowania, przy czym z formy gotówkowej powinien mieć możliwość skorzystać każdy kto
chce dokonać postoju w tej strefie. Jednocześnie należy pamiętać, że do zadań gminy należy
zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej, w której funkcjonują różne
grupy społeczne. Zgodnie z art. 5g ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
gmina sprzyja także solidarności międzypokoleniowej oraz tworzy warunki do pobudzania
aktywności obywatelskiej osób starszych w społeczności lokalnej. Dodatkowo należy
wyjaśnić, że do tutejszego resortu infrastruktury nie były dotąd zgłaszane bezpośrednio przez
obywateli tego typu problemy.
Jednocześnie należy pamiętać, że współczesny model zdecentralizowanej administracji
publicznej opiera się na samodzielności prawnej podmiotów. Zaś przejawem samodzielności
jednostki samorządu terytorialnego jako zdecentralizowanego podmiotu administracji
publicznej, jest działalność prawotwórcza. W działalności tej dominuje stanowienie aktów
prawa miejscowego, będących źródłami prawa powszechnie obowiązującego na terytorium
działania organów, które je ustanowiły. Uchwała rady gminy (rady miasta), ustalająca strefę
płatnego parkowania lub śródmiejską strefę płatnego parkowania oraz określająca sposób
pobierania opłat za postój w strefach jest właśnie takim aktem prawa miejscowego.
Samodzielność w tworzeniu prawa lokalnego przez samorząd terytorialny nie ma oczywiście
charakteru autonomicznego. Działalność w tym zakresie podlega bowiem nadzorowi. Zaś
istotą postępowania nadzorczego jest wykazanie istnienia w akcie prawa miejscowego
wadliwości, uzasadniającej stwierdzenie jego nieważności. Podstawę właściwości rzeczowej
organów nadzoru nad aktami prawa miejscowego samorządu terytorialnego stanowią
przepisy konstytucyjne oraz przepisy zawarte w ustawach ustrojowych. Organami nadzoru
nad działalnością prawotwórczą samorządu terytorialnego są wojewodowie oraz regionalne
-- 3 of 4 --
4
izby obrachunkowe. W ramach zaś wykonywania nadzoru nad aktami prawa miejscowego,
wojewodowie i regionalne izby obrachunkowe mogą m.in. stwierdzić nieważność w całości
albo w części aktu, wstrzymać wykonanie aktu czy też stwierdzić naruszenie prawa przez akt.
Podsumowując, obowiązkiem samorządu jest zapewnienie wszystkim mieszkańcom równego
dostępu do świadczonych usług i zapewnienie funkcjonowania w społeczności lokalnej osób
w mniejszym stopniu lub w ogóle niekorzystających z nowoczesnych metod dokonywania
płatności – jak osoby starsze czy też z niepełnosprawnością albo osoby mające ograniczony
dostęp do usług cyfrowych z różnych powodów. Z uwagi na powyższe oraz na podstawie
obecnie obowiązujących przepisów ustawy Ordynacja podatkowa oraz ustawy o Narodowym
Banku Polskim, w ocenie resortu infrastruktury do obowiązku samorządów należy
zapewnienie faktycznej możliwości uiszczenia opłaty za postój w strefie płatnego parkowania
w formie gotówkowej każdemu, kto chce skorzystać z możliwości postoju w strefie płatnego
parkowania i nie ma potrzeby wprowadzania przepisów szczególnych. Natomiast resort
infrastruktury nie jest właściwy do oceny zgodności z Konstytucją poszczególnych uchwał
stanowiących akty prawa miejscowego, ustalających strefy płatnego parkowania oraz
określających sposób pobierania opłaty za postój.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Z upoważniania Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 4 of 4 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DDP-1.054.4.2026
Warszawa, 24 marca 2026
Szanowny Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15773 Posłów na Sejm RP panów Romana Fritza i Sławomira
Zawiślaka, przedstawiam następujące stanowisko.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami tj. art. 13 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 21 marca
1985 r. o drogach publicznych (Dz. U z 2025 r. poz. 889) korzystający z dróg publicznych są
obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach
publicznych w strefach płatnego parkowania tj. w tzw. „zwykłej” strefie płatnego parkowania
i śródmiejskiej strefie płatnego parkowania. Rada gminy (rada miasta), ustalając strefę
płatnego parkowania lub śródmiejską strefę płatnego parkowania m. in.:
ustala wysokość opłaty postój w strefie, z tym, że opłata za pierwszą godzinę postoju
pojazdu samochodowego nie może przekraczać:
- w strefie płatnego parkowania - 0,15% minimalnego wynagrodzenia, w
rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę,
- w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania - 0,45% minimalnego
wynagrodzenia,
określa sposób pobierania opłat za postój w strefach.
W myśl zaś art. 13f ww. ustawy o drogach publicznych za nieuiszczenie opłat za postój w
strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową. Rada gminy (rada miasta) określa
wysokość ww. opłaty dodatkowej oraz sposób jej pobierania. Wysokość opłaty dodatkowej
nie może przekroczyć 10% minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 2 ust. 1
ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.
Opłatę za postój w strefie płatnego parkowania jak również ww. opłatę dodatkową pobiera
zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu
samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy
samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej
upoważnienia uchwały rady miasta/gminy, stanowiącej akt prawa miejscowego. Obowiązek
-- 1 of 4 --
2
taki powinien zostać wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego
(zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej -
nieuiszczenia opłaty parkingowej), z wystąpieniem, którego ustawa wiąże ten obowiązek. Dla
realizacji obowiązku poniesienia opłaty parkingowej nie jest zatem konieczna jego
konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego np. decyzji. Ze względu na
jej funkcjonalne związanie z opłatą za parkowanie w strefie płatnego parkowania, również w
przypadku powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, wydanie takiego
indywidualnego aktu administracyjnego nie jest wymagane (wyrok Naczelnego Sądu
Administracyjnego z dnia 18 lipca 2024 r., sygn. akt III FSK 1425/23).
Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że kompetencje w zakresie ustalania zarówno
stref płatnego parkowania, wysokości stawek opłat za postój pojazdów samochodowych w
tych strefach jak i sposobu pobierania tej opłaty – ustawodawca pozostawił właściwym
organom samorządu terytorialnego (radzie miasta/gminy), które najlepiej znają potrzeby
swoich mieszkańców w zakresie możliwości postoju pojazdów na swoim terenie. Tym samym
to rada miasta/gminy określa ogół czynności technicznych prowadzących i pozwalających
korzystającemu z drogi publicznej na opłacenie opłaty za postój w strefie np. poprzez
wykupienie w parkomacie biletu kontrolnego – za pomocą środków pieniężnych uiszczanych
monetami lub też kartą płatniczą.
Odnosząc się zaś do kwestii ustalenia sposobu wnoszenia opłaty za postój w strefie płatnego
parkowania w formie gotówkowej lub bezgotówkowej, należy przede wszystkim wskazać na
przepisy art. 31 i 32 ustawy o Narodowym Banku Polskim, zgodnie z którymi znakami
pieniężnymi Rzeczypospolitej Polskiej są banknoty i monety opiewające na złote i grosze.
Zatem znaki pieniężne emitowane przez NBP są prawnymi środkami płatniczymi na obszarze
Rzeczypospolitej Polskiej, co oznacza, że można nimi dokonywać płatności w sklepach,
punktach usługowych, urzędach itp. W ocenie resortu infrastruktury status banknotów i
monet jako prawnego środka płatniczego powinien implikować obowiązkową akceptację tj.
obowiązek ich przyjmowania przez wierzyciela z tytułu zobowiązania pieniężnego.
Jednocześnie należy zauważyć, że opłaty za postój w strefie płatnego parkowania pobierane
na podstawie art. 13 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz opłaty dodatkowe
za nieuiszczenie opłaty za postój, w ocenie resortu infrastruktury stanowią niepodatkową
należność budżetową o charakterze publicznoprawnym. W wyroku Naczelnego Sądu
Administracyjnego z dnia 29 listopada 2022 r. (sygn. akt I GSK 712/19) czytamy, że „Do
katalogu niepodatkowych należność budżetowych o charakterze publicznoprawnym, o
których stanowi art. 60 ufp ustawodawca zaliczył w punkcie 7 dochody pobierane na
podstawie odrębnych ustaw, a więc i opłaty za korzystanie z przystanków pobierane na
podstawie przepisów ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, jak też opłaty za
parkowanie pobierane na podstawie art. 13 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
(Dz.U. z 2016 r. poz. 2255 ze zm.). (…), zgodnie z art. 67 ust. 1 ufp, do spraw dotyczących
należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy
kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ordynacji
-- 2 of 4 --
3
podatkowej.”. Mając powyższe na uwadze przepisy Ordynacji podatkowej znajdują
zastosowanie (odpowiednie) do świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 13 ustawy o
drogach publicznych. Odnośnie do Ordynacji podatkowej należy zauważyć, że podmioty
wskazane w art. 61 § 1 Ordynacji podatkowej (tj. podatnicy prowadzący działalność
gospodarczą i obowiązani do prowadzenia księgi rachunkowej lub podatkowej księgi
przychodów i rozchodów) - co do zasady - zobowiązania podatkowe muszą regulować w
formie polecenia przelewu, a więc w formie bezgotówkowej. Jednakże, Ordynacja
podatkowa w § 3 ww. art. 61 wskazuje, że bezgotówkowej formy rozliczeń jako obligatoryjnej
i wyłącznej formy regulowania zobowiązań nie stosuje się do zapłaty podatków
niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Opłata za postój w strefie płatnego
parkowania uiszczana przez korzystającego z drogi publicznej, jest właśnie takim
„podatkiem” nie związanym z prowadzoną działalnością gospodarczą. Tym samym, w ocenie
resortu infrastruktury, obowiązujące regulacje prawne wskazują na konieczność
umożliwienia dokonywania ww. opłat za postój w formie gotówkowej. Świadczą o tym
zarówno przepisy ustawy Ordynacja podatkowa jak też przepisy ustawy o Narodowym Banku
Polskim.
Oczywiście należy dopuścić różne formy uiszczenia opłaty za postój w strefie płatnego
parkowania, przy czym z formy gotówkowej powinien mieć możliwość skorzystać każdy kto
chce dokonać postoju w tej strefie. Jednocześnie należy pamiętać, że do zadań gminy należy
zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej, w której funkcjonują różne
grupy społeczne. Zgodnie z art. 5g ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
gmina sprzyja także solidarności międzypokoleniowej oraz tworzy warunki do pobudzania
aktywności obywatelskiej osób starszych w społeczności lokalnej. Dodatkowo należy
wyjaśnić, że do tutejszego resortu infrastruktury nie były dotąd zgłaszane bezpośrednio przez
obywateli tego typu problemy.
Jednocześnie należy pamiętać, że współczesny model zdecentralizowanej administracji
publicznej opiera się na samodzielności prawnej podmiotów. Zaś przejawem samodzielności
jednostki samorządu terytorialnego jako zdecentralizowanego podmiotu administracji
publicznej, jest działalność prawotwórcza. W działalności tej dominuje stanowienie aktów
prawa miejscowego, będących źródłami prawa powszechnie obowiązującego na terytorium
działania organów, które je ustanowiły. Uchwała rady gminy (rady miasta), ustalająca strefę
płatnego parkowania lub śródmiejską strefę płatnego parkowania oraz określająca sposób
pobierania opłat za postój w strefach jest właśnie takim aktem prawa miejscowego.
Samodzielność w tworzeniu prawa lokalnego przez samorząd terytorialny nie ma oczywiście
charakteru autonomicznego. Działalność w tym zakresie podlega bowiem nadzorowi. Zaś
istotą postępowania nadzorczego jest wykazanie istnienia w akcie prawa miejscowego
wadliwości, uzasadniającej stwierdzenie jego nieważności. Podstawę właściwości rzeczowej
organów nadzoru nad aktami prawa miejscowego samorządu terytorialnego stanowią
przepisy konstytucyjne oraz przepisy zawarte w ustawach ustrojowych. Organami nadzoru
nad działalnością prawotwórczą samorządu terytorialnego są wojewodowie oraz regionalne
-- 3 of 4 --
4
izby obrachunkowe. W ramach zaś wykonywania nadzoru nad aktami prawa miejscowego,
wojewodowie i regionalne izby obrachunkowe mogą m.in. stwierdzić nieważność w całości
albo w części aktu, wstrzymać wykonanie aktu czy też stwierdzić naruszenie prawa przez akt.
Podsumowując, obowiązkiem samorządu jest zapewnienie wszystkim mieszkańcom równego
dostępu do świadczonych usług i zapewnienie funkcjonowania w społeczności lokalnej osób
w mniejszym stopniu lub w ogóle niekorzystających z nowoczesnych metod dokonywania
płatności – jak osoby starsze czy też z niepełnosprawnością albo osoby mające ograniczony
dostęp do usług cyfrowych z różnych powodów. Z uwagi na powyższe oraz na podstawie
obecnie obowiązujących przepisów ustawy Ordynacja podatkowa oraz ustawy o Narodowym
Banku Polskim, w ocenie resortu infrastruktury do obowiązku samorządów należy
zapewnienie faktycznej możliwości uiszczenia opłaty za postój w strefie płatnego parkowania
w formie gotówkowej każdemu, kto chce skorzystać z możliwości postoju w strefie płatnego
parkowania i nie ma potrzeby wprowadzania przepisów szczególnych. Natomiast resort
infrastruktury nie jest właściwy do oceny zgodności z Konstytucją poszczególnych uchwał
stanowiących akty prawa miejscowego, ustalających strefy płatnego parkowania oraz
określających sposób pobierania opłaty za postój.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Z upoważniania Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 4 of 4 --