Interpelacja w sprawie braku opłacalności hodowli trzody chlewnej oraz innych gałęzi produkcji rolnej w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15772
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie braku opłacalności hodowli trzody chlewnej oraz innych gałęzi produkcji rolnej w Polsce
Zgłaszający: Roman Fritz, Sławomir Zawiślak
Data wpływu: 04-03-2026
Szanowny Panie Ministrze, Polska przez dziesięciolecia była państwem o silnym sektorze rolnym, zapewniającym bezpieczeństwo żywnościowe kraju oraz znaczący udział w eksporcie produktów rolno-spożywczych do państw europejskich. W ostatnich latach obserwowany jest jednak systematyczny spadek opłacalności produkcji rolnej, w szczególności w zakresie hodowli trzody chlewnej. Z danych rynkowych wynika, iż cena żywca wieprzowego kształtuje się obecnie na poziomie około 4,10 zł za kilogram. Oznacza to, że rolnik sprzedający tucznika o masie 100 kg uzyskuje przychód w wysokości około 410 zł, natomiast przy masie 120 kg – około 490 zł. Jednocześnie koszty produkcji przedstawiają się następująco: zakup prosięcia o wadze około 30 kg to koszt około 250 zł, natomiast zakup około 300 kg paszy to wydatek rzędu 360 zł. Łączny koszt zakupu i wyżywienia zwierzęcia wynosi zatem około 610 zł. Kwota ta nie obejmuje kosztów energii elektrycznej, wody, słomy, zagospodarowania obornika, opieki weterynaryjnej, amortyzacji budynków i sprzętu ani pracy własnej rolnika.
Oznacza to, że przy obecnych cenach skupu rolnik ponosi realną stratę już na etapie podstawowych kosztów produkcji.
Jednocześnie ceny detaliczne wyrobów mięsnych pozostają wielokrotnie wyższe. Cena szynki w sprzedaży detalicznej wynosi obecnie od 45 do 70 zł za kilogram. Z tucznika o wadze około 120 kg można uzyskać między innymi polędwicę, szynkę, karkówkę, boczek, kiełbasy, wyroby podrobowe, żeberka oraz inne elementy, których łączna wartość detaliczna może przekraczać 2 000 zł. Pokazuje to znaczącą dysproporcję pomiędzy ceną uzyskiwaną przez producenta rolnego a ceną końcową płaconą przez konsumenta. Podobne zjawiska występują w innych sektorach produkcji rolnej. Cena hurtowa mąki kształtuje się na poziomie poniżej 1 zł za kilogram, podczas gdy cena detaliczna bochenka chleba wynosi co najmniej 5 zł za sztukę. Ceny hurtowe cukru spadły w porównaniu z rokiem poprzednim, jednak ceny wyrobów cukierniczych utrzymują się na wysokim poziomie. Zjawisko to rodzi pytania o strukturę marż w łańcuchu dostaw oraz o rzeczywisty podział wartości dodanej pomiędzy producentów a pośredników i handel detaliczny.
Przedstawiona sytuacja ma charakter systemowy i dotyczy znacznej części gospodarstw rolnych w Polsce. Brak opłacalności produkcji prowadzi do likwidacji stad i zamykania gospodarstw rodzinnych, ograniczenia krajowej produkcji żywności oraz zwiększenia uzależnienia od importu. W konsekwencji może to osłabić bezpieczeństwo żywnościowe państwa oraz pogłębić problemy społeczne i ekonomiczne na obszarach wiejskich. Narastające protesty rolników wskazują na skalę niezadowolenia środowiska rolniczego oraz na konieczność podjęcia pilnych działań systemowych. Sytuacja wymaga rzetelnej analizy ekonomicznej oraz przedstawienia spójnej strategii wsparcia.
Czy rząd przeprowadził kompleksową analizę łańcucha dostaw w sektorze wieprzowiny, obejmującą poziom marż na poszczególnych etapach: skup–przetwórstwo–hurt–handel detaliczny? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie jej wyników.
Czy planowane są działania legislacyjne mające na celu ograniczenie nadmiernych marż pośredników i dużych sieci handlowych w celu zapewnienia bardziej sprawiedliwego podziału wartości dodanej?
Jakie konkretne instrumenty wsparcia dla producentów trzody chlewnej rząd zamierza wdrożyć w celu zapewnienia minimalnej opłacalności produkcji?
Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmów stabilizacyjnych, takich jak ceny referencyjne, dopłaty wyrównawcze bądź fundusze kompensacyjne w okresach dekoniunktury?
Jak rząd ocenia wpływ regulacji wynikających z polityki rolnej i klimatycznej Unii Europejskiej na wzrost kosztów produkcji w polskich gospodarstwach?
Czy planowane są działania na forum Unii Europejskiej zmierzające do zmiany regulacji, które ograniczają konkurencyjność polskich producentów rolnych?
Czy właściwe organy państwowe analizują rozbieżności pomiędzy cenami skupu a cenami detalicznymi produktów spożywczych? Jakie wnioski wynikają z tych analiz?
Jakie działania systemowe rząd podejmie w celu wzmocnienia pozycji negocjacyjnej rolników wobec dużych podmiotów skupowych i handlowych?
Czy istnieje długofalowa strategia odbudowy pogłowia trzody chlewnej w Polsce oraz zwiększenia krajowej samowystarczalności żywnościowej?
Jakie działania zostaną podjęte w celu zahamowania procesu likwidacji rodzinnych gospodarstw rolnych oraz odpływu młodych mieszkańców z obszarów wiejskich?
Przedstawione dane wskazują na poważną dysproporcję pomiędzy ceną uzyskiwaną przez rolnika a ceną końcową produktu dla konsumenta. Brak reakcji państwa może doprowadzić do trwałego osłabienia krajowej produkcji rolnej oraz dalszego pogorszenia sytuacji ekonomicznej polskiej wsi. W związku z powyższym wnoszę o udzielenie wyczerpujących odpowiedzi na przedstawione pytania oraz o wskazanie konkretnych działań legislacyjnych i organizacyjnych, jakie rząd zamierza podjąć w celu przywrócenia opłacalności produkcji rolnej w Polsce.
Sekretarz stanu Małgorzata Gromadzka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6077 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 26 marca 2026 r.
znak sprawy: RRE.wpz.058.4.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 15772 w sprawie braku opłacalności hodowli trzody
chlewnej oraz innych gałęzi produkcji rolnej w Polsce
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15772 z dnia 9 marca br. złożoną przez posłów
Romana Fritza i Sławomira Zawiślaka, w sprawie braku opłacalności hodowli trzody
chlewnej oraz innych gałęzi produkcji rolnej w Polsce, przekazuję poniższe
informacje.
Rynki rolne, w tym rynek wieprzowiny monitorowany jest w ramach Zintegrowanego
Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej. Uśrednione informacje cenowe są
publikowane na stronie internetowej https://zsrir.minrol.gov.pl/about w biuletynie
informacyjnym „Rynek wieprzowiny”. Resort rolnictwa współpracuje również
z Instytutem Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – PIB, który prowadzi
analizy rynkowe na poszczególnych rynkach, w tym badając koszty i opłacalność
produkcji.
Polska jest jednym z pierwszych państw UE, które wprowadziło kompleksowe
rozwiązania legislacyjne mające ma celu wzmocnienie pozycji producentów rolnych
względem firm handlowych i przetwórczych oraz poprawę relacji w łańcuchu dostaw
produktów rolno-spożywczych poprzez:
wprowadzenie w 2015 r., ustawą o organizacji rynków rolnych, obowiązku
zawarcia pisemnej umowy pomiędzy producentem produktów rolnych
a pierwszym nabywcą;
-- 1 of 4 --
przyjęcie w grudniu 2016 r. ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu
wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi
i spożywczymi, a następnie przyjęcie w 2021 r. nowej ustawy
o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej
w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi, która wdraża unijną dyrektywę
2019/633 w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między
przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych
[Dyrektywa UTP].
Jeśli przetwórcy/odbiorcy wykorzystując swoją pozycję negocjacyjną oferują
niekorzystne dla dostawcy ceny zakupu, wywierają nacisk na poziom cen lub
narzucają niekorzystne treści umowy to może to być uznane za praktykę nieuczciwie
wykorzystującą przewagę kontraktową. Taką sytuację można zgłosić do zbadania
przez UOKiK. Może to zrobić każdy kto posiada wiedzę na temat nieuczciwych
praktyk, nie tylko dostawca lub nabywca produktów rolnych i spożywczych. Takie
zawiadomienie można zgłosić anonimowo poprzez zakładkę na stronie internetowej
UOKiK (https://ankieta.uokik.gov.pl/formularz-przewaga-kontraktowa).
Należy podkreślić, że dane zawarte w zawiadomieniu podlegają ochronie i nie są
ujawniane na żadnym etapie postępowania, chyba że zawiadamiający wyraźnie się na
to zgodzi.
Podczas polskiej prezydencji w Radzie w I poł. 2025 r. Polska przewodniczyła
intensywnym pracom nad pakietem dwóch rozporządzeń, opublikowanym przez
Komisję 10 grudnia 2024 r.:
- projektem rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego
rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, (UE) 2021/2115 i (UE) 2021/2116 w
odniesieniu do poprawy pozycji rolników w łańcuchu dostaw żywności, oraz
- projektem rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie
współpracy między organami egzekwowania prawa odpowiedzialnymi za
egzekwowanie dyrektywy (UE) 2019/633 w sprawie nieuczciwych praktyk
handlowych w relacjach między przedsiębiorstwami w łańcuchu dostaw
produktów rolnych i spożywczych.
Przepisy rozporządzenia dotyczącego współpracy pomiędzy organami w zakresie
transgranicznego egzekwowania dyrektywy 2019/633 o nieuczciwych praktykach
-- 2 of 4 --
handlowych zostały przyjęte przez Radę ds. Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych
na posiedzeniu w dniach 5-6 marca 2026 r. Po przyjęciu aktu prawnego nowe zasady
będą miały zastosowanie 18 miesięcy po ich opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym
UE.
Przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego
rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, (UE) 2021/2115 i (UE) 2021/2116, ze względu
na szeroki zakres zmian, nadal są przedmiotem uzgodnień.
Producenci rolni, w tym producenci żywca wieprzowego, są objęci licznymi
mechanizmami pomocy w ramach Wspólnej Polityki Rolnej UE. Do podstawowych
należy pomoc w ramach:
- Planu strategicznego dla WPR na lata 2023 – 2027. Szczegółowe informacje są
dostępne, link: https://www.gov.pl/web/rolnictwo/plan-strategiczny-dla-
wspolnej-polityki-rolnej-na-lata-2023-27;
- środków wyjątkowych uruchamianych przez Komisję Europejską w
nadzwyczajnych sytuacjach związanych z zakłóceniami na danym rynku
spowodowanymi np. spadkiem cen, chorobami zwierząt, zaburzeniami w handlu
czy w konsekwencji działań wojennych. Zakres mechanizmów interwencji
rynkowej jest wprost określony w przepisach Rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.
W związku z niekorzystnym rozwojem sytuacji na rynku wieprzowiny w 2025 r.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) dwukrotnie wnioskował o wdrożenie
przez KE nadzwyczajnej pomocy, w ramach ww. środków wyjątkowych, w celu
zrekompensowania poniesionych przez producentów trzody chlewnej strat. KE
nie wyraziła dotychczas zgody na uruchomienie unijnej pomocy na ten cel;
- środków krajowych ustanawianych na podstawie przepisów rozporządzenia Rady
Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i
sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 z późn. zm.).
Informacja na temat naborów wniosków o przyznanie pomocy jest na bieżąco
publikowana na stronach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
-- 3 of 4 --
Należy podkreślić, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzi bieżący
monitoring sytuacji na tym rynku i podejmuje działania zarówno na poziomie unijnym
jak i krajowym.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --