+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.175.2026
Warszawa, 01 kwietnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 15767 Pana Posła Łukasza
Litewki w sprawie wykonywania nadzoru nad prokuraturą w zakresie stosowania
przepisów dotyczących waloryzacji składek emerytalnych oraz standardów ochrony praw
obywateli.
Ad 1 i 2
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że Ministerstwo Sprawiedliwości nie jest urzędem
właściwym do rozpatrywania skarg dotyczących działalności Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych i rozbieżności interpretacyjnych w sprawie stosowania art. 25 i 25a ustawy
o emeryturach i rentach z FUS. W związku z tym nie jest prowadzona ewidencja skarg na
tyle szczegółowa, aby sprawdzić, czy do urzędu wpływały skargi dotyczące tych
konkretnych zagadnień. Ewentualne zapytanie w tym zakresie powinno skierowane
zostać do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, zgodnie z właściwością.
Warto także podkreślić, że Minister Sprawiedliwości zgodnie z obowiązującym prawem
nie rozpoznaje skarg na działalność sądów.
Przedstawione w interpelacji kwestie rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych
przy rozpoznawaniu spraw na podstawie art. 25 i 25a ustawy z 19 grudnia 1998 r.

-- 1 of 8 --

2
o emeryturach i rentach z FUS, dotyczą merytorycznych rozstrzygnięć i wkraczają w sferę,
w której sędziowie są niezawiśli. Z tych względów pozostają poza zakresem kompetencji
Ministra Sprawiedliwości. W zakresie orzekania sędziowie są niezawiśli, a jedyną formą
weryfikacji orzeczeń sądowych jest ich zaskarżenie lub skorzystanie z przysługujących
stronie środków prawnych, przewidzianych w procedurach sądowych.
Zgodnie z art. 89 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, od prawomocnego
orzeczenia sądu powszechnego kończącego postępowanie w sprawie, może być
wniesiona skarga nadzwyczajna w ściśle określonych sytuacjach wskazanych w ustawie o
ile: orzeczenie narusza zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone
w Konstytucji lub orzeczenie w sposób rażący narusza prawo przez błędną jego wykładnię
lub niewłaściwe zastosowanie, lub zachodzi oczywista sprzeczność istotnych ustaleń sądu
z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego – a orzeczenie nie może być
uchylone lub zmienione w trybie innych nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Skargę
nadzwyczajną może wnieść Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich
oraz inne uprawnione podmioty.
Zgodnie z informacją przygotowaną przez Prokuraturę Krajową, Prokuratura Krajowa
nie posiada informacji dotyczących skarg obywateli w zakresie stosowania przepisów
o waloryzacji składek przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie monitoruje zagadnień
związanych z rozbieżnościami interpretacyjnymi w tym zakresie i nie rozpoznaje skarg
obywateli w tej materii, albowiem nie posiada żadnych uprawnień nadzorczych, wobec
tego organu.
Ad 3
Zgodnie z informacją przygotowaną przez Prokuraturę Krajową, Prokurator Generalny
nie wydał wytycznych dotyczących sposobu rozpatrywania wniosków obywateli
o wniesienie nadzwyczajnych środków zaskarżenia w sprawach z zakresu ubezpieczeń
społecznych. Sposób postępowania jest jednolity, niezależnie od przedmiotu wniosku
obywatela o wniesienie nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Każda sprawa jest odrębnie
analizowana przez wyznaczonego prokuratora referenta z Departamentu Postępowania

-- 2 of 8 --

3
Sądowego Prokuratury Krajowej pod kątem spełnienia przesłanek do wniesienia
konkretnego środka nadzwyczajnego oraz uprawnień Prokuratora Generalnego.
Prokurator Generalny ani prokuratorzy powszechnych jednostek organizacyjnych
prokuratury nie są pełnomocnikami stron i nie mogą wyręczać ich w czynnościach
procesowych. Prokurator Generalny posiada samodzielne podstawy prawne do działania,
przy konieczności uwzględnienia ograniczeń wynikających z treści przepisu art. 3983 § 2
Kodeksu postępowania cywilnego, w tym dodatkowo do bezwzględnego wykazania,
że przez wydanie zaskarżonego orzeczenia doszło do naruszenia podstawowych zasad
porządku prawnego. Niespełnienie tych wymogów prowadzi do odrzucenia skargi.
Instrumentem prawnym, przewidzianym w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego,
przysługującym Prokuratorowi Generalnemu, pozwalającym na wzruszenie
i wyeliminowanie z obrotu prawnego prawomocnego orzeczenia sądu II instancji jest
skarga kasacyjna oraz skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
orzeczenia.
Kodeks postępowania cywilnego – w art. 3981 § 1 i art. 3983 § 1-3 – przewiduje możliwość
wniesienia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego od wydanego w II instancji
prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo
umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie, przede wszystkim przez
stronę, która może oprzeć ją na podstawie naruszeń prawa materialnego przez błędną
jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub na naruszeniu przepisów postępowania
mogących mieć wpływ na wynik sprawy.
Prokurator Generalny może wnieść skargę kasacyjną na tych samych podstawach,
jednakże jedynie wówczas, gdy wykaże, że orzeczenie sądu II instancji narusza
podstawowe zasady porządku prawnego.
Zgodnie z art. 398 2 k.p.c., skarga kasacyjna jest dopuszczalna tylko w określonej kategorii
spraw, w których zachodzą ku temu podstawy prawne. W sprawach z zakresu prawa pracy

-- 3 of 8 --

4
i ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości
przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i wstrzymanie emerytury lub renty oraz
o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Z § 1 art. 398 1 k.p.c. wynika,
że przedmiotem skargi kasacyjnej mogą być jedynie prawomocne orzeczenia sądu II
instancji. Prokurator Generalny jest związany terminami procesowymi i prawa
materialnego, w tym przedawnienia roszczenia.
Postępowanie toczące się na skutek wniesienia skargi kasacyjnej ma odmienny charakter
od merytorycznego rozpoznawania sprawy w pierwszej i drugiej instancji (apelacyjnej).
Rolą sądu kasacyjnego jest kontrola legalności zaskarżonego orzeczenia, nie zaś kontrola
prawidłowości ustaleń faktycznych. W orzecznictwie wyrażono pogląd, zgodnie z którym
„Sąd Najwyższy jako sąd kasacyjny nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji,
a skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego
rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie z uwagi na
przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Służy ona
kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności
ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia”1.
Stwierdzone naruszenie prawa musi mieć charakter rażący, wynikać z oczywistych błędów
sądu w następstwie oczywiście błędnej wykładni lub wadliwego zastosowania prawa.
Skarga kasacyjna jest zatem nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie
przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,
wykraczającymi poza indywidualny interes skarżących, a mającymi swoje źródło
w interesie publicznym. Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., SN przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
1 postanowienie Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2008 r., III UK 6/08

-- 4 of 8 --

5
Zgodnie z art. 4241 § 1 i 2 k.p.c. można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku sądu II instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez
jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku
w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.
W wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia
podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw
człowieka i obywatela, można także żądać stwierdzenia niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku sądu I lub II instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli
strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest możliwa
zmiana lub uchylenie wyroku w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych
(art. 4241 § 1 k.p.c.). Z uwagi na treść art. 4246 § 1 tej ustawy, skargę wnosi się do sądu,
który wydał zaskarżony wyrok, w terminie 2 lat od dnia jego uprawomocnienia się.
Prokurator Generalny może wnieść taką skargę jedynie, jeżeli niezgodność wyroku
z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego. Prokurator
Generalny nie zastępuje stron – ma własną, autonomiczną kompetencję do oceny
prawnej i podejmowania działań cywilnoprawnych.
Zatem jedną z bezwzględnych przesłanek do wniesienia skargi o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest niemożność zmiany lub uchylenia
orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych (zarówno w chwili
orzekania co do skargi, jak i w przeszłości). Wymaganie to wynika z przyjętego przez
prawodawcę założenia, że odpowiedzialność Skarbu Państwa przewidziana w art. 77
Konstytucji RP i art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego może wchodzić w grę tylko wtedy, gdy
strona poszkodowana uczyniła wszystko, aby nie dopuścić do powstania szkody. Inaczej
mówiąc, obowiązkiem strony jest wykorzystanie wszystkich istniejących w systemie
środków prawnych i dopiero ich bezskuteczność lub brak może – w wypadku wystąpienia
szkody – uzasadniać odpowiedzialność państwa. Uwzględnienie przez Sąd Najwyższy
skargi ma w związku z tym wyłącznie charakter prejudykatu, co oznacza, że jedynie
otwiera ono drogę do dochodzenia przez stronę od Skarbu Państwa w trybie art. 4171§ 2

-- 5 of 8 --

6
Kodeksu cywilnego odszkodowania za wydanie wadliwego orzeczenia, nie prowadzi
natomiast do zmiany lub uchylenia kwestionowanego orzeczenia.
Strona postępowania posiada własną legitymację, z zastosowaniem przymusu
adwokacko-radcowskiego (art. 871 § 1 k.p.c.), do wniesienia skargi o stwierdzenie
niezgodności z prawem. Może ją wnieść w terminie 2 lat od uprawomocnienia się
orzeczenia (art. 4246 § 1 k.p.c.).
Należy również zwrócić uwagę, że od 3 kwietnia 2018 r. w polskim porządku prawnym
funkcjonuje, wprowadzona ustawą z 8 grudnia 2017 r. o SN, instytucja skargi
nadzwyczajnej, do której wywiedzenia uprawniony jest również Prokurator Generalny.
W przypadku złożenia przez obywatela wniosku o jej wniesienie każda sprawa
rozpoznawana jest odrębnie, w oparciu o akta konkretnej sprawy. Zastosowanie znajdują
tu przepisy §335a - §355m rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 7 kwietnia 20216 r.
- Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych
prokuratury.
Ad 4
Analiza jakości i metodologii opinii biegłych w sprawach z zakresu ubezpieczeń
społecznych oraz ich wpływu na treść rozstrzygnięć sądowych wykracza poza zakres
sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości zewnętrznego nadzoru administracyjnego
nad działalnością administracyjną sądów powszechnych. Nie ma zatem podstaw
prawnych do podejmowania takich czynności. Czynności te należą do niezawisłego sądu
dokonującego oceny dowodów zgromadzonych w indywidualnych sprawach. Jakość
i metodologia badań biegłego podlega weryfikacji w trakcie postępowania sądowego.
Ad 5
Jednolitość orzecznictwa nie oznacza obowiązku wydawania jednakowych orzeczeń.
Każde orzeczenie jest wynikiem przeprowadzonego postępowania dowodowego, jak też
ustalonego indywidualnie w odniesieniu do każdej sprawy stanu faktycznego.

-- 6 of 8 --

7
W polskim systemie prawnym funkcja dbałości o jednolitość linii orzeczniczej sądów
powszechnych została przypisana Sądowi Najwyższemu (SN). Zgodnie z art. 183
Konstytucji RP oraz art. 7 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
(u.s.p.), SN sprawuje nadzór nad działalnością sądów powszechnych w zakresie orzekania.
Art. 1 pkt 1 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o SN stanowi, że Sąd Najwyższy jest organem władzy
sądowniczej, powołanym do sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez zapewnienie
zgodności z prawem i jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i sądów
wojskowych przez rozpoznawanie środków odwoławczych oraz podejmowanie uchwał
rozstrzygających zagadnienia prawne. Nadzór jurysdykcyjny sprawowany przez Sąd
Najwyższy ma na celu zapewnienie jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych przy
pełnym poszanowaniu niezawisłości sędziowskiej. Ponadto SN przeprowadza kontrolę
nadzwyczajną prawomocnych orzeczeń sądowych w celu zapewnienia ich zgodności z
zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady
sprawiedliwości społecznej przez rozpoznawanie skarg nadzwyczajnych. Przypisana
Sądowi Najwyższemu funkcja sprawowania nadzoru judykacyjnego i dbałości o jednolitość
linii orzeczniczej stanowi gwarancję realizacji konstytucyjnej zasady zaufania obywatela
do państwa i prawa.
Funkcja sygnalizacyjna, w sytuacji rozbieżności w orzecznictwie, została przypisana przez
ustawodawcę prezesom sądów, którzy – stosownie do treści art. 22 § 1 pkt 2 u.s.p. – mają
obowiązek dokonywania analizy orzecznictwa w kierowanym sądzie pod względem
poziomu jego jednolitości oraz powiadamiania sędziów o wynikach tej analizy, a w razie
stwierdzenia istotnych rozbieżności w orzecznictwie – obowiązek poinformowania o nich
Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego.
Jeżeli w orzecznictwie sądów powszechnych, sądów wojskowych lub SN ujawnią się
rozbieżności w wykładni przepisów prawa będących podstawą ich orzekania, Pierwszy
Prezes SN lub Prezes SN może, w celu zapewnienia jednolitości orzecznictwa, przedstawić
wniosek o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu w składzie
7 sędziów lub innym odpowiednim składzie (art. 83 § 1 ustawy o SN). Z wnioskiem
o rozstrzygnięcie rozbieżności ujawnionych w orzecznictwie sądów mogą wystąpić

-- 7 of 8 --

8
również Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz w zakresie swojej
właściwości, Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Rzecznik Praw
Dziecka, Rzecznik Praw Pacjenta, Przewodniczący Rady Dialogu Społecznego,
Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, Rzecznik Finansowy i Rzecznik Małych
i Średnich Przedsiębiorców (art. 83 § 2 ustawy o SN).
Ujednolicaniu orzecznictwa służy także regulacja zawarta w §80 ust. 1 pkt 4 i 5
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca 2019 r. – Regulamin urzędowania
sądów powszechnych. Nakłada ona na przewodniczących wydziałów obowiązek
organizowania narad sędziów, asesorów i referendarzy wydziału w celu przedstawienia
zagadnień prawnych budzących wątpliwości i zagadnień, w których orzecznictwo wydziału
jest niejednolite i przedstawiania prezesowi sądu wniosków co do potrzeby analizy
orzecznictwa i ewentualnego wystąpienia do SN z informacją, o której mowa w art. 22 §
1 pkt 2 u.s.p.
Aktualne przepisy prawa nie przewidują możliwości wystąpienia strony postępowania
do prezesa sądu o wydanie zarządzeń zmierzających do osiągnięcia jednolitości
orzecznictwa.
Zgodnie z konstytucyjną zasadą niezawisłości sędziów (art. 178 Konstytucji RP), Minister
Sprawiedliwości ani prezesi sądów nie mają kompetencji do ingerowania w treść
wydawanych przez sędziów orzeczeń, gdyż sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są
niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Zgodnie z art. 9b u.s.p., czynności
z zakresu nadzoru administracyjnego nie mogą wkraczać w dziedzinę, w której sędziowie
i asesorzy sądowi są niezawiśli.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 8 of 8 --