Interpelacja w sprawie przeciwdziałania zjawiskom mobbingu, dyskryminacji i molestowania w służbach specjalnych

Interpelacja nr 15710

do ministra - członka Rady Ministrów, koordynatora służb specjalnych

w sprawie przeciwdziałania zjawiskom mobbingu, dyskryminacji i molestowania w służbach specjalnych

Zgłaszający: Waldemar Andzel, Agnieszka Anna Soin, Jarosław Krajewski, Patryk Wicher, Sylwester Tułajew, Władysław Kurowski, Magdalena Filipek-Sobczak, Bartosz Józef Kownacki, Michał Jach, Grzegorz Lorek

Data wpływu: 02-03-2026

Szanowny Panie Ministrze,

w odpowiedzi z dnia 31 grudnia 2025 r. na interpelację nr 14062 wskazał Pan Minister, iż:

„Od momentu wejścia w życie przepisów ustawy z 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz. U. z 2024 r. poz. 928), w Rejestrze Zgłoszeń Wewnętrznych, prowadzonym przez Wydział I Departamentu Bezpieczeństwa CBA, odnotowano tylko jedno pisemne zgłoszenie, które dotyczyło mobbingu i dyskryminacji. W związku z powyższym, pismem z 9 maja 2025 r., zgłaszający został poinformowany, że zgodnie z właściwością i obowiązującymi procedurami, zgłoszenie zostało niezwłocznie, tj. w dniu 9 maja 2025 r., przekazane do komisji do rozpatrywania skarg na zachowania noszące znamiona mobbingu, dyskryminacji lub molestowania w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, a co za tym idzie, przedmiotowa sprawa nie była i nie jest procedowana w oparciu o przepisy ustawy o ochronie sygnalistów i regulacje Zarządzenia Szefa CBA Nr 16/2024, z 16 listopada 2024 r. w sprawie wprowadzenia w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym rozwiązań proceduralnych dotyczących zgłaszania naruszeń prawa, podejmowania działań następczych oraz ochrony osób dokonujących zgłoszeń naruszenia prawa (sygnalistów)”.

Przedmiotowa odpowiedź budzi niepokój w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym oraz ogółem w służbach specjalnych.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż:

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów podmiot prawny może w ramach zgłoszeń wewnętrznych przewidzieć możliwość zgłaszania informacji o naruszeniach dotyczących obowiązujących w tym podmiocie prawnym regulacji wewnętrznych lub standardów etycznych, które zostały ustanowione przez podmiot prawny na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego i pozostają z nimi zgodne.

Zgodnie z § 4 ust. 3 Procedury zgłoszeń wewnętrznych w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, stanowiącej załącznik do zarządzenia nr 17/24 Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia 6 listopada 2024 r. w sprawie wprowadzenia w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym rozwiązań proceduralnych dotyczących zgłaszania naruszeń prawa, podejmowania działań następczych oraz ochrony osób dokonujących zgłoszeń naruszenia prawa (sygnalistów), sygnalista może dokonać zgłoszenia naruszenia przepisów i procedur wewnętrznych obowiązujących w CBA.

Zgodnie zaś z § 1 ust. 1 załącznika nr 1 do zarządzenia nr 32/16 Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia 17 listopada 2016 r. w sprawie wprowadzenia w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym procedury zapobiegania zjawiskom noszącym znamiona mobbingu, dyskryminacji lub molestowania, w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym zakazane są wszelkie zachowania noszące znamiona mobbingu, dyskryminacji lub molestowania.

Oznacza to, że zgłoszenie mobbingu w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym mieści się w zakresie art. 3 ust. 2 ustawy z 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów i osoba dokonująca zgłoszenia powinna zostać objęta ochroną przysługującą sygnaliście. Sposób interpretacji przepisów wyrażony w odpowiedzi na interpelację nr 14062 rodzi pytanie o standardy ochrony przed mobbingiem, dyskryminacją i molestowaniem w służbach specjalnych. Nie sposób pominąć faktu, iż ustawa zajmuje wyższe miejsce w hierarchii źródeł prawa od zarządzeń szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego i w razie kolizji norm prawnych normy wyrażone w ustawie znajdują pierwszeństwo przed normami wyrażonymi w zarządzeniach szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego w myśl zasady lex superior derogat legi inferiori.

Rola służb specjalnych w systemie bezpieczeństwa wewnętrznego Rzeczypospolitej Polskiej jest trudna do przecenienia. Ich funkcjonariusze pełnią istotną dla bezpieczeństwa państwa służbę, wykonując niebezpieczne zadania nierzadko z narażeniem życia lub zdrowia. Od ministra - członka Rady Ministrów, koordynatora służb specjalnych oczekuje się podejmowania działań mających na celu przeciwdziałanie mobbingowi, dyskryminacji lub molestowaniu w służbach specjalnych oraz zapewnienia respektowania przez służby specjalne praw przysługującym funkcjonariuszom doświadczającym przedmiotowych zachowań ze strony przełożonych lub innych funkcjonariuszy. Wskazane jest także podjęcie działań mających na celu zwiększenie standardów ochrony osób dokonujących zgłoszeń dotyczących nadużyć. Postępowania mające na celu wyjaśnienie zgłoszeń mobbingu, dyskryminacji czy molestowania w służbach specjalnych prowadzone powinny być w sposób szybki i sprawny, a jednocześnie bezstronny i obiektywny. Prowadzenie ich w sposób przewlekły może działać demotywująco na funkcjonariuszy będących ofiarami mobbingu, dyskryminacji i molestowania, zniechęcając ich do dokonywania zgłoszeń, a tym samym może zmniejszyć wykrywalność przedmiotowych zachowań, a nie skalę problemu.

Mając to na uwadze, zwracamy się z następującymi pytaniami:

Jakie działania podjął Pan Minister od czasu objęcia funkcji ministra – członka Rady Ministrów, koordynatora służb specjalnych w celu przeciwdziałania zjawiskom mobbingu, dyskryminacji i molestowania w poszczególnych służbach specjalnych?

Jakie działania podjął obecny szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego w celu przeciwdziałania zjawiskom mobbingu, dyskryminacji i molestowania w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym?

Jakie konsekwencje dyscyplinarne grożą funkcjonariuszom poszczególnych służb specjalnych w razie dopuszczenia się mobbingu, dyskryminacji lub molestowania?

Dlaczego w przypadku, o którym mowa w odpowiedzi na interpelację nr 14062, nie prowadzono sprawy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów, mimo iż, jak wskazał Pan w przedmiotowej odpowiedzi na interpelację, zgłoszenie dotyczyło mobbingu i dyskryminacji?

Czy uważa Pan Minister, iż zarządzenie szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego może wyłączyć zastosowanie przepisów ustawy?

Czy zgłoszenie mobbingu, dyskryminacji lub molestowania w innych niż Centralne Biuro Antykorupcyjne służbach wiąże się, zdaniem Pana Ministra, z objęciem osoby dokonującej zgłoszenia ochroną przewidzianą w ustawie z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów?

Czy zamierza Pan Minister podjąć działania mające na celu weryfikację respektowania w służbach specjalnych przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów stanowiących o ochronie sygnalisty przed działaniami odwetowymi?

Czy zamierza Pan podjąć działania mające na celu weryfikację, czy osobom dokonującym zgłoszenia mobbingu lub dyskryminacji w służbach specjalnych zapewnia się należytą ochronę przed działaniami odwetowymi? Jeśli tak, to jaką formę będą miały te działania?

Czy i jakie działania planuje podjąć Pan Minister w celu zwiększenia standardów ochrony funkcjonariuszy służb specjalnych dokonujących zgłoszenia mobbingu, dyskryminacji lub molestowania przed działaniami odwetowymi?

Czy postępowanie w sprawie, o której mowa w przytoczonej na wstępie niniejszej interpelacji odpowiedzi na interpelację nr 14062, zostało zakończone? Ile czasu trwało? Jaką ochronę przed działaniami odwetowymi zapewniono osobie, która dokonała zgłoszenia?

Jaki jest średni czas trwania postępowań związanych ze zgłoszeniami mobbingu, dyskryminacji lub molestowania w poszczególnych służbach specjalnych?

Czy są plany usprawnienia obowiązujących w poszczególnych służbach specjalnych procedur związanych z postępowaniem w przypadku zgłoszenia mobbingu, dyskryminacji lub molestowania?

Z poważaniem

Waldemar Andzel

Poseł na Sejm RP