Warszawa, 2026-03-16
Znak sprawy: GUS-AN07.601.481.2026
Znak pisma: GUS-AN07.601.481.2026.5
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację poselską nr K10INT15707 przekazaną do Głównego Urzędu Statystycznego przez
Kancelarię Prezesa Rady Ministrów, dotyczącą możliwości ujednolicenia nazw adresowych w rejestrze TERYT,
przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie pragnę podkreślić, że Główny Urząd Statystyczny podziela stanowisko przedstawione w interpelacji, zgodnie
z którym działania zmierzające do zwiększenia przejrzystości oraz ułatwienia korzystania z danych administracyjnych, w
tym przypadku słownika nazw ulic, są zasadne i pożądane.
Sposobem na osiągnięcie takiego stanu byłoby wprowadzenie do porządku prawnego regulacji, które ujednolicałyby
sposób nadawania nazw ulicom i jednocześnie obligowałyby organy samorządu terytorialnego do stosowania
określonych zasad. Aktualnie takie regulacje nie funkcjonują. Doświadczenia związane z prowadzeniem krajowego
rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju TERYT (dalej: rejestr TERYT), w szczególności
w zakresie aktualizacji wchodzącego w jego skład centralnego katalogu ulic, pokazują, że obowiązujące przepisy prawne
pozostawiają jednostkom samorządu terytorialnego znaczną swobodę w kształtowaniu nazewnictwa ulic.
Nadawanie nazw ulicom jest wyłączną właściwością rady gminy, co wynika z przepisu art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia
8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 i 1436). Oznacza to, że decyzję o brzmieniu nazwy
ulicy podejmuje właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego w drodze uchwały. Brak jednolitych i obligatoryjnych
dla wszystkich jednostek przepisów dotyczących nazewnictwa ulic powoduje jednak, że gminy stosują własne reguły
nadawania nazw obiektom miejskim. W konsekwencji w słowniku nazw ulic pojawiają się liczne warianty tej samej nazwy,
co może utrudniać jej jednoznaczną identyfikację przez użytkowników.
Dla przykładu, w jednej gminie tytuły patronów ulic mogą być zapisywane w pełnym brzmieniu, z użyciem pełnego
imienia, natomiast w innej — skrótowo, z inicjałem imienia lub też nazwa może ograniczać się tylko do nazwiska. W
rezultacie w słowniku mogą współistnieć nazwy takie jak: ul. Generała Stanisława Maczka, ul. gen. S. Maczka czy ul.
Maczka, a także inne warianty, nie zawsze poprawne pod względem językowym.
Niezależnie od lokalnie ustalonych zasad obowiązuje wymóg stosowania zasad pisowni języka polskiego. Zgodnie z art. 5
ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. 2026 poz. 81) podmioty wykonujące zadania publiczne
(tj. urzędy, organy administracji rządowej i samorządowej) są zobowiązane do używania języka polskiego w obrocie
prawnym i czynnościach urzędowych. Ta sama ustawa w art. 3 ust. 1 i 2 wskazuje, że ochrona języka polskiego polega
m.in. na dbaniu o poprawne jego używanie i zobowiązuje wszystkie organy władzy publicznej oraz instytucje i organizacje
uczestniczące w życiu publicznym do jego ochrony. W zakresie wykraczającym poza kwestie poprawności językowej,
nadawanie nazw ulic regulowane jest również tzw. ustawą dekomunizacyjną1 , której art. 1 ust. 1 wskazuje, że nazwa ulicy
nie może upamiętniać osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących komunizm lub inny ustrój totalitarny, ani w
inny sposób takiego ustroju propagować.
1 Ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek
organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz. U. 2018 poz.
1103)

-- 1 of 3 --

2
W odniesieniu do samego rejestru TERYT niezmiennie obowiązuje zasada wskazana w przepisie §7 ust. 3 rozporządzenia
Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania
krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji
rządowej i jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 157, poz. 1031 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem nazwy
ulic są rejestrowane w brzmieniu zgodnym z uchwałami rad gmin o ich nadaniu.
Przez długi czas jednostki służb statystyki publicznej dokładały starań, aby zapewnić określony standard zapisu
i poprawność językową nazw w słowniku ulic rejestru TERYT dostępnego na Portalu Informacyjnym GUS:
https://eteryt.stat.gov.pl/eTeryt/rejestr_teryt/udostepnianie_danych/baza_teryt/uzytkownicy_indywidualni/pobierani
e/pliki_pelne.aspx?contrast=default
Punktem zwrotnym było wydanie w 2012 r. rozporządzenia w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów2, które
wprowadziło 4-członową strukturę nazwy ulicy, różniąca się od rozwiązania przyjętego w rejestrze TERYT. Trudności
w rejestracji nazwy ulicy w tej strukturze oraz ograniczenia w prezentacji pełnej nazwy w innych systemach,
doprowadziły do ingerencji w ustalone już nazwy ulic. Wprowadzając nazwy do ewidencji, która stała się rejestrem
referencyjnym w zakresie numeracji porządkowej nieruchomości, starano się pogodzić brzmienie nazwy ulicy nadane
uchwałą z wymaganiami systemu do jej prowadzenia. W efekcie doprowadziło to do napływu do rejestru TERYT wielu
pozornie nowych nazw, które w rzeczywistości były jedynie wariantami nazw już istniejących, odpowiadającymi wprost
nazwom ujętym w ewidencji.
Mając świadomość niepożądanego kierunku, w którym zaczął rozwijać się centralny katalog ulic, GUS dokonał nowelizacji
przepisów ustawy o statystyce publicznej m.in. w zakresie rejestru TERYT. W Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej z 16 grudnia 2025 r. została ogłoszona ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o statystyce publicznej
oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1792), która w art. 1 pkt 20, w zakresie art. 47c ust. 1 wskazuje, że system
identyfikatorów i nazw ulic3 obejmuje nazwy ulic zgodne z brzmieniem uchwał rad gmin o ich nadaniu, z uwzględnieniem
standaryzacji nazw ulic1. Uchwały rad gmin nadal wyznaczają brzmienie nazwy ulicy w rejestrze TERYT, jednak w razie
potrzeby podlegają one procesowi standaryzacji.
Szczegóły dotyczące prowadzonej standaryzacji będą ujęte w rozporządzeniu wykonawczym w sprawie rejestru TERYT
wydanym na podstawie nowego art. 49 (art. 1 pkt 23 ustawy zmieniającej). Podstawowym celem standaryzacji będzie
zapewnienie jednolitego sposobu zapisu nazw ulic oraz zapewnienie zgodności nazw z zasadami pisowni języka polskiego.
Zakłada się, że prace związane ze standaryzacją będą prowadzone w jednostkach służb statystyki publicznej, bez
obciążania innych podmiotów.
Od wspomnianego procesu standaryzacji nie należy jednak oczekiwać istotnych zmian nazw ulic, które znacząco
ingerowałaby w brzmienie nadane uchwałą rady gminy. Próba ujednolicenia nazw ulic według przykładów podanych w
interpelacji byłaby działaniem zbyt daleko idącym, ingerującym w uprawnienia przysługujące organom stanowiącym
gmin i wykraczającym poza kompetencje jednostek służb statystyki publicznej. W ocenie GUS nie jest możliwe, aby takie
kompetencje mogły być nadane ustawą o statystyce publicznej ani rozporządzeniem wykonawczym do tej ustawy.
Planowana w ramach rejestru TERYT standaryzacja obejmie m.in. zapis skrótów, tytułów i stopni patronów, inicjałów,
nazwisk dwuczłonowych, pseudonimów, dat oraz korektę błędów interpunkcyjnych. Znaczna część procesu standaryzacji
będzie również poświęcona dostosowaniu słownika ulic do nowej zasady języka polskiego, według której w nazwach
obiektów przestrzeni publicznej wszystkie wyrazy – w tym określające rodzaj obiektu, np. aleja, bulwar, plac, park (oprócz
przyimków i spójników) – zapisuje się wielką literą, przy utrzymaniu pisowni małą literą wyrazu „ulica”.
Poniżej wskazujemy przykłady zmian, jakie zostaną wprowadzone w wyniku standaryzacji:
2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9.01.2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów, Dz. U. poz. 125
3 Nowa nazwa dla dotychczasowego centralnego katalogu ulic
4 Przepisy zaczną obowiązywać od 17.06.2027 r.

-- 2 of 3 --

3
 ul. płk. Wł. Muzyki ul. płk. W. Muzyki
 ul. gen. Grota Roweckiego ul. gen. Grota-Roweckiego
 ul. księdza Gerarda Waculika ul. Księdza Gerarda Waculika
 ul. 22-go Stycznia  ul. 22 Stycznia
 ul. Ks.Mjr Franciszka Dymarskiego ul. ks. mjr. Franciszka Dymarskiego
 ul. Wichrowe wzgórza  ul. Wichrowe Wzgórza
Podsumowując, w opinii GUS istnieje potrzeba wprowadzenia do porządku prawnego regulacji dotyczących zasad
nadawania nazw ulicom, placom i innym obiektom przestrzeni miejskiej. Niezbędne regulacje wykraczają poza
oddziaływanie statystyki publicznej, dlatego nie jest właściwe wdrożenie ich w rozporządzeniu w sprawie rejestru TERYT.
Zdaniem GUS taka regulacja powinna określać ramy nadawania nazw ww. obiektom i zobowiązywać organy jednostek
samorządu terytorialnego do ich stosowania. Ponieważ mogłaby ona w pewnym zakresie ograniczać swobodę organów
w kształtowaniu aktu prawa miejscowego, jakim jest uchwała w sprawie nadania/zmiany nazwy ulicy – a tym samym
ingerować w uprawnienia nadane ustawowo – uzasadnione jest, aby dla skutecznego realizowania swojego celu przyjęła
formę aktu prawnego o randze ustawowej.
Biorąc pod uwagę, że kompetencje w zakresie nadawania nazw ulicom zostały umiejscowione w ustawie
o samorządzie gminnym, właściwym miejscem do kompleksowego uregulowania zasad nadawania nazw ulicom, placom
i innym obiektom przestrzeni miejskiej, w tym ewentualnej delegacji do wydania rozporządzenia wykonawczego
wprowadzającego te zasady, wydaje się być właśnie ta ustawa.
Innym rozwiązaniem mogłoby być wydanie odrębnego aktu prawnego, jednak decyzje w tym zakresie wykraczają poza
kompetencje Głównego Urzędu Statystycznego.
Prezes
Głównego Urzędu Statystycznego
dr hab. Marek Cierpiał-Wolan

-- 3 of 3 --