Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Główny Konserwator Przyrody
Mikołaj Dorożała
DOP-WŚ.0500.16.2026.KB
4269703.17364940.14102160
Warszawa, 23-03-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Wiesława Krajewskiego (K10INT15682).
Temat: w sprawie funkcjonowania systemu odszkodowań za szkody powodowane przez
zwierzęta chronione.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT15682 w sprawie funkcjonowania systemu odszkodowań
za szkody powodowane przez zwierzęta chronione przekazuję poniższe informacje.
1. Jakie były łączne kwoty wypłaconych odszkodowań za szkody powodowane przez
zwierzęta chronione w latach 2020–2025?
Na wstępie chciałbym poinformować, że informacja o wysokościach odszkodowań stanowi
informację publiczną i jest zawarta w rocznikach statystycznych GUS, Ochrona Środowiska,
z wyjątkiem danych za rok 2025, które aktualnie podlegają zbieraniu i będą dostępne
(opublikowane) w drugiej połowie bieżącego roku. Wysokość wypłaconych odszkodowań
we wskazanym powyżej okresie (w tys. zł.) wyniosła odpowiednio:
a) w 2020 r. - 32 269,0
b) w 2021 r. - 34 217,5
c) w 2022 r. - 41 036,3
d) w 2023 r. - 51 395,9
e) w 2024 r. - 43 899,7
2. Ile wniosków o odszkodowanie złożono w tym okresie oraz jaki odsetek wniosków
został rozpatrzony pozytywnie?
Liczba złożonych wniosków stanowi informację publiczną i jest również publikowana
w rocznikach statystycznych GUS, Ochrona Środowiska, z wyjątkiem danych za rok 2025,
które aktualnie podlegają zbieraniu i będą dostępne (opublikowane) w drugiej połowie
bieżącego roku.
Liczba wniosków w okresie 2020-2024 wynosiła odpowiednio (w szt.):
a) w 2020 r. - 6 948

-- 1 of 4 --

b) w 2021 r. - 7 343
c) w 2022 r. - 7 001
d) w 2023 r. - 7 359
e) w 2024 r. - 6 910
Odnosząc się do kwestii odsetka podań rozpatrzonych pozytywnie, należy wskazać, że jest
ich zdecydowana większość. Z uwagi na fakt, iż dane te nie są zbierane na poziomie
centralnym, Ministerstwo Klimatu i Środowiska (dalej MKiŚ) nie wskazuje dokładnej
procentowej wartości dla każdego z pięciu gatunków wyliczonych w art. 126 ustawy z dnia
16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody1. Dla przykładu spośród wniosków dotyczących
szkód powodowanych przez wilki, w skali kraju jedynie około 7% rozstrzygnięć stanowią
odmowy (w 2024 r. było to 7,8%, a w I poł. 2025 r. 6,5%).
3. Jaki jest średni czas rozpatrywania wniosku o odszkodowanie za szkody wyrządzone
przez zwierzęta chronione?
Organy ochrony przyrody rozpatrując wnioski kierują się obowiązującymi przepisami prawa
tym zakresie, w tym zasadami dotyczącymi czasu wykonania określonych czynności,
zawartymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 8 lutego 2018 r. w sprawie
szacowania szkód wyrządzonych przez niektóre gatunki zwierząt objęte ochroną gatunkową2.
Aktualnie (dane za 2024 rok – opracowane; dane za 2025 r. – w opracowaniu) nie ma
żadnych opóźnień w realizacji zarówno szacowań jak i wypłat. Faktyczna realizacja wypłaty
odszkodowania jest uwarunkowana posiadaniem środków w budżetach jednostek,
a w przypadku ich braku kwestią najważniejszą jest moment uruchomienia środków
z rezerwy budżetu państwa na przedmiotowy cel (wymaga zgody ministra właściwego ds.
finansów). Obecnie brak jest sygnałów o jakichkolwiek opóźnieniach, nie odnotowuje się
również skarg na regionalnych dyrektorów ochrony środowiska w zakresie terminowości
prowadzenia szacowań czy też wypłaty odszkodowań.
4. Jakie są najczęstsze przyczyny odmowy wypłaty odszkodowania?
Podstawą odmowy wypłaty odszkodowania może być wyłącznie zaistnienie jednej
z przesłanek skatalogowanych w art. 126 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, przy czym
w przypadku drapieżnictwa wyłącznie dwie mają zastosowanie:
a) gdy poszkodowany nie wyraził zgody na budowę urządzeń lub wykonanie zabiegów
zapobiegających szkodom,
b) gdy szkody zostały wyrządzone przez wilki, niedźwiedzie lub rysie w pogłowiu
zwierząt gospodarskich pozostawionych, w okresie od zachodu do wschodu słońca,
bez bezpośredniej opieki.
Jednocześnie nadmieniam, że MKiŚ nie prowadzi statystyk przyczyn odmowy wypłaty
odszkodowania – dane te nie są ani zbierane, ani przetwarzane na poziomie centralnym.
Na sejmowych posiedzeniach Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych
i Leśnictwa (OZS) oraz Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (RRW) było podnoszone czy też jak
wynika z korespondencji ze środowiskami rolniczymi bądź resortem rolnictwa, że
poszkodowani oczekują zniesienia wyłączenia wskazanego w lit. b. Można zatem
domniemywać, że w kontekście liczby zastrzeżeń w temacie odmów wypłaty
odszkodowania, jest to najczęstsza przesłanka. Odrębną kategorią są wnioski pozostawione
bez rozpoznania mające wady formalne lub materialne, których nie usunięto lub racjonalnie
1 Dz.U. z 2026 r. poz. 13,
2 Dz. U. z 2024 r. poz. 1785,

-- 2 of 4 --

obiektywnie nie można rozstrzygnąć. Takie wnioski mogą być mylnie nazywane jako
odmowne.
5. Czy Ministerstwo analizuje funkcjonowanie systemu odszkodowań pod kątem jego
skuteczności i dostępności dla mieszkańców terenów wiejskich?
Narzędzie odszkodowawcze wdrożone w art. 126 ustawy o ochronie przyrody jest przede
wszystkim środkiem ochrony przyrody realizującym cele ustawy. Analiza tego narzędzia
odbywa się pod kątem skuteczności w realizowaniu polityki ochrony zasobów środowiska
naturalnego. Narzędzie jest skonstruowane w taki sposób, by gwarantowało równy do
niego dostęp, niezależnie od pochodzenia poszkodowanych. Mechanizmy wsparcia
sektorowego w obszarze terenów wiejskich proponuje się poddać rozważeniu w resorcie
właściwym do spraw rolnictwa i rozwoju wsi.
6. Czy planowane są zmiany przepisów mające na celu uproszczenie procedur ubiegania
się o odszkodowanie?
Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom rolników w MKIŚ podjęte zostały prace legislacyjne
zmierzające do zmiany zapisów ustawy o ochronie przyrody w taki sposób by do uzyskania
odszkodowania wystarczające było zapewnienie, w okresie od zachodu do wschodu słońca,
nadzoru lub właściwe stosowanie zabezpieczeń w miejsce doczasowego obowiązku
zapewnienia bezpośredniej opieki zwierzętom gospodarskim.
7. Czy rozważane jest zwiększenie wysokości odszkodowań w przypadku szkód
powodowanych przez zwierzęta chronione?
Szacowanie wysokości odszkodowań (wartości poniesionej szkody) odbywa się w granicach
zagadnień cywilistycznych oraz realiów dysponowania środkami budżetu państwa.
Pamiętając, że mechanizm zawarty w art. 126 ustawy o ochronie przyrody jest dla Skarbu
Państwa rozwiązaniem wdrożonym fakultatywnie, stąd z mocy ustawy odszkodowania
dotyczą faktycznie poniesionej straty, a nie utraconych korzyści. Minister Klimatu
i Środowiska bierze pod uwagę, że odszkodowania mogą nie pokrywać subiektywnie
odczuwanej straty (np. kwestie emocjonalne bądź nieosiągnięcie założeń ekonomicznych),
a także, że nie kompensują strat niematerialnych (np. utrudnienia w gospodarowaniu na
gruncie czy w prowadzonym chowie), niemniej proces odszkodowawczy mieści się
w powszechnie identyfikowanej odpowiedzialności na poziomie cywilnym. Szacowanie
odbywa się w oparciu o ceny rynkowe, nierzadko z udziałem profesjonalnych
rzeczoznawców i ekspertów branżowych, z poszanowaniem interesu osób
poszkodowanych oraz środków publicznych. Z tego powodu proste zwiększenie wysokości
odszkodowań kolidowałoby z istniejącym porządkiem prawnym.
8. Jakie działania podejmowane są w celu przyspieszenia procedur szacowania szkód?
Szacowań dokonują odpowiednio przeszkoleni i przygotowani pracownicy regionalnych
dyrekcji ochrony środowiska, w tym pracownicy wydziałów spraw terenowych. Osoby te
znają nie tylko realia terenowe, ale i specyfikę postępowania. Dzięki wydziałom terenowym
pracownicy regionalnych dyrekcji ochrony środowiska mogą pojawić się w celu
prowadzenia czynności z zachowaniem terminów przewidzianych we wspomnianym
wcześniej rozporządzeniu. Warto przypomnieć, że wydane w 2018 r. i znowelizowane
w 2023 r. rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie szacowania szkód wyrządzonych
przez niektóre gatunki zwierząt objęte ochroną gatunkową, poza wyczerpaniem obowiązku
prawodawczego, miało za zadanie uporządkować, usprawnić i ułatwić proces zgłaszania,
szacowania i wypłaty odszkodowań. Wprowadzenie szablonów zgłoszenia szkody
w określonym rodzaju mienia oraz metodyk szacowania, było konstruowane z udziałem

-- 3 of 4 --

środowiska rolniczego oraz organów ochrony przyrody odpowiedzialnych za prowadzenie
postepowań odszkodowawczych. Proces ten umożliwił przygotowanie rozwiązania
proceduralnego dopasowanego do oczekiwań każdej strony i realiów, z którymi się mierzyły.
Nowelizacja z 2023 r. zmieniła terminy określonych czynności i szczegółowość zakresu
dokumentacyjnego postępowania – zmiany zaprojektowano w związku z doświadczeniami
wynikającymi z wdrożenia. Stosowana w rządowym procesie legislacyjnym ocena skutków
regulacji ex post służy analizie wdrożonych mechanizmów, mierzy ich skuteczność, pozwala
zidentyfikować miejsca wymagające poprawek czy właśnie uproszczeń. Odpowiada to
procesowemu podejściu modelu PDCA (Planuj – Działaj – Sprawdzaj – Reaguj),
nastawionemu na doskonalenie produktu (np. regulacji). Powstałe w taki sposób procedury
mają służyć każdemu z uczestników postępowania odszkodowawczego, pozostawać
przystępne i gwarantować późniejszą zgodność działania administracji z kryteriami kontroli
(legalność, gospodarność, rzetelność, celowość).
9. Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie mechanizmów wsparcia prewencyjnego,
umożliwiających finansowanie zabezpieczeń ograniczających ryzyko powstawania szkód?
Uprzejmie informuję, iż mechanizm taki funkcjonuje w ramach art. 126 ust. 4 i 5 ustawy
o ochronie przyrody, w brzmieniu ustawy nadanym w 2004 r.
10. Czy prowadzone są analizy dotyczące rzeczywistych kosztów ponoszonych przez
mieszkańców terenów objętych występowaniem zwierząt chronionych?
Z uwagi na szeroki i zarazem ogólny charakter pytania do pojęcia „rzeczywistych kosztów”
można odnieść się jedynie w określonym kontekście. W ramach omawianych zagadnień,
„rzeczywiste koszty” można odnieść jedynie do zgodnego z prawem sposobu naliczania
odszkodowań. Jak już wyjaśniono w odpowiedzi na pyt. nr 7, odszkodowania obejmują
poniesione straty, a nie obejmują utraconych korzyści. Ochrona przyrody jest
konstytucyjnym3 i powszechnym4 obowiązkiem każdego, stąd nie można rozważać
dowolnych kosztów życia na obszarach występowania dziko występujących osobników
gatunków chronionych, ponieważ dotyczyłoby to niemal nieograniczonego spektrum
czynników i obszarów aktywności społeczno-gospodarczej, zasadniczo całego terytorium
kraju.
Z wyrazami szacunku
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
3 art. 86 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
4 art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.

-- 4 of 4 --