Interpelacja nr 15674
Interpelacja w sprawie możliwości wprowadzenia odpłatności za studenckie praktyki i staże odbywane w sądach, prokuraturach oraz innych instytucjach publicznych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie możliwości wprowadzenia odpłatności za studenckie praktyki i staże odbywane w sądach, prokuraturach oraz innych instytucjach publicznych
Interpelacja nr 15674
do ministra sprawiedliwości
w sprawie możliwości wprowadzenia odpłatności za studenckie praktyki i staże odbywane w sądach, prokuraturach oraz innych instytucjach publicznych
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 27-02-2026
Szanowny Panie Ministrze!
Do mojego biura poselskiego zgłaszają się studenci prawa, administracji oraz kierunków pokrewnych, wskazując, że obowiązkowe praktyki studenckie realizowane w toku studiów – w tym w sądach i prokuraturach – mają w przeważającej mierze charakter nieodpłatny, pomimo realnego wkładu pracy praktykantów w funkcjonowanie jednostek organizacyjnych.
Zgodnie z art. 67 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, program studiów może przewidywać obowiązek odbycia praktyk zawodowych jako elementu procesu kształcenia. W praktyce oznacza to, że studenci – aby uzyskać dyplom – zobowiązani są do odbycia określonej liczby godzin praktyk, często w instytucjach publicznych.
Jednocześnie brak jest generalnej regulacji ustawowej nakładającej na te instytucje obowiązek zapewnienia wynagrodzenia za pracę wykonywaną w ramach praktyki. Powoduje to sytuację, w której osoby znajdujące się w trudniejszej sytuacji materialnej de facto napotykają barierę w dostępie do praktyk w najbardziej prestiżowych i merytorycznie wartościowych jednostkach (sądy, prokuratury, urzędy centralne), co może rodzić wątpliwości w kontekście zasady równego dostępu do wykształcenia (art. 70 ust. 4 Konstytucji RP) oraz konstytucyjnej zasady równości (art. 32 Konstytucji RP).
Funkcjonowanie sądów powszechnych regulowane jest ustawą – Prawo o ustroju sądów powszechnych, natomiast organizację prokuratury określa ustawa – Prawo o prokuraturze. Akty te nie zawierają kompleksowych rozwiązań w zakresie odpłatności za praktyki studenckie, pozostawiając tę kwestię praktyce organizacyjnej i porozumieniom zawieranym z uczelniami.
W praktyce można wyróżnić trzy modele:
praktyki obowiązkowe – nieodpłatne, realizowane na podstawie skierowania uczelni;
staże organizowane w trybie programów aktywizacyjnych (np. finansowane ze środków Funduszu Pracy) – odpłatne;
indywidualne umowy cywilnoprawne – sporadyczne, zależne od budżetu jednostki.
Taki stan rzeczy rodzi pytanie o spójność systemową oraz o zgodność z zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), zwłaszcza w sytuacji, gdy praktykanci wykonują czynności o charakterze pomocniczym, administracyjnym lub analitycznym, które w innych okolicznościach stanowiłyby przedmiot odpłatnego zatrudnienia.
W doktrynie prawa pracy i prawa administracyjnego podnosi się, że nawet w relacjach o charakterze edukacyjnym nie można pomijać zasady ekwiwalentności świadczeń, jeżeli praktykant wykonuje czynności przynoszące wymierną korzyść organizacyjną jednostce (por. komentarze do art. 22 k.p. oraz opracowania dotyczące tzw. pozornego wolontariatu w sektorze publicznym).
Nieodpłatność praktyk:
ogranicza dostęp do doświadczenia zawodowego studentom spoza dużych ośrodków miejskich;
zwiększa nierówności społeczne w dostępie do kariery prawniczej;
może prowadzić do deprecjacji wartości pracy młodych osób;
sprzyja utrwalaniu modelu, w którym sektor publiczny korzysta z pracy młodych ludzi bez zapewnienia minimalnego ekwiwalentu finansowego.
Jednocześnie wprowadzenie systemowej odpłatności – choć wiązałoby się z określonymi kosztami budżetowymi – mogłoby przynieść korzyści w postaci zwiększenia motywacji, profesjonalizacji wsparcia administracyjnego oraz budowania kadrowego zaplecza dla wymiaru sprawiedliwości.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi analizy dotyczące skali wykorzystywania nieodpłatnych praktyk studenckich w sądach powszechnych oraz prokuraturze (liczba praktykantów rocznie, średnia liczba godzin, zakres wykonywanych czynności)?
Czy w ocenie ministerstwa obecny model – oparty w przeważającej mierze na nieodpłatnych praktykach – jest zgodny z zasadą równego dostępu do wykształcenia oraz zasadą równości wobec prawa?
Czy rozważane jest wprowadzenie:
minimalnego ryczałtowego wynagrodzenia za praktyki obowiązkowe,
systemu stypendialnego finansowanego z budżetu państwa,
centralnego programu płatnych staży w jednostkach wymiaru sprawiedliwości?
Czy ministerstwo analizowało możliwość nowelizacji:
ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych,
ustawy – Prawo o prokuraturze,
bądź wydania rozporządzenia wykonawczego określającego standardy organizacji praktyk i ich finansowania?
Jakie byłyby – według wstępnych szacunków – skutki finansowe wprowadzenia minimalnej odpłatności (np. na poziomie określonego procentu minimalnego wynagrodzenia za pracę) za każdą godzinę praktyki?
Czy ministerstwo dostrzega potrzebę wypracowania jednolitego standardu organizacyjnego dla praktyk studenckich w instytucjach publicznych, tak aby uniknąć rozbieżności pomiędzy poszczególnymi jednostkami?
Czy prowadzone są konsultacje z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego w celu wypracowania modelu, który zapewniłby równowagę pomiędzy funkcją edukacyjną praktyk a zasadą godziwego wynagrodzenia za pracę?
Czy ministerstwo widzi problem społeczny polegający na faktycznym wykluczeniu części studentów z możliwości odbywania praktyk w prestiżowych instytucjach z uwagi na ich nieodpłatny charakter?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 15674
do ministra sprawiedliwości
w sprawie możliwości wprowadzenia odpłatności za studenckie praktyki i staże odbywane w sądach, prokuraturach oraz innych instytucjach publicznych
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 27-02-2026
Szanowny Panie Ministrze!
Do mojego biura poselskiego zgłaszają się studenci prawa, administracji oraz kierunków pokrewnych, wskazując, że obowiązkowe praktyki studenckie realizowane w toku studiów – w tym w sądach i prokuraturach – mają w przeważającej mierze charakter nieodpłatny, pomimo realnego wkładu pracy praktykantów w funkcjonowanie jednostek organizacyjnych.
Zgodnie z art. 67 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, program studiów może przewidywać obowiązek odbycia praktyk zawodowych jako elementu procesu kształcenia. W praktyce oznacza to, że studenci – aby uzyskać dyplom – zobowiązani są do odbycia określonej liczby godzin praktyk, często w instytucjach publicznych.
Jednocześnie brak jest generalnej regulacji ustawowej nakładającej na te instytucje obowiązek zapewnienia wynagrodzenia za pracę wykonywaną w ramach praktyki. Powoduje to sytuację, w której osoby znajdujące się w trudniejszej sytuacji materialnej de facto napotykają barierę w dostępie do praktyk w najbardziej prestiżowych i merytorycznie wartościowych jednostkach (sądy, prokuratury, urzędy centralne), co może rodzić wątpliwości w kontekście zasady równego dostępu do wykształcenia (art. 70 ust. 4 Konstytucji RP) oraz konstytucyjnej zasady równości (art. 32 Konstytucji RP).
Funkcjonowanie sądów powszechnych regulowane jest ustawą – Prawo o ustroju sądów powszechnych, natomiast organizację prokuratury określa ustawa – Prawo o prokuraturze. Akty te nie zawierają kompleksowych rozwiązań w zakresie odpłatności za praktyki studenckie, pozostawiając tę kwestię praktyce organizacyjnej i porozumieniom zawieranym z uczelniami.
W praktyce można wyróżnić trzy modele:
praktyki obowiązkowe – nieodpłatne, realizowane na podstawie skierowania uczelni;
staże organizowane w trybie programów aktywizacyjnych (np. finansowane ze środków Funduszu Pracy) – odpłatne;
indywidualne umowy cywilnoprawne – sporadyczne, zależne od budżetu jednostki.
Taki stan rzeczy rodzi pytanie o spójność systemową oraz o zgodność z zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), zwłaszcza w sytuacji, gdy praktykanci wykonują czynności o charakterze pomocniczym, administracyjnym lub analitycznym, które w innych okolicznościach stanowiłyby przedmiot odpłatnego zatrudnienia.
W doktrynie prawa pracy i prawa administracyjnego podnosi się, że nawet w relacjach o charakterze edukacyjnym nie można pomijać zasady ekwiwalentności świadczeń, jeżeli praktykant wykonuje czynności przynoszące wymierną korzyść organizacyjną jednostce (por. komentarze do art. 22 k.p. oraz opracowania dotyczące tzw. pozornego wolontariatu w sektorze publicznym).
Nieodpłatność praktyk:
ogranicza dostęp do doświadczenia zawodowego studentom spoza dużych ośrodków miejskich;
zwiększa nierówności społeczne w dostępie do kariery prawniczej;
może prowadzić do deprecjacji wartości pracy młodych osób;
sprzyja utrwalaniu modelu, w którym sektor publiczny korzysta z pracy młodych ludzi bez zapewnienia minimalnego ekwiwalentu finansowego.
Jednocześnie wprowadzenie systemowej odpłatności – choć wiązałoby się z określonymi kosztami budżetowymi – mogłoby przynieść korzyści w postaci zwiększenia motywacji, profesjonalizacji wsparcia administracyjnego oraz budowania kadrowego zaplecza dla wymiaru sprawiedliwości.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi analizy dotyczące skali wykorzystywania nieodpłatnych praktyk studenckich w sądach powszechnych oraz prokuraturze (liczba praktykantów rocznie, średnia liczba godzin, zakres wykonywanych czynności)?
Czy w ocenie ministerstwa obecny model – oparty w przeważającej mierze na nieodpłatnych praktykach – jest zgodny z zasadą równego dostępu do wykształcenia oraz zasadą równości wobec prawa?
Czy rozważane jest wprowadzenie:
minimalnego ryczałtowego wynagrodzenia za praktyki obowiązkowe,
systemu stypendialnego finansowanego z budżetu państwa,
centralnego programu płatnych staży w jednostkach wymiaru sprawiedliwości?
Czy ministerstwo analizowało możliwość nowelizacji:
ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych,
ustawy – Prawo o prokuraturze,
bądź wydania rozporządzenia wykonawczego określającego standardy organizacji praktyk i ich finansowania?
Jakie byłyby – według wstępnych szacunków – skutki finansowe wprowadzenia minimalnej odpłatności (np. na poziomie określonego procentu minimalnego wynagrodzenia za pracę) za każdą godzinę praktyki?
Czy ministerstwo dostrzega potrzebę wypracowania jednolitego standardu organizacyjnego dla praktyk studenckich w instytucjach publicznych, tak aby uniknąć rozbieżności pomiędzy poszczególnymi jednostkami?
Czy prowadzone są konsultacje z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego w celu wypracowania modelu, który zapewniłby równowagę pomiędzy funkcją edukacyjną praktyk a zasadą godziwego wynagrodzenia za pracę?
Czy ministerstwo widzi problem społeczny polegający na faktycznym wykluczeniu części studentów z możliwości odbywania praktyk w prestiżowych instytucjach z uwagi na ich nieodpłatny charakter?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Dariusz Mazur
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6943 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.165.2026
Warszawa, 30 marca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przedstawiam stanowisko Ministra Sprawiedliwości na interpelację poselską nr
15674 Pani Poseł Małgorzaty Pępek w sprawie możliwości wprowadzenia odpłatności za
studenckie praktyki i staże odbywane w sądach, prokuraturach o raz innych instytucjach
publicznych.
Sposób organizacji i finansowania praktyk zawodowych dla studentów prawa i
administracji w sądach, prokuraturach i innych instytucjach publicznych nie został
dotychczas uregulowany przepisami prawa. W związku z brakiem odpowiednich zapisów
legislacyjnych w tej materii, praktyki te odbywają się na podstawie umów o organizację
studenckich praktyk zawodowych, zawieranych bezpośrednio pomiędzy kierownictwem
poszczególnych instytucji publicznych a poszczególnymi uczelniami wyższymi i to umowa
określa prawa i obowiązki stron, czas trwania praktyki studenckiej oraz warunki
ewentualnej odpłatności. Każda uczelnia wyższa posiada przy tym własne, wewnętrzne
regulaminy i procedury dotyczące organizacji oraz zaliczania praktyk studenckich. Wynika
to z różnic w programie kształcenia, profilach kierunków studiów oraz wymaganiach
poszczególnych wydziałów szkół wyższych. Z doświadczenia Ministerstwa
Sprawiedliwości, w którym również prowadzone są praktyki studenckie wynika, że różne
-- 1 of 4 --
są też wymagania w zakresie wymiaru godzinowego obowiązkowych praktyk studenckich
– począwszy zaledwie od dwóch tygodni, o jakie wnioskują studenci, aby zrealizować
wymagane minimum, do praktyk trwających kilka tygodni.
W związku z tym, że praktyki zawodowe dla studentów organizowane są bezpośrednio
pomiędzy sądem lub jednostką prokuratury a uczelnią wyższą, Ministerstwo
Sprawiedliwości nie dysponuje danymi dotyczącymi liczby praktykantów rocznie
odbywających w tych jednostkach praktyki, średniej liczby godzin praktyk oraz zakresu
wykonywanych czynności. Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadziło i nie prowadzi
obecnie żadnych analiz w tym zakresie. Nie były również prowadzone konsultacje z
Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego w zakresie wypracowania modelu, który
zapewniłby równowagę pomiędzy funkcją edukacyjną praktyk a zasadą godziwego
wynagrodzenia za pracę.
Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadziło i nie prowadzi również analiz w przedmiocie
nowelizacji ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U.
z 2024 r. poz. 334, z późn. zm.) lub ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o
prokuraturze (Dz.U. z 2024 r. poz. 390, z późn. zm.), bądź wydania rozporządzenia
wykonawczego określającego standardy organizacji i finansowania praktyk studenckich,
gdyż inicjatywa w tym zakresie nie należy do Ministra Sprawiedliwości. Wynika to z
następujących przesłanek:
Po pierwsze, obie wskazane w treści interpelacji ustawy ustrojowe regulują bowiem
wyłącznie materię ustrojową: organizację i zadania sądów powszechnych (w tym
strukturę, nadzór administracyjny Ministra Sprawiedliwości, status sędziów, asesorów
sądowych, referendarzy sądowych i asystentów sędziów oraz gospodarkę finansową
sądów) oraz ustrój, organizację i zasady działania prokuratury – realizując odpowiednio
wymaganie art. 176 ust. 2 Konstytucji RP (w odniesieniu do sądów powszechnych) oraz
konstytucyjną zasadę ustawowej regulacji ustroju organów państwa (w odniesieniu do
-- 2 of 4 --
prokuratury). Żaden z tych aktów nie zawiera regulacji dotyczących finansowania ani
standardów organizacyjnych studenckich praktyk zawodowych. Wprowadzenie do nich
unormowań dotyczących odpłatności praktyk studenckich stanowiłoby naruszenie zasady
jednorodności materii ustawowej.
Po drugie, kwestia organizacji i finansowania studenckich praktyk zawodowych jest
integralnie związana z systemem szkolnictwa wyższego i – stosownie do art. 26 ustawy z
dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1370; dalej:
u.d.a.r.) – mieści się w dziale „szkolnictwo wyższe i nauka”. Właściwym instrumentem
ewentualnej zmiany legislacyjnej jest zatem nowelizacja ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. –
Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. Woz. 1571, z późn. zm.; dalej:
PSWiN) – w szczególności art. 67, który reguluje programy studiów, w tym obowiązek
ujęcia praktyk zawodowych w programach studiów o profilu praktycznym (ust. 5), oraz
umożliwia zaliczenie zatrudnienia lub stażu na poczet praktyki (ust. 7) – lub ewentualnie
zmiana rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r.
w sprawie studiów (Dz.U. z 2023 r. poz. 2787, z późn. zm.). Oba akty należą do właściwości
ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
Po trzecie, o ile rozważana byłaby kwestia wynagrodzenia za pracę wykonywaną w ramach
praktyki studenckiej, zagadnienie to dotyka materii prawa pracy – w szczególności zasad
wynagradzania wynikających z Kodeksu pracy oraz ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku
pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. z 2025 r. poz. 620), regulującej instrumenty
aktywizacji zawodowej bezrobotnych, w tym odpłatne staże finansowane z Funduszu
Pracy. Materia ta należy do działu „praca” (art. 21 u.d.a.r.) i właściwości ministra
właściwego do spraw pracy.
Właściwymi organami do podjęcia ewentualnej inicjatywy legislacyjnej w zakresie
uregulowania sposobu organizacji i finasowania praktyk studenckich poprzez
wprowadzenie minimalnego ryczałtowego wynagrodzenia za praktyki obowiązkowe,
-- 3 of 4 --
systemu stypendialnego finansowanego z budżetu państwa czy centralnego programu
płatnych staży w jednostkach wymiaru sprawiedliwości są minister właściwy do spraw
szkolnictwa wyższego i nauki – w zakresie regulacji PSWiN i przepisów wykonawczych
dotyczących organizacji praktyk, oraz minister właściwy do spraw pracy – w zakresie
warunków wynagradzania i aktywizacji zawodowej. Jednocześnie Ministerstwo
Sprawiedliwości deklaruje gotowość do udziału w ewentualnych konsultacjach
międzyresortowych, z zastrzeżeniem, że koordynacja prac legislacyjnych winna należeć do
wskazanych ministrów właściwych.
Jak już wyżej wspomniano, w Ministerstwie Sprawiedliwości realizowane są studenckie
bezpłatne praktyki zawodowe oraz praktyki absolwenckie odpłatne (w wymiarze 40
godzin tygodniowo, stawka za godzinę praktyki wynosi 13,85 zł) jak i nieodpłatne, przy
czym Ministerstwo daje aktualnie możliwość - na wniosek aplikujących studentów,
zgodnie z ich potrzebami – realizacji praktyk zawodowych także w niepełnym wymiarze
czasu pracy i jest to dość powszechne. W związku z brakiem właściwych regulacji
prawnych w zakresie odpłatności praktyk studenckich, w Ministerstwie dotychczas nie
szacowano kosztów takiego przedsięwzięcia.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.165.2026
Warszawa, 30 marca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przedstawiam stanowisko Ministra Sprawiedliwości na interpelację poselską nr
15674 Pani Poseł Małgorzaty Pępek w sprawie możliwości wprowadzenia odpłatności za
studenckie praktyki i staże odbywane w sądach, prokuraturach o raz innych instytucjach
publicznych.
Sposób organizacji i finansowania praktyk zawodowych dla studentów prawa i
administracji w sądach, prokuraturach i innych instytucjach publicznych nie został
dotychczas uregulowany przepisami prawa. W związku z brakiem odpowiednich zapisów
legislacyjnych w tej materii, praktyki te odbywają się na podstawie umów o organizację
studenckich praktyk zawodowych, zawieranych bezpośrednio pomiędzy kierownictwem
poszczególnych instytucji publicznych a poszczególnymi uczelniami wyższymi i to umowa
określa prawa i obowiązki stron, czas trwania praktyki studenckiej oraz warunki
ewentualnej odpłatności. Każda uczelnia wyższa posiada przy tym własne, wewnętrzne
regulaminy i procedury dotyczące organizacji oraz zaliczania praktyk studenckich. Wynika
to z różnic w programie kształcenia, profilach kierunków studiów oraz wymaganiach
poszczególnych wydziałów szkół wyższych. Z doświadczenia Ministerstwa
Sprawiedliwości, w którym również prowadzone są praktyki studenckie wynika, że różne
-- 1 of 4 --
są też wymagania w zakresie wymiaru godzinowego obowiązkowych praktyk studenckich
– począwszy zaledwie od dwóch tygodni, o jakie wnioskują studenci, aby zrealizować
wymagane minimum, do praktyk trwających kilka tygodni.
W związku z tym, że praktyki zawodowe dla studentów organizowane są bezpośrednio
pomiędzy sądem lub jednostką prokuratury a uczelnią wyższą, Ministerstwo
Sprawiedliwości nie dysponuje danymi dotyczącymi liczby praktykantów rocznie
odbywających w tych jednostkach praktyki, średniej liczby godzin praktyk oraz zakresu
wykonywanych czynności. Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadziło i nie prowadzi
obecnie żadnych analiz w tym zakresie. Nie były również prowadzone konsultacje z
Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego w zakresie wypracowania modelu, który
zapewniłby równowagę pomiędzy funkcją edukacyjną praktyk a zasadą godziwego
wynagrodzenia za pracę.
Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadziło i nie prowadzi również analiz w przedmiocie
nowelizacji ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U.
z 2024 r. poz. 334, z późn. zm.) lub ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o
prokuraturze (Dz.U. z 2024 r. poz. 390, z późn. zm.), bądź wydania rozporządzenia
wykonawczego określającego standardy organizacji i finansowania praktyk studenckich,
gdyż inicjatywa w tym zakresie nie należy do Ministra Sprawiedliwości. Wynika to z
następujących przesłanek:
Po pierwsze, obie wskazane w treści interpelacji ustawy ustrojowe regulują bowiem
wyłącznie materię ustrojową: organizację i zadania sądów powszechnych (w tym
strukturę, nadzór administracyjny Ministra Sprawiedliwości, status sędziów, asesorów
sądowych, referendarzy sądowych i asystentów sędziów oraz gospodarkę finansową
sądów) oraz ustrój, organizację i zasady działania prokuratury – realizując odpowiednio
wymaganie art. 176 ust. 2 Konstytucji RP (w odniesieniu do sądów powszechnych) oraz
konstytucyjną zasadę ustawowej regulacji ustroju organów państwa (w odniesieniu do
-- 2 of 4 --
prokuratury). Żaden z tych aktów nie zawiera regulacji dotyczących finansowania ani
standardów organizacyjnych studenckich praktyk zawodowych. Wprowadzenie do nich
unormowań dotyczących odpłatności praktyk studenckich stanowiłoby naruszenie zasady
jednorodności materii ustawowej.
Po drugie, kwestia organizacji i finansowania studenckich praktyk zawodowych jest
integralnie związana z systemem szkolnictwa wyższego i – stosownie do art. 26 ustawy z
dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1370; dalej:
u.d.a.r.) – mieści się w dziale „szkolnictwo wyższe i nauka”. Właściwym instrumentem
ewentualnej zmiany legislacyjnej jest zatem nowelizacja ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. –
Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. Woz. 1571, z późn. zm.; dalej:
PSWiN) – w szczególności art. 67, który reguluje programy studiów, w tym obowiązek
ujęcia praktyk zawodowych w programach studiów o profilu praktycznym (ust. 5), oraz
umożliwia zaliczenie zatrudnienia lub stażu na poczet praktyki (ust. 7) – lub ewentualnie
zmiana rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r.
w sprawie studiów (Dz.U. z 2023 r. poz. 2787, z późn. zm.). Oba akty należą do właściwości
ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
Po trzecie, o ile rozważana byłaby kwestia wynagrodzenia za pracę wykonywaną w ramach
praktyki studenckiej, zagadnienie to dotyka materii prawa pracy – w szczególności zasad
wynagradzania wynikających z Kodeksu pracy oraz ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku
pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. z 2025 r. poz. 620), regulującej instrumenty
aktywizacji zawodowej bezrobotnych, w tym odpłatne staże finansowane z Funduszu
Pracy. Materia ta należy do działu „praca” (art. 21 u.d.a.r.) i właściwości ministra
właściwego do spraw pracy.
Właściwymi organami do podjęcia ewentualnej inicjatywy legislacyjnej w zakresie
uregulowania sposobu organizacji i finasowania praktyk studenckich poprzez
wprowadzenie minimalnego ryczałtowego wynagrodzenia za praktyki obowiązkowe,
-- 3 of 4 --
systemu stypendialnego finansowanego z budżetu państwa czy centralnego programu
płatnych staży w jednostkach wymiaru sprawiedliwości są minister właściwy do spraw
szkolnictwa wyższego i nauki – w zakresie regulacji PSWiN i przepisów wykonawczych
dotyczących organizacji praktyk, oraz minister właściwy do spraw pracy – w zakresie
warunków wynagradzania i aktywizacji zawodowej. Jednocześnie Ministerstwo
Sprawiedliwości deklaruje gotowość do udziału w ewentualnych konsultacjach
międzyresortowych, z zastrzeżeniem, że koordynacja prac legislacyjnych winna należeć do
wskazanych ministrów właściwych.
Jak już wyżej wspomniano, w Ministerstwie Sprawiedliwości realizowane są studenckie
bezpłatne praktyki zawodowe oraz praktyki absolwenckie odpłatne (w wymiarze 40
godzin tygodniowo, stawka za godzinę praktyki wynosi 13,85 zł) jak i nieodpłatne, przy
czym Ministerstwo daje aktualnie możliwość - na wniosek aplikujących studentów,
zgodnie z ich potrzebami – realizacji praktyk zawodowych także w niepełnym wymiarze
czasu pracy i jest to dość powszechne. W związku z brakiem właściwych regulacji
prawnych w zakresie odpłatności praktyk studenckich, w Ministerstwie dotychczas nie
szacowano kosztów takiego przedsięwzięcia.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --