Interpelacja nr 15673
Interpelacja w sprawie potrzeby wprowadzenia systemowych rozwiązań dotyczących zarządzania populacją kormorana czarnego (Phalacrocorax carbo) oraz ograniczenia jego wpływu na zasoby ichtiofauny i gospodarkę rybacko-wędkarską
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (73%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie potrzeby wprowadzenia systemowych rozwiązań dotyczących zarządzania populacją kormorana czarnego (Phalacrocorax carbo) oraz ograniczenia jego wpływu na zasoby ichtiofauny i gospodarkę rybacko-wędkarską
Interpelacja nr 15673
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie potrzeby wprowadzenia systemowych rozwiązań dotyczących zarządzania populacją kormorana czarnego (Phalacrocorax carbo) oraz ograniczenia jego wpływu na zasoby ichtiofauny i gospodarkę rybacko-wędkarską
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 27-02-2026
Szanowna Pani Minister!
Do mojego biura poselskiego w ostatnim czasie wielokrotnie zgłaszali się wędkarze oraz użytkownicy rybaccy, wskazując na narastającą presję żerową kormorana na ichtiofaunę w wodach śródlądowych. Zgłaszający podnoszą, że problem ma charakter ogólnopolski, a jego skutki widoczne są zarówno w jeziorach i zbiornikach zaporowych, jak i na odcinkach rzek oraz w gospodarstwach rybackich, wpływając na stan rybostanu, efektywność zarybień, a także na atrakcyjność wędkarską i lokalną turystykę.
Zjawisko to znajduje potwierdzenie w dostępnych opracowaniach i komunikatach naukowych. Przykładowo:
według wyliczeń pracowników Instytutu Rybactwa Śródlądowego, kormorany żerujące na jeziorach północno-wschodniej Polski zjadają łącznie rocznie blisko 1,2 tys. ton ryb, co ma być wielkością porównywalną z odłowami rybackimi na tym obszarze i stanowi istotną część presji wszystkich zwierząt rybożernych,
w odniesieniu do Zbiornika Włocławskiego wskazywano, że biomasa ryb konsumowanych przez kormorany wynosiła średnio 372,8 t rocznie, a same straty rybackie w jednym z analizowanych lat oszacowano na 980 tys. zł,
w innym opracowaniu wskazywano, że na Zbiorniku Jeziorsko zjadanie ryb przez kormorany mogło sięgać 260 t rocznie, a na Zbiorniku Włocławskim w określonym roku szacowano poziom rzędu ok. 397 t,
w kontekście gospodarki stawowej podkreślano, że na wybranych stawach (na przykładzie dwóch grup rybackich) kormorany miały zjadać 65 t ryb, generując stratę rzędu ok. 1,6 mln zł.
Równolegle w przestrzeni publicznej przytaczane są szacunki resortowe dotyczące kosztów ekonomicznych. Z przekazów medialnych opartych o informacje PAP wynika, iż straty powodowane w Polsce przez kormorany szacowano na 80-200 mln zł rocznie (uwzględniając szkody bezpośrednie i pośrednie).
Kormoran (Phalacrocorax carbo) jest w Polsce gatunkiem objętym ochroną częściową (załącznik nr 2 do rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt), co implikuje obowiązywanie zakazów w szczególności w zakresie umyślnego zabijania, a także – w określonych przypadkach – płoszenia lub niepokojenia.
Jednocześnie rozporządzenie przewiduje specyficzne rozwiązania odnoszące się do miejsc żerowania zgrupowań ptaków migrujących lub zimujących w obrębach hodowlanych, co pokazuje, że prawodawca dostrzega konflikt pomiędzy ochroną gatunkową a potrzebami gospodarki rybackiej, jednak w praktyce mechanizmy te bywają oceniane jako niewystarczające lub nieadekwatne do lokalnej skali presji.
W praktyce ograniczanie liczebności (w tym odstrzał redukcyjny) odbywa się zasadniczo w drodze derogacji (odstępstw) udzielanych decyzjami organów ochrony środowiska, co wiąże się z oceną braku rozwiązań alternatywnych oraz przesłankami z ustawy o ochronie przyrody (m.in. art. 52 oraz tryb zezwoleń/odstępstw – art. 56 i art. 56a).
Z perspektywy zgłaszających problem (wędkarzy i użytkowników rybackich) szczególne kontrowersje budzą: rozproszenie praktyki decyzyjnej, zróżnicowanie kryteriów między regionami, długotrwałość postępowań oraz brak jednolitych, transparentnych standardów opartych o aktualne dane monitoringowe (ratio legis: równoważenie ochrony gatunku i ochrony zasobów ryb, bonum commune wód publicznych).
W związku z powyższym uprzejmie proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska identyfikuje problem nadmiernej presji żerowej kormorana na zasoby ryb w polskich wodach jako zjawisko o skali ogólnokrajowej? Jeżeli tak – na podstawie jakich danych (monitoring populacji, dane o ichtiofaunie, analizy szkód)?
Czy ministerstwo prowadzi lub zleciło aktualne (ostatnie 3 lata) analizy dotyczące:
przeciętnego poboru pokarmu przez kormorana w warunkach polskich (kg/dobę lub t/rok),
wpływu na kluczowe gatunki ryb (w tym ryby drapieżne i cenne gospodarczo),
wpływu na efektywność zarybień i gospodarkę wędkarską?
Na jakim etapie znajdują się ewentualne prace (koncepcyjne, legislacyjne lub międzyresortowe) nad zmianą przepisów dotyczących możliwości ograniczania liczebności kormorana – w szczególności rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt oraz przepisów wykonawczych/wytycznych w zakresie derogacji?
Czy rozważane jest opracowanie i wdrożenie krajowej strategii zarządzania populacją kormorana (na wzór planów zarządzania konfliktami człowiek - dzikie zwierzęta), obejmującej:
ujednolicone kryteria udzielania derogacji (w tym przesłanki „braku rozwiązań alternatywnych”),
regionalne limity/kwoty redukcji oparte o monitoring,
katalog rekomendowanych metod nieletalnych (płoszenie, zabezpieczenia, zmiany w gospodarowaniu),
ocenę skuteczności i proporcjonalności działań?
Czy ministerstwo planuje ujednolicenie praktyki organów terenowych (RDOŚ) poprzez wydanie wiążących wytycznych lub rekomendacji co do:
minimalnego standardu dowodowego (np. dokumentowanie szkód, protokoły, monitoring),
terminów i sprawności postępowań,
sposobu weryfikacji alternatyw dla odstrzału?
Czy ministerstwo analizuje możliwość wprowadzenia bardziej „systemowego” trybu działań w obszarach szczególnie dotkniętych presją kormorana (np. określone zlewnie, zbiorniki zaporowe, duże kompleksy jeziorne), tak aby nie opierać się wyłącznie na incydentalnych i punktowych derogacjach?
Jak ministerstwo odnosi się do danych wskazujących na wymierne straty ekonomiczne (w tym szacowane w przestrzeni publicznej na 80-200 mln zł rocznie) i czy przewiduje mechanizmy wsparcia lub kompensacji dla podmiotów ponoszących szkody (akwakultura, użytkownicy rybaccy, gospodarka wędkarska), przy jednoczesnym zachowaniu standardów ochrony przyrody?
Czy ministerstwo prowadzi dialog z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz środowiskami interesariuszy (PZW, użytkownicy rybaccy, samorządy), aby wypracować spójne rozwiązania ograniczające konflikt na styku ochrony gatunkowej i gospodarki rybacko-wędkarskiej?
Czy w ocenie ministerstwa obecne brzmienie przepisów (w tym kwalifikacja kormorana jako gatunku objętego ochroną częściową oraz zakres zakazów/odstępstw) zapewnia adekwatną równowagę pomiędzy ochroną gatunku a ochroną ichtiofauny i interesem publicznym związanym z racjonalnym użytkowaniem wód?
Jakie działania (konkretne instrumenty, harmonogram, odpowiedzialne jednostki) ministerstwo zamierza podjąć w 2026 r. w celu rozpoznania problemu i ewentualnej modyfikacji praktyki lub przepisów, tak aby zapewnić przewidywalność i skuteczność narzędzi zarządczych?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 15673
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie potrzeby wprowadzenia systemowych rozwiązań dotyczących zarządzania populacją kormorana czarnego (Phalacrocorax carbo) oraz ograniczenia jego wpływu na zasoby ichtiofauny i gospodarkę rybacko-wędkarską
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 27-02-2026
Szanowna Pani Minister!
Do mojego biura poselskiego w ostatnim czasie wielokrotnie zgłaszali się wędkarze oraz użytkownicy rybaccy, wskazując na narastającą presję żerową kormorana na ichtiofaunę w wodach śródlądowych. Zgłaszający podnoszą, że problem ma charakter ogólnopolski, a jego skutki widoczne są zarówno w jeziorach i zbiornikach zaporowych, jak i na odcinkach rzek oraz w gospodarstwach rybackich, wpływając na stan rybostanu, efektywność zarybień, a także na atrakcyjność wędkarską i lokalną turystykę.
Zjawisko to znajduje potwierdzenie w dostępnych opracowaniach i komunikatach naukowych. Przykładowo:
według wyliczeń pracowników Instytutu Rybactwa Śródlądowego, kormorany żerujące na jeziorach północno-wschodniej Polski zjadają łącznie rocznie blisko 1,2 tys. ton ryb, co ma być wielkością porównywalną z odłowami rybackimi na tym obszarze i stanowi istotną część presji wszystkich zwierząt rybożernych,
w odniesieniu do Zbiornika Włocławskiego wskazywano, że biomasa ryb konsumowanych przez kormorany wynosiła średnio 372,8 t rocznie, a same straty rybackie w jednym z analizowanych lat oszacowano na 980 tys. zł,
w innym opracowaniu wskazywano, że na Zbiorniku Jeziorsko zjadanie ryb przez kormorany mogło sięgać 260 t rocznie, a na Zbiorniku Włocławskim w określonym roku szacowano poziom rzędu ok. 397 t,
w kontekście gospodarki stawowej podkreślano, że na wybranych stawach (na przykładzie dwóch grup rybackich) kormorany miały zjadać 65 t ryb, generując stratę rzędu ok. 1,6 mln zł.
Równolegle w przestrzeni publicznej przytaczane są szacunki resortowe dotyczące kosztów ekonomicznych. Z przekazów medialnych opartych o informacje PAP wynika, iż straty powodowane w Polsce przez kormorany szacowano na 80-200 mln zł rocznie (uwzględniając szkody bezpośrednie i pośrednie).
Kormoran (Phalacrocorax carbo) jest w Polsce gatunkiem objętym ochroną częściową (załącznik nr 2 do rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt), co implikuje obowiązywanie zakazów w szczególności w zakresie umyślnego zabijania, a także – w określonych przypadkach – płoszenia lub niepokojenia.
Jednocześnie rozporządzenie przewiduje specyficzne rozwiązania odnoszące się do miejsc żerowania zgrupowań ptaków migrujących lub zimujących w obrębach hodowlanych, co pokazuje, że prawodawca dostrzega konflikt pomiędzy ochroną gatunkową a potrzebami gospodarki rybackiej, jednak w praktyce mechanizmy te bywają oceniane jako niewystarczające lub nieadekwatne do lokalnej skali presji.
W praktyce ograniczanie liczebności (w tym odstrzał redukcyjny) odbywa się zasadniczo w drodze derogacji (odstępstw) udzielanych decyzjami organów ochrony środowiska, co wiąże się z oceną braku rozwiązań alternatywnych oraz przesłankami z ustawy o ochronie przyrody (m.in. art. 52 oraz tryb zezwoleń/odstępstw – art. 56 i art. 56a).
Z perspektywy zgłaszających problem (wędkarzy i użytkowników rybackich) szczególne kontrowersje budzą: rozproszenie praktyki decyzyjnej, zróżnicowanie kryteriów między regionami, długotrwałość postępowań oraz brak jednolitych, transparentnych standardów opartych o aktualne dane monitoringowe (ratio legis: równoważenie ochrony gatunku i ochrony zasobów ryb, bonum commune wód publicznych).
W związku z powyższym uprzejmie proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska identyfikuje problem nadmiernej presji żerowej kormorana na zasoby ryb w polskich wodach jako zjawisko o skali ogólnokrajowej? Jeżeli tak – na podstawie jakich danych (monitoring populacji, dane o ichtiofaunie, analizy szkód)?
Czy ministerstwo prowadzi lub zleciło aktualne (ostatnie 3 lata) analizy dotyczące:
przeciętnego poboru pokarmu przez kormorana w warunkach polskich (kg/dobę lub t/rok),
wpływu na kluczowe gatunki ryb (w tym ryby drapieżne i cenne gospodarczo),
wpływu na efektywność zarybień i gospodarkę wędkarską?
Na jakim etapie znajdują się ewentualne prace (koncepcyjne, legislacyjne lub międzyresortowe) nad zmianą przepisów dotyczących możliwości ograniczania liczebności kormorana – w szczególności rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt oraz przepisów wykonawczych/wytycznych w zakresie derogacji?
Czy rozważane jest opracowanie i wdrożenie krajowej strategii zarządzania populacją kormorana (na wzór planów zarządzania konfliktami człowiek - dzikie zwierzęta), obejmującej:
ujednolicone kryteria udzielania derogacji (w tym przesłanki „braku rozwiązań alternatywnych”),
regionalne limity/kwoty redukcji oparte o monitoring,
katalog rekomendowanych metod nieletalnych (płoszenie, zabezpieczenia, zmiany w gospodarowaniu),
ocenę skuteczności i proporcjonalności działań?
Czy ministerstwo planuje ujednolicenie praktyki organów terenowych (RDOŚ) poprzez wydanie wiążących wytycznych lub rekomendacji co do:
minimalnego standardu dowodowego (np. dokumentowanie szkód, protokoły, monitoring),
terminów i sprawności postępowań,
sposobu weryfikacji alternatyw dla odstrzału?
Czy ministerstwo analizuje możliwość wprowadzenia bardziej „systemowego” trybu działań w obszarach szczególnie dotkniętych presją kormorana (np. określone zlewnie, zbiorniki zaporowe, duże kompleksy jeziorne), tak aby nie opierać się wyłącznie na incydentalnych i punktowych derogacjach?
Jak ministerstwo odnosi się do danych wskazujących na wymierne straty ekonomiczne (w tym szacowane w przestrzeni publicznej na 80-200 mln zł rocznie) i czy przewiduje mechanizmy wsparcia lub kompensacji dla podmiotów ponoszących szkody (akwakultura, użytkownicy rybaccy, gospodarka wędkarska), przy jednoczesnym zachowaniu standardów ochrony przyrody?
Czy ministerstwo prowadzi dialog z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz środowiskami interesariuszy (PZW, użytkownicy rybaccy, samorządy), aby wypracować spójne rozwiązania ograniczające konflikt na styku ochrony gatunkowej i gospodarki rybacko-wędkarskiej?
Czy w ocenie ministerstwa obecne brzmienie przepisów (w tym kwalifikacja kormorana jako gatunku objętego ochroną częściową oraz zakres zakazów/odstępstw) zapewnia adekwatną równowagę pomiędzy ochroną gatunku a ochroną ichtiofauny i interesem publicznym związanym z racjonalnym użytkowaniem wód?
Jakie działania (konkretne instrumenty, harmonogram, odpowiedzialne jednostki) ministerstwo zamierza podjąć w 2026 r. w celu rozpoznania problemu i ewentualnej modyfikacji praktyki lub przepisów, tak aby zapewnić przewidywalność i skuteczność narzędzi zarządczych?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
16%
Konkretność
84%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
4 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.9 / 1k zn.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8961 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.0500.17.2026.1.ML
4269701.17390568.14107444
Warszawa, 24-03-2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty,
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr K10INT15673 Pani Posłanki Małgorzaty Pępek, w sprawie
potrzeby wprowadzenia systemowego zarządzania populacją kormorana czarnego oraz
ograniczenia jego wpływu na zasoby ichtiofauny i gospodarkę rybacko-wędkarską,
przedstawiam następujące informacje.
Problem żerowania kormorana na rybach jest nam znany. W odpowiedzi na postulaty
środowiska rybackiego, państwowy monitoring środowiska, prowadzony przez Główny
Inspektorat Ochrony Środowiska, został poszerzony w roku 2015 o monitoring kormorana.
Umożliwiło to ocenę wielkości krajowej populacji kormoranów Phalacrocorax carbo. Metodą
stosowaną w programie jest liczenie gniazd w znanych koloniach tych ptaków oraz
wyszukiwanie nowych kolonii. Dodatkowo program ten dostarcza danych do Komisji
Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku (HELCOM), poprzez wyodrębnianie wyników
liczenia kormoranów na wybrzeżu morza Bałtyckiego, rozumianym jako pas 10 km od
brzegu wód morskich. Dane z monitoringu dostępne są już za rok 2025 pod poniższym
linkiem:
https://monitoringptakow.gios.gov.pl/kormoran.html
Zagadnieniu drapieżnictwa kormorana poświecono wiele spotkań, zarówno krajowych jak
i międzynarodowych. Przedstawiciele świata nauki zgadzają się na ustalenie dziennej ilości
ryb zjadanych przez kormorana w wielkości 0,5 kg ryb.
Gospodarka rybacka nadzorowana jest przez Departament Rybołówstwa mieszczący
się obecnie w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Departament ten przedstawił
oszacowanie rocznych strat powodowane w Polsce przez kormorana:
- 60 mln zł (Hliwa i in. 2018) – obliczona wówczas kwota powinna być obecnie
przynajmniej podwojona (Hliwa 2024, inf. ustna);
- 60-70 mln zł (Zalewski 2018) – wartość zbliżona do wypłacanych kwot szkód łowieckich
we wszystkich obwodach łowieckich w Polsce;
- 60-70 mln zł do nawet 100-150 mln zł (Zalewski i in. 2020).
Obliczane przez ww. autorów starty powiązane są z aktualizowaną wartością biomasy ryb
konsumowanych przez populację lęgową i nielęgową kormorana oszacowaną dla roku 2010
na poziomie 12,76 tys. ton (Bzoma 2011).
Mając na względzie interes gospodarstw rybackich resort środowiska podjął liczne działania
mające na celu możliwość ograniczenia negatywnego wpływu żerowania kormoranów
na obiektach hodowlanych. Podstawową i najbardziej skuteczną metodą mającą na celu
-- 1 of 3 --
2
zapobieganie szkodom wyrządzonym przez ptaki rybożerne w gospodarce rybackiej jest
stosowanie różnych metod płoszenia i niepokojenia tych zwierząt. I tak ustawodawca,
w przepisach z zakresu ochrony przyrody, umożliwił realizację tego typu działań na terenie
obrębów hodowlanych bez konieczności uzyskiwania zezwoleń, zgodnie z § 6 ust. 6
rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony
gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2022 r. poz. 2380).
W przypadku gospodarstw rybackich nie będącymi obrębami hodowlanymi w ramach
działań prewencyjnych, na podstawie art. 56 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r.
o ochronie przyrody (Dz.U. z 2026 r. poz. 13) regionalni dyrektorzy ochrony środowiska,
na wniosek podmiotów, w których interesie jest zminimalizowanie szkód, wydają
zezwolenia m.in. na płoszenie i niepokojenie czy zabijanie osobników gatunków objętych
ochroną, stąd nie wydaje się celowe ujednolicenie istniejącego systemu ponieważ opiera się
on na analizie lokalnej sytuacji i odpowiada na konkretne zapotrzebowanie wnioskodawcy.
Fakt, iż udzielenie zezwoleń na odstępstwa od zakazów wymaga każdorazowego zbadania
spełnienia przesłanek i warunków, o których mowa w art. 56 ust. 4-4d ustawy o ochronie
przyrody (co wynika z art. 9 Dyrektywy Ptasiej), sprawia, że ustanowienie odgórnego limitu
osobników, które mogą zostać zabite np. w danym roku i tym samym zrezygnowanie
z obowiązującego obecnie systemu derogacji jest niemożliwe. Zastosowanie takiego
podejścia mogłoby być powodem do wszczęcia procedury naruszeniowej przez Komisję
Europejską wobec Polski.
Pragnę w tym miejscu przypomnieć, że Polska podejmowała wcześniej próby obniżenia
statusu ochronnego kormorana na terenie obrębów hodowlanych. Zgodnie z zapisami
rozporządzenia z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących
zwierząt objętych ochroną, kormoran na terenie kraju został objęty ochroną częściową
z wyjątkiem terenów stawów rybnych uznanych za obręby hodowlane. Brak zgodności
polskich przepisów, w szczególności cytowanego wcześniej rozporządzenia z Dyrektywą
Ptasią spowodował wszczęcie przez Komisję Europejską postępowania przed Europejskim
Trybunałem Sprawiedliwości i przepisy zmieniono na obecnie obowiązujące.
Dodatkowo, w przypadku wniosków składanych w tym zakresie przez osoby fizyczne,
wprowadzone zostało zwolnienie z opłaty skarbowej za uzyskanie zezwolenia.
Warto przy tym wskazać, iż wydane decyzje nie mają charakteru nakazowego -
wnioskodawca może wykorzystać udzieloną derogację w całości lub w części, jednak nie ma
takiego obowiązku.
Należy też zauważyć, że zezwolenia obejmują w skali kraju tysiące lub nawet dziesiątki
tysięcy zabitych osobników rocznie. Tylko samym 2024 roku obowiązywało 384 wydanych
zezwoleń na umyślne zabijanie kormoranów obejmujące 18 459 osobników. Zgodnie
ze złożonymi do RDOŚ sprawozdaniami w 2024 roku zabito 8 105 osobników kormorana.
Faktyczna liczba zabitych osobników może być znacząco wyższa od wskazanej powyżej
ponieważ ok. 50% posiadaczy zezwoleń nie złożyło sprawozdań z ich realizacji. Znane
są również przypadki nielegalnego zabijania kormoranów.
Ponadto, w odpowiedzi na postulaty branży rybackiej, wprowadzono rozwiązania prawne
umożliwiające odejście od procedury składania pojedynczych wystąpień o zezwolenia
od zakazów. Art. 56a. ust.1 ustawy o ochronie przyrody w treści: „Regionalny dyrektor
-- 2 of 3 --
3
ochrony środowiska może zezwolić na obszarze swojego działania, na czas określony, nie
dłuższy niż 5 lat, w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia, w stosunku
do bobra europejskiego, kormorana czarnego oraz czapli siwej, na czynności podlegające
zakazom określonym w art. 52 ust. 1.”. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, zgodnie
z ustaleniami ze spotkania z przedstawicielami środowisk rybackich w dniu 1 lipca 2025 r.,
zwrócił się do wszystkich regionalnych dyrektorów ochrony środowiska z prośbą
o uwzględnienie możliwości dalszego udzielania zezwoleń wieloletnich (optymalnie
3-letnich), w przypadku decyzji dotyczących płoszenia i zabijania kormorana w związku
z koniecznością ograniczania strat w rybostanie.
Mając na względzie powyższe informuję, że nie są obecnie planowane prace dotyczące
obniżenia statusu ochrony kormorana, nie planuje się również opracowywania strategii
zarządzania populacją kormorana na poziomie krajowym, która uwzględniałaby regionalne
limity odstrzału ptaków w poszczególnych okresach czasowych. Odnosząc się natomiast
do kwestii ujednolicenia zezwoleń wydawanych przez regionalnych dyrektorów ochrony
środowiska informuję, że wszystkie tego typu zezwolenia są wydawane w formie decyzji
administracyjnych na podstawie tych samych przepisów. Różnica w podejściu między
poszczególnymi obszarami Polski wynika przede wszystkim z uwarunkowań lokalnych,
np. różnych terminów przystępowania do lęgów, charakteru lokalizacji kolonii lęgowych itp.
Nie jest zatem możliwym, aby wszystkie organy regionalne stosowały te same rozwiązania
w przypadku prowadzonych postępowań. Czas prowadzonych postępowań jest zaś
regulowany przez przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z
2025 r. poz. 1691).
Jednocześnie, w kontekście „zagrożenia dla gospodarki stawowej” pragnę wskazać,
że zgodnie z wiedzą resortu środowiska, gospodarstwom rybackim przysługują
dofinansowania z programu „Fundusze Europejskie dla Rybactwa” na lata 2021-2027,
w ramach realizacji operacji z zakresu usług środowiskowych (tzw. rekompensat
wodnośrodowiskowych), które stanowią również rekompensatę za szkody wyrządzane
przez gatunki chronione w obiektach hodowlanych.
Pragnę podkreślić, iż resort środowiska wielokrotnie postulował o przeznaczenie większych
środków dla właścicieli stawów rybnych z powodu strat powodowanych przez dzikie
zwierzęta. Zdaniem tutejszego resortu, tego typu rekompensaty finansowe lub dopłaty
mogą skutecznie kompensować straty w rybostanie spowodowane przez nie tylko
kormorany, ale również inne ptaki lub ssaki drapieżne. Tego typu rozwiązania stosowane
są w innych krajach Unii Europejskiej, np. w Chorwacji.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM.
-- 3 of 3 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.0500.17.2026.1.ML
4269701.17390568.14107444
Warszawa, 24-03-2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty,
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr K10INT15673 Pani Posłanki Małgorzaty Pępek, w sprawie
potrzeby wprowadzenia systemowego zarządzania populacją kormorana czarnego oraz
ograniczenia jego wpływu na zasoby ichtiofauny i gospodarkę rybacko-wędkarską,
przedstawiam następujące informacje.
Problem żerowania kormorana na rybach jest nam znany. W odpowiedzi na postulaty
środowiska rybackiego, państwowy monitoring środowiska, prowadzony przez Główny
Inspektorat Ochrony Środowiska, został poszerzony w roku 2015 o monitoring kormorana.
Umożliwiło to ocenę wielkości krajowej populacji kormoranów Phalacrocorax carbo. Metodą
stosowaną w programie jest liczenie gniazd w znanych koloniach tych ptaków oraz
wyszukiwanie nowych kolonii. Dodatkowo program ten dostarcza danych do Komisji
Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku (HELCOM), poprzez wyodrębnianie wyników
liczenia kormoranów na wybrzeżu morza Bałtyckiego, rozumianym jako pas 10 km od
brzegu wód morskich. Dane z monitoringu dostępne są już za rok 2025 pod poniższym
linkiem:
https://monitoringptakow.gios.gov.pl/kormoran.html
Zagadnieniu drapieżnictwa kormorana poświecono wiele spotkań, zarówno krajowych jak
i międzynarodowych. Przedstawiciele świata nauki zgadzają się na ustalenie dziennej ilości
ryb zjadanych przez kormorana w wielkości 0,5 kg ryb.
Gospodarka rybacka nadzorowana jest przez Departament Rybołówstwa mieszczący
się obecnie w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Departament ten przedstawił
oszacowanie rocznych strat powodowane w Polsce przez kormorana:
- 60 mln zł (Hliwa i in. 2018) – obliczona wówczas kwota powinna być obecnie
przynajmniej podwojona (Hliwa 2024, inf. ustna);
- 60-70 mln zł (Zalewski 2018) – wartość zbliżona do wypłacanych kwot szkód łowieckich
we wszystkich obwodach łowieckich w Polsce;
- 60-70 mln zł do nawet 100-150 mln zł (Zalewski i in. 2020).
Obliczane przez ww. autorów starty powiązane są z aktualizowaną wartością biomasy ryb
konsumowanych przez populację lęgową i nielęgową kormorana oszacowaną dla roku 2010
na poziomie 12,76 tys. ton (Bzoma 2011).
Mając na względzie interes gospodarstw rybackich resort środowiska podjął liczne działania
mające na celu możliwość ograniczenia negatywnego wpływu żerowania kormoranów
na obiektach hodowlanych. Podstawową i najbardziej skuteczną metodą mającą na celu
-- 1 of 3 --
2
zapobieganie szkodom wyrządzonym przez ptaki rybożerne w gospodarce rybackiej jest
stosowanie różnych metod płoszenia i niepokojenia tych zwierząt. I tak ustawodawca,
w przepisach z zakresu ochrony przyrody, umożliwił realizację tego typu działań na terenie
obrębów hodowlanych bez konieczności uzyskiwania zezwoleń, zgodnie z § 6 ust. 6
rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony
gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2022 r. poz. 2380).
W przypadku gospodarstw rybackich nie będącymi obrębami hodowlanymi w ramach
działań prewencyjnych, na podstawie art. 56 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r.
o ochronie przyrody (Dz.U. z 2026 r. poz. 13) regionalni dyrektorzy ochrony środowiska,
na wniosek podmiotów, w których interesie jest zminimalizowanie szkód, wydają
zezwolenia m.in. na płoszenie i niepokojenie czy zabijanie osobników gatunków objętych
ochroną, stąd nie wydaje się celowe ujednolicenie istniejącego systemu ponieważ opiera się
on na analizie lokalnej sytuacji i odpowiada na konkretne zapotrzebowanie wnioskodawcy.
Fakt, iż udzielenie zezwoleń na odstępstwa od zakazów wymaga każdorazowego zbadania
spełnienia przesłanek i warunków, o których mowa w art. 56 ust. 4-4d ustawy o ochronie
przyrody (co wynika z art. 9 Dyrektywy Ptasiej), sprawia, że ustanowienie odgórnego limitu
osobników, które mogą zostać zabite np. w danym roku i tym samym zrezygnowanie
z obowiązującego obecnie systemu derogacji jest niemożliwe. Zastosowanie takiego
podejścia mogłoby być powodem do wszczęcia procedury naruszeniowej przez Komisję
Europejską wobec Polski.
Pragnę w tym miejscu przypomnieć, że Polska podejmowała wcześniej próby obniżenia
statusu ochronnego kormorana na terenie obrębów hodowlanych. Zgodnie z zapisami
rozporządzenia z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących
zwierząt objętych ochroną, kormoran na terenie kraju został objęty ochroną częściową
z wyjątkiem terenów stawów rybnych uznanych za obręby hodowlane. Brak zgodności
polskich przepisów, w szczególności cytowanego wcześniej rozporządzenia z Dyrektywą
Ptasią spowodował wszczęcie przez Komisję Europejską postępowania przed Europejskim
Trybunałem Sprawiedliwości i przepisy zmieniono na obecnie obowiązujące.
Dodatkowo, w przypadku wniosków składanych w tym zakresie przez osoby fizyczne,
wprowadzone zostało zwolnienie z opłaty skarbowej za uzyskanie zezwolenia.
Warto przy tym wskazać, iż wydane decyzje nie mają charakteru nakazowego -
wnioskodawca może wykorzystać udzieloną derogację w całości lub w części, jednak nie ma
takiego obowiązku.
Należy też zauważyć, że zezwolenia obejmują w skali kraju tysiące lub nawet dziesiątki
tysięcy zabitych osobników rocznie. Tylko samym 2024 roku obowiązywało 384 wydanych
zezwoleń na umyślne zabijanie kormoranów obejmujące 18 459 osobników. Zgodnie
ze złożonymi do RDOŚ sprawozdaniami w 2024 roku zabito 8 105 osobników kormorana.
Faktyczna liczba zabitych osobników może być znacząco wyższa od wskazanej powyżej
ponieważ ok. 50% posiadaczy zezwoleń nie złożyło sprawozdań z ich realizacji. Znane
są również przypadki nielegalnego zabijania kormoranów.
Ponadto, w odpowiedzi na postulaty branży rybackiej, wprowadzono rozwiązania prawne
umożliwiające odejście od procedury składania pojedynczych wystąpień o zezwolenia
od zakazów. Art. 56a. ust.1 ustawy o ochronie przyrody w treści: „Regionalny dyrektor
-- 2 of 3 --
3
ochrony środowiska może zezwolić na obszarze swojego działania, na czas określony, nie
dłuższy niż 5 lat, w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia, w stosunku
do bobra europejskiego, kormorana czarnego oraz czapli siwej, na czynności podlegające
zakazom określonym w art. 52 ust. 1.”. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, zgodnie
z ustaleniami ze spotkania z przedstawicielami środowisk rybackich w dniu 1 lipca 2025 r.,
zwrócił się do wszystkich regionalnych dyrektorów ochrony środowiska z prośbą
o uwzględnienie możliwości dalszego udzielania zezwoleń wieloletnich (optymalnie
3-letnich), w przypadku decyzji dotyczących płoszenia i zabijania kormorana w związku
z koniecznością ograniczania strat w rybostanie.
Mając na względzie powyższe informuję, że nie są obecnie planowane prace dotyczące
obniżenia statusu ochrony kormorana, nie planuje się również opracowywania strategii
zarządzania populacją kormorana na poziomie krajowym, która uwzględniałaby regionalne
limity odstrzału ptaków w poszczególnych okresach czasowych. Odnosząc się natomiast
do kwestii ujednolicenia zezwoleń wydawanych przez regionalnych dyrektorów ochrony
środowiska informuję, że wszystkie tego typu zezwolenia są wydawane w formie decyzji
administracyjnych na podstawie tych samych przepisów. Różnica w podejściu między
poszczególnymi obszarami Polski wynika przede wszystkim z uwarunkowań lokalnych,
np. różnych terminów przystępowania do lęgów, charakteru lokalizacji kolonii lęgowych itp.
Nie jest zatem możliwym, aby wszystkie organy regionalne stosowały te same rozwiązania
w przypadku prowadzonych postępowań. Czas prowadzonych postępowań jest zaś
regulowany przez przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z
2025 r. poz. 1691).
Jednocześnie, w kontekście „zagrożenia dla gospodarki stawowej” pragnę wskazać,
że zgodnie z wiedzą resortu środowiska, gospodarstwom rybackim przysługują
dofinansowania z programu „Fundusze Europejskie dla Rybactwa” na lata 2021-2027,
w ramach realizacji operacji z zakresu usług środowiskowych (tzw. rekompensat
wodnośrodowiskowych), które stanowią również rekompensatę za szkody wyrządzane
przez gatunki chronione w obiektach hodowlanych.
Pragnę podkreślić, iż resort środowiska wielokrotnie postulował o przeznaczenie większych
środków dla właścicieli stawów rybnych z powodu strat powodowanych przez dzikie
zwierzęta. Zdaniem tutejszego resortu, tego typu rekompensaty finansowe lub dopłaty
mogą skutecznie kompensować straty w rybostanie spowodowane przez nie tylko
kormorany, ale również inne ptaki lub ssaki drapieżne. Tego typu rozwiązania stosowane
są w innych krajach Unii Europejskiej, np. w Chorwacji.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM.
-- 3 of 3 --