Interpelacja w sprawie zasad realizacji świadczeń emerytalnych i rentowych osób uprawnionych zgodnie z ustawą o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15666
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zasad realizacji świadczeń emerytalnych i rentowych osób uprawnionych zgodnie z ustawą o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin
Zgłaszający: Tomasz Zieliński
Data wpływu: 27-02-2026
Szanowna Pani Minister,
zwrócił się do mnie Zarząd Okręgowy Środowiska Dzieci Zamojszczyzny z kwestią dotyczącą zasad przyznawania świadczeń emerytalnych i rentowych osobom uprawnionym zgodnie z ustawą z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2025 roku, poz. 195). W obecnym zapisie ustawy, w art. 10 czytamy, że: Renta inwalidzka dla inwalidy wojennego wynosi:
100 % podstawy jej wymiaru – dla inwalidów I i II grupy;
75% podstawy wymiaru – dla inwalidów III grupy.
Zarząd Okręgowy Środowisk Dzieci Zamojszczyzny jest zdania, że taki sposób naliczania jest dla wielu z nich krzywdzący. Ponadto w początkowym zapisie ww. ustawy 100% podstawy wymiaru świadczenia miał każdy, bez względu na grupę. Zarząd zwraca uwagę na fakt, iż są to osoby poszkodowane w okresie II wojny światowej przez Niemców. W związku z tym przysługuje im prawo do godnego życia. Grono tych osób ciągle się zmniejsza, z uwagi na podeszły ich wiek. Zapewnienie im odpowiedniego zaplecza finansowego będzie stanowić rekompensatę za ich zasługi dla naszego społeczeństwa. Propozycja Zarządu Okręgowego Środowisk Dzieci Zamojszczyzny to przywrócenie zapisu, w którym 100% wysokości świadczenia emerytalno-rentowego mieliby wszyscy, bez względu na stan zdrowia.
W związku z powyższym, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań mających na celu przywrócenie wypłaty emerytur na poprzednich zasadach?
2. Jakie działania podejmowane są lub będą podejmowane w celu poprawy sytuacji bytowej, zdrowotnej i opiekuńczej w odniesieniu do tej grupy świadczeniobiorców?
Z poważaniem
Tomasz Zieliński
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (13)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7793 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.165.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15666 Pana Posła Tomasza Zielińskiego, w sprawie zasad
realizacji świadczeń emerytalnych i rentowych osób uprawnionych zgodnie z ustawą
o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów
wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2025 r. poz. 195), osobom uprawnionym
przysługuje prawo do tzw. świadczeń zbiegowych, tj. wypłaty renty inwalidzkiej
powiększonej o połowę emerytury lub emerytury powiększonej o połowę renty
inwalidzkiej.
Zasadę tę wprowadzono w 1991 r., z intencją poprawy sytuacji inwalidów wojennych ciężej
poszkodowanych na zdrowiu, którzy nie byli w stanie wypracować wysokiej emerytury.
Przed 1991 r. wymiar rent inwalidzkich był zróżnicowany w zależności od tego, czy
zainteresowany miał wyłącznie prawo do renty inwalidzkiej, czy też łączył to uprawnienie
z prawem do emerytury. W przypadku osób uprawnionych wyłącznie do renty inwalidzkiej
podstawa wymiaru świadczenia wynosiła 100% przeciętnego wynagrodzenia netto,
natomiast w przypadku osób uprawnionych do renty inwalidzkiej z prawem do emerytury,
podstawa wymiaru świadczenia wynosiła 75% przeciętnego wynagrodzenia netto.
Po wejściu w życie ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent,
o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw, a także ustawy z dnia
26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wymiar rent inwalidzkich
inwalidów wojennych posiadających jednocześnie prawo do emerytur podwyższono:
— zwiększając podstawy wymiaru z 75% na 100% przeciętnego wynagrodzenia;
— przyjmując za podstawę wymiaru przeciętne wynagrodzenie brutto, mimo że renty
inwalidzkie inwalidów wojennych zostały zwolnione od podatku;
— wprowadzenie, w związku ze zwiększeniem wysokości renty inwalidzkiej o 45%
przeciętnego wynagrodzenia dla inwalidów wojennych uprawnionych do pobierania
emerytury, zasady wypłaty 150% świadczenia.
Renta inwalidzka wynosi 100% podstawy jej wymiaru dla inwalidów I grupy (obecnie –
całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji) i II grupy (obecnie
– całkowita niezdolność do pracy) oraz 75% podstawy jej wymiaru dla inwalidów III grupy
(obecnie – częściowa niezdolność do pracy).
Prawo do tzw. świadczeń zbiegowych przysługuje na tożsamych zasadach inwalidom
wojennym, którzy nabywają uprawnienia na zasadach określonych przepisami ustawy
o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, a także kombatantom,
będącym inwalidami wojennymi oraz osobom niezdolnym do pracy wskutek niezdolności
do pracy pozostającej w związku z pobytem w miejscach represji wojennych i okresu
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
powojennego objętych przepisami ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz
niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
W powszechnym systemie emerytalno–rentowym uregulowanym przepisami ustawy z dnia
17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyjęto
generalną zasadę, zgodnie z którą w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń
przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń, tj. świadczenie wyższe lub
wybrane przez osobę zainteresowaną.
Odstępstwo od tej reguły dotyczy świadczeń zbiegowych przysługujących osobom
legitymującym się uprawieniami do renty inwalidzkiej inwalidy wojennego oraz emerytury,
a także wprowadzonej od 1 stycznia 2025 r. przepisami ustawy z dnia 26 lipca 2024 r.
o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz
niektórych innych ustaw zasady zbiegu renty rodzinnej z emeryturą. W przypadku zbiegu
renty rodzinnej z emeryturą przyjęto przy tym zasadę wypłaty przysługującej renty
rodzinnej oraz 25 % emerytury albo przysługującej emerytury oraz 25 % renty rodzinnej
(w okresie przejściowym od dnia 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. – 15%).
W związku z powyższym nie są aktualnie prowadzone prace, których celem byłoby
przywrócenie rozwiązania obowiązującego przed 1991 r., jakie tylko dla części
uprawnionych oznaczało możliwość pobierania renty inwalidzkiej w wysokości 100%
podstawy wymiaru bez względu na orzeczoną grupę inwalidzką.
Pragnę podkreślić, że Państwo Polskie szczególną opieką otacza grupy najsłabsze,
najbardziej potrzebujące wsparcia m.in. ze względu na wiek czy niepełnosprawności będące
skutkiem działań podejmowanych przez okupantów wobec ludności cywilnej w czasie
wojny. W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej analizowane są obowiązujące
przepisy dotyczące tych grup i praktyka ich stosowania.
Trzeba zaznaczyć, że osoby posiadające prawo pobierania renty inwalidy wojennego mogą
też korzystać z szerokiego katalogu innych uprawnień, w tym: dodatku pieniężnego do renty
z tytułu niezdolności do pracy, który podlega waloryzacji na zasadach określonych w
ustawie emerytalnej (od 1 marca br. jego wysokość wynosi 1403,90 zł); dodatku
pielęgnacyjnego dla inwalidy wojennego całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielnej
egzystencji lub takiego, który ukończył 75 lat (od 1 marca br. – 550,02 zł); prawa do
skierowania na pobyt w sanatorium co najmniej raz na 3 lata; prawa do specjalnego leczenia
oraz usprawnienia w ośrodkach rehabilitacji w celu zapobieżenia pogorszeniu stanu
zdrowia; prawa do ulg komunikacyjnych; prawa do wcześniejszej emerytury; prawa
pierwszeństwa w umieszczeniu w domu kombatanta lub w domu pomocy społecznej;
zwolnienia z opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiowych i telewizyjnych;
refundacji w wysokości 50% opłaconej składki na obowiązkowe ubezpieczenie
odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych lub na dobrowolne
ubezpieczenie (przysługującej inwalidzie wojennemu całkowicie niezdolnemu do pracy i
samodzielnej egzystencji oraz inwalidzie całkowicie niezdolnemu do pracy).
Należy też wspomnieć o możliwości korzystania z uprawnień przewidzianych w ustawie
o kombatantach, w tym prawie do pomocy pieniężnej jednorazowej lub okresowej, która
może być przyznana osobom pobierającym rentę inwalidy wojennego lub rentę rodzinną po
inwalidzie wojennym, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej oraz
spowodowanej zaistnieniem zdarzeń losowych. Osoby posiadające status kombatanta,
będące ofiarami represji okresu wojennego, mogą również korzystać z wielu innych
uprawnień przewidzianych w przepisach tego aktu, w tym z prawa do dodatku
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
kombatanckiego (od 1 marca br. w wysokości 366,68 zł), ryczałtu energetycznego (od
1 marca br. 336,16 zł) i dodatku kompensacyjnego (od 1 marca br. 55 zł).
Na mocy przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych inwalidzi wojenni i kombatanci dysponują prawem
do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej poza kolejnością.
Nie można też zapomnieć, że zgodnie z postanowieniami ustawy z dnia 26 lipca 1991 r.
o podatku dochodowym od osób fizycznych renta inwalidy wojennego, dodatek
kombatancki, ryczałt energetyczny, dodatek kompensacyjny i pomoc pieniężna, są wolne
od podatku dochodowego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --