Interpelacja w sprawie rozwoju lokalnych źródeł energii i form współdziałania, w tym spółdzielni energetycznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15661
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie rozwoju lokalnych źródeł energii i form współdziałania, w tym spółdzielni energetycznych
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Ewa Kołodziej, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 27-02-2026
W dniu 20 lutego 2026 r. w gminie Dobrcz odbyło się spotkanie wiceministry rolnictwa i rozwoju wsi Małgorzaty Gromadzkiej z rolnikami, podczas którego rolnicy sygnalizowali potrzebę rozwoju lokalnych źródeł energii i form współdziałania, w tym spółdzielni energetycznych.
W praktyce - jak wskazują rolnicy i samorządy - idea spółdzielni energetycznych nadal napotyka na bariery administracyjne i interpretacyjne wynikające m.in. z konieczności równoległego stosowania przepisów ustawy o odnawialnych źródłach energii (w tym regulacji dotyczących spółdzielni energetycznych) oraz przepisów Prawa spółdzielczego, a także z praktyki stosowania wymogów po stronie operatorów sieci i procedur rejestrowych.
Dodatkowo w obiegu publicznym pojawiają się informacje o zmianach obowiązujących od 2026 r., które mogą podnosić próg wejścia (np. w zakresie wymogów bilansowania/udziału autokonsumpcji), co rolnicy odbierają jako czynnik zniechęcający do podejmowania inicjatyw.
W związku z powyższym przedstawiam pytania rolników zgłoszone podczas spotkania:
Jakie działania legislacyjne lub interpretacyjne planuje ministerstwo, aby uprościć ścieżkę tworzenia i prowadzenia spółdzielni energetycznych, tak aby przepisy ustawy o OZE i Prawa spółdzielczego były dla rolników i gmin spójne i jednoznaczne (w szczególności w zakresie rejestracji, dokumentów, obowiązków sprawozdawczych oraz rozliczeń energii)?
Czy ministerstwo zamierza wydać (lub zaktualizować) jednolite wytyczne „krok po kroku” dla rolników i gmin obejmujące: założenie spółdzielni, wymagany bilans energii, relacje z operatorem sieci, rozliczenia oraz najczęstsze błędy formalne - tak by ograniczyć sytuacje, w których inicjatorzy rezygnują na etapie procedur (w obiegu funkcjonują poradniki, jednak rolnicy oczekują dokumentu możliwie „urzędowego” i aktualnego do warunków 2026 r.)?
Jak ministerstwo ocenia wpływ wymogów dotyczących relacji wytwarzania do zapotrzebowania/poziomu autokonsumpcji na możliwość zakładania spółdzielni energetycznych na wsi od 2026 r. i czy planowane są rozwiązania przejściowe lub uelastyczniające, aby nowe inicjatywy nie były blokowane na starcie?
Z poważaniem
Iwona Kozłowska
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8400 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DOZE-I.0500.2.2026.IL
4267437.17284108.14034256
Warszawa, 11-03-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posłanek Iwony Marii Kozłowskiej, Ewy Kołodziej
i Anny Wojciechowskiej (K10INT15661)
Temat: Rozwój lokalnych źródeł energii i form współdziałania, w tym spółdzielni
energetycznych
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z otrzymaniem interpelacji nr K10INT15661 Posłanek Iwony Marii Kozłowskiej,
Ewy Kołodziej i Anny Wojciechowskiej w sprawie rozwoju lokalnych źródeł energii i form
współdziałania, w tym spółdzielni energetycznych, przekazuję poniższą odpowiedź.
1. Jakie działania legislacyjne lub interpretacyjne planuje Ministerstwo,
aby uprościć ścieżkę tworzenia i prowadzenia spółdzielni energetycznych, tak
aby przepisy ustawy o OZE i prawa spółdzielczego były dla rolników i gmin
spójne i jednoznaczne (w szczególności w zakresie rejestracji, dokumentów,
obowiązków sprawozdawczych oraz rozliczeń energii)?
Propozycje zmian dla spółdzielni energetycznych zawarte zostały w projekcie ustawy
o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw, który został
wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem
UD3321.
W ramach projektu doprecyzowany został przepis dotyczący udostępniania przez
operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD) danych pomiarowych na wniosek
spółdzielni, a nie jak obecnie spółdzielni energetycznej. Zgodnie z treścią obowiązującego
przepisu, wniosek o udostępnienie danych składa spółdzielnia, która dopiero zamierza
rozpocząć działalność jako spółdzielnia energetyczna. Doprecyzowano także tryb
i kolejność postępowania spółdzielni oraz spółdzielni energetycznych w odniesieniu
do zawieranych umów ze sprzedawcą oraz rejestracji w wykazie spółdzielni
energetycznych Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, dalej
„wykaz spółdzielni energetycznych KOWR”.
Zaproponowana została również zmiana znosząca obowiązek przekazywania sprawozdań
rocznych do KOWR. Jest to konsekwencja bezpośredniego dostępu KOWR do danych
operatora informacji rynku energii.
1 https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12405700
-- 1 of 3 --
Projekt doprecyzowuje również, które przepisy stosuje się do procesów zakładania,
rejestracji, przystępowania członków, włączania punktów poboru energii do spółdzielni
energetycznej, a także do późniejszego zarządzania energią elektryczną, jak również
biogazem, biogazem rolniczym, biometanem i ciepłem, poprzez ich bilansowanie,
rozliczanie, zakup i dostarczanie, pomiędzy sprzedawcą, spółdzielnią energetyczną
i poszczególnymi członkami. W szczególności, zaproponowane przepisy precyzują,
że do powyższych procesów zastosowania nie mają do nich przepisy ustawy z dnia
11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1320).
2. Czy Ministerstwo zamierza wydać (lub zaktualizować) jednolite wytyczne „krok
po kroku” dla rolników i gmin, obejmujące: założenie spółdzielni, wymagany
bilans energii, relacje z operatorem sieci, rozliczenia oraz najczęstsze błędy
formalne — tak, by ograniczyć sytuacje, w których inicjatorzy rezygnują na etapie
procedur? (W obiegu funkcjonują poradniki, jednak rolnicy oczekują dokumentu
możliwie „urzędowego” i aktualnego do warunków 2026 r.).
W ramach projektu pn. „Rozwój obszarów wiejskich poprzez odnawialne źródła energii -
RENALDO”, opracowane zostały materiały wspierające proces zakładania i prowadzenia
spółdzielni energetycznych.
Najważniejsze z nich to podręcznik „Jak założyć i prowadzić Spółdzielnię Energetyczną?”,
który zawiera opis etapów tworzenia spółdzielni, możliwe modele biznesowe, zestaw
wymaganych dokumentów oraz najczęstsze bariery napotykane przez inicjatorów.
Dodatkowo przygotowano kalkulator techniczno – finansowy, umożliwiający oszacowanie
bilansu energetycznego oraz korzyści z działalności spółdzielni energetycznych.
Materiały te są dostępne na stronie internetowej Krajowego Ośrodka Wsparcia
Rolnictwa2.
Dziękujemy za zgłoszenie potrzeby opracowania nowych, ujednoliconych wytycznych
w tym zakresie. Obecnie Ministerstwo nie prowadzi prac nad ich przygotowaniem, jednak
analizujemy, czy taka potrzeba będzie występowała.
Jednocześnie informuję, że Ministerstwo pozostaje w kontakcie z podmiotami
zainteresowanymi zakładaniem spółdzielni energetycznych oraz na bieżąco monitoruje
ich funkcjonowanie.
3. Jak Ministerstwo ocenia wpływ wymogów dotyczących relacji wytwarzania
do zapotrzebowania/poziomu autokonsumpcji na możliwość zakładania
spółdzielni energetycznych na wsi od 2026 r. i czy planowane są rozwiązania
przejściowe lub uelastyczniające, aby nowe inicjatywy nie były blokowane
na starcie?
Przepisy ustawy o odnawialnych źródłach energii określają3, że gdy przedmiotem
działalności spółdzielni energetycznej jest wytwarzanie energii elektrycznej, łączna moc
zainstalowana elektryczna wszystkich instalacji odnawialnego źródła energii nie przekracza
10 MW, a ich sprawność wytwarzania energii elektrycznej umożliwia pokrycie w ciągu
roku nie mniej niż 70% potrzeb własnych spółdzielni energetycznej i jej członków.
2 https://www.gov.pl/web/kowr/spoldzielnie-energetyczne
3 Art. 38e ust 1. pkt 3 lit. a ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. 2024
poz. 1361)
-- 2 of 3 --
Nowelizacją ustawy o odnawialnych źródłach energii4, wprowadzono w 2023 roku
odstępstwo, zgodnie z którym wartość 70% obniżona została do 40% dla spółdzielni, które
złożyły wniosek o wpis w wykazie spółdzielni energetycznych do 31 grudnia 2025 roku.
Wymóg ten dotyczy poziomu tzw. samowystarczalności mierząc moc zainstalowaną, a nie
poziomu autokonsumpcji samej wytworzonej energii elektrycznej.
Zaproponowane czasowe rozwiązanie służyć miało zachęceniu społeczności lokalnych
do tworzenia spółdzielni energetycznych. Na koniec 2023 roku, w którym w życie weszły
przepisy nowelizacji ustawy OZE, w wykazie spółdzielni energetycznych KOWR wpis
posiadało 19 spółdzielni energetycznych o łącznej mocy zainstalowanej nieco poniżej 5,3
MW5.
Należy podkreślić rolę dedykowanego systemu rozliczeń, polegającego na dokonywaniu
przez sprzedawcę zobowiązanego rozliczenia ilości energii elektrycznej wprowadzonej
do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej wobec ilości energii pobranej z tej sieci,
w celu jej zużycia na potrzeby własne w stosunku ilościowym 1:0,6. Oznacza
to, że za każdą 1 kWh energii wprowadzonej do systemu elektroenergetycznego, można
później w ciągu 12 miesięcy odebrać tę energię w 60% bez dodatkowych opłat czyli w
ramach tzw. systemu net-metering. Ponadto, energia wygenerowana przez spółdzielnię
energetyczną w instalacjach OZE, a następnie przez nią zużyta, zwolniona jest z opłat
dystrybucyjnych zmiennych, opłaty OZE, mocowej i kogeneracyjnej oraz z podatku
akcyzowego, o ile łączna zainstalowana moc elektryczna wszystkich zainstalowanych
źródeł wytwórczych nie przekracza 1 MW.
Nie jest rozważane wydłużenia czasu obowiązywania obecnego progu, wynoszącego 40%,
jak również wprowadzenia okresu przejściowego. Należy zauważyć, że najkorzystniejszym
modelem funkcjonowania spółdzielni energetycznej, jak i ogólnie społeczności
energetycznych byłoby dążenie do pokrycia całości własnego zapotrzebowania na energię
elektryczną czyli maksymalizacja autokonsumcji energii elektrycznej.
Wymagałoby to wzmocnienia roli magazynowania energii elektrycznej lub cieplnej jak i
bardziej aktywnego zarządzania w ramach takich społeczności, co byłoby zgodne z
kierunkami rozwoju rynku energii w Unii Europejskiej i w Polsce. Takie podejście i
działania pozwoliłyby na pełną niezależność takich społeczności i maksymalizacja
wykorzystania energii z instalacji OZE, przy zachowaniu bezpieczeństwa funkcjonowania
krajowego systemu elektroenergetycznego.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
4 Art. 41 ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz
niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1762)
5 Na podstawie danych z wykazu spółdzielni energetycznych KOWR sporządzonego w dniu 12
grudnia 2025 roku.
-- 3 of 3 --