tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.167.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15647 Pana Posła Henryka Szopińskiego wraz z grupą
posłów, w sprawie systemowego wzmocnienia zawodu pracownika socjalnego oraz
koordynatora systemu pieczy zastępczej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) ma świadomość
obciążeń, na jakie narażeni są pracownicy socjalni i koordynatorzy rodzinnej pieczy
zastępczej, którzy w ramach wykonywania swoich podstawowych obowiązków codziennie
pomagają osobom znajdującym się w ciężkiej sytuacji życiowej.
Wysokości wynagrodzeń pracowników socjalnych i koordynatorów rodzinnej pieczy
zastępczej określana jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25
października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych. Zgodnie
z treścią tego aktu całkowita wysokość wynagrodzenia pracowników ustalana jest –
w zależności od zajmowanego przez nich stanowiska, posiadanego wyksztalcenia oraz stażu
pracy – przez pracodawców samorządowych, wydających regulaminy wynagradzania
w poszczególnych jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej.
Podkreślić trzeba, że w zakresie prowadzenia gospodarki finansowej jednostki samorządu
terytorialnego są samodzielne, a ich organy, w granicach obowiązującego prawa, suwerenne
w podejmowaniu decyzji dotyczących wykorzystania środków finansowych,
zabezpieczonych w ich budżecie. O przeznaczeniu środków jednostki samorządu
terytorialnego decyduje, w drodze uchwały budżetowej, jej organ stanowiący, a za
prawidłową gospodarkę finansową odpowiada jej organ wykonawczy. Ewentualne
finansowanie podwyżek wynagrodzeń dla pracowników samorządowych pozostaje zatem
we właściwości organów samorządu.
Pracodawca samorządowy ma swobodę w zakresie prowadzenia zakładowej polityki płac
i kształtowania całkowitej wysokości wynagrodzenia pracowników zatrudnionych na
podstawie umowy o pracę. Wysokość indywidualnych wynagrodzeń ustala zgodnie
z przepisami prawa, uwzględniając obowiązujące u siebie zasady wynagradzania i swoje
możliwości finansowe. Niemniej, kierownictwo resortu i rząd, wykorzystując dostępne
instrumenty, również ze swojej strony podejmuje działania będące wyrazem uznania dla
pracy osób zatrudnionych w JST.
W 2024 r. Rada Ministrów przyjęła cztery programy, na mocy których prawie 200 tysięcy
pracowników samorządowych otrzyma w latach 2024 – 2027 dodatki motywacyjne
w wysokości 1000 zł brutto. Mowa o:
— „Dofinansowaniu wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy
społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”;
— „Dofinansowaniu wynagrodzeń pracowników jednostek wspierania rodziny i systemu
pieczy zastępczej na lata 2024-2027”;

-- 1 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
— „Dofinansowaniu wynagrodzeń rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących
rodzinne domy dziecka na lata 2024-2027”;
— „Dofinansowaniu wynagrodzeń w postaci dodatku motywacyjnego oraz kosztów
składek od tych wynagrodzeń pracowników zatrudnionych w samorządowych
instytucjach opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 na lata 2024–2027”.
Uchwalone programy wychodzą naprzeciw oczekiwaniom blisko 200 tysięcy pracowników
samorządowych, w tym pracowników systemu pomocy społecznej realizujących zadania
wynikające z ustawy o pomocy społecznej i pracujących w jednostkach organizacyjnych
pomocy społecznej. Wprowadzone rozwiązania, są również znaczącą formą wsparcia
samych samorządów w realizowanych przez nie zadaniach własnych i odpowiedzią na
wieloletnie apele pracowników systemu pomocy społecznej.
Odnośnie do określania maksymalnego obciążenia pracą pracowników socjalnych należy
zauważyć, że zgodnie z art. 110 ust. 11 i 12 ustawy o pomocy społecznej ośrodek pomocy
społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług
społecznych (na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług
społecznych przez centrum usług społecznych) ta jednostka, zatrudnia proporcjonalną do
populacji gminy liczbę pracowników socjalnych. Jest to jeden pracownik socjalny
zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na 2000 mieszkańców albo - proporcjonalnie
do liczby rodzin i osób samotnie gospodarujących i objętych pracą socjalną - jeden
pracownik na nie więcej niż 50 rodzin i osób samotnie gospodarujących (przy czym ośrodek
pomocy społecznej bądź centrum usług społecznych zatrudnia w pełnym wymiarze czasu
pracy nie mniej niż 3 pracowników socjalnych). Oznacza to, że gmina – wybierając jeden ze
wskazanych wariantów - może zdecydować, w jaki sposób zapewni wskaźnik zatrudnienia.
Z kolei w odniesieniu do koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej ustawa o wspieraniu
rodziny
i systemie pieczy zastępczej stanowi w art. 77, że koordynator nie może mieć pod opieką
łącznie więcej niż 15 rodzin zastępczych lub rodzinnych domów dziecka.
Podkreślić przy tym trzeba, że to kierownicy jednostek organizacyjnych pomocy społecznej
wykonują czynności z zakresu prawa pracy wobec pracowników zatrudnionych w tych
jednostkach. Natomiast z Kodeksu pracy wynikają obowiązki pracodawcy (art. 94 Kodeksu
pracy) związane m.in. ze zaznajomieniem pracowników podejmujących pracę z zakresem ich
obowiązków, sposobem wykonywania pracy na przydzielonym stanowisku oraz ich
podstawowymi uprawnieniami, a także z organizowaniem pracy w sposób zapewniający
pełne wykorzystanie czasu pracy i jej maksymalną wydajność. Istotnym obowiązkiem
pracodawcy jest również organizowanie pracy w sposób zapewniający zmniejszenie jej
uciążliwości.
Jednym z podstawowych narzędzi pracy znajdujących się w dyspozycji pracowników
socjalnych jest rodzinny wywiad środowiskowy, podczas którego wypełnia się
kwestionariusz według wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Rodziny i Polityki
Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Wywiad stanowi obligatoryjne postępowanie dowodowe, którego – z uwagi na charakter
ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej – nie można zastąpić innymi środkami
dowodowymi.
W celu uporządkowania i doprecyzowania kwestii, które obecnie budzą wątpliwości
interpretacyjne lub stanowią istotną barierę w przeprowadzaniu procedury rodzinnego
wywiadu środowiskowego, procedowany jest obecnie projekt rozporządzenia

-- 2 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zmieniającego rozporządzenie w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Nowelizacja przewiduje, że wzór kwestionariusza – oprócz wprowadzenia zmian mających
na celu zwiększenie bezpieczeństwa małoletnich zagrożonych przemocą domową lub jej
doznających – zostanie dostosowany do aktualnych potrzeb związanych
z przeprowadzaniem rzetelnej analizy i diagnozy sytuacji osoby lub rodziny. Warto
zaznaczyć, że już dziś czynności formalne związane z przyznawaniem wsparcia są znacznie
ograniczone. Najbardziej obszerna część I kwestionariusza wywiadu zawiera podział na
komponenty uzupełniane obligatoryjne oraz te wypełniane fakultatywnie – o czym
decyduje pracownik socjalny w zależności od okoliczności związanych z przeprowadzaniem
wywiadu.
W kwestii systemowego wsparcia psychologicznego i wzmocnienia ochrony prawnej
pracowników socjalnych należy wskazać, że art. 121 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej przewiduje szereg szczególnych uprawnień w tym zakresie. Należą do
nich:
— ochrona prawna przewidziana dla funkcjonariuszy publicznych;
— pomoc psychologiczna dla pracowników socjalnych, zatrudnionych w ośrodku pomocy
społecznej, centrum usług społecznych i powiatowym centrum pomocy rodzinie
w przypadku wystąpienia sytuacji bezpośrednio zagrażających życiu lub zdrowiu
w związku z wykonywanymi czynnościami służbowymi;
— prawo do szkoleń podnoszących poziom bezpieczeństwa osobistego podczas
wykonywania czynności zawodowych, przeprowadzanych przez pracodawcę co
najmniej raz na 2 lata;
— bezpłatna ochrona prawna dla pracownika socjalnego pokrzywdzonego przestępstwem
(lub zwrot 50% faktycznie poniesionych kosztów na jej zapewnienie) w postępowaniu
karnym, przy uczestnictwie pracownika w charakterze pokrzywdzonego lub
oskarżyciela posiłkowego.
Co więcej, na mocy art. 121a ust. 2 ustawy o pomocy społecznej każdy pracownik socjalny
ma prawo do korzystania z superwizji pracy socjalnej prowadzonej przez superwizorów
pracy socjalnej. Superwizja jest jedną z form doskonalenia zawodowego, a szkolenie
i doskonalenie zawodowe kadr pomocy społecznej z terenu powiatu jest ustawowym
obowiązkiem samorządu powiatowego. Zadania związane z organizacją i finansowaniem
superwizji mogą wykonywać na terenie województw także regionalne ośrodki polityki
społecznej – zarówno ze środków własnych, jak również w ramach projektów UE i środków
regionalnych.
Należy podkreślić, że mimo iż organizowanie superwizji nie należy do kompetencji
kierownictwa MRPiPS, to – w miarę posiadanych środków finansowych – podejmuje ono
działania o charakterze programowym i projektowym, stanowiące formę wsparcia dla
jednostek samorządu terytorialnego, ukierunkowane na promocję zawodu pracownika
socjalnego, zwiększenie liczby osób uprawnionych do jego wykonywania oraz rozwój
i doskonalenie kompetencji zawodowych - również poprzez superwizję.
Kierownictwo resortu reaguje również na szczególne sytuacje, wymagające wsparcia
pracowników socjalnych. W 2025 r., z uwagi na duże obciążenie obowiązkami służbowymi,
wynikającymi z zadań jednostek organizacyjnych pomocy społecznej związanych
z usuwaniem skutków powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., uruchomiono
środki z rezerwy celowej budżetu państwa na sfinansowanie superwizji pracy socjalnej dla
pracowników socjalnych i superwizji dla osób kierujących tymi jednostkami. Udzielanie

-- 3 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pomocy w tej formie należało do pracodawców, a gminy otrzymały dotację z budżetu
państwa na realizację całości kosztów wynikających z tego zadania z rezerwy celowej.
System awansu zawodowego pracowników socjalnych szczegółowo reguluje art. 121b
ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym jest on obligatoryjny
(przy spełnieniu odpowiednich wymogów dotyczących wykształcenia i stażu pracy)
w przypadku uzyskania dwóch następujących po sobie ocen, dokonywanych raz na dwa lata
przez bezpośredniego przełożonego. Warto zaznaczyć, że ocena okresowa pracownika
socjalnego jest obowiązkowa, przeprowadzana na piśmie i wymaga uzasadnienia. Ustalenie
szczegółowych zasad i kryteriów oceny okresowej pozostawiono do ustalenia kierownikowi
jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, jednak wymagają one konsultacji
z przedstawicielem pracowników lub organizacją związkową. Ustalono następujące stopnie
awansu zawodowego dla pracowników socjalnych:
1. starszy pracownik socjalny;
2. specjalista pracy socjalnej;
3. starszy specjalista pracy socjalnej;
4. starszy specjalista pracy socjalnej - koordynator;
5. główny specjalista pracy socjalnej.
W art. 121b ww. ustawy opisano warunki odpowiedniego minimalnego poziomu
wykształcenia i stażu pracy w zawodzie pracownika socjalnego w odniesieniu do
poszczególnych stanowisk. Przepis ma na celu przede wszystkim powiązanie okresowej
oceny pracownika socjalnego z awansem zawodowym, wprowadzenie jednakowego
nazewnictwa stopni awansu zawodowego (stanowisk) dla tej grupy zawodowej oraz
powiązanie awansu zawodowego z wynagrodzeniem pracowników socjalnych i stopniami
specjalizacji zawodowej z zakresu pracy socjalnej. Zgodnie z tą regulacją uzyskanie
wyższego stopnia awansu zawodowego przez pracownika socjalnego skutkuje również
obligatoryjnym podwyższeniem wynagrodzenia zasadniczego. Co istotne, pracownikowi,
który spełnia wymogi dotyczące wykształcenia i stażu pracy oraz wyróżnia się wysokim
zaangażowaniem, inicjatywą lub nowatorskim podejściem przy wykonywaniu obowiązków
służbowych z zakresu pomocy społecznej, nadaje się wyższy stopień awansu zawodowego
(z pominięciem trybu oceny okresowej).
Trzeba podkreślić, że status i prestiż zawodu pracownika socjalnego jest pochodną wielu
czynników, do których należy nie tylko wsparcie dla podejmowanych przez niego działań ze
strony władz lokalnych, ale też poparcie i szersze, „oddolne” postrzeganie jego roli
w rozwiązywaniu istotnych społecznie problemów wrażliwych grup i jednostek.
Obecnie w MRPiPS realizowany jest projekt pn. „Wsparcie instytucji zajmujących się
pomocą i integracją społeczną”, który zgodnie z założeniami ma zakończyć się w 2027 r.
Jego celem jest wsparcie kadr oraz podnoszenie kompetencji pracowników instytucji
zajmujących się tworzeniem i wdrażaniem polityki w obszarze pomocy i integracji
społecznej na poziomie regionalnym, a także umożliwienie wymiany doświadczeń - również
pomiędzy pracownikami socjalnymi. Prowadzone w jego ramach działania obejmą m.in.:
promocję zawodów pomocowych mającą na celu zachęcenie do podejmowania w nich pracy
i budowanie ich prestiżu oraz popularyzację i umożliwianie podjęcia edukacji, w tym studiów
podyplomowych z metodyki i metodologii pracy socjalnej, dających uprawnienia do
wykonywania zawodu pracownika socjalnego, a także szkoleń specjalizacyjnych z I i II
stopnia specjalizacji, skierowanych do pracowników posiadających już staż w zawodzie
pracownika socjalnego.

-- 4 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Procedowany w MRPiPS projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej (UD354) znajduje się na etapie uzgodnień i konsultacji publicznych. Projekt
zakłada wprowadzenie korzystnych zmian dla koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej,
m.in. poprzez wzmocnienie oraz stabilizację zawodu koordynatora rodzinnej pieczy
zastępczej. Kierownictwo resortu rodziny stoi na stanowisku, że koordynatorzy rodzinnej
pieczy zastępczej to specjaliści, których kwalifikacje i waga wykonywanej pracy nie odbiega
od pracowników socjalnych, dlatego ich pozycja zawodowa powinna zostać zrównana.
Proponowane zmiany obejmują przywileje związane z zatrudnieniem, kwestie awansu
zawodowego i formy wsparcia. Dodatkowe uprawnienia mają zmniejszyć odpływ osób
wykonujących zawód koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej do innych zawodów
w ramach tego samego systemu lub systemów pokrewnych. Projektowane rozwiązania
ukierunkowane są też na ułatwienie wykonywania przez koordynatorów rodzinnej pieczy
zastępczej poszczególnych zadań służbowych i zakładają objęcie organizatorów rodzinnej
pieczy zastępczej ochroną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych.
Wyjaśniam, że zgodnie z przepisami ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny
i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2025 r. poz. 49 z późn. zm.) rejestr obejmujący wykazy
z obszaru pieczy zastępczej, zwany Centralnym Rejestrem Pieczy Zastępczej, prowadzony
jest przez starostę, organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, marszałka województwa
i wojewodę za pomocą zapewnionego przez ministra właściwego do spraw rodziny systemu
teleinformatycznego, umożliwiającego przekazywanie do niego danych, a także ich
usuwanie oraz udostępnianie.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 5 of 5 --