Odpowiedź na interpelację w sprawie sposobu przygotowywania poważnych zmian w systemie polskiej edukacji Odpowiedź na interpelację nr 15625 w sprawie sposobu przygotowywania poważnych zmian w systemie polskiej edukacji Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 25-03-2026 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Dariusza Piontkowskiego i grupy posłów w sprawie sposobu przygotowania poważnych zmian w systemie polskiej edukacji. Szanowni Państwo Posłowie, odnosząc się do pytań zawartych w ww. interpelacji, uprzejmie przedstawiam poniższą informację. Instytut Badań Edukacyjnych Instytut Badań Edukacyjnych to Państwowy Instytut Badawczy (dalej IBE-PIB), podległy Ministerstwu Edukacji Narodowej, prowadzący nowoczesne interdyscyplinarne badania naukowe i prace rozwojowe w dziedzinie edukacji, nauk społecznych, humanistycznych, ścisłych i przyrodniczych. Ministerstwo Edukacji Narodowej zleciło Instytutowi Badań Edukacyjnych - PIB działania w zakresie kompleksowej reformy systemu oświaty pn. „Reforma26. Kompas Jutra”, w tym przygotowanie propozycji podstaw programowych i ramowych planów nauczania dla szkoły podstawowej. Odnosząc się do pytań dotyczących prac domowych w szkołach podstawowych, uprzejmie informuję, że wyniki badań, opracowania dotyczące prac domowych i ich efektywności edukacyjnej są przywołane w materiale IBE-PIB: Analizy IBE dla polityki publicznej. Prace domowe. Wyniki badań dotyczących prac domowych i ich efektywności edukacyjnej, który jest ogólnie dostępnym dokumentem pod adresem: https://ibe.edu.pl/pl/biblioteka-ibe/biblioteka-miedzynarodowe-badania-kompetencji/2278-prace-domowe-wyniki-badan-dotyczacych-prac-domowych-i-ich-efektywnosci-edukacyjnej Równocześnie wyjaśniam, że Rada ds. monitorowania wdrażania reformy oświaty im. Komisji Edukacji Narodowej (dalej - Rada) została powołana przez dyrektora Instytutu Badań Edukacyjnych - Państwowego Instytutu Badawczego. Rada jest organem opiniodawczo-doradczym Dyrektora Instytutu Badań Edukacyjnych – PIB, a w jej skład wchodzą przedstawiciele środowisk związanych z edukacją, które otrzymały od Dyrektora Instytutu zaproszenie do zgłoszenia kluczowych przedstawicieli danego środowiska do udziału w pracach Rady. Skład Rady leży w gestii Dyrektora Instytutu Badań Edukacyjnych - PIB, a nie Ministra Edukacji. Pierwsze posiedzenie Rady odbyło się 16 stycznia 2025 r.[1] Członkowie Rady nie mogli brać udziału w opiniowaniu/konsultowaniu rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych z dnia 22 marca 2024 r., gdyż rozporządzenie to zostało podpisane 22 marca 2024 r.[2] Dr hab. Tomasz Gajderowicz uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego po przejściu wymaganej przepisami prawa procedury. Wypowiedziały się w tej sprawie zgodnie ze swoim zakresem kompetencji Rada Naukowa Dyscypliny Ekonomia i Finanse na Uniwersytecie Warszawskim, Rada Doskonałości Naukowej oraz komisja habilitacyjna. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania nie posiada żadnych kompetencji formalnych i materialnych do kontroli decyzji podejmowanych przez umocowane prawnie organy i gremia uczestniczące w procesie nadania stopnia naukowego. Przedsięwzięcie pn. „Moc Relacji w Edukacji – łączymy, aby zmieniać” Komunikat Ministra Edukacji o ustanowieniu przedsięwzięcia pod nazwą „Moc Relacji w Edukacji – łączymy, aby zmieniać” został podpisany i opublikowany 18 września 2025 roku. Zgodnie z zawartą umową dotacyjną, Beneficjent miał możliwość zaciągania niezbędnych zobowiązań finansowych związanych z realizacją projektu przed dniem podpisania umowy dotacyjnej, jednak nie wcześniej niż od dnia opublikowania Komunikatu o ustanowieniu przedsięwzięcia. Zgodnie z postanowieniami umowy dotacyjnej, Beneficjent zobowiązany był do 15 stycznia 2026 r. zwrócić do Ministerstwa Edukacji Narodowej niewykorzystane środki finansowe, a do 31 stycznia 2026 r. zobowiązany był złożyć sprawozdanie z wykonania zadania. Obecnie resort edukacji analizuje sprawozdanie końcowe pod względem prawidłowości wykorzystania środków finansowych, jak również pod względem prawidłowości wykonania zadania. Zastosowanie trybu odrębnego podczas uzgodnień, konsultacji publicznych i opiniowania dwóch projektów rozporządzeń Ministra Edukacji Zastosowanie trybu odrębnego[3], polegającego na skróceniu do 7 dni okresu uzgodnień, konsultacji publicznych i opiniowania projektu rozporządzenia Ministra Edukacji w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz projektu rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół – było związane z tym, że oba ww. projekty w warstwie merytorycznej zawierały rozwiązania analogiczne do rozwiązań zawartych w projektach rozporządzeń konsultowanych i opiniowanych w okresie od 19/20 listopada do 18/19 grudnia 2025 r. W dniach 19 i 20 listopada 2025 r. zostały skierowane do uzgodnień, konsultacji publicznych i opiniowania, przygotowane w ramach Reformy26.Kompas Jutra, dwa projekty rozporządzeń Ministra Edukacji w sprawie: podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym; ramowego planu nauczania dla publicznej szkoły podstawowej. Termin konsultacji publicznych i opiniowania tych projektów został określony na 30 dni (upłynął odpowiednio 18 i 19 grudnia 2025 r.). Ww. projekty rozporządzeń zostały przygotowane z uwzględnieniem zmian przewidzianych w ustawie z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw i na podstawie przewidzianych w tej ustawie zmienionych upoważnień ustawowych do wydania tych rozporządzeń. W związku z tym, że ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw została w dniu 18 grudnia 2025 r. zawetowana przez Prezydenta RP, konieczne stało się pilne przygotowanie projektów rozporządzeń Ministra Edukacji w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe. W dniu 21 stycznia 2025 r. do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania zostały skierowane dwa projekty rozporządzeń: w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym; zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół. Należy podkreślić, że 7-dniowy termin konsultacji publicznych i opiniowania ww. projektów rozporządzeń Ministra Edukacji miał również związek z poniższymi, koniecznymi do realizacji przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego 2026/2027, działaniami: przeprowadzeniem najpóźniej do sierpnia 2026 r. procedury dopuszczenia do użytku szkolnego podręczników uwzględniających nową podstawę programową kształcenia ogólnego dla klasy I i klasy IV szkoły podstawowej; przygotowaniem materiałów informacyjnych na temat zmian dla nauczycieli i dyrektorów szkół (komentarze do ww. nowej podstawy programowej); organizacją i przeprowadzeniem szkoleń dla nauczycieli przedszkoli i szkół podstawowych przed dniem 1 września 2026 r., z uwzględnieniem terminu ferii letnich. Nowy ramowy plan nauczania i podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej Wydanie przez Ministra Edukacji rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania oraz nowego rozporządzenia w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej jest elementem prac prowadzonych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych – PIB w ramach Reformy26. Kompas Jutra[4], której celem jest poprawa jakości i efektywności kształcenia w szkołach, w szczególności w zakresie kształcenia kompetencji i rozwoju praktycznych umiejętności uczniów. Upoważnienie ustawowe zawarte w art. 47 ust. 1 lit. a i b i ust. 3 ustawy dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, z późn. zm.) zobowiązuje Ministra Edukacji do określenia: podstawy programowej wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej oraz ramowego planu nauczania dla szkół podstawowych, w tym tygodniowego wymiaru obowiązkowych zajęć edukacyjnych, a także warunków i sposobu realizacji zajęć edukacyjnych. Zgodnie z ww. upoważnieniem, Minister Edukacji uwzględnił w rozporządzeniu z dnia 12 marca 2026 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (które oczekuje na publikację w Dzienniku Ustaw) m.in. realizację przedmiotu przyroda - w nowej formule - w klasach IV–VI szkoły podstawowej w wymiarze po 3 godziny tygodniowo w każdej z tych klas. Celem wprowadzanego interdyscyplinarnego podejścia, tj. realizacji w klasach IV–VI szkoły podstawowej przyrody, która integruje treści przedmiotów przyrodniczych, jest lepsze przygotowanie uczniów do mierzenia się z wyzwaniami współczesnego świata, rozwój kompleksowego i twórczego myślenia, a także zwiększenie praktycznych umiejętności uczniów w zakresie przedmiotów przyrodniczych. Zmiana wprowadzana w nauczaniu przedmiotów przyrodniczych wynika z faktu, że przyroda to system powiązanych ze sobą zjawisk, dlatego jeden przedmiot umożliwi uczniom łatwiejsze i kompleksowe ich poznawanie. Uczniowie nie będą uczyć się poszczególnych elementów nauk przyrodniczych w oderwaniu od siebie (jak obecnie), tylko w sposób łączący je w jedną całość – bardziej zrozumiały, logiczny i bliższy codziennemu życiu. Łączna liczba godzin zajęć wszystkich przedmiotów przyrodniczych tj. przyrody, geografii, biologii, chemii i fizyki na II etapie edukacyjnym będzie większa niż dotychczas (z obecnych 20 do 21 godzin). Jednocześnie wyjaśniam, że tydzień projektowy, o którym mowa w ww. rozporządzeniu Ministra Edukacji zmieniającym rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół, w świetle ww. upoważnienia ustawowego, jest określeniem sposobu realizacji zajęć edukacyjnych w jednym wybranym tygodniu roku szkolnego, w klasach IV–VIII szkoły podstawowej. W wyznaczonym przez dyrektora szkoły terminie (przez 5 dni) uczniowie będą realizować w grupach międzyprzedmiotowe projekty edukacyjne. W trakcie realizacji tygodnia projektowego uczniowie będą rozwiązywać konkretny problem, z zastosowaniem różnorodnych metod i rozwijać umiejętności praktyczne. Natomiast doświadczenia edukacyjne uwzględnione w podstawie programowej kształcenia ogólnego[5] w zakresie edukacji wczesnoszkolnej oraz poszczególnych zajęć edukacyjnych w klasach IV–VIII szkoły podstawowej, to sytuacje edukacyjne, w których powinien uczestniczyć każdy uczeń, a które w sposób celowy wspierają rozwój kompetencji przekrojowych i sprawczości. Doświadczenia edukacyjne wspierają realizację celów kształcenia – wymagań ogólnych oraz treści nauczania – wymagań szczegółowych dotyczących wiedzy i umiejętności, opisując sytuacje edukacyjne, w których można zdobywać ww. kompetencje. Jednocześnie uprzejmie informuję, że podstawa programowa kształcenia ogólnego podkreśla dużą autonomię nauczyciela prowadzącego zajęcia edukacyjne, wskazując jednocześnie, że proces uczenia się i nauczania wymaga stosowania zróżnicowanych metod nauczania, form i środków o uznanych podstawach naukowych, dostosowanych do celów edukacyjnych oraz potrzeb uczniów. Na przykład, w podstawie programowej w zakresie matematyki wskazuje się, że: „Stosowane metody nauczania powinny także pobudzać kreatywność uczniów w rozwiązywaniu problemów matematycznych i uczyć ich umiejętności stawiania pytań (także sobie) zmierzających do rozumienia omawianych zagadnień.”. Podstawa programowa w zakresie informatyki wskazuje natomiast, że: „Nauczyciel pełni funkcję przewodnika i organizatora procesu uczenia się, wspierając uczniów w samodzielnym dochodzeniu do wiedzy, formułowaniu problemów i projektowaniu rozwiązań z użyciem technologii cyfrowych. Motywuje do zadawania pytań, krytycznego myślenia i analizy informacji, wspiera współpracę uczniów oraz łączenie treści informatycznych z innymi obszarami edukacji. Treści i metody nauczania są dostosowywane elastycznie do dynamicznych zmian w dziedzinie technologii cyfrowych oraz aktualnych trendów społeczno-gospodarczych. Istotne jest łączenie teorii z praktyką oraz wykorzystywanie wiedzy i narzędzi cyfrowych w zadaniach bliskich doświadczeniom uczniów. Takie podejście zwiększa użyteczność nauki, wspiera motywację do działania i rozwój kompetencji przyszłości.”. Jak z powyższego wynika, nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego nie narzuca nauczycielom konkretnych metod nauczania, podkreśla natomiast autonomię nauczyciela w doborze zróżnicowanych metod nauczania, które powinny mieć uznane podstawy naukowe i być dostosowane do potrzeb uczniów. Jednocześnie przepisy ww. rozporządzeń Ministra Edukacji (dotyczące podstawy programowej kształcenia ogólnego i ramowego planu nauczania dla szkoły podstawowej) nie posługują się pojęciem „bloków tematycznych”, o których mowa w interpelacji. Natomiast w przypadku części przedmiotów zostały wskazane moduły tematyczne, które są poświęcone konkretnym zjawiskom mającym interdyscyplinarny charakter. Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej przewiduje 6 modułów tematycznych, tj.: moduł bezpieczeństwo i obrona – występujący w przypadku edukacji wczesnoszkolnej, zajęć praktyczno- technicznych i wychowania fizycznego; moduł medialny – występujący w przypadku języka polskiego, informatyki, zajęć praktyczno-technicznych, geografii i edukacji obywatelskiej; moduł filozoficzny – występujący w przypadku języka polskiego i historii; moduł ekonomiczno-finansowy – występujący w przypadku edukacji wczesnoszkolnej, zajęć praktyczno-technicznych, matematyki, geografii i edukacji obywatelskiej; moduł klimatyczny – występujący w przypadku przyrody, geografii, biologii, chemii, fizyki, edukacji zdrowotnej i zajęć praktyczno-technicznych; moduł kultura – występujący w przypadku edukacji wczesnoszkolnej, języka polskiego, historii, plastyki i muzyki. Oznaczenie wybranych treści nauczania – wymagań szczegółowych dotyczących wiedzy i umiejętności jako moduł tematyczny, wynika z potrzeby holistycznego spojrzenia na edukację i przygotowania uczniów do funkcjonowania w złożonej rzeczywistości. Moduły ułatwią nauczycielom integrowanie wiedzy z różnych zajęć edukacyjnych wokół istotnych zagadnień i problemów. Są to ważne i aktualne kwestie międzyprzedmiotowe, które odpowiadają na najważniejsze wyzwania współczesności. Wskazanie modułów tematycznych oznacza, że nauczyciele przedmiotów, w których wskazany został dany moduł powinni uświadomić uczniom, że podobne zjawiska można badać na różne sposoby, korzystając z narzędzi wielu dziedzin wiedzy, a jednocześnie realizować wspólne, ważne cele edukacyjne. Przykładowo w ramach modułu kultura uczniowie poznają sposoby analizowania i interpretowania dzieł artystycznych z perspektywy plastyki, muzyki czy języka polskiego i dopiero ta wielość perspektyw pozwala im stawać się świadomymi odbiorcami kultury. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] https://www.gov.pl/web/edukacja/powolanie-rady-ds-monitorowania-wdrazania-reformy-oswiaty [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 438 [3] W myśl § 98 w związku z § 140 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.). [4] Więcej informacji na temat reformy: www.reforma26.men.gov.pl. [5] Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - oczekuje na publikację w Dzienniku Ustaw.