Interpelacja nr 15622
Interpelacja w sprawie realizacji przez podmioty lecznicze wytycznych Ministerstwa Zdrowia dotyczących dopuszczalności przerywania ciąży w przypadku zagrożenia zdrowia lub życia kobiety ciężarnej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie realizacji przez podmioty lecznicze wytycznych Ministerstwa Zdrowia dotyczących dopuszczalności przerywania ciąży w przypadku zagrożenia zdrowia lub życia kobiety ciężarnej
Interpelacja nr 15622
do ministra zdrowia
w sprawie realizacji przez podmioty lecznicze wytycznych Ministerstwa Zdrowia dotyczących dopuszczalności przerywania ciąży w przypadku zagrożenia zdrowia lub życia kobiety ciężarnej
Zgłaszający: Alicja Łepkowska-Gołaś, Monika Rosa, Dorota Łoboda, Jolanta Niezgodzka
Data wpływu: 26-02-2026
Szanowna Pani Minister,
w przestrzeni publicznej opisany został przez media przypadek Leli – obywatelki Gruzji, przebywającej i mieszkającej w Polsce, będącej w 15. tygodniu ciąży. Z przekazanych informacji wynika, że kobieta od grudnia 2025 r., z przerwami, przebywa w szpitalu z powodu niepowściągliwych wymiotów ciężarnych. Jej stan zdrowia jest poważny – występują krwiste wymioty powiązane z przewlekłym zapaleniem i owrzodzeniem przełyku, a także zaburzenia metaboliczne, w tym dekompensacja metaboliczna, ketonuria oraz hiperglikemia. Pacjentka jest żywiona pozajelitowo i – jak wynika z doniesień – nie jest w stanie przyjmować pokarmów doustnie.
Dodatkowo u kobiety zdiagnozowano cukrzycę oraz zaburzenia lękowe. Z relacji medialnych wynika, że pacjentka wprost komunikuje lekarzom, w tym psychiatrze, wolę przerwania ciąży. Mimo to spotyka się z odmową wykonania zabiegu.
Przypomnieć należy, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, przerwanie ciąży jest dopuszczalne m.in. w przypadku, gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej. Zagrożenie to – co wynika zarówno z wykładni przepisów, jak i z wytycznych Ministerstwa Zdrowia – nie musi mieć charakteru bezpośredniego ani natychmiastowego. Może mieć również charakter pośredni oraz dotyczyć zarówno zdrowia fizycznego, jak i psychicznego.
Opisywana sprawa budzi poważne wątpliwości co do jednolitości stosowania prawa oraz realizacji wytycznych Ministerstwa Zdrowia w praktyce klinicznej. Rodzi również pytania o bezpieczeństwo zdrowotne pacjentek oraz o to, czy personel medyczny posiada wystarczające wsparcie systemowe i interpretacyjne w zakresie podejmowania decyzji zgodnych z obowiązującym prawem.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia posiada informacje na temat opisanego przypadku oraz czy został on objęty nadzorem lub analizą ze strony właściwych organów (NFZ, rzecznik praw pacjenta, konsultanci krajowi)?
Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia zgodność postępowania szpitala z obowiązującymi przepisami prawa oraz z wydanymi wytycznymi dotyczącymi przerywania ciąży w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia kobiety ciężarnej?
Czy ministerstwo planuje doprecyzowanie lub uzupełnienie wytycznych w taki sposób, aby jednoznacznie wskazać, że zagrożenie zdrowia – zarówno fizycznego, jak i psychicznego – nie musi mieć charakteru bezpośredniego, aby stanowiło przesłankę do przerwania ciąży?
Jakie działania nadzorcze i szkoleniowe zostały podjęte w celu zapewnienia jednolitego stosowania prawa przez podmioty lecznicze w całym kraju?
Czy ministerstwo prowadzi monitoring przypadków odmowy wykonania świadczenia polegającego na przerwaniu ciąży z powołaniem się na brak przesłanek medycznych, a jeśli tak – jakie są jego wyniki?
Czy planowane jest wprowadzenie mechanizmów gwarantujących pacjentkom szybki dostęp do drugiej opinii lekarskiej lub procedury odwoławczej w sytuacji odmowy wykonania świadczenia?
W jaki sposób ministerstwo zapewnia ochronę praw pacjentek – w tym cudzoziemek legalnie przebywających w Polsce – w zakresie dostępu do świadczeń zdrowotnych przewidzianych obowiązującym prawem?
Sprawa ta ma istotne znaczenie nie tylko jednostkowe, lecz systemowe. Dotyczy bowiem realnego dostępu kobiet do świadczeń zdrowotnych gwarantowanych przez ustawę oraz poczucia bezpieczeństwa personelu medycznego podejmującego decyzje kliniczne w sytuacjach zagrożenia zdrowia i życia pacjentek.
Interpelacja nr 15622
do ministra zdrowia
w sprawie realizacji przez podmioty lecznicze wytycznych Ministerstwa Zdrowia dotyczących dopuszczalności przerywania ciąży w przypadku zagrożenia zdrowia lub życia kobiety ciężarnej
Zgłaszający: Alicja Łepkowska-Gołaś, Monika Rosa, Dorota Łoboda, Jolanta Niezgodzka
Data wpływu: 26-02-2026
Szanowna Pani Minister,
w przestrzeni publicznej opisany został przez media przypadek Leli – obywatelki Gruzji, przebywającej i mieszkającej w Polsce, będącej w 15. tygodniu ciąży. Z przekazanych informacji wynika, że kobieta od grudnia 2025 r., z przerwami, przebywa w szpitalu z powodu niepowściągliwych wymiotów ciężarnych. Jej stan zdrowia jest poważny – występują krwiste wymioty powiązane z przewlekłym zapaleniem i owrzodzeniem przełyku, a także zaburzenia metaboliczne, w tym dekompensacja metaboliczna, ketonuria oraz hiperglikemia. Pacjentka jest żywiona pozajelitowo i – jak wynika z doniesień – nie jest w stanie przyjmować pokarmów doustnie.
Dodatkowo u kobiety zdiagnozowano cukrzycę oraz zaburzenia lękowe. Z relacji medialnych wynika, że pacjentka wprost komunikuje lekarzom, w tym psychiatrze, wolę przerwania ciąży. Mimo to spotyka się z odmową wykonania zabiegu.
Przypomnieć należy, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, przerwanie ciąży jest dopuszczalne m.in. w przypadku, gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej. Zagrożenie to – co wynika zarówno z wykładni przepisów, jak i z wytycznych Ministerstwa Zdrowia – nie musi mieć charakteru bezpośredniego ani natychmiastowego. Może mieć również charakter pośredni oraz dotyczyć zarówno zdrowia fizycznego, jak i psychicznego.
Opisywana sprawa budzi poważne wątpliwości co do jednolitości stosowania prawa oraz realizacji wytycznych Ministerstwa Zdrowia w praktyce klinicznej. Rodzi również pytania o bezpieczeństwo zdrowotne pacjentek oraz o to, czy personel medyczny posiada wystarczające wsparcie systemowe i interpretacyjne w zakresie podejmowania decyzji zgodnych z obowiązującym prawem.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia posiada informacje na temat opisanego przypadku oraz czy został on objęty nadzorem lub analizą ze strony właściwych organów (NFZ, rzecznik praw pacjenta, konsultanci krajowi)?
Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia zgodność postępowania szpitala z obowiązującymi przepisami prawa oraz z wydanymi wytycznymi dotyczącymi przerywania ciąży w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia kobiety ciężarnej?
Czy ministerstwo planuje doprecyzowanie lub uzupełnienie wytycznych w taki sposób, aby jednoznacznie wskazać, że zagrożenie zdrowia – zarówno fizycznego, jak i psychicznego – nie musi mieć charakteru bezpośredniego, aby stanowiło przesłankę do przerwania ciąży?
Jakie działania nadzorcze i szkoleniowe zostały podjęte w celu zapewnienia jednolitego stosowania prawa przez podmioty lecznicze w całym kraju?
Czy ministerstwo prowadzi monitoring przypadków odmowy wykonania świadczenia polegającego na przerwaniu ciąży z powołaniem się na brak przesłanek medycznych, a jeśli tak – jakie są jego wyniki?
Czy planowane jest wprowadzenie mechanizmów gwarantujących pacjentkom szybki dostęp do drugiej opinii lekarskiej lub procedury odwoławczej w sytuacji odmowy wykonania świadczenia?
W jaki sposób ministerstwo zapewnia ochronę praw pacjentek – w tym cudzoziemek legalnie przebywających w Polsce – w zakresie dostępu do świadczeń zdrowotnych przewidzianych obowiązującym prawem?
Sprawa ta ma istotne znaczenie nie tylko jednostkowe, lecz systemowe. Dotyczy bowiem realnego dostępu kobiet do świadczeń zdrowotnych gwarantowanych przez ustawę oraz poczucia bezpieczeństwa personelu medycznego podejmującego decyzje kliniczne w sytuacjach zagrożenia zdrowia i życia pacjentek.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13015 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZP.050.8.2026.AB
Warszawa, 20 marca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku!
Odpowiadając na interpelację nr 15622 Pani Poseł Alicji Łepkowskiej-Gołaś i grupy Posłów,
w sprawie realizacji przez podmioty lecznicze wytycznych Ministerstwa Zdrowia
dotyczących dopuszczalności przerywania ciąży w przypadku zagrożenia zdrowia lub życia
kobiety ciężarnej”, uprzejmie przekazuję następujące informacje i wyjaśnienia.
W związku z doniesieniami medialnymi dotyczącymi prawidłowości postępowania wobec
pacjentki hospitalizowanej w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Olsztynie1),
Minister Zdrowia zwrócił się do Konsultant Krajowej w dziedzinie położnictwa i ginekologii
oraz do Konsultanta Krajowego w dziedzinie perinatologii z prośbą o zbadanie sytuacji.
Wystąpiono również z prośbą o interwencję do Rzecznika Praw Pacjenta oraz Narodowego
Funduszu Zdrowia. Powyższe działania są w toku, w związku z czym aktualnie nie jest
możliwa ocena prawidłowości postępowania wobec pacjentki hospitalizowanej
w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Olsztynie.
Kwestia doprecyzowania opracowanych przez Ministerstwo Zdrowia „Wytycznych w
sprawie obowiązujących przepisów prawnych dotyczących dostępu do procedury
przerywania ciąży” uprzejmie wyjaśniam, że dokument ten stanowi kompleksowe i
przejrzyste zestawienie obowiązujących przepisów prawnych odnoszących się do
wskazanej w ich tytule materii. Jednocześnie nie wprowadza on nowych norm czy też
regulacji. W dokumencie wyraźnie wskazano m.in. okoliczności, w których – zgodnie z
przepisami ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego
i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży2) (zwanej dalej „ustawą o planowaniu
rodziny) – możliwe jest przerwanie ciąży.
Jednocześnie, w odniesieniu do dopuszczalności przerywania ciąży w sytuacji, gdy ciąża
stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej, w ww. Wytycznych zawarto
informację, że „ustawa o planowaniu rodziny nie określa zamkniętego katalogu wskazań do
przerwania ciąży w przypadku, gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety
ciężarnej. Przepisy ustawy o planowaniu rodziny, posługując się ogólną kategorią zdrowia,
w żaden sposób nie determinują, jakiego obszaru zdrowia ma dotyczyć to zagrożenie
zdrowia. Może ono zatem dotyczyć każdego obszaru zdrowia, zarówno fizycznego, jak i
1) Artykuł opublikowany w dniu 24.02.2026 r. na portalu OKO.press pt.: „Lela słabnie, wymiotuje krwią i powtarza,
że ma dla kogo żyć. Czeka na zgodę lekarzy na aborcję” (https://oko.press/lela-czeka-na-aborcje.
2) Dz. U. z 2022 r. poz. 1575.
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
psychicznego. Ustawa o planowaniu rodziny nie precyzuje także pojęcia „zagrożenie”,
pozostawiając je do oceny lekarza działającego na podstawie aktualnej wiedzy medycznej3),
przepisy nie posługują się w tym przypadku żadnym wartościowaniem, tym samym nie
wskazują, że zagrożenie ma być nagłe bądź bezpośrednie i nie powinny być tak
interpretowane.”
Wytyczne zostały upowszechnione przez Narodowy Fundusz Zdrowia za pośrednictwem
Systemu Zarządzania Obiegiem Informacji wśród świadczeniodawców realizujących
zawarte z Funduszem umowy w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie położnictwo i
ginekologia. Został on również zamieszczony na stronie internetowej Ministerstwa
Zdrowia, aby zapewnić pełną dostępność dla wszystkich zainteresowanych.
Intencją opracowania tego dokumentu było umożliwienie właściwego stosowania
obowiązujących przepisów prawnych dotyczących dostępu do procedury przerwania ciąży,
a tym samym spowodowanie poprawy faktycznej dostępności do dopuszczalnej prawem
procedury przerwania ciąży.
W odniesieniu do postępowania w przypadku odmowy udzielenia świadczenia
polegającego na przerwaniu ciąży, z uwagi na brak przesłanek medycznych, w tym „dostępu
do drugiej opinii lekarskiej lub procedury odwoławczej”, należy zauważyć, że zgodnie z art.
31 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta4)
pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mogą wnieść sprzeciw wobec opinii albo
orzeczenia określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i
lekarza dentysty5), jeżeli opinia albo orzeczenie ma wpływ na prawa lub obowiązki pacjenta
wynikające z przepisów prawa. Sprzeciw wnosi się do Komisji Lekarskiej działającej przy
Rzeczniku Praw Pacjenta, za pośrednictwem Rzecznika Praw Pacjenta w terminie 30 dni od
dnia wydania opinii albo orzeczenia przez lekarza orzekającego o stanie zdrowia pacjenta.
Sprzeciw wymaga uzasadnienia, w tym wskazania przepisu prawa, z którego wynikają
prawa lub obowiązki pacjenta, na które ma wpływ opinia albo orzeczenie lekarza. Komisja
Lekarska na podstawie dokumentacji medycznej oraz w miarę potrzeby,
po przeprowadzeniu badania pacjenta, wydaje orzeczenie niezwłocznie, nie później niż
w terminie 30 dni od dnia wniesienia sprzeciwu.
Sprzeciw wobec opinii albo orzeczenia lekarza jest zatem środkiem ochrony prawnej m.in.
dla kobiet, którym odmówiono przeprowadzenia procedury przerwania ciąży.
Dodatkowo należy zaznaczyć, że ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta
i Rzeczniku Praw Pacjenta, poza wprowadzeniem prawa do sprzeciwu, powołała również –
istotny z punktu widzenia ochrony praw wszystkich pacjentów, w tym również kobiet
w ciąży mających trudności w dostępie do procedury przerwania ciąży – centralny organ
administracji rządowej w postaci Rzecznika Praw Pacjenta. Przedmiotem działania
Rzecznika Praw Pacjenta jest ochrona praw pacjenta określonych w rozważanej ustawie
oraz w przepisach odrębnych. Zakres działania Rzecznika został określony w art. 47
rozważanej ustawy. W celu ułatwienia dostępu do informacji oraz wsparcia pacjentów
Rzecznik Praw Pacjenta prowadzi całodobową, bezpłatną Telefoniczną Informację
Pacjenta, za pośrednictwem której pacjentki mogą zgłaszać sygnały o napotkanych
trudnościach – także anonimowo. Rzecznik podejmuje postępowania wyjaśniające, a w
przypadku zidentyfikowania nieprawidłowości, wydaje zalecenia lub decyzje nakazujące
zaniechanie niewłaściwej praktyki w celu właściwego załatwienia sprawy i wyeliminowania
nieprawidłowości. Ponadto, Rzecznik Praw Pacjenta powołał Zespół ds. działań
interwencyjnych, którego zadaniem jest podejmowanie działań w przypadku pozyskania
informacji o występujących nieprawidłowościach. Źródłem tych informacji są zgłoszenia od
3) Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2026 r. poz. 37, z
późn. zm.) lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej,
dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki
zawodowej oraz z należytą starannością.
4) Dz. U. z 2024 r. poz. 581.
5) Dz. U. z 2026 r. poz. 37, z późn. zm.
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
pacjentów (w tym anonimowe), ale też m.in. monitoring informacji medialnych. Pracownicy
zespołu analizują poszczególne sprawy i dokonują oceny pilności danego przypadku. W
sytuacjach nagłych podejmują działania interwencyjne, tj. kontaktują się telefonicznie lub
pisemnie z podmiotem udzielającym świadczeń zdrowotnych lub innymi właściwymi
organami, instytucjami oraz organizacjami pozarządowymi. Rzecznik Praw Pacjenta
monitoruje zatem działania podmiotów udzielających świadczeń i reaguje na wpływające
sygnały o nieprawidłowościach. Podejmowane działania – w zależności od treści i zakresu
zgłoszenia – mogą dotyczyć wskazania pacjentce przysługujących środków prawnych,
wszczęcia i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszenia praw
pacjenta, analizy pod kątem stosowania przez dany szpital praktyk naruszających zbiorowe
prawa pacjentów lub pilnej interwencji w przypadkach zagrożenia i sprawach pilnych.
Odnosząc się do kwestii zapewnienia ochrony praw pacjentek – w tym cudzoziemek
legalnie przebywających w Polsce – w zakresie dostępu do świadczeń zdrowotnych
przewidzianych obowiązującym prawem, uprzejmie wyjaśniam, że regulacje prawne
w zakresie dostępności, kwalifikacji i finansowania świadczeń oraz nadzoru zostały
określone ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków6). Zgodnie
z art. 5 pkt 40 ww. ustawy świadczenia zdrowotne to działania służące zachowaniu,
ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z
procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania. Jeśli
chodzi o zakres świadczeń gwarantowanych, jakie przysługują świadczeniobiorcom,
uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 15 tej ustawy, świadczeniobiorcy mają prawo do
świadczeń opieki zdrowotnej, których celem jest zachowanie zdrowia, zapobieganie
chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie, pielęgnacja oraz zapobieganie
niepełnosprawności i jej ograniczanie.
Warto zauważyć, że ustawa, w tym w szczególności art. 19 i 60, określa zasady dostępności
do świadczeń zdrowotnych w stanach nagłych, w których świadczenia opieki zdrowotnej są
udzielane świadczeniobiorcy niezwłocznie, bez wymaganego skierowania. W przypadku
gdy świadczenia opieki zdrowotnej w stanie nagłym są udzielane przez świadczeniodawcę,
który nie zawarł umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, świadczeniobiorca ma
prawo do tych świadczeń w niezbędnym zakresie. W razie braku możliwości udzielania
świadczeń opieki zdrowotnej określonych w umowie o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej z przyczyn leżących po stronie świadczeniodawcy lub w związku z
wystąpieniem siły wyższej, świadczeniodawca zapewnia, udzielenie świadczeń opieki
zdrowotnej przez innego świadczeniodawcę.
Na podstawie upoważnienia ustawowego, tj. art. 31d ww. ustawy, Minister Zdrowia określił
minimalne warunki, jakie powinni spełniać świadczeniodawcy, którzy chcą udzielać
świadczeń gwarantowanych. Zgodnie z aktami wykonawczymi Ministra Zdrowia zostały
określone szczegółowe wykazy świadczeń gwarantowanych scharakteryzowanych
procedurami medycznymi, rozpoznaniami chorobowymi oraz badaniami diagnostycznymi,
wraz ze wskazaniem leków lub wyrobów medycznych w zakresie niezbędnym do
wykonania świadczeń gwarantowanych. Świadczenia gwarantowane są udzielane zgodnie
ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, z wykorzystaniem metod diagnostyczno-
terapeutycznych innych niż stosowane w medycynie niekonwencjonalnej, ludowej lub
orientalnej. Decyzję o sposobie leczenia każdorazowo podejmuje lekarz prowadzący
leczenie, który powinien poinformować świadczeniobiorcę o dostępnych metodach
diagnostyczno-terapeutycznych, biorąc pod uwagę ich skuteczność i aktualny stan zdrowia
świadczeniobiorcy. Zgodnie z art. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
świadczenia zdrowotne udzielane są z poszanowaniem praw pacjenta, bez względu na płeć,
pochodzenie czy status obywatelski.
Jednocześnie, zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych, właściwy oddział wojewódzki Narodowego
6) Dz. U. z 2024 r. poz. 146.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Funduszu Zdrowia (OW NFZ) posiada kompetencje do monitorowania oraz oceny jakości
i dostępności do świadczeń na terenie danego województwa oraz zawiera umowy
o udzielanie świadczeń w niezbędnym zakresie. OW NFZ może przeprowadzić
postępowanie wyjaśniające w kwestiach ewentualnych nieprawidłowości w realizacji
świadczeń, co powinno usprawnić ścieżkę diagnostyczno-terapeutyczną poprzez usunięcie
stwierdzonych przypadków niespełniania minimalnych warunków realizacji świadczeń
w poszczególnych zakresach. Powyższe regulacje odnoszą się do świadczeń udzielanych
pacjentkom uprawnionym do korzystania z tych świadczeń, w tym objętym systemem
powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Osoby uprawnione do korzystania ze
świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na zasadach
określonych w ustawie, zostały określone w jej art. 2-4.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 30 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza
dentysty lekarz, co do zasady, ma obowiązek udzielić pomocy lekarskiej w każdym
przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty
życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia. Dodatkowo, zgodnie z
art. 15 ustawy o działalności leczniczej7), podmiot leczniczy nie może odmówić udzielenia
świadczenia zdrowotnego osobie, która potrzebuje natychmiastowego udzielenia takiego
świadczenia ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
7) Dz. U z 2026 r. poz. 156,
-- 4 of 4 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZP.050.8.2026.AB
Warszawa, 20 marca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku!
Odpowiadając na interpelację nr 15622 Pani Poseł Alicji Łepkowskiej-Gołaś i grupy Posłów,
w sprawie realizacji przez podmioty lecznicze wytycznych Ministerstwa Zdrowia
dotyczących dopuszczalności przerywania ciąży w przypadku zagrożenia zdrowia lub życia
kobiety ciężarnej”, uprzejmie przekazuję następujące informacje i wyjaśnienia.
W związku z doniesieniami medialnymi dotyczącymi prawidłowości postępowania wobec
pacjentki hospitalizowanej w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Olsztynie1),
Minister Zdrowia zwrócił się do Konsultant Krajowej w dziedzinie położnictwa i ginekologii
oraz do Konsultanta Krajowego w dziedzinie perinatologii z prośbą o zbadanie sytuacji.
Wystąpiono również z prośbą o interwencję do Rzecznika Praw Pacjenta oraz Narodowego
Funduszu Zdrowia. Powyższe działania są w toku, w związku z czym aktualnie nie jest
możliwa ocena prawidłowości postępowania wobec pacjentki hospitalizowanej
w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Olsztynie.
Kwestia doprecyzowania opracowanych przez Ministerstwo Zdrowia „Wytycznych w
sprawie obowiązujących przepisów prawnych dotyczących dostępu do procedury
przerywania ciąży” uprzejmie wyjaśniam, że dokument ten stanowi kompleksowe i
przejrzyste zestawienie obowiązujących przepisów prawnych odnoszących się do
wskazanej w ich tytule materii. Jednocześnie nie wprowadza on nowych norm czy też
regulacji. W dokumencie wyraźnie wskazano m.in. okoliczności, w których – zgodnie z
przepisami ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego
i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży2) (zwanej dalej „ustawą o planowaniu
rodziny) – możliwe jest przerwanie ciąży.
Jednocześnie, w odniesieniu do dopuszczalności przerywania ciąży w sytuacji, gdy ciąża
stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej, w ww. Wytycznych zawarto
informację, że „ustawa o planowaniu rodziny nie określa zamkniętego katalogu wskazań do
przerwania ciąży w przypadku, gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety
ciężarnej. Przepisy ustawy o planowaniu rodziny, posługując się ogólną kategorią zdrowia,
w żaden sposób nie determinują, jakiego obszaru zdrowia ma dotyczyć to zagrożenie
zdrowia. Może ono zatem dotyczyć każdego obszaru zdrowia, zarówno fizycznego, jak i
1) Artykuł opublikowany w dniu 24.02.2026 r. na portalu OKO.press pt.: „Lela słabnie, wymiotuje krwią i powtarza,
że ma dla kogo żyć. Czeka na zgodę lekarzy na aborcję” (https://oko.press/lela-czeka-na-aborcje.
2) Dz. U. z 2022 r. poz. 1575.
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
psychicznego. Ustawa o planowaniu rodziny nie precyzuje także pojęcia „zagrożenie”,
pozostawiając je do oceny lekarza działającego na podstawie aktualnej wiedzy medycznej3),
przepisy nie posługują się w tym przypadku żadnym wartościowaniem, tym samym nie
wskazują, że zagrożenie ma być nagłe bądź bezpośrednie i nie powinny być tak
interpretowane.”
Wytyczne zostały upowszechnione przez Narodowy Fundusz Zdrowia za pośrednictwem
Systemu Zarządzania Obiegiem Informacji wśród świadczeniodawców realizujących
zawarte z Funduszem umowy w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie położnictwo i
ginekologia. Został on również zamieszczony na stronie internetowej Ministerstwa
Zdrowia, aby zapewnić pełną dostępność dla wszystkich zainteresowanych.
Intencją opracowania tego dokumentu było umożliwienie właściwego stosowania
obowiązujących przepisów prawnych dotyczących dostępu do procedury przerwania ciąży,
a tym samym spowodowanie poprawy faktycznej dostępności do dopuszczalnej prawem
procedury przerwania ciąży.
W odniesieniu do postępowania w przypadku odmowy udzielenia świadczenia
polegającego na przerwaniu ciąży, z uwagi na brak przesłanek medycznych, w tym „dostępu
do drugiej opinii lekarskiej lub procedury odwoławczej”, należy zauważyć, że zgodnie z art.
31 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta4)
pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mogą wnieść sprzeciw wobec opinii albo
orzeczenia określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i
lekarza dentysty5), jeżeli opinia albo orzeczenie ma wpływ na prawa lub obowiązki pacjenta
wynikające z przepisów prawa. Sprzeciw wnosi się do Komisji Lekarskiej działającej przy
Rzeczniku Praw Pacjenta, za pośrednictwem Rzecznika Praw Pacjenta w terminie 30 dni od
dnia wydania opinii albo orzeczenia przez lekarza orzekającego o stanie zdrowia pacjenta.
Sprzeciw wymaga uzasadnienia, w tym wskazania przepisu prawa, z którego wynikają
prawa lub obowiązki pacjenta, na które ma wpływ opinia albo orzeczenie lekarza. Komisja
Lekarska na podstawie dokumentacji medycznej oraz w miarę potrzeby,
po przeprowadzeniu badania pacjenta, wydaje orzeczenie niezwłocznie, nie później niż
w terminie 30 dni od dnia wniesienia sprzeciwu.
Sprzeciw wobec opinii albo orzeczenia lekarza jest zatem środkiem ochrony prawnej m.in.
dla kobiet, którym odmówiono przeprowadzenia procedury przerwania ciąży.
Dodatkowo należy zaznaczyć, że ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta
i Rzeczniku Praw Pacjenta, poza wprowadzeniem prawa do sprzeciwu, powołała również –
istotny z punktu widzenia ochrony praw wszystkich pacjentów, w tym również kobiet
w ciąży mających trudności w dostępie do procedury przerwania ciąży – centralny organ
administracji rządowej w postaci Rzecznika Praw Pacjenta. Przedmiotem działania
Rzecznika Praw Pacjenta jest ochrona praw pacjenta określonych w rozważanej ustawie
oraz w przepisach odrębnych. Zakres działania Rzecznika został określony w art. 47
rozważanej ustawy. W celu ułatwienia dostępu do informacji oraz wsparcia pacjentów
Rzecznik Praw Pacjenta prowadzi całodobową, bezpłatną Telefoniczną Informację
Pacjenta, za pośrednictwem której pacjentki mogą zgłaszać sygnały o napotkanych
trudnościach – także anonimowo. Rzecznik podejmuje postępowania wyjaśniające, a w
przypadku zidentyfikowania nieprawidłowości, wydaje zalecenia lub decyzje nakazujące
zaniechanie niewłaściwej praktyki w celu właściwego załatwienia sprawy i wyeliminowania
nieprawidłowości. Ponadto, Rzecznik Praw Pacjenta powołał Zespół ds. działań
interwencyjnych, którego zadaniem jest podejmowanie działań w przypadku pozyskania
informacji o występujących nieprawidłowościach. Źródłem tych informacji są zgłoszenia od
3) Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2026 r. poz. 37, z
późn. zm.) lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej,
dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki
zawodowej oraz z należytą starannością.
4) Dz. U. z 2024 r. poz. 581.
5) Dz. U. z 2026 r. poz. 37, z późn. zm.
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
pacjentów (w tym anonimowe), ale też m.in. monitoring informacji medialnych. Pracownicy
zespołu analizują poszczególne sprawy i dokonują oceny pilności danego przypadku. W
sytuacjach nagłych podejmują działania interwencyjne, tj. kontaktują się telefonicznie lub
pisemnie z podmiotem udzielającym świadczeń zdrowotnych lub innymi właściwymi
organami, instytucjami oraz organizacjami pozarządowymi. Rzecznik Praw Pacjenta
monitoruje zatem działania podmiotów udzielających świadczeń i reaguje na wpływające
sygnały o nieprawidłowościach. Podejmowane działania – w zależności od treści i zakresu
zgłoszenia – mogą dotyczyć wskazania pacjentce przysługujących środków prawnych,
wszczęcia i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszenia praw
pacjenta, analizy pod kątem stosowania przez dany szpital praktyk naruszających zbiorowe
prawa pacjentów lub pilnej interwencji w przypadkach zagrożenia i sprawach pilnych.
Odnosząc się do kwestii zapewnienia ochrony praw pacjentek – w tym cudzoziemek
legalnie przebywających w Polsce – w zakresie dostępu do świadczeń zdrowotnych
przewidzianych obowiązującym prawem, uprzejmie wyjaśniam, że regulacje prawne
w zakresie dostępności, kwalifikacji i finansowania świadczeń oraz nadzoru zostały
określone ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków6). Zgodnie
z art. 5 pkt 40 ww. ustawy świadczenia zdrowotne to działania służące zachowaniu,
ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z
procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania. Jeśli
chodzi o zakres świadczeń gwarantowanych, jakie przysługują świadczeniobiorcom,
uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 15 tej ustawy, świadczeniobiorcy mają prawo do
świadczeń opieki zdrowotnej, których celem jest zachowanie zdrowia, zapobieganie
chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie, pielęgnacja oraz zapobieganie
niepełnosprawności i jej ograniczanie.
Warto zauważyć, że ustawa, w tym w szczególności art. 19 i 60, określa zasady dostępności
do świadczeń zdrowotnych w stanach nagłych, w których świadczenia opieki zdrowotnej są
udzielane świadczeniobiorcy niezwłocznie, bez wymaganego skierowania. W przypadku
gdy świadczenia opieki zdrowotnej w stanie nagłym są udzielane przez świadczeniodawcę,
który nie zawarł umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, świadczeniobiorca ma
prawo do tych świadczeń w niezbędnym zakresie. W razie braku możliwości udzielania
świadczeń opieki zdrowotnej określonych w umowie o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej z przyczyn leżących po stronie świadczeniodawcy lub w związku z
wystąpieniem siły wyższej, świadczeniodawca zapewnia, udzielenie świadczeń opieki
zdrowotnej przez innego świadczeniodawcę.
Na podstawie upoważnienia ustawowego, tj. art. 31d ww. ustawy, Minister Zdrowia określił
minimalne warunki, jakie powinni spełniać świadczeniodawcy, którzy chcą udzielać
świadczeń gwarantowanych. Zgodnie z aktami wykonawczymi Ministra Zdrowia zostały
określone szczegółowe wykazy świadczeń gwarantowanych scharakteryzowanych
procedurami medycznymi, rozpoznaniami chorobowymi oraz badaniami diagnostycznymi,
wraz ze wskazaniem leków lub wyrobów medycznych w zakresie niezbędnym do
wykonania świadczeń gwarantowanych. Świadczenia gwarantowane są udzielane zgodnie
ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, z wykorzystaniem metod diagnostyczno-
terapeutycznych innych niż stosowane w medycynie niekonwencjonalnej, ludowej lub
orientalnej. Decyzję o sposobie leczenia każdorazowo podejmuje lekarz prowadzący
leczenie, który powinien poinformować świadczeniobiorcę o dostępnych metodach
diagnostyczno-terapeutycznych, biorąc pod uwagę ich skuteczność i aktualny stan zdrowia
świadczeniobiorcy. Zgodnie z art. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
świadczenia zdrowotne udzielane są z poszanowaniem praw pacjenta, bez względu na płeć,
pochodzenie czy status obywatelski.
Jednocześnie, zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych, właściwy oddział wojewódzki Narodowego
6) Dz. U. z 2024 r. poz. 146.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Funduszu Zdrowia (OW NFZ) posiada kompetencje do monitorowania oraz oceny jakości
i dostępności do świadczeń na terenie danego województwa oraz zawiera umowy
o udzielanie świadczeń w niezbędnym zakresie. OW NFZ może przeprowadzić
postępowanie wyjaśniające w kwestiach ewentualnych nieprawidłowości w realizacji
świadczeń, co powinno usprawnić ścieżkę diagnostyczno-terapeutyczną poprzez usunięcie
stwierdzonych przypadków niespełniania minimalnych warunków realizacji świadczeń
w poszczególnych zakresach. Powyższe regulacje odnoszą się do świadczeń udzielanych
pacjentkom uprawnionym do korzystania z tych świadczeń, w tym objętym systemem
powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Osoby uprawnione do korzystania ze
świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na zasadach
określonych w ustawie, zostały określone w jej art. 2-4.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 30 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza
dentysty lekarz, co do zasady, ma obowiązek udzielić pomocy lekarskiej w każdym
przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty
życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia. Dodatkowo, zgodnie z
art. 15 ustawy o działalności leczniczej7), podmiot leczniczy nie może odmówić udzielenia
świadczenia zdrowotnego osobie, która potrzebuje natychmiastowego udzielenia takiego
świadczenia ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
7) Dz. U z 2026 r. poz. 156,
-- 4 of 4 --