Interpelacja w sprawie zmiany ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zakresie zwolnienia z podatku od nieruchomości jednostek ochotniczych straży pożarnych oraz Państwowej Straży Pożarnej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15615
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie zmiany ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zakresie zwolnienia z podatku od nieruchomości jednostek ochotniczych straży pożarnych oraz Państwowej Straży Pożarnej
Zgłaszający: Tomasz Piotr Nowak
Data wpływu: 26-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
obowiązujące przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych nie przewidują jednoznacznego i powszechnego zwolnienia z podatku od nieruchomości dla jednostek OSP oraz PSP w odniesieniu do nieruchomości wykorzystywanych na cele statutowe, w szczególności związane z ochroną przeciwpożarową, ratownictwem oraz usuwaniem skutków klęsk żywiołowych.
W praktyce oznacza to, że jednostki te – realizujące zadania publiczne w imieniu i na rzecz społeczności lokalnych – zobowiązane są do ponoszenia kosztów podatku od nieruchomości na rzecz jednostek samorządu terytorialnego. Sytuacja ta rodzi istotne wątpliwości natury systemowej i aksjologicznej, gdyż podmioty wykonujące zadania własne gmin w zakresie bezpieczeństwa przeciwpożarowego oraz zarządzania kryzysowego obciążane są daniną publiczną przez te same samorządy, na rzecz których działają.
W szczególności jednostki ochotniczych straży pożarnych, funkcjonujące często w oparciu o ograniczone budżety oraz wsparcie lokalnych społeczności, zmuszone są do przeznaczania części środków finansowych na pokrycie zobowiązań podatkowych, co ogranicza ich możliwości inwestycyjne, szkoleniowe oraz sprzętowe. Analogiczna sytuacja dotyczy nieruchomości wykorzystywanych przez Państwową Straż Pożarną do realizacji ustawowych zadań w zakresie ochrony życia, zdrowia i mienia obywateli.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się do Pana Ministra z pytaniem:
Czy minister finansów i gospodarki analizuje możliwość wprowadzenia ustawowego, obligatoryjnego zwolnienia z podatku od nieruchomości dla jednostek OSP i PSP w zakresie nieruchomości wykorzystywanych wyłącznie do realizacji zadań statutowych?
Z wyrazami szacunku
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8596 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 19 marca 2026 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację poselską nr 15615
Znak sprawy: DPL2.054.2.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację poselską nr 15615
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 15615 Pana Tomasza Nowaka, posła na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej, w sprawie zmiany ustawy o podatkach i opłatach
lokalnych dotyczącej zwolnienia z podatku od nieruchomości jednostek
ochotniczych straży pożarnych oraz Państwowej Straży Pożarnej w zakresie
nieruchomości wykorzystywanych wyłącznie do realizacji zadań statutowych,
uprzejmie wyjaśniam.
Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, uregulowanym w ustawie
o podatkach i opłatach lokalnych (upol)1, podlegają następujące nieruchomości lub
obiekty budowlane:
1) grunty,
2) budynki lub ich części,
3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej2.
Podatek ten jest daniną o charakterze majątkowym, której zakres przedmiotowy
obejmuje ww. majątek podmiotów wskazanych w upol.
Nieruchomości wykorzystywane przez Państwową Straży Pożarną podlegają zatem
podatkowi od nieruchomości, tak jak nieruchomości innych służb, inspekcji i straży,
ministerstw oraz urzędów centralnych, których działalność jest finansowana
1 ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 707)
2 art. 2 ust. 1 upol
-- 1 of 4 --
2/4
z budżetu państwa. Opodatkowaniem objęte są również nieruchomości
wykorzystywane przez ochotniczą straż pożarną.
Przepisy upol nie zawierają bowiem zwolnienia z podatku od nieruchomości
w odniesieniu do nieruchomości służących do działalności jednostek ochotniczych
straży pożarnych oraz Państwowej Straży Pożarnej.
Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że katalog wyłączeń i zwolnień ustawowych
z tego podatku, określony odpowiednio w art. 2 ust. 3 i w art. 7 upol, jest ograniczony
do ściśle określonych przypadków, niemniej obejmuje również przedmioty
opodatkowania tym podatkiem, które służą realizacji zadań publicznych na rzecz
społeczności lokalnych. Przykładowo ze zwolnienia z tego podatku korzystają
grunty, budynki lub ich części zajęte wyłącznie na potrzeby prowadzenia przez
stowarzyszenia statutowej działalności wśród dzieci i młodzieży w zakresie oświaty,
wychowania, nauki i techniki, kultury fizycznej i sportu, z wyjątkiem
wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej, oraz grunty zajęte
trwale na obozowiska i bazy wypoczynkowe dzieci i młodzieży3.
Ograniczony zakres ustawowych zwolnień z podatku od nieruchomości wynika
z faktu, że wpływy z tego podatku, zgodnie z ustawą z dnia 1 października 2024 r.
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego4 stanowią źródło dochodów
własnych gminy5. Dochody te przeznaczone są na realizację zadań powierzonych
gminie, tj. wspólnocie samorządowej, którą tworzą mieszkańcy danej gminy.
Samorząd terytorialny wykonuje bowiem zadania publiczne niezastrzeżone przez
Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych. Gmina jest
podstawową jednostką samorządu terytorialnego6.
Zadania powierzone do realizacji gminom określono w ustawie z dnia 8 marca
1990 r. o samorządzie gminnym7. Katalog zadań gminy polegających na
zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty gminnej (realizacja zadań własnych),
jest bardzo szeroki i obejmuje sprawy: ładu przestrzennego, gospodarki
nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej,
gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego,
wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków
komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk
i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną
i cieplną oraz gaz, działalności w zakresie telekomunikacji, lokalnego transportu
zbiorowego, ochrony zdrowia, pomocy społecznej, w tym ośrodków i zakładów
opiekuńczych, wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, gminnego
budownictwa mieszkaniowego, edukacji publicznej, kultury, w tym bibliotek
gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami,
kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych,
targowisk i hal targowych, zieleni gminnej i zadrzewień, cmentarzy gminnych,
porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej
i przeciwpowodziowej, w tym wyposażenia i utrzymania gminnego magazynu
przeciwpowodziowego8.
Mając na uwadze powyższe gminom przyznano uprawnienia w zakresie
wprowadzania na swoim terenie zwolnień przedmiotowych z tego podatku na
3 art. 7 ust. 1 pkt 5 upol
4 Dz. U. z 2024 r. poz. 1572, z późn. zm.
5 art. 4 pkt 1 lit. a ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
6 art. 163 i 164 Konstytucji RP
7 Dz. U. z 2025 r. poz. 1153, z późn. zm.
8 art. 7 ustawy o samorządzie gminnym
-- 2 of 4 --
3/4
podstawie art. 7 ust. 3 upol. Rady gmin mogą również na podstawie art. 5 ust. 2-4
upol różnicować wysokość stawek podatku od nieruchomości uwzględniając
w szczególności sposób wykorzystywania gruntu i budynków. Uprawnienia te
wynikają z zagwarantowanego gminom w Konstytucji RP władztwa podatkowego.
Z analizy obowiązujących uchwał rad gmin wynika, że z tego uprawnienia gminy
korzystają wprowadzając m.in. zwolnienia nieruchomości wykorzystywanych na
cele ochrony przeciwpożarowej9.
Zwolnieniu z podatku od nieruchomości podlegają ponadto10 nieruchomości lub ich
części zajęte na prowadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku
publicznego przez organizacje pożytku publicznego. Jeżeli ochotnicza straż pożarna
posiada status takiej organizacji to jest zwolniona z podatku od nieruchomości
w zakresie nieruchomości zajętych na prowadzenie nieodpłatnej statutowej
działalności pożytku publicznego.
Odnosząc się do propozycji wprowadzenia ustawowego zwolnienia z podatku od
nieruchomości dla jednostek OSP i PSP w zakresie nieruchomości
wykorzystywanych wyłącznie do realizacji zadań statutowych należy wskazać, że na
podstawie obowiązujących przepisów istnieje możliwość objęcia zwolnieniem
z podatku od nieruchomości również nieruchomości wykorzystywanych na cele
ochrony przeciwpożarowej, wskutek czego nie będą opodatkowane nieruchomości
(grunty i budynki) zarówno jednostek ochotniczych straży pożarnych, jak
i Państwowej Straży Pożarnej - o ile gmina uzupełni katalog zwolnień z podatku od
nieruchomości obowiązujących na terenie gminy, tj. wprowadzi określone
zwolnienie o charakterze przedmiotowym, zgodnie z uprawnieniem wskazanym
w art. 7 ust. 3 upol. O zakresie obowiązujących na swoim terenie zwolnień decyduje
zatem rada gminy, biorąc pod uwagę m.in. sytuację finansową gminy.
Zauważam również, że Konstytucja RP gwarantuje jednostkom samorządu
terytorialnego samodzielność finansową, której wyrazem jest art. 167 ust. 1. Przepis
ten stanowi, że jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział
w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań. W związku
z wywodzącymi się z art. 167 i 168 Konstytucji RP zasadami: samodzielności
finansowej i autonomii podatkowej gmin, spadek dochodów gmin wymaga bądź
rekompensaty z innego źródła, bądź ewentualnego zmniejszenia zakresu zadań
publicznych, do realizacji którego jest zobowiązana gmina.
W związku z powyższym wprowadzenie ustawowego zwolnienia z podatku od
nieruchomości dla jednostek OSP i PSP w zakresie nieruchomości
wykorzystywanych wyłącznie do realizacji zadań statutowych, nie jest rozważane.
9 Zob. np. uchwały:
NR XXII/142/2025 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie zwolnienia
od podatku od nieruchomości (Dz. Urz. województwa dolnośląskiego poz. 5072)
NR XV/99/2025 RADY GMINY POKRZYWNICA z dnia 6 listopada 2025 r. w sprawie zwolnienia od
podatku od nieruchomości (Dz. Urz. województwa mazowieckiego poz. 9760)
NR 183/IX/2025 RADY GMINY KŁODZKO z dnia 30 października 2025 r. w sprawie zwolnień
w podatku od nieruchomości (Dz. Urz. województwa dolnośląskiego poz. 4734)
NR X/59/24 RADY GMINY GRĘBÓW z dnia 26 listopada 2024 r. (Dz. Urz. województwa
podkarpackiego poz. 5079)
NR LXV/442/24 RADY MIEJSKIEJ W GONIĄDZU z dnia 29 kwietnia 2024 r. w sprawie zwolnienia
w podatku od nieruchomości (Dz .Urz. województwa podlaskiego poz. 2316)
10 zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 14 upol
-- 3 of 4 --
4/4
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --