Interpelacja w sprawie kary aresztu za jazdę bez biletu wskutek wielokrotnego uchylania się od płacenia grzywny
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15605
do ministra sprawiedliwości
w sprawie kary aresztu za jazdę bez biletu wskutek wielokrotnego uchylania się od płacenia grzywny
Zgłaszający: Magdalena Łośko
Data wpływu: 25-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Pana Ministra w związku z medialnymi doniesieniami dotyczącymi problemu karalności osób, które nie opłaciły biletu uprawniającego do przejazdu publicznym środkiem transportu.
Opisana w mediach sytuacja przywołuje przykład Niemiec, gdzie jedną z kar za jazdę bez uiszczenia opłat jest ograniczenie wolności, w konsekwencji czego rocznie do niemieckich więzień trafia od 7 do 9 tys. osób.
Obecnie w Polsce jazda bez ważnego biletu również może skutkować karą pozbawienia wolności, art. 121 Kodeksu wykroczeń precyzuje, że osoba, która po raz trzeci w ciągu jednego roku zostanie ukarana z powodu braku uiszczenia należności za przejazd środkiem lokomocji podlega karze aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny.
Działający w Niemczech Fundusz Wolności od lat domaga się obniżenia kategorii kary za jazdę bez biletu. Argumentem w dyskusji jest fakt, że karze najczęściej podlegają osoby ubogie, bez środków do życia, często w kryzysie bezdomności, które nie mają środków na zakup biletu, opłacenie kary grzywny oraz wykupienie świadczeń adwokata, jeśli sprawa zostaje skierowana do sądu.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z pytaniami odnośnie do sytuacji w Polsce:
1. Czy ministerstwo posiada wiedzę na temat liczby osób pozbawionych wolności zgodnie z art. 121 K.w. w minionych latach, z wyszczególnieniem każdego roku osobno?
2. Czy ministerstwo dostrzega konieczność wprowadzenia nowelizacji przepisów polskiego prawa w zakresie karania osób przemieszczających się transportem publicznym bez uiszczenia opłat?
Poseł na Sejm RP
Magdalena Łośko
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4851 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.137.2026
Warszawa, 16 października 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15605 Pani Poseł Magdaleny Łośko w sprawie kary
aresztu za jazdę bez biletu wskutek wielokrotnego uchylania się od płacenia grzywny,
uprzejmie przedstawiam stanowisko Ministra Sprawiedliwości.
Ad 1
Poniżej przedstawiam dane dotyczące liczby orzeczeń z art. 121 ustawy z dnia 20 maja
1971 r. Kodeks wykroczeń wprowadzonych do Centralnej Bazy Danych Osób
Pozbawionych Wolności w okresie: 01.01.2021 – 28.08.2026.
Rodzaj
kary
Ustawa Artykuł Łącznie 2021 2022 2023 2024 2025 2026
orzeczeni
e 5846 1038 958 1114 910 1065 784
Łącznie:
dot. osób 4369 851 827 939 771 841 671
-- 1 of 3 --
orzeczeni
e
34 7 6 7 6 7 1 121§1
dot. osób 33 7 6 7 6 7 1
orzeczeni
e
42 10 8 9 3 2 10
AKWU Kodeks
wykroczeń z
20.05.1971
121 §2
dot. osób, 33 9 8 9 3 2 5
orzeczeni
e
4567 802 779 890 694 792 623 121 §1
dot. osób 3574 695 689 779 607 666 547
orzeczeni
a
1203 219 165 208 207 264 150
AZWU Kodeks
wykroczeń z
20.05.1971
1219 2
dot. osób; 863 161 142 162 162 192 126
Opis:
AKWU – kara aresztu
AZWU – zastępcza kara aresztu za grzywnę lub za ograniczenie wolności
Ad 2
Przepis art. 121 § 1 k.w. penalizuje zachowanie sprawcy, który pomimo nieuiszczenia
dwukrotnie nałożonej na niego kary pieniężnej określonej w taryfie, po raz trzeci w ciągu
roku bez zamiaru uiszczenia należności wyłudza przejazd koleją lub innym środkiem
lokomocji. Za popełnienie wskazanego wykroczenia możliwe jest wymierzenia kary w
postaci aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
W polskim porządku prawnym kara ograniczenia wolności wymierzana za wykroczenie
polega na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne lub
potrąceniu określonej części wynagrodzenia za pracę – art. 20 § 2 pkt 2 oraz art. 21 § 2
k.w. Osoba ukarana sankcją w postaci kary ograniczenia wolności, co do zasady, nie trafia
do Zakładu Karnego. To wymierzenie kary aresztu skutkuje osadzeniem sprawcy w
jednostce penitencjarnej, co jednak istotne - kara taka trwa najkrócej 5 dni, najdłużej zaś
30 dni. Wymierza się ją w dniach (art. 19 k.w.).
Należy podkreślić, że okoliczności artykułowane w treści interpelacji odnoszące się do
ciężkiej sytuacji życiowej oraz materialnej potencjalnych sprawców tego wykroczenia są
brane pod uwagę przy wymierzeniu sankcji wykroczeniowej. Zgodnie z art. 33 k.w. organ
wymierzając karę, bierze pod uwagę m.in. rodzaj i rozmiar szkody wyrządzonej
wykroczeniem, stopień winy, pobudki, sposób działania, jak również właściwości, warunki
osobiste i majątkowe sprawcy, jego stosunki rodzinne, sposób życia przed popełnieniem
-- 2 of 3 --
czynu i zachowanie się po popełnieniu wykroczenia. Regulacje kodeksu wykroczeń
wskazują w art. 33 § 3 i 4, że przy wymierzaniu kary należy uwzględnić wymienione m.in.
w tych przepisach okoliczności łagodzące i obciążające. Do okoliczności łagodzących
należy m.in. działanie sprawcy wykroczenia pod wpływem ciężkich warunków rodzinnych
lub osobistych (art. 33 § 3 pkt 1).
Ponadto, obowiązujące dyspozycje kładą nacisk na prymat wymierzenia kar
wolnościowych wobec sprawców wykroczeń. Zgodnie z art. 35 k.w. „Jeżeli ustawa daje
możliwość wyboru między aresztem, a inną karą, areszt można orzec tylko wtedy, gdy
czyn popełniono umyślnie, a zarazem za orzeczeniem kary aresztu przemawia waga czynu
lub okoliczności sprawcy świadczą o demoralizacji sprawcy albo sposób jego działania
zasługuje na szczególne potępienie”. Ponadto, w wypadach zasługujących na szczególne
uwzględnienie można – biorąc pod uwagę właściwości i warunki osobiste sprawy –
zastosować nadzwyczajne złagodzenia kary albo odstąpić od wymierzenia kary – art. 39 §
1 k.w.
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości brak jest obiektywnych podstaw do
podejmowania działań legislacyjnych w zakresie przepisu art. 121 § 1 k.w. Szalbierstwo
dotyczące usług publicznymi środkami lokomocji jest ujęte dość wąsko. Penalizowany jest
bowiem trzeci przypadek wyłudzenia usługi w ciągu roku, poprzedzony nieuiszczeniem
dwukrotnie nałożonej kary pieniężnej. A zatem dwa pierwsze przypadku wyłudzenia
usługi w zakresie komunikacji nie stanowią wykroczenia. Także określona w tym przepisie
sankcja wykroczeniowa jest właściwa, biorąc pod uwagę dobro prawne przeciwko którym
czyn ten jest zwrócony, tj. mienie. Obowiązujące normy prawne gwarantują również, że
okoliczności dotyczące właściwości i warunków osobistych sprawy (w tym m.in.
odnoszące się do bezdomności, ciężkiej sytuacji materialnej czy życiowej sprawcy) są
brane pod uwagę przy wymierzaniu sankcji wykroczeniowej.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --