Interpelacja w sprawie zapewnienia stabilnego finansowania rzecznika małych i średnich przedsiębiorców oraz ewentualnej aktualizacji limitu wydatków budżetowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 15558
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie zapewnienia stabilnego finansowania rzecznika małych i średnich przedsiębiorców oraz ewentualnej aktualizacji limitu wydatków budżetowych
Zgłaszający: Agnieszka Pomaska
Data wpływu: 24-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
rzecznik małych i średnich przedsiębiorców pełni istotną rolę w systemie instytucjonalnym państwa, stojąc na straży praw mikro-, małych i średnich przedsiębiorców, którzy – według danych GUS – stanowią 99,84% wszystkich przedsiębiorstw w Polsce oraz odpowiadają za ponad połowę zatrudnienia i przychodów w gospodarce. Zgodnie z art. 17 ustawy o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców maksymalny limit wydatków budżetowych w latach 2018–2027 został określony na stałym poziomie 18 mln zł rocznie (poza pierwszym rokiem funkcjonowania). Limit ten nie był dotychczas waloryzowany. Jednocześnie w ocenie skutków regulacji wskazano, że wysokość środków może ulegać zmianie w zależności od doświadczeń związanych z funkcjonowaniem urzędu.
Od momentu powołania rzecznika nastąpił istotny wzrost kosztów funkcjonowania administracji publicznej – zarówno w zakresie wynagrodzeń, jak i kosztów operacyjnych. Łączna indeksacja cen od 2018 r. wyniosła 54%, a koszty wynagrodzeń przy zakładanym poziomie zatrudnienia 75 etatów wzrosły o 72% względem roku bazowego. W 2023 r. rozszerzono również zakres kompetencji rzecznika, m.in. o możliwość udziału w określonych postępowaniach cywilnych z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, co pociągało za sobą skutki finansowe bez jednoczesnej zmiany limitu wydatków.
Warto zauważyć, że budżety innych urzędów rzeczniczych w latach 2018–2026 były sukcesywnie dostosowywane do zmieniających się warunków ekonomicznych, dla przykładu: planowane wydatki rzecznika praw obywatelskich w 2018 roku wynosiły 39 433 tys. zł, a w 2026 roku wynoszą 84 352 tys. zł; rzecznika praw dziecka – w 2018 roku 11 469 tys. zł, w 2026 roku 44 554 tys. zł; rzecznika finansowego – w 2018 roku 15 855 tys. zł, w 2026 roku 67 205 tys. zł, podczas gdy limit wydatków rzecznika MŚP pozostaje na niezmienionym poziomie w wysokości 18 000 tys. zł.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na pytania:
Czy Ministerstwo Finansów prowadziło analizy dotyczące adekwatności obowiązującego limitu 18 mln zł rocznie do rzeczywistych kosztów funkcjonowania rzecznika MŚP w latach 2025–2026?
Czy planowane jest podjęcie inicjatywy legislacyjnej w celu aktualizacji art. 17 ustawy o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców, tak aby uwzględniał on zmiany ekonomiczne oraz rozszerzony zakres kompetencji urzędu?
Jak ministerstwo ocenia wpływ wzrostu kosztów wynagrodzeń i kosztów operacyjnych na zdolność urzędu do realizacji ustawowych zadań?
Jakie rozwiązania systemowe mogłyby – w ocenie Pana Ministra – zapewnić długofalową stabilność finansową urzędu, przy jednoczesnym zachowaniu dyscypliny finansów publicznych?
Z wyrazami szacunku
Sekretarz stanu Michał Jaros
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „Trwają prace analityczne” (odwlekanie w czasie / nieustające analizy)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7495 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPG-VI.054.2.2026
Warszawa, 27 kwietnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 15558 w sprawie zapewnienia stabilnego finansowania Rzecznika
Małych i Średnich Przedsiębiorców oraz ewentualnej aktualizacji limitu wydatków
budżetowych
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Agnieszki Pomaskiej w sprawie zapewnienia
stabilnego finansowania Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców oraz ewentualnej
aktualizacji limitu wydatków budżetowych, proszę przyjąć następujące wyjaśnienia.
Ad 1. i 4.
Zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich
Przedsiębiorców (dalej: ustawa o Rzeczniku)1, wydatki związane z funkcjonowaniem
Rzecznika są ujmowane w ustawie budżetowej i pokrywane z budżetu państwa z części,
której dysponentem jest minister właściwy do spraw gospodarki (część 20.). Minister
Finansów i Gospodarki wykonuje swoje zadania w tym zakresie przy pomocy Ministerstwa
Rozwoju i Technologii (dalej: MRiT), które zapewnia obsługę tej części budżetowej.
W pierwszej kolejności wskazuję, że budżet Rzecznika MŚP w poszczególnych latach
funkcjonowania Biura podlegał zwiększeniu. Wzrost ten był konsekwencją początkowego
okresu budowy i stabilizacji nowo utworzonego organu. Obejmował on zatem zarówno
podwyższone koszty o charakterze organizacyjnym, związane z organizacją działalności,
jak i koszty realizacji zadań, które ujawniają się dopiero po rozpoczęciu działalności
operacyjnej.
Dynamika zmian budżetu przedstawiała się następująco:
2019 r. – 11.533.610,00 zł
2020 r. – 12.500.000,00 zł (po blokadzie 9.678.051,00 zł)
2021 r. – 12.657.000,00 zł
2022 r. – 12.694.000,00 zł
2023 r. – 15.423.000,00 zł
2024 r. – 17.365.000,00 zł
1 Dz. U. z 2026 r. poz. 461.
-- 1 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
2025 r. – 17.880.000,00 zł
2026 r. – 18.000.000,00 zł
Art. 17 ustawy o Rzeczniku określa nieprzekraczalny limit wydatków z budżetu państwa
przeznaczonych na realizację zadań Rzecznika w latach 2018–2027. Zmiana tego limitu
wymaga zatem zmiany ustawy. Brak dodatkowej przestrzeni budżetowej zobowiązuje do
finansowania zadań w ramach limitu wydatków bez konieczności ubiegania się
o dodatkowe środki z budżetu państwa.
Obowiązująca procedura nadmiernego deficytu nakłada wymóg celowego, oszczędnego
i rzetelnego planowania wydatków budżetowych. W tym kontekście rzeczywiste koszty
realizacji zadań Rzecznika muszą mieścić się w granicach wyznaczonych planem
finansowym na dany rok budżetowy. W przypadku przekroczenia lub zagrożenia
przekroczenia limitu wydatków stosuje się mechanizm korygujący polegający na
ograniczeniu kosztów rzeczowych Biura Rzecznika związanych z realizacją zadań
wynikających z ustawy o Rzeczniku. Zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy o Rzeczniku, organem
właściwym do wdrożenia mechanizmu korygującego jest Rzecznik MŚP.
Niezależnie od powyższych wyjaśnień, kwestia finansowania działalności Rzecznika
pozostaje przedmiotem aktualnych, bieżących analiz prowadzonych przez MRiT. Z uwagi
na obowiązujące uwarunkowania finansów publicznych każda propozycja zwiększenia
wydatków budżetowych wymaga jednak szczegółowej analizy oraz oceny jej zasadności,
w tym w kontekście ustalonych priorytetów wydatkowych w ramach danej części
budżetowej. Niezbędne jest zatem uwzględnienie działań służących racjonalnemu
gospodarowaniu środkami publicznymi oraz zapewnienie ich efektywnego wykorzystania,
co, zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Finansów, wymaga przedstawienia precyzyjnej
kalkulacji oraz adekwatnego uzasadnienia.
Ad 2.
Obecnie prowadzone są prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o Rzeczniku
Małych i Średnich Przedsiębiorców oraz niektórych innych ustaw (UD218). Celem
proponowanych zmian jest wzmocnienie ochrony praw przedsiębiorców poprzez
doprecyzowanie obowiązujących regulacji i usunięcie dostrzeżonych luk prawnych, a także
przyznanie Rzecznikowi nowych uprawnień i kompetencji.
W tym zakresie projekt przewiduje również zmianę art. 17 ustawy o Rzeczniku. Zgodnie
z art. 50 ust. 1c ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych2 projekt ustawy
określa maksymalne limity wydatków Rzecznika na kolejne 10 lat budżetowych
wykonywania ustawy.
W wersji projektu skierowanej do uzgodnień międzyresortowych, opiniowania i konsultacji
publicznych zaproponowano wyższe, w stosunku do obecnie obowiązujących,
maksymalne limity wydatków na kolejne lata budżetowe. Propozycja ta była związana
z planowanym rozszerzeniem kompetencji oraz katalogu podmiotów objętych ochroną
Rzecznika, a także zgłaszanymi potrzebami wynikającymi z dotychczasowych doświadczeń
funkcjonowania Rzecznika.
2 Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.
-- 2 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Jednocześnie ostateczny zakres projektowanych regulacji, w tym nowych zadań, nie został
dotychczas przesądzony ze względu na uwagi zgłoszone w toku uzgodnień
międzyresortowych, opiniowania i konsultacji publicznych. Trwają prace analityczne
w zakresie skutków organizacyjnych i finansowych projektowanych rozwiązań.
Ad 3.
Wzrost kosztów wynagrodzeń oraz kosztów operacyjnych jest istotnym czynnikiem
z punktu widzenia funkcjonowania każdego urzędu, jednak nie może być analizowany
w oderwaniu od obowiązujących ram prawno-finansowych.
Przedstawiony wzrost finansowania działalności Rzecznika uwzględnia zarówno etap
organizacyjnego rozwoju urzędu, jak i fakt, że część kosztów ma charakter odroczony
i ujawnia się na dalszym etapie realizacji zadań, w szczególności w związku z udziałem
w postępowaniach sądowych i sądowo-administracyjnych.
W tym kontekście należy wskazać, że w ramach prac legislacyjnych zainicjowanych przez
MRiT nad tzw. I pakietem deregulacyjnym (ustawa z dnia 21 maja 2025 r. o zmianie
niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego oraz
doskonalenia zasad opracowywania prawa gospodarczego3) wprowadzono rozwiązania
zmierzające do ograniczenia obciążeń w zakresie kosztów sądowych związanych
z udziałem Rzecznika w postępowaniach sądowych. W konsekwencji oddziaływanie
kosztów o charakterze procesowym na poziom wydatków Rzecznika MŚP zostało
w znacznym stopniu zneutralizowane przez obowiązujące rozwiązania systemowe.
Wzrost kosztów osobowych i rzeczowych pozostaje natomiast pochodną uwarunkowań
makroekonomicznych. Z perspektywy realizacji ustawowych zadań kluczowe znaczenie
ma jednak efektywność zarządzania środkami w ramach limitu wydatków określonego
w art. 17 ustawy o Rzeczniku. W tej optyce ewentualna potrzeba zwiększenia
finansowania wymaga szczegółowego wykazania ich struktury i związku z realizacją
konkretnych zadań.
Działania podejmowane przez Ministerstwo mają na celu wypracowanie funkcjonalnego
zakresu zadań instytucji Rzecznika MŚP i adekwatnego do zadań oraz stabilnego modelu
finansowania na kolejne lata. W tym zakresie Ministerstwo Rozwoju i Technologii
prowadzi prace wspólnie z Ministerstwem Finansów oraz pozostaje w stałym dialogu
z Biurem Rzecznika MŚP.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
3 Dz. U. z 2025 r. poz. 769
-- 3 of 3 --